Đảng bộ tổng công ty ba son lãnh đạo phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2005 2015

Trong thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Tổng cục công nghiệp quốc phòng, Đảng bộ Tổng Công ty Ba Son đã có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất ki

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ THU HÀ

ĐẢNG BỘ TỔNG CÔNG TY BA SON LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG

SẢN XUẤT KINH DOANH GIAI ĐOẠN 2005 – 2015

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ THU HÀ

ĐẢNG BỘ TỔNG CÔNG TY BA SON

LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG

SẢN XUẤT KINH DOANH GIAI ĐOẠN 2005 – 2015

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ

CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Mã số: 60.22.03.15

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS TRẦN THỊ RỒI

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2018

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo và cán bộ công nhân viên của Tổng công ty Ba Son đã tạo điều kiện, cung cấp thông tin, tư liệu cho tôi thực hiện đề tài này

Đồng thời, tôi cũng xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và những người thân trong gia đình đã động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thực hiện bản luận văn này

Tác giả

Lê Thu Hà

4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình của riêng tôi Các số liệu được nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

Lê Thu Hà

5

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CB CNV : Cán bộ công nhân viên

CNQP : Công nghiệp quốc phòng

6

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 9

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài 12

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 12

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu 13

6 Đóng góp của đề tài 14

7 Kết cấu của đề tài 14

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH GẮN VỚI NHIỆM VỤ QUỐC PHÒNG VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN TẠI TỔNG CÔNG TY BA SON 15

1.1 Cơ sở lý luận 16

1.1.1 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế gắn với quốc phòng 16

1.1.2 Quan điểm của Tổng cục Công nghiệp quốc phòng về phát triển kinh tế gắn với quốc phòng (2005 - 2015) 21

1.2 Cơ sở thực tiễn 27

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Tổng công ty Ba Son và Đảng bộ Tổng công ty Ba Son (1858 – 1985) 27

1.2.2 Hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Ba Son trong những năm 1986 - 2005 42

CHƯƠNG 2: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỔNG CÔNG TY BA SON ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH GIAI ĐOẠN 2005 - 2015 52

2.1 Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh trong các nhà máy sửa chữa tàu biển 52

2.2 Khái quát mô hình tổ chức, điều hành sản xuất trong công tác sửa chữa tàu ở Ba Son 53

2.2.1 Mô hình tổ chức quản lý của Tổng công ty Ba Son 53

7

2.2.2 Mô hình quản lý, tổ chức điều hành sản xuất kinh doanh trong công tác sửa

chữa tàu 57

2.3 Năng lực sản xuất 63

2.3.1 Năng lực về trang thiết bị 63

2.3.2 Năng lực sản xuất kinh doanh 64

2.4 Chủ chương, biện pháp của Đảng bộ Tổng công ty Ba Son đối với hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2005 - 2015 65

2.4.1 Giai đoạn từ 2005 - 2010 65

2.4.2 Giai đoạn từ 2010 đến 2015 78

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ VỀ QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA TỔNG CÔNG TY BA SON GIAI ĐOẠN 2005 – 2015 VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 87

3.1 Thành tựu và hạn chế 87

3.1.1 Thành tựu 87

3.1.2 Hạn chế 93

3.2 Bài học kinh nghiệm từ thực tế lãnh đạo hoạt động sản xuất kinh doanh của Đảng bộ Tổng công ty Ba Son giai đoạn 2005 - 2015 96

3.3 Một số kiến nghị đối với sự lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong giai đoạn tiếp theo 97

KẾT LUẬN 107

PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ VỀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA TỔNG CÔNG TY BA SON 110 PHỤ LỤC 2: MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔNG CÔNG TY BA SON 120

TÀI LIỆU THAM KHẢO 131

đã hoàn chỉnh sản phẩm cho quốc phòng rồi thì đưa công nghệ cho dân sự, tăng nguồn thu, lấy tiền đầu tư cho lĩnh vực khác

Trong thời kỳ đổi mới, ở Việt Nam đã có nhiều doanh nghiệp, nhà máy, xí nghiệp sản xuất kinh doanh do quân đội quản lý Trong đó, có Tổng Công ty Ba Son, vừa thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, vừa tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh để lấy nguồn thu từ sản xuất kinh doanh phục vụ nhiệm vụ quân sự

và chăm lo cho đời sống cán bộ, công nhân viên

Tổng Công ty Ba Son đặt tại đường Tôn Đức Thắng, phường Bến Nghé, Quận 1, TP Hồ Chí Minh, là doanh nghiệp quốc phòng - an ninh, trực thuộc Tổng cục công nghiệp quốc phòng, có nhiệm vụ là đóng mới, sửa chữa và bảo đảm kỹ thuật tàu quân sự và tham gia các hoạt động sản xuất làm kinh tế, hoạt động theo hình thức công ty mẹ - công ty con với 2 công ty trực thuộc là Công ty đóng và sửa chữa tàu Hải Minh (Nhà máy X51) và Công ty Sơn Hải Âu

Trong thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Tổng cục công nghiệp quốc phòng, Đảng bộ Tổng Công ty Ba Son đã có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và đạt được một số kết quả quan trọng Nhiều năm liền, Tổng Công ty luôn hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kế hoạch, nâng cao năng lực sản xuất và sức mạnh cạnh tranh trên thị trường đóng và sửa chữa tàu, tạo thêm nhiều việc làm Đời sống cán bộ, công nhân viên của Tổng công ty không ngừng được cải thiện, đồng thời tham gia góp phần vào

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

9

Tuy nhiên, trong giai đoạn 2005 – 2015, Tổng công ty cũng gặp phải những khó khăn, thách thức Tình hình kinh tế trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, giá cả vật tư, thiết bị biến động khó lường; lương cơ bản tăng nhiều lần; đặc biệt cuộc khủng hoảng tài chính thế giới đã làm cho thị trường đóng, sửa chữa tàu trở nên hết sức khó khăn Tổng công ty đồng thời lại phải thực hiện cùng lúc nhiều nhiệm vụ quan trọng, phức tạp với thời gian kéo dài nhiều năm như: bàn giao đất cho Thành phố xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển đô thị, liên doanh khai thác đất thuộc công ty Ba Son hiện hữu, dự án đầu tư di chuyển và triển khai tổ chức sản xuất tại vị trí Nhà máy mới Việc phải tổ chức sản xuất trên nhiều địa bàn cách xa nhau, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị chưa đồng bộ … đã gây ảnh hưởng đến tình hình sản xuất kinh doanh và tác động trực tiếp đến tư tưởng của cán bộ, công nhân viên và tâm lý của các đối tác, khách hàng, kế hoạch và chiến lược phát triển của Tổng công ty Để góp phần đánh giá những thành tựu, những hạn chế trong lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty và đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh Tổng công ty phải thực hiện nhiều nhiệm vụ mới, tác giả

chọn đề “Đảng bộ Tổng công ty Ba Son lãnh đạo phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2005 – 2015” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên

ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong những năm qua, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp quân đội đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu của các học giả, các nhà khoa học Có thể kể đến các công trình tiêu biểu như:

Cuốn sách Lịch sử Quân giới Việt Nam (1954 – 1975) của Bộ Quốc phòng – Tổng cục Công nghiệp quốc phòng do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản

năm 1995 tại Hà Nội Cuốn sách đã ghi lại những sự kiện trọng đại của Ngành quân giới Việt Nam từ sau khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc

10

năm 1954 đến năm 1975 Qua đó, người đọc cũng thấy được trong hoàn cảnh đất nước còn gặp nhiều khó khăn nhưng các kỹ sư ngành quân giới đã có khả năng sáng tạo ra nhiều loại vũ khí đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao

Tiếp theo, hai công trình “Tổng cục Kỹ thuật - Biên niên sự kiện (1996 – 2005)” của Bộ Quốc phòng - Tổng cục Kỹ thuật do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản năm 2008 tại Hà Nội và “Lịch sử Ngành Kỹ thuật Quân đội nhân dân Việt Nam, tập 1 (1945 – 1954)” của Bộ Quốc phòng - Tổng cục Kỹ thuật do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản năm 1996 tại Hà Nội, chủ yếu ghi lại

lịch sử hình thành và phát triển ngành Kỹ thuật Quân đội nhân dân Việt Nam và giới thiệu các cơ quan, đơn vị trực thuộc ngành Tổng cục Kỹ thuật

Tác giả Trần Trung Tín với công trình “Kết hợp kinh tế với quốc phòng ở nước ta hiện nay”, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Xuất bản năm

2011 Công trình này chủ yếu đề cập đến những vấn đề lý luận chung của việc

kết hợp kinh tế với quốc phòng; Tiếp theo là đề tài “Kết hợp công nghiệp quốc phòng với công nghiệp dân dụng ở nước ta hiện nay” của tác giả Trần Đăng Bộ,

năm 2012 tập trung nghiên cứu cụ thể mối quan hệ kinh tế - quốc phòng với

công nghiệp dân dụng Luận án Tiến sĩ “Phát triển kinh tế - xã hội gắn với đảm bảo quốc phòng an ninh ở một số tỉnh biên giới phía Bắc”, của tác giả Lê Văn Nam, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2013, chỉ đề cập đến việc

kết hợp kinh tế với quốc phòng thuộc vùng biên giới phía Bắc, có vị trí tiếp giáp với Trung Quốc

Nhóm các công trình nghiên cứu về lịch sử Xí nghiệp Ba Son:

Lịch sử hình thành và phát triển của Xí nghiệp Liên hợp Ba Son đã được ghi nhận cùng lịch sử của đất nước, của quân đội và được phản ánh, thể hiện qua nhiều công trình, nhiều tác phẩm văn học và lịch sử

Nhân dịp kỷ niệm 135 ngày ra đời Xưởng tàu Sài Gòn (1863 – 1998), kỷ niệm lần thứ 73 ngày truyền thống Ba Son, Đảng ủy, Chỉ huy Xí nghiệp Liên

hợp đã tổ chức nghiên cứu biên soạn và xuất bản cuốn sách «Lịch sử Xí nghiệp

11

liên hợp Ba Son (1863 – 1998)» Cuốn sách đã trình bày chi tiết lịch sử hình

thành và phát triển Xí nghiệp Liên hợp từ năm 1863 đến năm 1998, qua đó ca ngợi truyền thống đấu tranh bất khuất và bản lĩnh kiên cường vượt qua mọi khó khăn, gian khổ của những người lính thợ Ba Son Đặc biệt, trong những năm đầu đổi mới 1986 -1998, người lính thợ Ba Son đã bắt kịp với tình hình đổi mới của đất nước và có được những kết quả nhất định trong hoạt động sản xuất kinh doanh

Năm 2005, nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống của Xí nghiệp Liên hợp Ba Son, Đảng ủy, Chỉ huy Xí nghiệp Liên hợp đã tổ chức nghiên cứu

biên soạn cuốn sách «Lịch sử Xí nghiệp Liên hợp Ba Son – Biên niên sự kiện (1863 – 2005)» Năm 2010, nhân dịp kỷ niệm 85 năm ngày truyền thống Xí

nghiệp Liên hợp Ba Son, Đảng ủy, Chỉ huy Xí nghiệp Liên hợp đã tổ chức

nghiên cứu biên soạn cuốn sách «Lịch sử Xí nghiệp Liên hợp Ba Son – Biên niên

sự kiện (1863 – 2010)» Tuy nhiên, do nhiều lý do khác nhau nên hai công trình

trên chưa được xuất bản, đang còn ở dạng bản thảo lưu tại Xí nghiệp Liên hợp

Ba Son

Năm 2015, nhân dịp kỷ niệm 90 năm ngày truyền thống của Tổng công ty

Ba Son, Đảng ủy, Chỉ huy Tổng công ty nghiên cứu, biên soạn và xuất bản cuốn

sách «Lịch sử Tổng công ty Ba Son, biên niên sự kiện (1863 – 2015)», ghi lại

những hoạt động của Tổng công ty Ba Son trong quá trình hình thành và phát triển cũng như những đóng góp trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các thế

hệ cán bộ, công nhân Ba Son

Các công trình nghiên cứu trên đã cung cấp tầm nhìn tổng quan về hoạt động sản xuất kinh doanh của một số doanh nghiệp quân đội, đồng thời phần nào phác họa được hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Ba Son Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâu vào sự lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty

Ba Son đối với hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2005 – 2015

và hạn chế trong từng bước phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh đồng thời đúc kết những kinh nghiệm, tạo cứ liệu khoa học cho việc hoạch định phương hướng, đề ra các chủ trương phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Ba Son trong những giai đoạn, thời kỳ lịch sử tiếp theo

Nhiệm vụ:

Để đạt mục đích trên đề tài có nhiệm vụ:

- Thu thập, hệ thống các nguồn tài liệu khác nhau (văn kiện Đảng bộ Tổng Công ty, các Nghị quyết, chương trình kế hoạch…) phục vụ cho việc nghiên cứu

về sự lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty Ba Son lãnh đạo hoạt động sản xuất kinh doanh (2005 – 2015)

- Khái quát về quá trình hình thành, phát triển của Tổng công ty Ba Son có tác động đối với hoạt động sản xuất kinh doanh

- Nghiên cứu, phân tích quá trình Đảng bộ Tổng công ty Ba Son lãnh đạo hoạt động sản xuất kinh doanh (2005 – 2015)

- Đánh giá thành quả và hạn chế

- Đúc kết những bài học kinh nghiệm, đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong giai đoạn tiếp theo

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

13

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sự lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty

Ba Son trong việc tổ chức sản xuất kinh doanh trong giai đoạn 2005 – 2015

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

5.1 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam về phát triển kinh tế quốc phòng, về sản xuất kinh doanh Luận văn được thực hiện bởi 2 phương pháp chính của ngành khoa học lịch sử đó là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic Ngoài ra, tác giả luận văn còn sử dụng các phương pháp tiếp cận hệ thống, phân tích, so sánh, thống kê, khảo sát, tổng hợp… dựa trên những tài liệu

có liên quan đến phạm vi nghiên cứu để làm rõ nội dung mà luận văn đề cập

5.2 Nguồn tư liệu

Đề tài chủ yếu sử dụng nguồn tư liệu sau đây:

Các văn kiện của Đảng bộ Tổng Công ty Ba Son qua từng Đại hội; Nghị quyết qua các nhiệm kỳ, Báo cáo tổng kết từng năm về hoạt động sản xuất kinh doanh Đây là nguồn tài liệu gốc, quan trọng, xuyên suốt trong quá trình thực hiện đề tài của học viên

Bên cạnh đó, đề tài còn tham khảo, sử dụng các nguồn tài liệu cấp 2 trong các tác phẩm, công trình đã công bố, đề tài tổng hợp về Tổng Công ty Ba Son để có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề nghiên cứu

14

6 Đóng góp của luận văn

Về mặt lý luận:

Luận văn “Đảng bộ Tổng công ty Ba Son lãnh đạo hoạt động sản

xuất kinh doanh giai đoạn 2005 – 2015” trình bày một cách có hệ thống

sự lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty trong hoạt động sản xuất kinh doanh; phân tích những thành tựu, hạn chế và những nguyên nhân trong quá trình Đảng bộ lãnh đạo phát triển kinh tế từ 2005 – 2015

Về mặt thực tiễn:

Những ưu điểm, hạn chế và bài học kinh nghiệm được đúc kết trong luận văn có thể làm tư liệu tham khảo cho Đảng bộ các doanh nghiệp quốc phòng trong việc xây dựng chủ trương, kế hoạch và chỉ đạo thực hiện trong công tác điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh

Đề tài cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho sinh viên, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu Lịch sử đảng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài gồm 3 chương, trong đó:

Chương 1 Cơ sở lý luận về hoạt động sản xuất kinh doanh gắn với nhiệm vụ quốc phòng và thực tiễn tại Tổng công ty Ba Son

Chương 2 Sự lãnh đạo của Đảng bộ Tổng công ty Ba Son đối với hoạt động sản xuất kinh doanh từ năm 2005 đến 2015

Chương 3 Đánh giá về quá trình lãnh đạo hoạt động sản xuất kinh

15 doanh của Tổng công ty Ba Son giai đoạn 2005 - 2015 và một số kiến nghị

16

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH GẮN VỚI NHIỆM VỤ QUỐC PHÒNG VÀ THỰC TIỄN

TẠI TỔNG CÔNG TY BA BON

1.1 Cơ sở lý luận về hoạt động sản xuất kinh doanh gắn với nhiệm vụ quốc phòng

1.1.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế gắn với quốc phòng

Việt Nam có bờ biển trải dài 3.260 km dọc Bắc - Trung - Nam, chủ quyền bao quát hơn một triệu ki-lô-mét vuông trên vùng Biển Đông (gấp ba lần diện tích đất liền), trên biển có hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ, với trữ lượng hải sản lớn

và phong phú, trữ lượng khoáng sản, nhất là dầu khí to lớn, tiềm năng du lịch gắn với biển và trên biển dồi dào… Điểm nổi bật là, trong số mười tuyến đường biển lớn nhất hành tinh, có năm tuyến đi qua Biển Đông Đặc điểm địa hình của Việt Nam hẹp về chiều ngang, nhưng lại trải dài dọc theo Biển Đông, được Biển Đông bao bọc toàn bộ sườn phía Đông và phía Nam, không chỉ cho phép phát triển nhiều lĩnh vực kinh tế biển mà biển Đông còn trở thành lá chắn trong hệ thống phòng thủ quan trọng, bảo vệ đất nước

Do đó, từ rất sớm, nhất là trong quá trình phát triển và hội nhập quốc tế, Đảng và Nhà nước ta đã nhận thức sâu sắc quan điểm phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ, gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo của đất nước

Ngay sau ngày hòa bình lập lại năm 1954, trong công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc, Đảng và Nhà nước đã tập trung mọi nguồn lực để bảo vệ vùng biển và khai thác tài nguyên biển Đánh giá về vị trí, vai trò của biển nước

ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng, ngày nay ta có ngày, có trời, có biển Biển của ta rất giàu và đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó” [14, tr.4] Trước khi kết thúc chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975,

lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã có quyết định lịch sử: giải phóng quần đảo

17

Trường Sa, giữ vững thế đứng của Việt Nam trên Biển Đông Sau khi đất nước thống nhất, ngày 12-5-1977, Chính phủ ra Tuyên bố về các vùng biển Việt Nam Đây là một trong những tuyên bố sớm nhất trong khu vực Đông Nam Á Ngày 12-11-1982, Chính phủ lại ra Tuyên bố về đường cơ sở để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam, mở đầu một trang mới trong lịch sử tiến ra biển, thực hiện chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của nước ta trên biển

Trước yêu cầu bức thiết của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng

đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị về phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng

an ninh

Ngày 6-5-1993, Bộ Chính trị (khóa VII) đã ban hành Nghị quyết NQ/TƯ về “Một số nhiệm vụ phát triển kinh tế biển trong những năm trước mắt” khẳng định: “Xây dựng quốc gia Việt Nam mạnh về biển và phát triển kinh tế biển thành một bộ phận mũi nhọn của nền kinh tế quốc dân là một mục tiêu chiến lược, đồng thời là nhiệm vụ bức bách đang đặt ra cho dân tộc ta trước thách thức lớn trên biển Đông” [37, tr.5]

03-Đến Đại hội lần thứ VIII của Đảng (6-1996), lần đầu tiên Đảng ta tập trung bàn về phát triển các lĩnh vực liên quan đến biển, đặc biệt là các biện pháp đẩy mạnh phát triển kinh tế biển gắn với đảm bảo quốc phòng – an ninh (QP-AN), bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo Nghị quyết Đại hội VIII nhấn mạnh: “Vùng biển và ven biển là địa bàn chiến lược về kinh tế và an ninh, quốc phòng, có nhiều lợi thế phát triển và là cửa mở lớn của cả nước để đẩy mạnh giao lưu quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài Khai thác tối đa tiềm năng và các lợi thế của vùng biển và ven biển, kết hợp với an ninh, quốc phòng, tạo thế và lực để phát triển mạnh kinh tế - xã hội (KT-XH) bảo vệ và làm chủ vùng biển của Tổ quốc” [38, tr.15]

Từ đó, sự quan tâm lãnh đạo phát triển kinh tế, bảo vệ chủ quyền biển, đảo trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong đường lối phát triển KT-XH, QP-AN của

18

Đảng, thúc đẩy sự nghiệp đổi mới đất nước ngày càng phát triển Ngày

22-9-1997, Bộ Chính trị (khóa VIII) ban hành Chỉ thị 20-CT/TƯ về “Đẩy mạnh phát triển kinh tế biển theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá” (CNH-HĐH) Đặc biệt, đến Đại hội lần thứ X của Đảng đã xác định: phát triển kinh tế biển toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, sớm đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về kinh

tế biển trong khu vực, gắn với bảo đảm QP-AN và hợp tác quốc tế Chủ trương của Đảng đã tạo nên những chuyển biến mới tích cực trong nhận thức của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của biển, đảo trong phát triển nền kinh tế quốc dân và bảo vệ Tổ quốc

Triển khai Nghị quyết Đại hội X, Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 4 (khóa X) đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TƯ ngày 9-2-2007 về “Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020” Chiến lược biển ra đời đáp ứng được sự mong đợi của toàn Đảng, toàn quân và nhân dân ta Một lần nữa cho thấy, tiếp nối liên tục qua nhiều thế hệ, từ bao đời nay, vùng biển, ven biển và hải đảo đã gắn bó chặt chẽ với mọi hoạt động sản xuất và đời sống của dân tộc Việt Nam Ông cha

ta đã đổ biết bao công sức và cả xương máu giữ gìn, bảo vệ các vùng biển và hải đảo thiêng liêng để có được đến ngày hôm nay Đồng thời, giải đáp được nhu cầu vừa cơ bản, vừa cấp bách đối với tiến trình phát triển đất nước và hội nhập quốc tế để “đến năm 2020, nước ta trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, phát triển toàn diện các ngành, nghề biển gắn với cơ cấu phong phú, hiện đại, tạo ra tốc độ phát triển nhanh, bền vững, hiệu quả cao với tầm nhìn dài hạn” [3, tr.3]

Do cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền, lợi ích trên vùng biển, đảo có những diễn biến phức tạp, nên chủ trương phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo đã được Đại hội Đảng lần thứ XI điều chỉnh cụ thể, chi tiết hơn Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) chỉ rõ: “Kết hợp chặt chẽ kinh tế với QP-AN; QP-AN

Tiêu biểu như: Nghị quyết số 71-NQ/ĐUQSTW, ngày 25-4-2002 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) về “Nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế của quân đội trong thời kỳ mới - tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp quân đội”, nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng của quân đội được lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, tổ chức ngày càng khoa học, hoạt động đúng định hướng, toàn diện và đạt hiệu quả thiết thực Ngoài ra, Nghị quyết số 520-NQ/QUTW, ngày 25-9-2012 về

“Lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp quốc phòng của Quân đội đến năm 2020”; Thông tư số 69/2017/TT-BQP ngày 03-4-2017 của Bộ Quốc phòng ban hành Quy chế quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh kinh tế của Quân đội

Trên cơ sở đó, nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế của Quân đội được lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ và có bước phát triển toàn diện, đạt kết quả quan trọng

cả về kinh tế và quốc phòng, an ninh

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua, các doanh nghiệp quân đội - lực lượng chủ yếu trong thực hiện nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế của Quân đội, đã không ngừng đổi mới, phát triển, hội nhập, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh gắn với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng

Sự kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh còn được thể hiện ở việc bảo đảm nguồn lực cho hoạt động quốc phòng - an ninh Trong Chiến lược phát triển

20

kinh tế - xã hội 2011 - 2020, được thông qua tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

XI vấn đề này được đề cập trong chủ trương “Mở rộng phương thức huy động nguồn lực xây dựng công nghiệp quốc phòng” [41, tr.11]

Phát triển công nghiệp quốc phòng và khoa học kỹ thuật quân sự là một nhiệm vụ hết sức cần thiết để giữ vững độc lập, tự chủ và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Bên cạnh việc mua vũ khí từ các quốc gia bên ngoài, việc tự sản xuất vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự nhằm đáp ứng yêu cầu tác chiến trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc là một trong những công việc hết sức trọng yếu trong xây dựng tiềm lực quân sự của đất nước hiện nay Nhà nước phải chú trọng đầu tư để hiện đại hóa công nghiệp quốc phòng, khuyến khích phát triển những ngành công nghiệp lưỡng dụng, khi thời bình tập trung sản xuất phục vụ dân sinh, nhưng khi chiến tranh xảy ra thì có thể chuyển nhanh sang sản xuất phục vụ nhu cầu quốc phòng Điều đó đưa tới yêu cầu Nhà nước phải có chế tài và kế hoạch huy động các nguồn lực tài chính, nhân lực, cũng như khoa học, kỹ thuật, công nghệ của đất nước vào xây dựng công nghiệp quốc phòng

Đối với Việt Nam, sau nhiều năm thực hiện chính sách bao vây, cấm vận, chống phá không đạt kết quả, các nước đế quốc đang tăng cường thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” Với âm mưu xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, xoá

bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa, các thế lực thù địch không từ bỏ bất kì thủ đoạn chống phá nào như sử dụng bạo lực phi vũ trang, bạo lực vũ trang, kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội… Bên cạnh đó, sự tranh chấp chủ quyền biển đảo, khai thác tài nguyên ở Biển Đông, đặc biệt là ở khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa giữa Việt Nam với một số nước láng giềng sẽ diễn biến ngày càng phức tạp Vì vậy, tăng cường quốc phòng - an ninh là hết sức cần thiết

Tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân phát triển kinh tế - xã hội là một chức năng cơ bản của Quân đội nhân dân Việt Nam, vừa thể hiện sâu sắc bản chất, truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, vừa cho thấy

21

ý thức, trách nhiệm chính trị của Quân đội trong việc quán triệt, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế

1.1.2 Quan điểm của Tổng cục Công nghiệp quốc phòng về phát triển kinh tế gắn với quốc phòng (2005 – 2015)

Đây là giai đoạn tình hình quốc tế, khu vực có nhiều biến động phức tạp, khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, sự cạnh tranh gay gắt của kinh tế thị trường Việt Nam đang tích cực, chủ động hội nhập sâu rộng vào kinh

tế thế giới, tạo ra nhiều thời cơ và thách thức mới Nền kinh tế của nước ta tiếp tục tăng trưởng, tuy nhiên sức cạnh tranh của hàng hóa còn hạn chế, bên cạnh đó còn chịu tác động của thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu,… Nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc cũng đặt ra những yêu cầu mới và trực tiếp tác động đến nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng

Quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ IX, nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp quốc phòng của quân đội cần thực hiện tốt các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ sau [58, tr.5]

Quán triệt và thực hiện nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, quy định của Quân đội trong hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng Tiếp tục đổi mới tư duy về quân đội làm kinh tế, khẳng định sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng là một trong những chức năng, nhiệm vụ chiến lược, lâu dài của quân đội; phấn đấu

là một nguồn lực quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Khai thác mọi khả năng, phát huy nội lực, đưa hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng đi vào chiều sâu, đạt hiệu quả ngày càng cao, gắn chặt với nhiệm vụ quân sự - quốc phòng, bảo vệ tài nguyên, môi trường

22

Xác định hoạt động kinh tế - quốc phòng trên biển của quân đội là một bộ phận không thể tách rời của Chiến lược Biển quốc gia; xây dựng và phát triển một số loại hình kinh tế có hiệu quả, mang tính chất lưỡng dụng kinh tế - quốc phòng, có khả năng kết hợp tốt giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội với bảo đảm quốc phòng – an ninh, làm nòng cốt xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển, góp phần bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc

Tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển, tái cơ cấu doanh nghiệp quân đội nhằm không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả sản xuất kinh doanh; chú trọng bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ doanh nhân quân đội có năng lực toàn diện, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” trên mặt trận sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng

Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng của quân đội góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên cơ sở

bố trí lực lượng sản xuất theo cơ cấu ngành, vùng lãnh thổ phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đáp ứng mục tiêu quốc phòng… Tạo nguồn thu tài chính đóng góp cho ngân sách Nhà nước, bổ sung ngân sách quốc phòng, phát triển năng lực sản xuất quốc phòng, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội, góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát triển kinh tế biển với nòng cốt là doanh nghiệp của Hải quân; Đẩy mạnh tái cơ cấu doanh nghiệp quân đội theo định hướng của Nhà nước Quan tâm tạo điều kiện cho doanh nghiệp quân đội phát triển, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, giữ gìn và phát triển lực lượng sản xuất quốc phòng, xây dựng đội ngũ doanh nhân quân đội lớn mạnh về mọi mặt” [31, tr.4]

23

Chỉ đạo việc sắp xếp, đổi mới, tái cấu trúc doanh nghiệp quân đội theo lộ trình phù hợp; tránh chạy theo quy mô, hình thức; phải gắn hiệu quả kinh tế với nhiệm vụ quân sự - quốc phòng Định hướng rõ chiến lược các lĩnh vực, ngành nghề có thế mạnh như: dịch vụ cảng biển, viễn thông, đóng tàu,…

Chú trọng đầu tư phát triển các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng theo định hướng Nghị quyết 06-NQ/TW ngày 16/7/2011 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo

Quy hoạch và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp sản xuất quốc phòng và sản xuất kinh doanh

Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp quân đội phát huy tính chủ động, sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo luật định; phát huy yếu tố con người, nhất là kiến thức quản lý, năng lực quản trị; thiết bị công nghệ; hạn chế thấp nhất tình trạng thua lỗ

Hoạt động đầu tư ra nước ngoài, trên cơ sở tuân thủ đúng phát luật, tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh như viễn thông, đóng tàu, dịch vụ cảng biển Cho phép các doanh nghiệp liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp, các

tổ chức kinh tế trong và ngoài nước trong các lĩnh vực công nghệ gần với công nghệ sản xuất quốc phòng, xây dựng hạ tầng cảng biển

Nhìn chung, trong giai đoạn 2005 – 2015, Quân ủy Trung ương đã quán triệt, cụ thể hóa đường lối phát triển kinh tế của Đảng, Nhà nước, phù hợp chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn của quân đội Quân ủy Trung ương đã lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng đạt được hiệu quả tổng hợp về kinh tế - quốc phòng; tiếp tục khẳng định tham gia lao động sản xuất, xây dựng kinh tế là một chức năng, nhiệm vụ chiến lược của quân đội

24

Tổng cục Công nghiệp quốc phòng quán triệt sâu sắc Nghị quyết, Chỉ thị

của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ chính trị và Đảng ủy Quân sự Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết của Bộ chính trị về xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng, trong đó nhiệm vụ phát triển kinh tế để duy trì tiềm lực sản xuất quốc phòng được xác định là nhiệm vụ quan trọng và xuyên suốt Được sự quan tâm chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng Bộ quốc phòng, trong giai đoạn 2005 – 2015, Đảng ủy Tổng cục đã có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ sản xuất kinh tế

Đảng ủy Tổng cục xác định: xây dựng và phát triển kinh tế là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có vai trò quan trọng đối với sự phát triển bền vững của các đơn vị nhằm bảo toàn năng lực sản xuất quốc phòng và góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [16, tr.5]

Thực hiện tốt nhiệm vụ kết hợp quốc phòng với kinh tế, kinh tế với quốc phòng Trong phát triển kinh tế cần đổi mới tư duy, cách nghĩ, cách làm; phân bổ các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tài chính để tái đầu tư, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất; tập trung xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm, tạo sức cạnh tranh trên thị trường

Khai thác hiệu quả tiềm lực, thế mạnh về lao động, công nghệ, thiết bị hiện có để phát triển sản xuất kinh tế, nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng tốt nhu cầu thị trường trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu Tăng cường hợp tác kinh tế trong nước và quốc tế; phát triển sản xuất kinh tế phải đảm bảo bền vững, an toàn và hiệu quả

Đẩy mạnh sắp xếp, đổi mới và tái cơ cấu doanh nghiệp theo chủ trương của Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương; nâng cao vai trò quản lý kinh tế vĩ

mô, chỉ đạo, giám sát của Tổng cục trong thực hiện phát triển kinh tế

Xây dựng hệ thống cơ sở kinh tế vững mạnh về tổ chức, có cơ chế quản lý điều hành chặt chẽ, năng động, tích cực hội nhập kinh tế trong nước và quốc tế;

số sản phẩm vũ khí, trang bị quân sự có giá trị cao Phấn đấu tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm về giá trị sản xuất và doanh thu trên 10%, giá trị tăng thêm, lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước trên 8%, thu nhập bình quân người lao động trên 7%, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 12% [16, tr.2]

Về sản phẩm, sản xuất được một số sản phẩm đồng bộ với chất lượng đạt trình độ tương đương khu vực và thế giới như: tàu thuyền, hóa chất, cơ khí, hàng tiêu dùng Mỗi đơn vị phấn đấu có sản phẩm xuất khẩu và phục vụ kinh tế trong nước có hàm lượng công nghệ cao, giá trị lớn, đơn đặt hàng ổn định Cụ thể: Đóng mới và sửa chữa các loại tàu vận tải đa năng, các tàu chuyên dụng chất lượng cao phục vụ kinh tế trong nước và xuất khẩu; đóng tàu tuần tra cao tốc và tàu bổ trợ quân sự để tiến tới xuất khẩu

Về nhiệm vụ phát triển sản phẩm kinh tế và thị trường, tổ chức nghiên cứu phân tích môi trường kinh doanh để xác định sản phẩm chiến lược và chọn đối tác, chú trọng đến sản phẩm và thị trường xuất khẩu Trong lựa chọn sản phẩm chiến lược cần xem xét đến khả năng phát huy thế mạnh và năng lực sản xuất truyền thống của doanh nghiệp; lựa chọn đối tác liên doanh, liên kết, hợp tác với các tập đoàn, công ty lớn, có thương hiệu, có tiềm lực tài chính trong nước và thế giới để bảo đảm sự tin cậy, hợp tác lâu dài cùng phát triển

Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng của Bộ quốc phòng

và các cán bộ, ban, ngành, các viện nghiên cứu đẩy mạnh chương trình xúc tiến

Sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ trích khấu hao tài sản cố định, lợi nhuận của doanh nghiệp, quỹ phát triển khoa học công nghệ, nguồn thu từ đất quốc phòng, ; chủ động khai thác đa dạng các nguồn vốn (vốn liên doanh liên kết, vốn vay,…) phục vụ đầu tư phát triển và sản xuất kinh doanh

Nghiên cứu đề xuất thành lập quỹ tài chính tập trung của Tổng cục để bảo đảm kinh phí triển khai công tác phát triển doanh nghiệp, đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chính sách với người tài phục vụ phát triển công nghiệp quốc phòng Các doanh nghiệp có công nghệ, trình độ quản trị và nguồn lực tài chính cần mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế với quy mô lớn hơn, kể cả hợp tác đầu tư với nước ngoài

Nhìn chung, trong những năm 2005 - 2015, Đảng ủy Tổng cục công nghiệp quốc phòng (CNQP) đã quán triệt và thực hiện nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương; kịp thời đưa ra các chủ trương, biện pháp lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, sản xuất kinh tế nên đã tạo được sự chuyển biến tích cực và đạt một số kết quả quan trọng

Từ khi ra đời, xưởng đóng tàu Ba Son luôn trực thuộc Bộ Hải Quân Pháp Xưởng được quản lý bởi một hội đồng quản trị do một sĩ quan chỉ huy cao cấp của hải quân Pháp tại Việt Nam chỉ huy công xưởng chủ trì Tham gia hội đồng quản trị gồm những sĩ quan và viên chức hải quân đứng đầu các sở, ty khác nhau trong công xưởng Theo yêu cầu của tình hình lúc đó, xưởng đóng tàu Ba Son ngày càng được đầu tư về kỹ thuật, mở rộng quy mô Theo đó, số nhân công đòi hỏi nhiều hơn thì vấn đề tìm nguồn nhân lực để cung cấp cho công xưởng ngày càng quan trọng Ban đầu, thợ chuyên môn nhà cầm quyền Pháp phải đưa từ chính quốc sang, một số khác thuê mướn người Trung Quốc, người Việt Nam chỉ làm những việc lao động phụ (chặt cây, dựng lán trại, đào kênh, đắp đường, ), theo từng thời kỳ, từng công trình khi Pháp cần

28

Khi cuộc chiến tranh xâm lược kết thúc, cuộc sống của người dân Sài Gòn tạm ổn định thì số người vào làm việc tại xưởng Ba Son mới dần đông lên, đội ngũ công nhân đóng tàu được bắt đầu hình thành từ đây

Đội ngũ thợ chuyên môn đóng tàu Ba Son được hình thành qua các bước: lúc đầu làm công việc lao động thủ công đơn giản Qua một thời gian làm việc những người thợ có khả năng tiếp thu được chọn ra để kèm cặp dạy nghề theo lối vừa học vừa làm, từ dễ đến khó Cách đào tạo thợ của chủ xưởng cũng có nhiều hình thức Với những người thợ Việt Nam làm các nghề như mộc, rèn, đúc, sơn,… thì chủ xưởng tuyển mộ, rồi cho học bổ túc thêm những kỹ thuật mới Bổ túc xong, người thợ được chính thức làm việc và những người này lại trực tiếp kèm cặp dạy nghề cho thế hệ sau (thường là anh em, con cháu của họ được họ xin cho vào tập nghề không công, đến khi có đủ trình độ thi tuyển đạt tiêu chuẩn thợ phụ hoặc thợ chính thì được chính thức nhận vào làm việc và được trả lương)

Đầu thế kỷ 20, khi công cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp được đẩy mạnh, nhà cầm quyền Pháp cho mở trường đào tạo lính thủy, trường đào tạo thợ máy người bản xứ (tức trường Cao Thắng ngày nay) mang tên trường Bá Nghệ, để cung cấp cho ngành tàu biển quân sự, dân sự và các nhà máy xí nghiệp công nghiệp khác

Với cách đào tạo nghề như trên, đội ngũ công nhân Ba Son từng bước phát triển thay thế dần dần những thợ lành nghề người Pháp, người Hoa Qua cách đào tạo này, ở Ba Son đã hình thành các lớp “thợ thày, thợ chú” và trong các gia đình công nhân Ba Son đã dần dần có nhiều thế hệ kế tiếp nhau làm thợ

Mối quan hệ giữa những người công nhân cùng một gia đình cùng với những mối quan hệ xóm làng (đại bộ phận công nhân Ba Son đều xuất thân từ nguồn gốc nông dân và dân nghèo thành thị ở các vùng ven đô như: Hóc Môn,

Bà Điểm, Gò Vấp, tình đồng nghiệp và cùng chung một tâm lý của những người

29

dân mất nước, bị áp bức bóc lột nặng nề đã tạo cho những người thợ Ba Son một tinh thần đoàn kết cộng đồng, tương thân tương hỗ, thương yêu đùm bọc lẫn nhau, đồng tâm nhất trí trong mọi công việc chung và riêng, kể cả trong đấu tranh giai cấp và giải phóng dân tộc

Đầu thế kỷ 20, trước sự phát triển nhanh chóng của hạm đội Viễn Đông và công cuộc mở mang khai thác thuộc địa, xưởng đóng tàu Ba Son là căn cứ sửa chữa và tiếp tế hậu cần chiến lược của Pháp tại châu Á đã được mở rộng thêm

Những lợi ích của xưởng Ba Son đem lại cho Pháp rất to lớn, nhưng người công nhân Ba Son thì bị áp bức đè nén và bóc lột nặng nề Chủ tư bản Pháp tìm mọi cách cắt xén tiền lương, tiền thưởng của công nhân Mức lương trung bình của thợ người Việt Nam chỉ bằng một phần tám lương của một thợ người Pháp cùng ngạch bậc và cùng một nghề Chủ Pháp còn phân ra hai cách trả lương khác nhau là trả lương tháng và trả lương giờ Những người được hưởng lương tháng chủ yếu là “tay chân” thân tín của chủ, một số người có trình độ tay nghề cao, làm việc lâu năm, còn lại trả lương theo giờ

Sống trong cảnh sức lao động bị bóc lột thậm tệ, lại bị áp bức đè nén mọi

bề, vốn sẵn truyền thống yêu nước, công nhân Ba Son đã đứng lên đấu tranh chống bọn chủ và tay sai

Từ năm 1911, để chuẩn bị cho Chiến tranh thế giới thứ nhất, thực dân Pháp ra sức vơ vét, bóc lột tài nguyên, nhân lực của nước ta Ở trường Bá Nghệ Sài Gòn, thực dân đã áp dụng chế độ học tập và làm việc 10 giờ một ngày với sự giám sát, quản lý rất chặt chẽ Sự bất công đó đã được học sinh kể lại với đồng chí Tôn Đức Thắng – thợ cơ khí ở xưởng Ba Son, vốn xuất thân là học sinh Bá Nghệ Được đồng chí Tôn Đức Thắng hướng dẫn, biết rõ ý đồ thâm độc của bọn chỉ huy nhà trường bắt làm thêm giờ là để làm ra nhiều sản phẩm cho chúng nhằm chuẩn bị cho chiến tranh, đồng thời bóc lột sức lao động của học sinh, anh

từ trước nên không chịu đi làm thay Chủ xưởng liền bắt giam một số thợ đấu tranh kiên quyết Lập tức công nhân ở 11 xưởng trại Ba Son nhất loạt bỏ việc và đưa ra yêu sách: phải thả người bị bắt, gọi công nhân đi làm; không được đánh đập hành hạ công nhân khi làm việc Sau cuộc đình công này, Tôn Đức Thắng bị bọn thực dân truy lùng ráo riết Cuối 1912, phải rời Ba Son, lẩn tránh trên một chiếc tàu của Pháp để trốn ra nước ngoài Đồng chí sang Pháp làm việc trong xưởng đóng tàu Toulon Khi chiến tranh thế giới thứ nhất xảy ra, người thợ máy – thủy thủ Việt Nam ấy đã dũng cảm kéo lá cờ đỏ “Tứ hải giai huynh đệ” trên chiến hạm của hạm đội Pháp ở Biển Đen để phản chiến, ủng hộ Cách mạng tháng Mười Nga

Tháng 8 năm 1925, biết tin chiếc tàu Michelet của thực dân Pháp đến xưởng Ba Son bảo dưỡng, sửa chữa để chuẩn bị đi đàn áp cách mạng Trung Quốc, đồng chí Tôn Đức Thắng lập tức báo cho các hội viên Công hội ở Ba Son

và bàn biện pháp đấu tranh Được chuẩn bị chu đáo từ trước, công nhân Ba Son

đã đình công – lãn công sau gần 4 tháng đấu tranh kiên trì, khéo léo và sáng tạo

đã giành thắng lợi hoàn toàn, chiến hạm Michelet đã không thể đi đàn áp phong trào cách mạng Trung Quốc Cuộc đình công tháng 8 năm 1925 đã mở đầu cho một giai đoạn mới đánh dấu giai cấp công nhân Việt Nam đã chuyển từ đấu tranh tự phát sang tự giác Ngày 4 tháng 8 năm 1925 đã trở thành ngày truyền thống của xưởng đóng tàu Ba Son trước đây, cũng như của Công ty Ba Son ngày nay

đạo mong muốn sớm được gia nhập vào tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội (gọi tắt là Thanh niên), và nguyện vọng đó đã trở thành sự

thật [17, tr.40]

Vào cuối 1926, đồng chí Tôn Đức Thắng đã được gặp những cán bộ do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cử về nước bắt liên lạc với tổ chức Công hội Sài Gòn – Chợ Lớn Đồng chí Tôn Đức Thắng đã giới thiệu những người ưu tú của Công hội bí mật tham gia tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội Những hội viên này cùng với các chiến sĩ cách mạng ưu tú khác lập nên các chi

bộ Thanh niên đầu tiên của thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn và Kỳ bộ của tổ chức Thanh niên ở Nam Kỳ ra đời Ở Ba Son lần lượt có những hội viên tham gia tổ chức tiền thân của Đảng Người đầu tiên là đồng chí Nguyễn Văn Nghi (tức Ba Nghi) công nhân thợ điện, tiếp đến là đồng chí Tăng Văn Tư, Nguyễn Văn Dung,… Những hội viên Thanh niên đầu tiên của Ba Son tiếp tục vận động, tuyên truyền, giáo dục và lựa chọn những hội viên ưu tú nhất trong Công hội để giới thiệu kết nạp vào tổ chức tiền thân của Đảng

Tháng 7 năm 1929, Đông Dương cộng sản Đảng được thành lập ở Bắc Kỳ

đã cử một số cán bộ đi thâm nhập các cơ sở để phát triển Đảng tại Nam Kỳ Tại

Ba Son hai đồng chí Hoàng Quốc Việt và Lê Văn Lương vào làm thợ vận động cách mạng ở đây Tháng 11 năm 1929 đồng chí Ngô Gia Tự xây dựng nhóm cộng sản đầu tiên ở Ba Son gồm có đồng chí Ngô Gia Tự, Lê Văn Lương, Nguyễn Văn Nghi

32

Như vậy, từ năm 1929, ở Ba Son đã có cơ sở của Đảng, và một lực lượng hậu bị khá vững mạnh gồm những hội viên Thanh niên, hội viên Công hội đã được rèn luyện trưởng thành

Sau Hội nghị hợp nhất của Đảng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Hương Cảng (Trung Quốc) năm 1930, đồng chí Nguyễn Văn Nghi được cử làm

Bí thư chi bộ Ba Son Chi bộ Ba Son lãnh trách nhiệm nặng nề là lãnh đạo, giáo dục, tổ chức công nhân Ba Son đứng lên đấu tranh chống mọi áp bức, bóc lột của bọn tư bản, thực dân, thực hiện mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của chi bộ Đảng, phong trào công nhân Ba Son ngày càng phát triển mạnh và liên tiếp đấu tranh giành thắng lợi, giữ vai trò hạt nhân của phong trào công nhân công nghiệp Nam Bộ

Trong giai đoạn 1936 – 1939, hòa chung với phong trào đấu tranh dân chủ

ở các thành thị, Chi bộ Ba Son đã tổ chức cho công nhân đình công, đấu tranh Sau hơn nửa tháng kiên trì, bền bỉ đấu tranh, cuộc đình công đã giành thắng lợi hoàn toàn Đây là một thành công lớn đầu tiên mà chi bộ Ba Son đã giành được

Quán triệt Nghị quyết Trung ương lần thứ 6, chi ủy mới của Ba Son được

bổ sung, đồng chí Đôn Văn Bầy được cử làm bí thư chi bộ thay cho đồng chí Nguyễn Văn Nghi Chi bộ Ba Son đã lãnh đạo đảng viên và quần chúng cốt cán,

Ngày 15 tháng 8 năm 1945, được tin phát xít Nhật đầu hàng Đồng Minh

vô điều kiện, Xứ ủy Tiền Phong do đồng chí Trần Văn Giàu làm Bí thư, họp quyết định lập Ủy ban khởi nghĩa Quyết định của Xứ ủy Tiền Phong được phổ biến đến các cơ sở trên địa bàn Sài Gòn – Chợ Lớn Chi bộ Ba Son đã họp dưới

sự chủ trì của đồng chí Đôn Văn Bầy, bàn kế hoạch tham gia khởi nghĩa và giành lại nhà máy trong tay Nhật

Cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám thành công, cán bộ, công nhân Ba Son khẩn trương tổ chức phân công lực lượng bố trí canh gác bảo vệ chính quyền cách mạng của thành phố, bảo vệ nhà máy Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở

Ba Son thắng lợi đánh dấu một mốc son lịch sử của nhà máy sau 15 năm chi bộ Đảng ra đời lãnh đạo phong trào đấu tranh của công nhân Ba Son qua biết bao chặng đường đầy thử thức gian lao

Khi thực dân Pháp quay trở lại đánh chiếm Sài Gòn, hưởng ứng lời hiệu triệu của UBND Nam Bộ và Tổng Công đoàn Nam Bộ, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của thành uỷ Sài Gòn - Chợ Lớn, chi bộ Đảng Ba Son kịp thời có những chủ trương chỉ đạo phong trào công nhân tham gia kháng chiến

Ngay sau ngày 23 tháng 9 năm 1945, một cuộc họp chi bộ Đảng Ba Son được tiến hành do Bí thư chi bộ Đôn Văn Bầy (Tư Bầy) chủ trì; có đồng chí Nguyễn Văn Lưu và một số đồng chí khác tham dự Chi bộ Đảng Ba Son thống

34

nhất đánh giá tình hình chung của thành phố, của xưởng từ sau Cách mạng tháng Tám thành công, đặc biệt từ sau ngày 23 tháng 9, từ đó xác định rõ nhiệm vụ lãnh đạo công nhân hăng hái tham gia luyện tập quân sự, chuẩn bị đánh địch, triệt để đình công; bí mật tháo dỡ và vận chuyển máy móc, thiết bị kĩ thuật ra vùng ven đô cung cấp cho lực lượng vũ trang xây dựng các công xưởng, chuẩn

bị sản xuất vũ khí phục vụ kháng chiến lâu dài

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của tổ chức cơ sở Đảng và Công Đoàn, công nhân Ba Son đã bình tĩnh, chủ động bước vào cuộc kháng chiến, và kịp thời có những hoạt động tích cực, đa dạng, có hiệu quả Từ đình công bất hợp tác với thực dân Pháp, phá hoại kinh tế - tháo dỡ máy móc chuyển ra căn cứ, thực hiện

“tiêu thổ kháng chiến” chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai, ngay từ những thời điểm khó khăn, hiểm nghèo mở đầu cuộc kháng chiến, thợ thuyền Ba Son

đã kịp thời có mặt ở những địa bàn nóng bỏng nhất của thành phố, “quyết sống chết với kẻ thù” Nhiều đảng viên, công nhân ưu tú của Ba Son được tăng cường cho các cơ sở, địa bàn khác ở Sài Gòn – Gia Định Đặc biệt để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài, một lực lượng khá lớn công nhân Ba Son đã tạm biệt xưởng – nơi gắn bó thời vinh – nhục, ra đi kháng chiến Họ đã trở thành nòng cốt để xây dựng những binh công xưởng của lực lượng vũ trang Nam Bộ

Có sự lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức cơ sở Đảng, Công đoàn, công nhân

Ba Son với truyền thống yêu nước, đấu tranh chống mọi thế lực áp bức của đế quốc, thực dân, được tôi luyện, trưởng thành qua thực tiễn đấu tranh cách mạng vẫn sắt son một niềm tin vào Đảng, hướng về cách mạng, hướng về kháng chiến

Chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945- 1954) cùng với quân

và dân Sài Gòn – Chợ Lớn, công nhân Ba Son thật sự là những người “đi trước

về sau” trong cuộc đối đầu với kẻ thù Mặc dù phải sống và làm việc, hoạt động trong thành phố bị địch chiếm đóng, nhưng công nhân Ba Son – nhất là những đảng viên cộng sản, những công nhân ưu tú, trung kiên đã luôn tìm mọi phương

35

cách đấu tranh, hoặc công khai, hoặc bí mật, tự đòi quyền lợi dân sinh, dân chủ đến phá hoại kinh tế của địch, góp phần nhỏ bé của mình thực hiện đường lối chiến tranh nhân dân – toàn dân, toàn diện của Đảng Trên mặt trận đấu tranh trực diện với kẻ thù, mặc dù thực dân Pháp tìm mọi thủ đoạn thâm độc kìm kẹp, khủng bố, mua chuộc lôi kéo, song những người thợ Ba Son với truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất chống ngoại xâm, đã vượt lên những thử thách,

hy sinh, sáng tạo nhiều hình thức đấu tranh, phá hoại có hiệu quả, ủng hộ đắc lực cuộc kháng chiến

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc thắng lợi Mặc

dù sự nghiệp giải phóng dân tộc chưa hoàn thành trọn vẹn, song thắng lợi chín năm kháng chiến đã kết thúc một thời kỳ đấu tranh sôi động, rất đáng tự hào của công nhân Ba Son Những nét đẹp truyền thống và những kinh nghiệm quý giá gạn lọc được qua thực tiễn đấu tranh là hành trang vô cùng quý giá để đội ngũ công nhân Ba Son vững vàng bước vào thời kỳ mới, thời kỳ kháng chiến chống

Mỹ, cứu nước

Do chủ động bí mật đưa cán bộ, đảng viên tăng cường cho Ba Son từ sau ngày Hiệp định Giơ- ne-vơ được ký kết, nên cuối năm 1955 khi tình hình cho phép, Nghiệp đoàn Ba Son được thành lập Đến năm 1956, Nghiệp đoàn đã có gần một nghìn đoàn thanh niên Cùng với việc vận động, tổ chức công nhân đấu tranh đòi kẻ địch thi hành hiệp định đình chiến, tiến hành hiệp thương tổng tuyển cử…, Nghiệp đoàn Ba Son đã hướng công nhân vào mục tiêu đấu tranh đòi những quyền lợi hàng ngày, qua đó tập hợp và rèn luyện đội ngũ công nhân trong cuộc đọ sức với kẻ thù ngày càng giảo quyệt, tàn bạo hơn [14,tr.234]

Sau khi chuyển giao cho chính quyền và quân đội Sài Gòn, xưởng Ba Son đổi tên thành Hải quân công xưởng Hải quân công xưởng là một cơ xưởng của hải quân Việt Nam cộng hòa, nằm trong hệ thống tiếp vận của quân đội Sài Gòn

36

Mặc dù cán bộ nòng cốt trong phong trào công nhân Hải quân công xưởng còn mỏng, sự lãnh đạo của Đảng chỉ được tiến hành gián tiếp từ ngoài vào, tổ chức Nghiệp đoàn bị địch tìm mọi thủ đoạn chia rẽ, lôi kéo…, song kẻ địch không sao dập tắt được khí thế đấu tranh ở chính cái nôi của phong trào công nhân Việt Nam Phong trào đấu tranh của công nhân Hải quân công xưởng phát triển với nhiều nội dung và hình thức sáng tạo, đa dạng Nhân một lần Trần Văn Hương – Thủ tướng chính quyền Sài Gòn thăm Hải Quân công xưởng, do được vận động tổ chức khôn khéo, công nhân đã biến buổi đón rước thành cuộc đấu tranh đòi tăng lương

Các cuộc đấu tranh công khai chưa mang lại kết quả đáng kể, song đã tạo nhân tố “giữ nhịp” cho phong trào đấu tranh của công nhân khi điều kiện cho phép Đặc biệt, những thắng lợi của quân và dân ta trên mặt trận đấu tranh vũ trang như chiến thắng Ấp Bắc, Bình giã dội về gây chấn động chính trường Sài Gòn – Chợ Lớn đã làm nức lòng công nhân Ba Son, động viên, cổ vũ họ xiết chặt đội ngũ hơn nữa trong cuộc đấu tranh với kẻ thù

Hai ngày 21 – 22 tháng 9 năm 1964, đông đảo công nhân Ba Son đã hòa nhập với gần 200 nghìn công nhân, lao động Sài Gòn – Chợ Lớn xuống đường biểu dương sức mạnh, ủng hộ những yêu sách của công nhân hãng Vi-my-tếch

và đòi hủy bỏ sắc lệnh về việc cấm đình công, hội họp; phải thừa nhận quyền tự

do đình công, hội họp và nghiệp đoàn; chấm dứt khủng bố, đàn báp, bắt bớ, sa thải công nhân… Đây là lần lầu tiên trong lịch sử chống Mỹ, cứu nước, giai cấp công nhân Việt Nam đã tiến hành một cuộc đấu tranh to lớn, toàn diện và đặc biệt đã dùng bạo lực cách mạng, dùng biểu tình của quần chúng để chống lại lệnh chống biểu tình của nhà cầm quyền

Bằng những việc làm nhỏ bé của mình, công nhân Ba Son đã góp sức cùng công nhân, lao động Sài Gòn - Chợ Lớn và toàn quân, toàn dân ta đưa chiến tranh vào sào huyệt của Mỹ - ngụy Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân –

37

1968 là đòn cuối cùng đánh bại chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ Với Mậu Thân – 1968, cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mỹ đã chuyển bước ngoặt mới

Dưới sự chỉ đạo của Nghiệp Đoàn, từ sau khi có Hiệp định Pa-ri, công nhân Ba Son tích cực tham gia phong trào công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn đấu tranh chống chính quyền Thiệu tăng thuế, đòi giảm giá hàng, tăng lương, chống

sa thải công nhân… Như vậy, từ những khẩu hiệu đấu tranh cụ thể về quyền lợi dân sinh, dân chủ…, phong trào công nhân Ba Son đã hội nhập với phong trào chung của công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn và hướng tới mục tiêu chung lúc này là lật đổ chính quyền Nguyễn Văn Thiệu, đòi hòa hợp dân tộc, chấp hành nghiêm chỉnh Hiệp định Pa-ri

Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ kết thúc thắng lợi Người công nhân

Ba Son cũng bước vào một giai đoạn lịch sử mới – người thợ thực sự làm chủ nhà máy của mình, mang hết tài năng, tâm sức để sản xuất phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

Đối với Hải quân nhân dân Việt Nam, trong quá trình tham gia Tổng tiến công Xuân 1975, quán triệt quyết tâm chiến lược của Bộ Chính trị Trung ương Đảng về giải phóng miền Nam, Thường vụ Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân chủng

đã chuẩn bị cho công tác tiếp quản cơ sở vật chất kỹ thuật của hải quân ngụy quyền Sài Gòn

Được tuyên truyền, vận động tổ chức tốt; đặc biệt với ý thức giác ngộ của một số công nhân ưu tú, nhiều nhóm công nhân đã kiên trì, khôn khéo đấu tranh, chống địch phá hoại, tẩu tán máy móc Khi Sài Gòn được giải phóng, những nhóm thợ này đã chủ động, kịp thời phối hợp, là hậu thuẫn tích cực cho lực lượng cách mạng tiếp quản Lực lượng tiếp quản Ba Son đã nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ tiếp quản, không để xảy ra tình trạng tổn thất nào về người cũng như tài sản

38

Vừa mới ổn định chỉnh trang cơ sở làm việc, cán bộ, công nhân, chiến sĩ

Ba Son khẩn trương sửa chữa một số tàu phục vụ kịp thời lực lượng hải quân của

ta hoàn thành nhiệm vụ giải phóng các đảo Hòn Khoai, Phú Quốc, Nam Du, Thổ Chu và một số đảo khác đang bị quân của bọn Pôn-pốt – Iêng-xa-ri chiếm giữ

Ngày 4 tháng 10 năm 1975, Bộ Tư lệnh Hải quân giao cho Ba Son chỉ tiêu sửa chữa, bảo quản 45 tàu quân sự các loại của Quân chủng và Bộ Tư lệnh Miền; tập trung lực lượng và phương tiện trục vớt và đưa về xưởng sửa chữa bảo quản

16 tàu của quân đội Sài Gòn bị đánh chìm trong chiến Về đóng mới, Xưởng phải hoàn chỉnh 4 tàu xi măng theo thiết kế… Đây là một mốc lịch sử đầu tiên

mở đầu cho giai đoạn xưởng Ba Son đi vào sản xuất theo kế hoạch chỉ tiêu pháp lệnh Đây cũng là sự đánh giá, công nhận những nổ lực, cố gắng của tập thể cán

bộ, đảng viên, bộ đội và công nhân Ba Son trong những ngày đầu nhà máy được giải phóng [14, tr.321]

Thực hiện chỉ thị 243/TC-TW về việc hướng dẫn giáo dục và sử dụng công nhân, viên chức chế độ cũ trong các cơ quan, đơn vị, xí nghiệp ở miền Nam của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Ba Son tiếp tục tiến hành điều tra, xác minh lại nguồn lực lao động, tăng cường công tác giáo dục chính trị, động viên và sử dụng tốt mọi khả năng của công nhân viên chức chế độ cũ, nhưng vẫn đảm bảo tính nguyên tắc Phòng Tổ chức lao động của Ba Son đã triển khai thực hiện tốt các mặt: tổ chức lao động, bảo hộ lao động; đào tạo giáo dục…, làm tốt công tác tham mưu cho Ban Giám đốc trên lĩnh vực lao động và sử dụng lao động

Đảng ủy và Ban Giám đốc Ba Son chủ trương tăng cường hơn nữa sự chỉ đạo trực tiếp, cụ thể và hết sức chủ động trong việc phát huy quyền làm chủ của cán bộ, công nhân viên, phát huy khả năng sáng tạo của quần chúng tập trung vào nhiệm vụ cải tiến công tác quản lý xí nghiệp, nâng cao chất lượng đội ngũ công nhân, vượt qua mọi khó khăn, phấn đấu hoàn thành vượt mức chỉ tiêu kế hoạch năm 1977

39

Trong điều kiện chưa thể thực hiện hạch toán kinh tế toàn phần, Ba Son vừa tiến hành kế toán theo chế độ cung cấp (thu đủ, chi đủ), vừa “tập dượt” hạch toán kinh doanh ở phạm vi toàn xưởng

Một ban chỉ đạo hạch toán kinh tế gồm 10 thành viên do Giám đốc được thành lập đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy và Ban Giám đốc, có nhiệm vụ và quyền hạn trực tiếp tổ chức, chỉ đạo chặt chẽ các bước chuẩn bị và tiến hành hạch toán kinh tế trong sản xuất kinh doanh có hiệu quả

Trong khi cán bộ, công nhân Ba Son cùng với quân dân cả nước dồn hết tâm sức tái thiết đất nước, xây dựng Hải quân nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy từng bước hiện đại thì tình hình xung đột quân sự ở biên giới Tây Nam diễn ra ngày càng trầm trọng Sau hàng loạt các hành động xâm lấn lãnh thổ của ta dọc tuyến biên giới, tới đầu năm 1978 tập đoàn Pôn-pốt Iêng-xa-ri tung 19 sư đoàn tiến công các tỉnh biên giới Tây Nam

Trước âm mưu và hành động đen tối của các thế lực thù địch, Đảng kịp thời đề ra nhiệm vụ cho toàn quân, toàn dân phát triển nhanh tiềm lực kinh tế, quốc phòng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc và sẵn sàng làm nghĩa vụ quốc tế cao cả cứu nhân dân Cam-pu-chia khỏi họa diệt chủng

Thực hiện quyết tâm của Trung ương Đảng, cùng với toàn quân, toàn dân,

Hải quân nhân dân Việt Nam “tập trung toàn bộ lực lượng toàn Quân chủng, vừa chuẩn bị chiến đấu tốt ở hướng bắc, hướng đông, đồng thời nhanh chóng tiến hành việc kiện toàn, củng cố các đơn vị đóng quân ở phía Nam thật vững mạnh, bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, sửa chữa tốt tàu thuyền và các phương tiện chiến đấu khác, khẩn trương nâng cao chất lượng bộ đội về mọi mặt để khi chiến đấu là giành thắng lợi …” (Nghị quyết Đảng ủy và quyết tâm của Bộ Tư

lệnh Quân chủng Hải quân, quý II năm 1978)

Giữa lúc guồng máy sản xuất của Ba Son hoạt động căng thẳng tới mức tối đa thì vào cuối quý III, năm 1978, Bộ Tư lệnh Quân chủng giao cho xưởng

Khó khăn đối với Ba Son không chỉ là kế hoạch sửa chữa cấp trên đưa xuống chậm, thiếu tính cụ thể, nội dung hạng mục sửa chữa của đơn vị thiếu chính xác, thường sau khi sửa chữa một thời gian lại phải nâng cấp, bổ sung, mà chủ yếu là lượng tàu vào xưởng lúc này vốn cũ kỹ, lại hoạt động dài ngày nên mức độ hư hỏng trầm trọng Trong khi đó phụ tùng, vật tư thiếu, trình độ công nghệ sửa chữa lớn, nhất là sửa chữa tàu

Đối với Ba Son cũng như đa phần những cơ sở sản xuất kinh doanh khác trong cả nước, đời sống công nhân trở nên cực kỳ khó khăn Một nhà máy với bề dày truyền thống đóng và sửa chữa tàu biển hơn một thế kỷ, có trong tay nguồn nhân lực và phương tiện kỹ thuật quý giá, lại không sống được bởi thế mạnh của chính mình Vì đời sống của công nhân, lãnh đạo, chỉ huy Ba Son đã một phen đưa cán bộ, công nhân xuống đồng bằng sông Cửu Long trồng lúa; đưa quân lên