Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc gắn liền với văn học mạng Trung Quốc, là một trong những thể loại văn học mạng được yêu thích nhất.. Khái niệm Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc có thể đ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- - - - - -
Đề tài : Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam: Những phương diện tích cực và tiêu cực trong tiếp nhận
Người hướng dẫn :PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh
Chủ nhiệm đề tài :Phạm Hương Quỳnh
Năm học 2016 - 2017
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Trang 4LỜI CÁM ƠN
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Văn học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn- Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để chúng tôi có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu này
Chúng tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn và sự trân trọng sâu sắc đến cô, PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh – người đã gợi ý và rất nhiệt tình giúp chúng tôi thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu này
Chúng tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các bạn trẻ thuộc khu vực chúng tôi thực hiện khảo sát đã hợp tác và giúp chúng tôi hoàn thành đề tài của mình
Vì thời gian và kiến thức còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy nhóm chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các Thầy Cô, cũng như ý kiến của các bạn sinh viên, nhằm giúp đề tài nghiên cứu của nhóm được hoàn thiện và đầy đủ hơn Xin chân thành cám ơn
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2017
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CÁM ƠN 1
MỤC LỤC 2
DẪN NHẬP 4
1 Lí do chọn đề tài 4
2 Sơ lược tình hình nghiên cứu ở trong nước 4
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6
4 Phương pháp nghiên cứu 6
5 Kết cấu đề tài 6
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG VÀ TIỂU THUYẾT NGÔN TÌNH TRUNG QUỐC 8
1.1 Vài nét về văn hóa đại chúng 8
1.2 Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc dưới góc nhìn văn hóa đại chúng 11
1.2.1 Sơ lược về tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam 11
1.2.1.1 Khái niệm 11
1.2.1.2 Quá trình du nhập vào Việt Nam 12
1.2.2 Đặc trưng của tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc 13
1.2.2.1 Người viết là những nhà văn nữ trẻ 13
1.2.2.2 Viết về tình yêu 18
1.2.2.3 Viết về tình dục 20
1.2.2.4 Ngôn ngữ mang phong cách khẩu ngữ, có nhiều đặc điểm của ngôn ngữ mạng 23
1.2.2.5 Tồn tại và phát triển nhờ vào Internet 26
1.3 Phân loại tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc 27
CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG TIẾP NHẬN NGÔN TÌNH TRUNG QUỐC TẠI VIỆT NAM 29
2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tiếp nhận ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam 29
2.1.1 Tiểu thuyết ngôn tình đang được phổ biến sâu rộng tại Việt Nam 29
2.1.2 Tiểu thuyết ngôn tình đáp ứng tâm lí của độc giả trẻ Việt Nam 32
2.2 Vấn đề dịch thuật ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam 37
2.3 Thực trạng tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam thông qua khảo sát 46
Trang 6CHƯƠNG 3 : NHỮNG PHƯƠNG DIỆN TÍCH CỰC VÀ TIÊU CỰC TRONG
VIỆC TIẾP NHẬN NGÔN TÌNH TRUNG QUỐC TẠI 64
3.1 Những phương diện tích cực 64
3.1.1 Mang tính giải trí cao 64
3.1.2 Góp phần làm phong phú đời sống văn học đương đại 66
3.1.3 Mang lại lợi nhuận khổng lồ cho thị trường xuất bản 68
3.2 Những phương diện tiêu cực 69
3.2.1 Ngôn tình “đầu độc” tâm hồn độc giả 69
3.2.2 Ảnh hưởng đến phong cách sáng tác của các nhà văn trẻ 74
3.3 Những gợi ý, kiến nghị cho vấn đề tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam 78
3.3.1 Đề xuất biện pháp đến cơ quan chức năng có thẩm quyền 79
3.3.2 Đề xuất biện pháp đến gia đình, nhà trường 79
3.3.3 Đề xuất biện pháp đến độc giả 80
KẾT LUẬN 82
TÀI LIỆU THAM KHẢO 84
PHỤ LỤC 89
Trang 7DẪN NHẬP
1 Lí do chọn đề tài
Nhà văn M.Gorky từng nói: “Hãy yêu sách, nó là nguồn kiến thức Chỉ có kiến
thức mới là con đường sống” Thật vậy, sách là kho tàng tri thức nhân loại, sách làm
đời sống chúng ta phong phú hơn Tuy nhiên, để sách thực sự phát huy hết giá trị, trước tiên nó phải là một cuốn sách ý nghĩa, phù hợp với từng lứa tuổi Vì vậy, việc lựa chọn sách cực kỳ quan trọng Ngày nay, xã hội ngày càng phát triển, các phương tiện thông tin đại chúng hiện đại như Internet đã tác động không nhỏ đến đời sống mỗi người, việc lựa chọn sách càng không hề dễ dàng
Mỗi người tiếp tục với sách theo nhiều phương diện khác nhau, tuy nhiên nó đều phản ánh văn hóa đọc của mỗi cá thể Điều này thể hiện ở khả năng lựa chọn sách, khả năng lĩnh hội kiến thức từ những cuốn sách Những năm gần đây, xu hướng chọn sách của giới trẻ đã thay đổi Một số bạn trẻ không mặn mà với những cuốn sách hàn lâm mà chuyển sang một thể loại khác là tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc Đây là vấn đề đáng lo ngại bởi nó ảnh hưởng không nhỏ đến nền văn học đương đại cũng như bản thân độc giả
Hiện tại, tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc xuất hiện trên thị trường Việt Nam
và được độc giải trẻ đón nhận “nồng hậu” Trước tình trạng trên, có nhiều luồng ý kiến, đánh giá trái chiều Bên cạnh sự ủng hộ nhiệt tình của các bạn trẻ là nhiều bài viết, phản hồi không tốt về thể loại tiểu thuyết này Tuy nhiên, trên thực tế giới chuyên môn vẫn chưa có những nghiên cứu, đánh giá chính thức về vấn đề tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam Thiết nghĩ, cần lắm sự vào cuộc nghiêm túc, những bài nghiên cứu góp phần tạo cơ sở trong việc định hướng và điều chỉnh thị hiếu thẩm mỹ cho độc giả
Trên cơ sở nắm bắt thực tra ̣ng tiếp nhâ ̣n tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam, công trình nghiên cứu của chúng tôi sẽ phân tích và tổng hợp những vấn đề tích cực và tiêu cực xung quanh thực tra ̣ng này, qua đó chúng tôi mong muốn có thể
góp thêm tiếng nói trong việc tìm hiểu tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Viê ̣t Nam Góp phần tạo bộ lọc tốt cho tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
2 Sơ lược tình hình nghiên cứu ở trong nước
Trong vài năm gần đây, truyê ̣n ngôn tình Trung Quốc xâm nhập vào thị trường văn ho ̣c Việt Nam mạnh mẽ Bên cạnh sự ủng hộ của một bộ phận độc giả là các bài viết, ý kiến lên án loại tiểu thuyết này Tuy nhiên, tiếng nói chính thức từ giới phê bình, nhà nghiên cứu là rất hiếm hoi vì cho rằng đây là dòng văn chương không chính thống, không đáng đo ̣c
Trong bài phỏng vấn “Thị hiếu đọc ở Việt Nam quá kém” của báo
Vietnamnet.vn, PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh - Trường Đa ̣i ho ̣c Khoa ho ̣c Xã hô ̣i và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng:
Trang 8“ nhà nghiên cứu, phê bình không nên xa rời văn học đương đại, quay lưng
lại với thứ văn chương ảnh hưởng lên đời sống đương đại và không nên bỏ rơi giới trẻ cho thị trường nên có nhiều bài nghiên cứu có tính khoa học và chuyên nghiệp để mọi vấn đề được nêu lên một cách khách quan hơn ”
Qua quá trình tìm kiếm thông tin, chúng tôi nhâ ̣n thấy phần lớn đánh giá về thể loại tiểu thuyết này chỉ là những bài báo, bài trả lời phỏng vấn của mô ̣t số nhà văn, nhà báo, nhà xuất bản, được đăng trên mô ̣t số trang ma ̣ng, diễn đàn, báo điê ̣n tử như: Diễn đàn Văn nghệ Công an, Báo Nhân dân, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch,… Nhưng vấn đề chỉ dừng ở ý kiến, nhận xét, đánh giá mang tính chủ quan về thể loại tiểu thuyết này Có thể dẫn một số ví du ̣ như sau:
Trên website của Đài truyền hình Viê ̣t Nam VTV (24/05/2015) đăng tải đoa ̣n phỏng vấn nhà nghiên cứu Ngô Hương Giang (Viê ̣n hàn lâm khoa ho ̣c xã hô ̣i Viê ̣t Nam) về viê ̣c “Loa ̣i bỏ ngôn tình gây phản cảm” trong chương trình “Cuô ̣c sống thường ngày” trên kênh VTV1 HD kèm theo bài viết “Sách ngôn tình có nội dung phản cảm và những tác động tiêu cực”
Trên trang Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh, chuyên mục “Dọc đường văn học” có bài viết “Văn học trẻ & nguy cơ ngôn tình hóa” để nói về vấn đề có hay không hiện tượng “ngôn tình hóa” đang ảnh hưởng đến các tác giả trẻ Viê ̣t Nam hay thực sự “lối viết ngôn tình” đang chèn ép những lối viết khác
Diễn đàn DiendanLeQuyDon.com (11/2015) đặt câu hỏi: “Ba ̣n có suy nghĩ gì
về ngôn tình?” và ghi nhâ ̣n rất nhiều ý kiến cho rằng tiểu thuyết ngôn tình mang tính chất giải trí và không xấu
Trên website Diễn đàn Văn nghệ Công an, chuyên mục “Văn hóa”
(07-10-2015) có bài viết “Truyện ngôn tình Trung Quốc – Một cách nhìn”, TS Hà Thanh Vân (Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ) có cái nhìn khách quan hơn khi đưa ra đánh giá về tiểu thuyết ngôn tình, đặc điểm, nguyên nhân vì sao ngôn tình hấp dẫn người đọc từ đó đưa ra lời cảnh báo về tốc độ phát triển chóng mặt của thể loại này, kêu gọi
sự quan tâm và có hướng đi đúng trong công tác quản lí dòng văn học này ở Việt Nam
Cũng trên website này, chuyên mu ̣c “Đời sống văn hóa” (26-05-2015) có bài viết “Đo ̣c ngôn tình, công chúng trẻ cần sự đi ̣nh hướng”, PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh
- Trường Đại ho ̣c Khoa ho ̣c Xã hô ̣i và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ ra nguyên nhân cũng như những hình thức truyê ̣n ngôn tình phát triển
mạnh ở nước ta, từ đó đưa ra giải pháp rằng cần “…đi ̣nh hướng kỹ càng và xem xét các mặt của tác phẩm như tính giải trí, tính giáo dục, tính nghệ thuật Và như vậy, cũng rất cần sự vào cuộc của các cơ quan truyền thông, báo chí, định hướng bằng cách có những mục điểm sách, điểm phim một cách nghiêm túc và chất lượng…”
Bài viết “Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam dưới góc nhìn văn hoá đại chúng” ( 12-11-2016) của PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh trên trang Văn nghê ̣
Trang 9quân đô ̣i cũng đã giải đáp những thắc mắc xoay quanh tiểu thuyết ngôn tình dưới góc nhìn văn hóa đa ̣i chúng
Trên trang báo An ninh thế giới, chuyên mu ̣c “Kinh tế – Thể thao – Văn hóa”
có bài “Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc: Rác hay không rác” Bài viết đã phân tích
sự phát triển của tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc ta ̣i Viê ̣t Nam, từ đó đưa ra những
đi ̣nh hướng trong viê ̣c tiếp nhận dòng văn ho ̣c này
Nhìn la ̣i li ̣ch sử vấn đề nghiên cứu chúng tôi nhâ ̣n thấy có nhiều ý kiến bàn luận, đa phần nhìn nhận khía ca ̣nh tiêu cực của thể loại tiểu thuyết này Viê ̣c nghiên cứu toàn diện vấn đề tích cực và tiêu cực trong tiếp nhâ ̣n tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc ta ̣i Việt Nam vẫn chưa được tiếp cận nhiều Trên cơ sở kế thừa những người đi trước, đề tài của chúng tôi chỉ ra những yếu tố tích cực và tiêu cực của tiểu thuyết ngôn tình
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Những mặt tích cực và tiêu cực của tiểu thuyết ngôn
tình Trung Quốc tại Việt Nam
Phạm vi nghiên cứu:
Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi sẽ tiến hành nghiên cứu vấn đề tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc của các bạn trẻ trên khắp 12 tỉnh thành trong cả nước, cụ thể là các tỉnh: Thái Bình, Nam Định, Hà Nội, Bình Thuận, Phú Yên, Lâm
Đồng, Đà Nẵng, Bình Dương, Cần Thơ, TP.HCM, Vĩnh Long, Cà Mau
4 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi sử dụng các phương pháp sau đây:
Phần dẫn nhập: giới thiệu những vấn đề khái quát về lí do nhóm chúng tôi
chọn đề tài này, những công trình nghiên cứu trước đó có liên quan đến đề tài, giới hạn phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và kết cấu đề tài
Phần nội dung: gồm ba chương:
Chương 1: Khái quát về văn hóa đại chúng và tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
Trang 10Ở chương này chúng tôi sẽ khái quát về văn hóa đại chúng nói chung và một số hiện tượng văn hóa đại chúng du nhập vào Việt Nam nói riêng Tiếp đến là bàn về khái niệm tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc cùng những đặc trưng và phân loại thể loại tiểu thuyết này Việc khái quát như thế sẽ giúp người đọc có thể nắm bắt sơ lược được vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Thực trạng tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam
Chúng tôi sẽ tiến hành thực hiện khảo sát bằng biểu mẫu trên Google Docs đối với các bạn trẻ thuộc 12 tỉnh, thành phố trên cả nước Từ đó, thống kê, phân tích dữ liệu và đưa ra kết luận về các yếu tố, cũng như thực trạng về việc tiếp nhận tiểu ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam Qua đó cũng đề cập đến vấn đề dịch thuật tiểu thuyết ngôn tình tại Việt Nam
Chương 3: Những phương diện tích cực và tiêu cực trong việc tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam
Ở chương này, chúng tôi sẽ đưa ra những kết luận về những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của tiểu thuyết ngôn tình Qua đó, cũng đưa ra những kiến nghị, đề xuất nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của thể loại tiểu thuyết này
Phần kết luận: Tổng hợp toàn bộ nội dung và đưa ra những đánh giá khách quan về
đề tài
Phụ lục: Gồm biểu mẫu và biểu đồ, các bảng có liên quan đến đề tài nghiên cứu
Trang 11CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG VÀ TIỂU
THUYẾT NGÔN TÌNH TRUNG QUỐC
1.1 Vài nét về văn hóa đại chúng
Ngày nay, thuật ngữ “văn hóa đại chúng” (Mass culture/ Popular culture) đang dần trở nên phổ biến ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới, nó có mối quan hệ mật thiết với sự phát triển của văn hóa toàn cầu nói chung và văn hóa của mỗi quốc gia nói
riêng “Văn hóa đại chúng là thuật ngữ có nội hàm khá rộng, bao gồm tổng thể các ý
tưởng, quan điểm, thái độ, hành vi lan truyền (meme), hình ảnh và các hiện tượng khác, những gì được cho có sự đồng tình một cách phổ biến nhưng không tuân theo một thủ tục quy định của một nền tư tưởng văn hóa nhất định.”1
“Văn hóa đại chúng” hình thành và phát triển ở phương Tây từ đầu thế kỷ XX
và có xu hướng lan rộng ra toàn cầu vào cuối thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI “Văn
hóa đại chúng” là văn hóa của đa số người trong xã hội “Đại chúng” (popular) trong
thuật ngữ này có vai trò quan trọng tạo nên sự khác biệt trong thế đối cực so với văn hóa bác học hay văn hóa tinh hoa “Đại chúng” được hiểu là phần lớn người dân trong
xã hội Trong bối cảnh đi lên của xã hội loài người, khi vấn đề bình đẳng, dân chủ của con người trở thành mối quan tâm hàng đầu, thì trong văn hóa vấn đề “đại chúng” lại ngày càng thể hiện rõ vai trò của nó “Đại chúng hóa” văn hóa có thể được hiểu như một kiểu dân chủ trong văn hóa, ở đây “văn hóa đại chúng” sẽ mang tính tự do, cấp tiến hơn so với văn hóa tinh hoa, hàn lâm hay bác học
Theo Tiến sĩ Nghệ thuật học người Nga Kirill Razlogov, “văn hoá đại chúng” thường được định nghĩa như là những sản phẩm văn hoá (theo nghĩa rộng nhất, bao gồm các tác phẩm nghệ thuật, hàng tiêu dùng và nghệ thuật ẩm thực) được các chuyên gia sáng tạo và phổ biến với quan điểm cho rằng trên nền tảng thương mại, đông đảo dân chúng không phân biệt địa vị xã hội, giới tính, tuổi tác, quốc tịch, v.v sẽ sử dụng
nó “Văn hoá đại chúng” khác với văn hoá dân gian và nó chuẩn bị cho thế giới tiếp nhận một nền văn hoá toàn cầu, tức một nền văn hoá sẽ bao quát toàn cầu ở cấp độ lý tưởng
Theo Lê Minh Kha trong Lý thuyết văn hoá và văn hoá đại chúng (Cultural
Theory and Popular Culture – John Storey) đã đưa ra 6 định nghĩa khác nhau về văn
hoá đại chúng Trong số đó, nếu xác định bằng cách đối sánh với nền văn hoá cao cấp (high culture), “văn hoá đại chúng” được xem là những gì “sót lại” (left over) sau khi
đã xác định đâu là văn hoá cao cấp; nếu nhìn từ quan điểm Tây Âu, “văn hoá đại chúng” là nền văn hoá mang tính thương mại sản xuất đại trà cho tiêu thụ đại trà, gắn liền với văn hoá Mỹ; quan điểm của chủ nghĩa hậu hiện đại xem “văn hoá đại chúng”
1 Trích nguồn:
https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_ho%C3%A1_%C4%91%E1%BA%A1i_ch%C3%BAng
Trang 12như một phản ứng, không thừa nhận ranh giới, sự khác biệt giữa “văn hoá cao cấp” và
“văn hoá bình dân”
Học giả Jim Cullen, qua lời giới thiệu cho cuốn Bách khoa thư văn hoá đại
chúng của St.James (St.James Encyclopedia of Popular Culture) đã gọi văn hoá đại
chúng là “nghệ thuật của đời sống thường nhật” (The Art of Everyday Life) Cũng trong lời giới thiệu này, ông dẫn lời của nhà nghiên cứu lịch sử văn hoá Lawrence Levine, xem văn hoá đại chúng là “nền văn hoá dân gian của xã hội công nghiệp” (the folklore of industrial society)
Trong bài viết “Văn hóa thời gian rỗi và văn hóa đại chúng” của PGS.TS Phan Thị Thu Hiền có đề cập đến khái niệm “văn hóa đại chúng” của Raymond Williams Theo Raymond Williams (1921-1988) “văn hóa đại chúng” gồm có 4 nghĩa :
Văn hóa đại chúng bao gồm những hiện tượng, sản phẩm/ dịch vụ văn hóa được nhiều người ưa thích
Văn hóa đại chúng là hình thức văn hóa thấp hơn của đa số quần chúng phân biệt với văn hóa cao hơn của thiểu số tinh hoa
Văn hóa đại chúng bao gồm những sản phẩm/ dịch vụ văn hóa người ta chủ
ý tạo ra (thường gắn với công nghiệp văn hóa, sản xuất hàng loạt) nhằm thỏa mãn thị hiếu của số đông
Văn hóa đại chúng bao gồm những sản phẩm/ dịch vụ văn hóa mà những nhóm xã hội (nhất là những nhóm thiểu số) tự tạo nên để đáp ứng cho những nhu cầu đặc thù của riêng họ (vốn không được văn hóa thống lĩnh thừa nhận quan tâm)
Thêm một hướng tiếp cận khác, theo John Hartley “văn hóa đại chúng” (popular culture) là văn hóa chung của con người (of people in general), dành cho con
người (for people in general) và nói chung là được con người ưa thích (well liked by people in general) Tuy nhiên, bên trong định ngữ “popular” (đại chúng) lại mang hơi hướng tiêu cực, ẩn chứa một thái độ kỳ thị không rõ ràng Trong bối cảnh giao tiếp thông thường, “popular” (được nhiều người ưa chuộng) thường được hiểu tương đồng với nghĩa của “good” (tốt) mang sắc thái tích cực Nhưng về bản chất từ nguyên,
“popular” không mang sắc thái tiêu cực và cách hiểu trên đã đi ngược lại ý nghĩa ban đầu của nó Nguyên khởi, “popular” được dùng để phân biệt số lượng người giữa số đông người bình dân (chứ không phải chỉ con người nói chung) với những người có tước vị, quý tộc, giàu có hay có giáo dục (the titled, wealthy or educated classes) Sau đấy “popular” lại được hiểu tương đồng với các từ mang sắc thái tiêu cực, ngụ ý miệt thị như gross, base, vile, riffraff, common, low, vulgar, plebein hay cheap Như vậy
“popular” vốn là thuật ngữ vấp phải khá nhiều tranh luận, tuy nhiên từ lịch sử hình thành, “popular” đã trở thành một thuật ngữ đa nghĩa với khuynh hướng trọng tâm là:
Sự phổ biến của một thứ gì đó, tức mang tính đại chúng, được đánh giá tích cực hay
Trang 13tiêu cực phụ thuộc vào định hướng để hiểu “the people” (con người) của mỗi người Tính đại chúng/ phổ biến của các phương tiện truyền thông đại chúng (mass media) tạo ra cách hiểu mơ hồ và lại khiến lặp lại các cuộc tranh luận về cái gọi là “phổ biến
là tốt hay xấu” trong cả giới học thuật lẫn công chúng Cụ thể là các sản phẩm truyền thông là “tốt vì chúng phổ biến” hay “xấu vì chúng phổ biến”.[4; Tr 12]
“Văn hóa đại chúng” ngày càng đóng vai trò quan trọng trong xã hội hiện đại Không thể phủ nhận vai trò của văn hoá đại chúng trong việc truyền tải các giá trị văn hóa cốt lõi của xã hội, nâng cao dân trí của người dân thông qua giải trí Văn hóa đại chúng góp phần đánh giá dân trí, thị hiếu chung của một tầng lớp công chúng nhất định Tuy nhiên, sau cùng của những tranh luận, văn hóa đại chúng được biết đến là thứ văn hóa còn lại của một sự xác định rõ ràng “văn hóa tinh hoa” (high culture), khi
các sản phẩm văn hóa không đạt được quy chuẩn hạn định của “văn hóa tinh hoa”, nó trở thành “văn hóa đại chúng” Nói cách khác, “văn hóa đại chúng” được ngầm định là
loại văn hóa cấp thấp (đối cực với “high culture”) phù hợp với thị hiếu phổ thông của công chúng
Bề nổi của “văn hóa đại chúng” tồn tại ngày nay trên toàn cầu có thể kể đến là hiện tượng thống trị của các trào lưu văn hóa như phim truyền hình Mỹ, thức ăn nhanh McDonald, nước uống Coca-Cola, bánh pizza Italia, xì gà la Habana, yoga Ấn Độ, thời trang Italia, món ăn Nhật Bản hay Trung Hoa, phim truyền hình Hàn Quốc, thời trang và món ăn Hàn Ở nhiều quốc gia, nhờ vào tính giải trí cao, “văn hóa đại chúng” trở thành đối tượng được khai thác giá trị thương mại rất hữu hiệu, là công cụ kiếm tiền cho các doanh nghiệp, tập đoàn, quốc gia và cả khu vực, vì vậy có thể thấy
ở các nước này, “văn hóa đại chúng” rất phát triển Chính nhờ những lợi ích mang lại
từ các sản phẩm văn hóa đại chúng, cho nên “văn hóa đại chúng” ngày càng được ưu tiên đầu tư phát triển mạnh Một trong những cách phát triển “văn hóa đại chúng” là việc gắn chặt nó với các phương tiện truyền thông đại chúng Ở khía cạnh khách quan,
“văn hóa đại chúng” và các phương tiện truyền thông đại chúng có quan hệ tương tác, phụ thuộc vào nhau để tồn tại
Các sản phẩm văn hóa đại chúng được sản xuất hàng loạt để tiêu thụ thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng Đây là dấu hiệu đặc trưng của “văn hóa đại chúng” Có nhiều loại phương tiện truyền thông đại chúng khác nhau hỗ trợ cho sự tồn tại của các sản phẩm này, nhưng phổ biến nhất là phát thanh, báo chí, truyền hình
và đỉnh cao là internet
Như vậy, “văn hóa đại chúng” có thể được hiểu là tổng thể các sản phẩm văn hóa có khả năng thỏa mãn thị hiếu của đại đa số dân chúng Các sản phẩm văn hóa đại chúng bao gồm phim ảnh, âm nhạc, văn học, thời trang Ở đây việc tiếp nhận các sản phẩm văn hóa này là tự nguyện từ phía công chúng “Văn hóa đại chúng” phải đáp ứng được hai tiêu chí cơ bản là: hiệu quả tiêu thụ sản phẩm văn hóa và thị hiếu của đại
Trang 14chúng Từ đây văn hóa đại chúng nổi lên hai đặc tính rõ rệt là “thương mại” và “giải trí”
1.2 Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc dưới góc nhìn văn hóa đại chúng
Những năm gần đây “văn hóa đại chúng” đã ảnh hưởng không nhỏ đến Việt Nam Nói về nền “văn hóa đại chúng” du nhập vào Việt Nam không thể không kể đến hiện tượng văn hóa đại chúng Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan, Một trong những điều cho thấy sự du nhập của “văn hóa đại chúng” phương Tây vào Việt Nam là lễ hội Halloween Halloween là một lễ kỷ niệm ở một số quốc gia phương Tây, diễn ra vào ngày 31 tháng 10 hằng năm Lễ hội này được du nhập vào Việt Nam và được nhiều bạn trẻ hưởng ứng Bên cạnh đó, văn hóa phương Đông cũng dần xâm nhập vào thị trường nước ta, cụ thể là làn sóng Hallyu (Hàn lưu) xuất hiện trong gần 19 năm trở lại
đây (kể từ khi bộ phim truyền hình dài tập Hoa cúc vàng của Hàn Quốc được chiếu
trên Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1997) Nếu xét riêng về lĩnh vực văn học nghệ thuật, có thể thấy, trong suốt quá trình hội nhập cho đến nay thì văn chương nghệ thuật thế giới ồ ạt tràn vào nước ta, một trong số đó là sự du nhập của tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc cũng đã làm nên một “hiện tượng đọc” rất đáng quan tâm hiện nay, mà đối tượng chủ yếu là nữ giới Cụ thể hơn, “hiện tượng đọc” này còn được biết đến với tên gọi là “trào lưu đọc tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc” Theo chúng tôi, nhìn nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc là một hiện tượng
“văn hóa đại chúng” sẽ thấy được những mặt tích cực và tiêu cực trong vấn đề tiếp nhận ở Việt Nam
Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc gắn liền với văn học mạng Trung Quốc, là một trong những thể loại văn học mạng được yêu thích nhất Thể loại này không hướng đến tất cả công chúng trong xã hội mà chỉ giới hạn ở những đối tượng độc giả nhất định, đặc biệt là giới trẻ hiện nay Những câu chuyện ăn khách được in thành sách hay chuyển thể thành phim Sự cộng sinh giữa văn hóa và truyền thông này còn kéo theo sự phát triển nhanh chóng và rầm rộ của ngành công nghiệp in ấn và sản xuất phim truyền hình, mang lại những khoản thu nhập kếch xù cho các nhà đầu tư
1.2.1 Sơ lược về tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam
1.2.1.1 Khái niệm
Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc có thể được hiểu là một thể loại hàm chứa những đặc trưng của “văn học đại chúng” được sáng tác và lan truyền qua mạng internet
Về cơ bản, tiểu thuyết ngôn tình vẫn được hiểu là một thể loại tự sự, mà nội
dung chính đã được thể hiện rõ qua tên gọi “ngôn tình” (言情) Ở đây “ngôn” (言) tức ngôn ngữ, lời nói, tự mình nói ra “Tình” (情) với bộ tâm (心) - trái tim, được hiểu
Trang 15như lòng yêu mến, quyến luyến giữa nam nữ Như vậy “ngôn tình” có thể hiểu là thể loại tiểu thuyết viết về những câu chuyện tình yêu giữa nam và nữ Và dù là những câu chuyện vụn vặt, hết sức đời thường nhưng cũng đậm chất lãng mạn Ngôn tình có
cả cốt truyện hiện đại lẫn cổ xưa, đem đến cho người đọc cảm xúc và ước mơ về một cuộc sống lãng mạn như trong truyện
Ở đây, chúng tôi định nghĩa tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc như sau:
Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc là những sản phẩm văn hóa đại chúng có giá trị giải trí cao, mang nội dung thể hiện tình yêu lãng mạn của các cặp nhân vật chính (có thể là nam – nữ, nam – nam, nữ - nữ) vượt mọi không gian, thời gian và định kiến
xã hội Được xem sản phẩm kinh doanh mang lại lợi nhuận và sự nổi tiếng cho những người hoặc tổ chức tham gia sáng tạo và lưu hành sản phẩm
1.2.1.2 Quá trình du nhập vào Việt Nam
Về bản chất, tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc cũng là một loại tiểu thuyết tình cảm, là một kiểu kế thừa của các dòng tiểu thuyết lâu đời của Trung Quốc như tiểu thuyết tài tử giai nhân, tiểu thuyết uyên ương hồ điệp, nhưng được nâng cấp để phù hợp với thời đại, với thị hiếu của độc giả hiện nay Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc chịu ảnh hưởng lớn từ các trào lưu tư tưởng phương Tây mà các tác giả trẻ tiếp nhận được Tuy nhiên tiểu thuyết ngôn tình chỉ mang tính chất “ngoại biên” trong nền văn học Trung Quốc Sự phát triển của thể loại tiểu thuyết này còn cho thấy sự thay đổi của những giá trị văn hóa, đạo đức trong xã hội Trung Quốc thời kinh tế thị trường
Tiểu thuyết ngôn tình xuất hiện ở Trung Quốc từ những năm 90 của thể kỷ XX,
khi việc viết văn trên mạng chỉ được xem là một thú vui của những cá nhân thích viết lách, được gọi là tác giả mạng Đặc điểm nổi bật của hiện tượng này là ai cũng có thể sáng tác và cho lưu hành những sáng tác của mình trên mạng Đối tượng hướng đến của các tác giả này là công chúng trẻ, cụ thể hơn là nữ giới Đa số họ là những người trẻ tuổi, có trình độ văn hóa phổ thông, vì vậy ít nhiều các tác phẩm ngôn tình trên không được tác giả trau chuốt, gọt giũa về nội dung lẫn ngôn từ Ngôn ngữ chủ yếu là khẩu ngữ, nội dung đa dạng nhưng không được chọn lọc kỹ càng và chủ yếu chỉ là thỏa mãn thị hiếu độc giả
Ở Việt Nam tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc được xác định là bắt đầu xuất
hiện từ năm 2003 với bản dịch truyện vừa Xin lỗi, em chỉ là con đĩ của tác giả Tào
Đình Sau thành công của tác phẩm này, hàng loạt các nhà xuất bản trong nước mua lại bản quyển các sáng tác ngôn tình khác và tạo nên trào lưu đọc mới Cùng với Tào Đình có thể nhắc đến tác giả trẻ Trương Duyệt Nhiên với những tác phẩm văn học
linglei mang hơi hướng ngôn tình như Thủy tiên đã cướp chép vàng đi, Mèo đen
không ngủ… Tiếp sau đó là những tác phẩm ngôn tình bán chạy có thể kể đến như: Anh có thích nước Mỹ không?, Bên nhau trọn đời, Tình yêu thứ ba, Năm tháng vội vã… của hàng loạt các tác giả trẻ Tân Di Ổ, Phỉ Ngã Tư Tồn, Đồng Hoa, Minh Hiểu
Trang 16Khê, Diệp Lạc Vô Tâm những tên tuổi khá nổi tiếng của tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
Ở đây chúng tôi cho rằng tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc thuộc về “văn hóa đại chúng” (hay văn hóa phổ thông), là văn học ngoài luồng không thuộc phạm trù
văn học chính thống Bởi cơ bản, muốn trở thành văn học chính thống thì cần phải đạt đến những chuẩn mực nhất định, không phải sáng tác nào cũng đáp ứng được các chuẩn mực của văn học Hình thức tổ chức của ngôn ngữ trong văn học là dùng ngôn
từ để diễn đạt ngôn từ, nói cách khác một trong những đặc trưng quan trọng của văn học là ngôn từ nghệ thuật Ngôn từ mới là chất liệu xây dựng hình tượng nghệ thuật chứ không phải là ngôn ngữ mà cụ thể là khẩu ngữ Về bản chất ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội, là tổng thể các yếu tố của phương tiện giao tiếp, là cơ sở của ngôn từ Nội dung chủ yếu của các sáng tác này là đề tài tình yêu, tuy nhiên vấn đề đáng quan tâm là sự đan xen quá nhiều những yếu tố như bạo lực, tình dục, những yếu tố này không những ngày càng tăng lên mà còn có xu hướng chiếm lĩnh trong hầu hết các sáng tác, vấn đề mà văn học đích thực sẽ hạn chế hoặc gạt bỏ
1.2.2 Đặc trưng của tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc được sáng tạo và tiêu thụ bởi một cộng đồng
độc giả đặc biệt cho nên ngôn tình cũng mang những nét đặc trưng riêng
1.2.2.1 Người viết là những nhà văn nữ trẻ
Hiện tượng văn hóa đại chúng này đã sản sinh ra một số lượng lớn các sáng tác với hàng loạt tên tuổi được đông đảo bạn đọc ngôn tình biết đến Hiện nay, người ta
có thể phân số lượng các tác giả ngôn tình ra làm nhiều nhóm cụ thể được nêu trong Bảng 1.1:
Bảng 1.1 Nhóm tác giả ngôn tình nổi tiếng
tiêu biểu
Năm sinh
Tác phẩm xuất bản: Bộ Liệt hỏa thanh
xuân (được chuyển thể thành phim), Bộ Đông bang liệt truyền (1995), Bảy con sói Tiểu Đông bang
Tịch
Tình yêu say đắm ngược thời gian (1993); Hôn lên ngươi tâm (1993), Lên nhầm kiệu hoa gả chồng như ý (1995), Nam Đế (2007), Đoạt xá phúc tinh xá đáo (2015)
“Tứ tiểu thiên Mị Ngữ 198X Nữ Y hương tấn ảnh hệ liệt, Phượng huyết
Trang 17phim: Bộ bộ kinh tâm, Đại Mạc, Bí mật
bị thời gian vùi lấp,
Anh có thích nước Mỹ không? (chuyển
thể thành phim), Bình minh và Hoàng
hôn (2007), Hóa ra anh vẫn ở đây, Gửi thời thanh xuân sẽ qua của chúng ta (chuyển thể thành phim), Ánh trăng không hiểu lòng tôi (2008), Cho anh nhìn về em, Phù thế phù thành (2011), Hóa ra anh vẫn ở đây (tái bản), Thực tâm giả (2012), Ngày đã hứa (2014), Chúng ta (2015)
Cố Mạn 1981 Nữ
Bên Nhau Trọn Đời (chuyển thể thành phim điện ảnh), Yêu em từ cái nhìn đầu tiên (đạt giải tác giả xuất sắc nhất tại Liên hoan văn học mạng Trung Quốc năm 2010), Sam Sam đến rồi (chuyển thể thành phim truyền hình), Tôi như ánh dương rực rỡ, Yêu em từ cái nhìn đầu tiên (chuyển thể thành phim),
Kim Tử 198X Nữ
Mộng Đại Thanh, Đêm Thượng Hải, Tôi không phải tinh anh, Thủy mặc sơn hà
Lý Hâm 198X Nữ Độc bộ thiên hạ, Tú lệ giang sơn, Tuân
quân ý, Một nghìn lẻ một chiếc lá, Bỉ
Trang 18ngạn hóa, Mê thương
Huyết Vi, Thính Tuyết Lâu, Thất dạ tuyết…
Minh Hiểu
Các cuốn sách đã xuất bản tại Việt Nam: Bong bóng mùa hè (3 tập - 2009)- được chuyển thể thành phim, Sẽ
có thiên thần thay anh yêu em (2010),
Dư vị trà chiều (2010), Liệt hỏa như ca (2010), Thiếu nữ toàn phong (2011)- được chuyển thể thành phim…
Đường Thất Công
Tử
198X Nam
Những tác phẩm của Đường Thất Công
Tử được Quảng Văn phát hành tại Việt Nam: Thập lý đào hoa (Đạo diễn Lý quốc Lập chuyển thể thành phim), Chẩn thượng thư, Thập lý đào hoa
1982 Nữ Thủy tiên đã cưỡi chép vàng đi, Anh
đào xa tít tắp, Mèo đen không ngủ
Tào Đình 1985 Nữ
Xin lỗi em chỉ là con đĩ, Anh có thích nước Mỹ không?, Yêu anh hơn cả tử thần, Thiên thần sa ngã
Đinh Mặc 198X Nữ
Các tác phẩm được cải biên thành phim
truyền hình: Hãy nhắm mắt khi anh
đến, Nếu ốc sên có tình yêu, Truy tìm ký
ức và Thời gian tươi đẹp
Tiên
Thái Tử phi thăng chức ký (được chuyển thể thành phim), Nữ tặc Giang Bắc, Bản sắc thục nữ
Cố Tây
Bức thư bị lãng quên, Nơi nào đông
ấm, Nơi nào hạ mát, All in love
Trang 19Lục Xu 1991 Nữ
Tình yêu quan trọng đến vậy sao, Câu chuyện mà anh không biết, Tình yêu chỉ
là vậy
Ức Cẩm 1986 Nữ Có cần lấy chồng không, Anh trai xấu
xa, Chúng mình lấy nhau đi
Tinh Không Lam Hề
1984 Nữ
Gần như vậy, xa đến thế (2011), Nơi cuối con đường (2012), Mưa gió thoảng qua, tôi yêu em (2011)…
Nếu nói đến thành công về mặt thương mại thì phải nhắc đến : Đồng Hoa, Đinh Mặc, Phỉ Ngã Tư Tồn, Cố Mạn, Diệp Lạc Vô Tâm, Tân Di Ổ, Minh Hiểu Khê,… Đa
số họ đều là các tác giả ăn khách với những tác phẩm “best-seller” đình đám
Phần lớn các tác giả ngôn tình đều rất trẻ (sinh trong khoảng những năm
1980-1990 trở về sau), bắt đầu sáng tác khi chỉ ngoài 20 tuổi nhưng số lượng các sáng tác được công bố thì không hề ít Theo thống kê tại các trang mạng như: Fahasha.com, wikipedia,…có nhiều ấn bản được phát hành từ vài chục đến vài trăm ngàn bản như:
Thương Nguyệt với sáng tác Thất dạ tuyết bán hơn 80.000 bản trong 10
ngày đầu tiên ra mắt
Cố Mạn, với sáng tác Bên nhau trọn đời, sau khi được xuất bản đã bán
được 300.000 bản trong vòng 3 năm
Phỉ Ngã Tư Tồn là tác giả dẫn đầu dòng tiểu thuyết tình cảm Trung Quốc Ra mắt 8 năm, xuất bản 20 tác phẩm, 2 bộ tiểu thuyết đã được chuyển thể thành phim điện ảnh, 11 bộ khác liên tiếp được dựng thành
phim truyền hình, bao gồm hai bộ phim ăn khách năm 2011 là Thiên sơn
mộ tuyết, Không kịp nói yêu em
Đồng Hoa với các tác phẩm đã xuất bản: Bộ Bộ Kinh Tâm (Tháng 4 năm
2006, tái bản Tháng 6 năm 2006, tái bản lần 2: Tháng 2 năm 2009), Đại
Mạc Dao (Tháng 11 năm 2006, tái bản: Tháng 3 năm 2012), Vân Trung
Ca (Tập 1: Tháng 9 năm 2007, Tập 2 + Bookmark, Poster của Eno:
Tháng 2 năm 2008, Tập 3 + Bookmark, Poster của Eno: Tháng 4 năm
2008), Bí Mật Bị Thời Gian Vùi Lấp (Tháng 12 năm 2008), Chúng ta
không thể quay lại thời niên thiếu đó (Poster Tháng 1 năm 2010), Từng
hứa hẹn (Tháng 2 năm 2011), Từng hứa hẹn – thương (Tháng 5 năm
2011 + Bookmark)
Đây thật sự là những con số đáng mơ ước của những người viết sách
Trang 20Tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tạo ra lượng độc giả và tác giả khá chuyên biệt Đó hầu hết là sáng tác của các tác giả nữ, viết về tình yêu và dành cho phụ nữ Với những thành công riêng của mình, tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc trở thành
“mảnh đất màu mỡ” để các tác giả nữ khai thác, thể hiện khả năng
Các tác giả này thường đề cao yếu tố tự truyện trong các sáng tác của mình Trong các tập tiểu thuyết ngôn tình, hầu hết đều là những trải nghiệm cảm xúc thực tế của bản thân hoặc tình huống cuộc sống, Tác giả thường xem mình là nhân vật trung tâm của câu chuyện
Một số truyện ngôn tình viết về tình dục một cách rất táo bạo Các tác giả này coi tình dục như là điểm mấu chốt trong tác phẩm của mình, và xoay quanh nó là tình yêu, quan hệ xã hội…
Thêm vào đó, các tác giả trẻ thường chọn cho mình lối hành văn đơn giản, văn phong dễ viết, dễ đọc, phá bỏ những khuôn mẫu của dòng văn học chính thống Các sáng tác này dễ đi vào lòng độc giả nhằm lôi cuốn và nhắm trúng đối tượng độc giả có trình độ văn hóa ngang tầm các sáng tác Các tác giả trẻ viết rất đều đặn, giữ vững phong độ, ra sách liên tục và đi kèm với mỗi lần ra sách là cả một chiến dịch quảng cáo rầm rộ
Một thế hệ các tác giả nữ 8X của dòng tiểu thuyết ngôn tình này đã khẳng định được tiếng nói của mình trên các trang web, blog cá nhân, facebook… Internet trở thành phương tiện quảng bá sáng tác mới của các tác giả trẻ này, nó còn là cầu nối giữa tác giả và độc giả Các tác giả trẻ này thường xây dựng cho mình môt hình tượng
cá nhân long lanh như những nhân vật trong phim thần tượng qua các kênh mạng xã hội như facebook, blog cá nhân… Họ nhanh chóng trở thành “mỹ nhân viết truyện”,
“hot girl mạng xã hội” thu hút đông đảo người hâm mộ, trước hết là hâm mộ hình ảnh
cá nhân của các nhân vật này, và sau đó là đổ xô đi mua các sáng tác của thần tượng Đây cũng là nguyên nhân quan trọng đưa đến những con số ấn bản đáng mơ ước
Tuy nhiên, phần lớn các sáng tác này đều bị nghi ngờ về chất lượng, giá trị chiều sâu của nó Bởi hầu hết các tác giả viết ngôn tình đều không có chuyên môn về văn chương (Đồng Hoa- nhân viên ngân hàng, Đằng Bình- tốt nghiệp đại học Luật, Cố Mạn- tốt nghiệp đại học Kiểm toán Nam Kinh, Thương Nguyệt- kiến trúc sư, Minh Hiểu Khê- Quản trị Kinh tế thương mại Quốc tế và một số lượng không nhỏ còn là sinh viên, học sinh, ) thường thì nội dung được truyền tải là kinh nghiệm bản thân, nhưng không hẳn hàng loạt các kinh nghiệm đó đều là cần thiết và hữu ích
Trong hoạt động sản xuất văn hóa đương đại, tương tự các hiện tượng văn hóa nhanh chóng nổi tiếng nhưng lại tồn tại ngắn ngủi, các tác giả nữ 8X này chấp nhận việc tồn tại chớp nhoáng, nhanh chóng nổi tiếng bởi các tác phẩm không được kiểm
Trang 21định chất lượng nghiêm ngặt, chỉ hướng tới việc thu về những khoảng thu nhập lớn, rồi chấp nhận nhanh chóng chìm lắng
1.2.2.2 Viết về tình yêu
Tiểu thuyết ngôn tình là hành trình tìm kiếm tình yêu đích thực của các nhân vật chính Tình yêu trở thành đề tài nổi bật và là dòng chảy xuyên suốt trong các sáng tác ngôn tình Đó có thể là những câu chuyện hết sức vụn vặt, đời thường nhưng ngầm khẳng định một tình yêu nồng nhiệt, đậm sâu của nhân vật Cốt truyện được xây dựng theo lối đơn tuyến, đa tuyến hoặc đan xen nhiều quãng thời gian
Nhân vật trong các sáng tác này thường là những cặp đôi trai tài - gái sắc Tuyến nhân vật chính luôn đảm bảo đúng quan niệm về tình yêu và hôn nhân truyền thống giữa nam và nữ trai tài - gái sắc Nữ chính tuy xinh đẹp, đáng yêu nhưng đôi khi lại ngốc nghếch Và chính sự ngốc nghếch này thường dẫn đến những tình huống rắc rối, phiền toái trong mối quan hệ với nam chính Nam chính ngôn tình thường là những anh chàng tài giỏi, đẹp trai, giàu có và si tình (còn gọi là “soái ca”) Biểu hiện của các nhân vật này luôn ở mức đáng mơ ước về sự cư xử đẹp, lịch thiệp, hoặc chứa đựng sự mâu thuẫn theo cách thu hút người khác như “tính cách lạnh lùng, cá biệt là thô lỗ nhưng yêu sâu đậm và chung thủy”, “ít nói nhưng quan tâm từng chi tiết nhỏ khiến người khác mềm tim”… Đây thật sự là mẫu bạn trai lý tưởng mà bất cứ cô gái nào cũng mơ ước Những hình tượng phù hợp với các tiêu chí này thường xuất hiện trong ngôn tình là: hoàng đế, nguyên thủ quốc gia, đại tướng quân đội, sát thủ chuyên nghiệp, minh chủ võ lâm, đại ma đầu, ông trùm…
Thông thường tuyến nhân vật chính thường được tác giả xây dựng hoàn hảo về
cả ngoại hình lẫn tính cách Đặc điểm này được thể hiện thông qua một số mô-típ xa rời thực tế do tác giả hư cấu và phóng đại lên thành hình mẫu lý tưởng:
Nhân vật có IQ siêu cao nhưng EQ lại là mức âm, hành động khờ dại Ở típ này được thể hiện qua một số tác phẩm như Hãy nhắm mắt khi anh đến của
mô-Đinh Mặc với hình tượng nhân vật là giáo sư Bạc Cận Ngôn với IQ siêu cao, giải quyết tất cả các vụ án hốc búa, đấu tranh với những tên tội phạm nguy hiểm, biến thái nhưng lại vô cùng ngờ nghệch trong cách cư xử và thể hiện tình cảm với nữ chính Giản Dao, thậm chí vị giáo sư này lại đi ghen tuông với
chính con ruột của mình trong phần ngoại truyện Hay trong Nếu ốc sên có tình
yêu nhân vật Hứa Hủ cũng là một người có mô-típ như trên
Nhân vật có xuất thân tầm cỡ, giàu có, địa vị cao trong xã hội khi tuổi đời còn
rất trẻ Ở tác phẩm Chỉ muốn có được tình yêu của em -Mặc Khê thì nhân vật
Anh Bồi tuổi khoảng ba mươi nhưng là tổng tài của một tập đoàn lớn, có nhiều
chi nhánh trên thế giới Hay như trong tác phẩm Mãi mãi là bao xa của Diệp
Lạc Vô Tâm, nam chính Dương Lam Hàng tuổi chỉ mới 27 nhưng đã mang danh giáo sư
Trang 22 Nhân vật chính được rất nhiều người theo đuổi Đặc sản của thể loại tiểu thuyết
ngôn tình chính là các mối tình tay ba, tay tư, với cách miêu tả nhân vật nam chính một cách hoàn hảo như vậy thì thử hỏi có cô gái nào không mê mệt, do
đó trong một tác phẩm thường bắt gặp việc rất nhiều cô gái cùng yêu một chàng trai, ngược lại với một nữ chính yếu đuối kiên cường cùng với sự xinh đẹp thì tất nhiên cũng có nhiều chàng trai bên cạnh (Một số tác phẩm có mô-
típ trên như Cho Anh nhìn về phía em, Bên nhau trọn đời, Truy tìm ký ức, Bộ
bộ kinh tâm…)
Nhân vật xuyên không từ thế giới này đến thế giới khác, hoặc kiểu nhân vật
chết đi rồi trở về thời điểm vài năm trước nhưng vẫn mang trí nhớ của hiện tại
Chẳng hạn như ở tác phẩm Bộ bộ kinh tâm của Đồng Hoa, nữ chính Nhược Hi
sau khi gặp tai nạn đã xuyên không từ thời hiện đại về thời nhà Thanh Còn ở
tác phẩm Con dâu nhà giàu của Thập Tam Xuân, nữ chính Chu Thiến sau khi
bị tại nạn hôn mê linh hồn lại nhập vào thể xác của Tống Thiệu Lâm nhưng vẫn giữ trí nhớ của bản thân
Mô-típ chung của hầu hết các sáng tác ngôn tình là: gặp gỡ- yêu nhau- hiểu
lầm- chia tay- giải quyết hiểu lầm- đoàn tụ Cặp đôi nhân vật chính gặp gỡ yêu nhau,
có thể là yêu từ cái nhìn đầu tiên, hoặc là sau nhiều lần xích mích nhưng rồi lại giành tình cảm yêu mến cho đối phương Câu chuyện được thắt nút ở những hiểu lầm tréo ngoe Sau nhiều biến cố như gia đình ngăn cấm, người thứ ba chen ngang hay sự khác nhau trong quan niệm sống dẫn đến hiểu lầm khiến họ xa rời nhau Nhưng trong thời gian chia tay này họ lại nhận ra rằng tình cảm giành cho nhau quá lớn, và thông qua một vài diễn biến mọi mâu thuẫn được gỡ bỏ, hai người lại bên nhau hạnh phúc Cuối
truyện luôn là một cái kết có hậu Mô-típ này thể hiện rất rõ qua tập Bên nhau trọn đời
của Cố Mạn Câu chuyện kể về tình yêu thủy chung của nam chính Hà Dĩ Thâm và nữ chính Triệu Mặc Sênh Bắt đầu là gặp gỡ Ngày đầu tiên bước chân vào trường Đại học, Mặc Sênh - cô tiểu thư nhà giàu, mê nhiếp ảnh đã vô tình gặp và có thiện cảm với chàng sinh viên năm thứ 2 khoa Luật, Hà Dĩ Thâm qua tấm ảnh cô chụp trộm anh Từ
đó Mặc Sênh liên tục tấn công, mạnh dạn theo đuổi Dĩ Thâm khiến Dĩ Thâm từ cảm thấy cô thật phiền phức đã thay đổi và thích cô từ lúc nào Tiếp đến là dần yêu nhau Hai người cùng trải qua nhưng ngày tháng yêu đương ngọt ngào tại trường Đại học
Để thêm gia vị cho tình yêu, tác giả không ngần ngại cho nhân vật của mình trải qua không biết bao nhiêu là sóng gió Cứ ngỡ hạnh phúc đã có thể nắm bắt trong tay, vậy
mà biến cố xảy đến, Mặc Sênh bỏ đi Mỹ không một lời từ biệt Trong khi đó, ở quê nhà, Dĩ Thâm chìm đắm trong nỗi nhớ Mặc Sênh Anh từ một sinh viên ngoan ngoãn, kết quả học tập rất tốt lại trở nên hư hỏng Ngày tháng cứ thế trôi đi, hai con người sống ở hai nửa cầu của trái đất ấy, tưởng như không bao giờ gặp lại Bảy năm sau, Mặc Sênh trở về Trung Quốc Họ gặp nhau và chính cả hai cũng không ngờ rằng, tình yêu của họ, vượt qua bảy năm xa cách, vẫn có thể nồng đậm như thuở ban đầu Còn ở
tập Đừng nói với anh ấy tôi vẫn còn yêu của Lục Xu, viết về mối tình của Trần Tử
Trang 23Hàn và Vương Y Bối, họ yêu nhau từ cấp ba, Y Bối vì thi rớt nên phải học trễ hơn một năm so với Tử Hàn, dần dần nhân sinh quan của họ ngày càng khác nhau, Tử Hàn chỉ muốn tập trung cho công việc, còn Y Bối chưa trải nghiệm được cuộc sống nên chỉ muốn Tử Hàn ở bên cạnh mình, rồi những cuộc hiểu lầm, cãi vả ngày càng nhiều đến mức không thể cứu vãn, họ chia tay nhau Và sau nhiều năm gặp lại, tình cảm vẫn còn nhen nhóm ngày nào lại bùng cháy, họ nhận ra đâu là vấn đề của cả hai, giải quyết những mâu thuẫn mà ngày xưa không giải quyết được, để sau đó cuối cùng họ lại về bên nhau
Tình yêu được thể hiện qua những trang tiểu thuyết ngôn tình thường rất táo bạo, nồng nhiệt Cho dù nhân vật được đặt trong bối cảnh nào thì cốt truyện vẫn nhấn mạnh vào tình yêu Đặc biệt, quan điểm tình yêu trong ngôn tình không dừng lại ở sự thu hút bởi vẻ bề ngoài, không phải địa vị xã hội, tiền tài danh vọng mà là sự đồng điệu trong tâm hồn, vượt mọi ranh giới để đến với nhau… Sự giải thoát nhân vật khỏi những định kiến truyền thống ấy khiến tình yêu trong ngôn tình càng thêm đẹp đẽ
1.2.2.3 Viết về tình dục
Một số tiểu thuyết ngôn tình thường xuất hiện những “cảnh H” “H” ở đây ở đây có thể hiểu là viết tắt của “hot”, “cảnh H” mang nghĩa là cảnh nóng, những chi tiết chỉ dành cho đối tượng độc giả trên 18 tuổi (gọi tắt là 18+) Hoặc theo một giả định
khác “H” có thể là viết tắt của “Hentai” (変態) và nghĩa của từ này được hiểu theo
nghĩa tiếng Việt là “biến thái” (tình dục lệch lạc)
“H” thông thường xuất hiện trong các tình huống sau:
Tự nguyện: Trải qua bao sóng gió, phong ba, qua những dằng dặc gian nan cuối
cùng hai nhân vật chính cùng về chung một nhà Kết thúc có hậu là một đám cưới hạnh phúc và sau đó tác giả mới viết về cảnh “phòng the” của cặp đôi nhân vật này Viết về tình yêu thế nên tác giả không thể nào quay lưng với cái giai đoạn kết tinh của tình yêu khi nhân vật chính thuộc về nhau được Thông thường những “cảnh H” trong trường hợp này không được miêu tả cụ thể
Chiếm đoạt: Trường hợp này diễn ra theo diễn biến tâm lý nhân vật nam,
thường thì khi nhân vật sợ mất người mình yêu nên phải chiếm đoạt, mà cụ thể là thân xác của người ấy Để thể hiện tình yêu các nhân vật nam chính sẵn sàng cưỡng đoạt người mình yêu Hoặc có nhiều trường hợp là khi dục vọng nổi lên mà không thể kiềm chế được cũng dần đến chiếm đoạt Tuy nhiên sau khi bị chiếm đoạt thì diễn biến tiếp theo của truyện cũng là một kết thúc có hậu cho cả hai Thường thì “cảnh H” trong trường hợp này được miêu tả khá kỹ lưỡng
Lầm lạc may mắn: Đây là một dạng khá phổ biến trong ngôn tình Khi hai nhân
vật rơi vào hoàn cảnh không quen biết nhau nhưng vì một sự tình cờ bất ngờ nào đấy nhân vật nữ sẽ trao thân cho đối phương Kết truyện họ sẽ yêu nhau và chung sống
hạnh phúc Tình huống này có thể thấy trong tập Vượt qua lôi trì của Diệp Lạc Vô
Trang 24Tâm (truyện xuất bản với tên gọi Gió mang ký ức thổi thành những cánh hoa) Đó là
câu chuyện tình yêu của cô gái Tô Mộc Mộc Từ năm 16 đã khổ sở, lận đận, Mộc Mộc sắp đặt một kế hoạch ngồi tù thay cho mẹ nuôi, dàn xếp để che giấu sự thật cái chết của ba nuôi Bộ não non nớt của cô lần đầu suy nghĩ thấu đáo và sâu sắc tới vậy Để
có tiền chi trả cho luật sư và để làm giả chứng cứ ngoại phạm cho mẹ, Mộc Mộc kiên trì chơi piano trong quán bar Lạc Nhật Cô muốn tìm một người đàn ông có thể cho mình 2 thứ: năm vạn tiền mặt và đêm đầu tiên Thật ra muốn có hai thứ này không khó, chỉ việc tùy tiện tìm một gã chơi gái nào đó là sẽ chu toàn, nhưng Tô Mộc Mộc
hy vọng có thể cùng với người ấy, chính là người đàn ông mỗi đêm đều ngồi nơi góc khuất nghe tiếng đàn của cô Giữa chốn phồn hoa bát nháo này, một tiếng dương cầm giống như giai điệu mềm mại giữa ồn ào chợ búa Trong Lạc Nhật, không ai chú ý tới tiếng đàn của cô, duy chỉ có người con trai kia, anh ta là Trác Siêu Việt Để rồi cô quyết đinh trao thân cho Trác Siêu Việt ngay lần đầu tiên họ gặp nhau
Ở ngôn tình tình dục được miêu tả một cách trực diện và thẳng thắn, không che đậy, ngại ngùng Tình dục là yếu tố hút người đọc quan trọng trong hầu hết các sáng tác ngôn tình
Một đoạn miêu tả cảnh h trong tác phẩm Người phiên dịch của Kỷ Viện Viện:
“Không hiểu do tự nguyện hay cám dỗ ? Từ lúc đó ngọn lửa trong tôi bừng cháy Tôi cởi áo của cô, rồi hôn lên cổ, lên xương bả vai của cô Ngực cô tuy không lớn nhưng căng tròn kiêu sa Phi chỉ đặt tay lên cổ tôi, nhìn theo động tác của tôi Tôi cảm nhận hơi thở cô gấp gáp dần Các ngón tay tôi từ trên đầu của cô trượt xuống dưới, qua vùng bụng, mở cúc váy, lướt qua nội y tiến vào vùng êm mượt của cô
Đột nhiên cô nắm lấy tay tôi, nhìn tôi không nói, sau đó lại nhìn cơ thể mình Chắc cô ấy sợ Mà cô sợ thật Tôi rụt tay về, chúng tôi tạm ngưng trong giây lát
Tôi chầm chậm cởi hết trang phục của cô, bế cô lên đặt trên giường Sau đó tôi cởi áo choàng tắm ra Khi thân thể tôi từ từ sáp lại gần cô, cô bỗng ngồi bật dậy, đẩy vai tôi: “Để em ngắm anh một chút” Tay và ánh mắt của Phi nhẹ lướt qua cơ thể tôi, sau đó cô bỗng tiến lại gần rồi ngậm lấy đầu ngực tôi Khi ấy, con người tôi bị ngọn lửa dục vọng thiêu đốt, cuối cùng tôi quyết định kết thúc khúc dạo đầu lãng mạn này Tôi nôn nóng đi vào cô, dùng sức đẩy sâu vào trong cô Nơi ấy của Phi đã ẩm ướt, êm mượt sau những rung động Cuối cùng tôi đã thành công trong sự phấn khích cực đại Tôi cảm thấy có thứ dịch lỏng âm ấm chảy xuống, đó là máu của Phi Cái ngàn vàng của Phi, là sự thật không thể tranh cãi Khuôn mặt trẻ trung xinh đẹp của cô dường như đau đớn nhưng đôi mắt mèo thì vẫn nhìn thẳng vào tôi Nhìn sâu vào trong mắt tôi, nhìn sâu vào tận linh hồn, khi tôi đạt tới đỉnh để giải phóng.”
(Trích Người phiên dịch – Kỷ Viện Viện)
Trang 25Vốn dĩ tình yêu luôn gắn liền với những khám phá tình dục Tình dục là một vấn đề tự nhiên, mang tính bản năng tồn tại trong sâu thẳm tâm hồn của bản thân con người Nó được các tác giả ngôn tình miêu tả và khơi gợi ra như một sự thoả mãn của thân xác:
“Tay hắn chuyển đến giữa hai chân cô, nhẹ nhàng vuốt ve
Cô mẫn cảm không thể chịu nổi run rẩy, dòng nóng trong người như trào ra, thấm ướt đầu ngón tay hắn, mà cảm giác thẹn thùng làm cô cảm thấy khó khăn, muốn trốn lại không có đường trốn Lý trí cùng tình cảm va chạm, một loại khoái cảm kì lạ tác động vào thần kinh An Dĩ Phong nói đúng, càng mâu thuẫn, càng có một sức hấp dẫn mãnh liệt
Cô một bên hô không cần, lại ở môi hắn, thưởng thức cơ thể ngày một nóng cháy Trời đất như điên đảo, cơ thể như trầm luân, trong lúc đó, cô bắt đầu hùa theo hắn, càng không ngừng rên rỉ
Cuối cùng, cô nhìn thấy trước mắt mơ hồ, thầm suy nghĩ, như vậy rốt cuộc là cảm giác gì? Là đau khổ, hay là sung sướng?"
(Trích Đồng lang cộng hôn – Diệp Lạc Vô Tâm)
Đáng quan tâm, trong một số sáng tác ngôn tình còn chứa đựng nội dung về loạn luân Ở đây loạn luân bao hàm ý nghĩa đạo đức là những hành động nhục dục của hai người có quan hệ máu mủ Theo quan niệm đạo đức của văn hóa Á Đông, nền tảng gia đình gắn với các mối quan hệ huyết thống đã quy định đặc tính tôn nghiêm của quan hệ tình dục, theo đó tình dục loạn luân là không thể chấp nhận được Thế nhưng vấn đề này trong ngôn tình lại được các tác giả nữ nhìn nhận hoàn toàn khác Tam Chưởng Quầy mô tả tình yêu giữa chị gái Lạc Tích Tuyết và em trai Lạc Thiên Uy
qua những “cảnh H” vô cùng táo bạo:
“Lạc Thiên Uy đưa tay vòng thật chắc hông của cô, đem thân thể Lạc Tích Tuyết cố định trong thân thể hắn, không cho cô lộn xộn Lửa nóng từ đôi môi mỏng hôn lên đôi môi đỏ mọng, lưỡi không ngừng liếm mút hai cánh môi non mềm của cô, tỉ
mỉ mà hôn, miêu tả hình dáng đôi môi đẹp đẽ của cô, cuồng quyến mà mạnh mẽ, mang theo nồng nàn lưu luyến
Đây là nụ hôn đầu tiên của bọn họ, hắn muốn cô vĩnh viễn nhớ nụ hôn này, không cho phép cô có một chút trốn tránh hay phản khán nào Hắn say mê mà hôn cô, đầu lưỡi không ngừng trêu chọc, liều chết theo đuổi cái lưỡi đang trốn tránh của cô, cùng cô quấn chặt chẽ (…)
Lạc Thiên Uy ôm cô thật chặt vào trong ngực, không để ý tới kháng nghị cùng gào thét của cô, bàn tay hắn nóng bỏng mà chạy dọc khắp người cô vuốt ve, môi
Trang 26mỏng càng thêm điên cuồng hướng cô hôn Cô là của hắn, hắn tuyệt đôi không để cho
cô rời đi, càng không để cô gả cho người khác”
(Trích Cưng chiều vợ tối cao: cục cưng của ác ma, em dám bỏ trốn- Tam
Chưởng Quầy)
Tình dục là nhu cầu chính đáng của con người, nhưng đối với văn hóa của một
số nước phương Đông như Trung Quốc, Việt Nam… đây là “vùng cấm” trên những trang viết Tình dục liên quan trực tiếp đến vấn đề đạo đức xã hội Nhiều người vẫn quan niệm tình dục là vấn đề vô cùng nhạy cảm và dường như nó trở thành “cấm kỵ” trong phát ngôn, thậm chí trong tư tưởng, họ nhìn nhận nó vốn dĩ là chuyện riêng tư chỉ của những cặp vợ chồng với nhau, việc đem ra bàn tán là điều không nên Thậm chí có những quan niệm còn cho rằng nói hay nghĩ về tình dục là “tội lỗi”, là không được “đứng đắn”, “đàng hoàng” Nhưng trong ngôn tình, những giá trị truyền thống Á Đông như thế không còn có thể ràng buộc các cây bút nữa Tình dục được lột trần cụ thể Một cái nhìn khoáng đạt hơn về tình dục đã tạo môi trường tốt cho các tác giả thả sức tung hoành trên các trang viết, mặc sức thêm thắt các yếu tố tình dục, xác thịt vào sáng tác của mình Tình dục trở thành sợi dây liên kết vô hình xâu chuỗi tình yêu lại với nhau Tình dục và tình yêu cùng song song tồn tại và hỗ trợ cho nhau
Cần phải thừa nhận rằng nhu cầu khám phá tình dục là nhu cầu hoàn toàn chính đáng, song nếu quá lạm dụng những cảnh nóng này thì sẽ dễ dàng khiến độc giả “bội thực” dẫn đến những biến tướng lệch lạc Đây là điều kiện tạo ra những sáng tác chỉ đơn thuần là kỹ năng “phòng the”, tệ hơn là sự lên ngôi của những vấn đề dung tục, đồi trụy Những sáng tác này sẽ nhanh chóng trở thành “rác” văn hóa
1.2.2.4 Ngôn ngữ mang phong cách khẩu ngữ, có nhiều đặc điểm của ngôn ngữ mạng
Nếu như ngôn từ trong văn học chính thống phải đảm bảo tính chính xác, tính truyền cảm, tính hình tượng, để ngôn từ được trau chuốt thì đối với dòng văn chương không chính thống như ngôn tình các chuẩn mực này gần như bị phá bỏ
Nếu như phong cách khẩu ngữ tự nhiên (ghi lại lời nói bằng chữ viết) thường chỉ xuất hiện dưới dạng thư riêng hoặc nhật ký cá nhân thì đến tiểu thuyết ngôn tình phong cách ngôn ngữ này lại là chủ đạo
Ngôn tình hiện đại thường sử dụng ngôn ngữ mang tính khẩu ngữ cao nên dễ đọc, dễ hiểu phù hợp với độc giả có trình độ văn hóa phổ thông:
“Trong tim mỗi người đều có một mặt trời Ta coi nó là Thánh kinh của đời mình, hễ bước một bước liền ngẩng đầu ngưỡng vọng Trong thế giới của cô thiếu nữ Phương Đăng chẳng hề có mặt trời Phó Kính Thù chính là tia sáng xanh xao duy nhất trong thế giới ấy Mặc dù không thể sánh với ánh mặt trời, nhưng vừa đủ để cô nhìn rõ con đường trước mặt Có điều Phương Đăng biết, thế giới của Phó Kính Thù
Trang 27thật ra không có ánh sáng Cô quyết định phải giúp anh Nếu anh là kính, vậy cô sẽ làm đèn, cô sẽ chiếu rọi anh, rồi soi sáng con đường của mình bằng chính những phản quang lóe lên từ đó Được dõi theo người mình yêu, được biết rằng trong tim người ấy có chỗ dành cho mình, thì dù bản thân phải bước đi trong bóng tối, cũng vẫn
là hạnh phúc Đáng tiếc Phó Kính Thù rốt cuộc chẳng thể cưỡng lại những cám dỗ trần tục, để đạt đến mục đích, anh chẳng quan tâm Phương Đăng nghĩ gì Khi mọi điều quý giá nhất đều bị Phó Kính Thù tận tay hủy hoại, cũng là lúc mặt trời trong tim Phương Đăng hoàn toàn lịm tắt.Rốt cuộc phải dung cách nào gìn giữ, thứ ánh sang xanh xao ấy mới không tan biến? Rốt cuộc trong chuyện này, ai đã làm tan nát trái tim ai?.”
(Trích Ngoảnh lại hóa tro tàn – Tân Di Ổ)
Thường dùng những câu có kết cấu tỉnh lược, những câu được đơn giản hóa từ cấu trúc ngữ pháp đến từ ngữ Sử dụng những câu cảm thán, câu hỏi, câu nói trực tiếp, câu đưa đẩy phù hợp với từng tình huống cụ thể :
(Sam Sam đến rồi- Cố Mạn)
“阿may……你没听错吧 ?” (“A May cô không nghe nhầm chứ?”)
“没有.” 阿may很肯定的回答 (“Không nhầm.” A May khẳng định chắc như đinh đóng cột.)
(Tam sinh Tam Thế Thập Lí Đào Hoa - Đường Thất công tử)
Ngôn từ trong tiểu thuyết ngôn tình mang nhiều đặc điểm của ngôn ngữ mạng, đặc biệt là ở các sáng tác chưa được xuất bản thành sách Để đảm bảo tiết kiệm và có tốc độ nhanh, ngôn ngữ trong ngôn tình sử dụng những con số, những từ ngữ được viết tắt dưới dạng phiên âm Latin hoặc viết tắt của phiên âm tiếng Trung
Trang 28Điều cần nhấn mạnh là ngôn ngữ của tiểu thuyết ngôn tình (mà đặc biệt là các sáng tác lưu hành trên mạng internet, chưa được phát hành sách) thường mang đặc điểm của ngôn ngữ mạng như: sử dụng từ ngữ viết tắt của tiếng Anh, từ ngữ được tạo
ra do sự đồng âm, gần âm của cách đọc số tiếng Hán…Tuy đã được dịch thuật nhưng ngôn ngữ trong ngôn tình không được Việt hóa hoàn toàn, tạo thành một hệ thống các thuật ngữ, tiếng lóng đặc biệt sử dụng cho cộng đồng sáng tạo và tiêu thụ ngôn tình Một số trường hợp được thể hiện ở Bảng 1.2 :
Bảng 1.2: Một số thuật ngữ/ tiếng lóng sử dụng trong tiểu thuyết ngôn tình Thuật ngữ/ tiếng
Soái Nhân vật nam siêu đẹp trai
Sắc nữ Là cách gọi dành cho những cô gái đọc ngôn tình, mê trai
đẹp, soái ca trong tiểu thuyết ngôn tình
Trạch nữ
Những cô gái có tính cách lập dị, thích ở nhà, ôm máy tính, sách truyện, điện thoại để xem phim, đọc truyện, online facebook…
Sủng Là ân sủng, sủng ái
Tiểu tam Người thứ ba xen vào quan hệ tình cảm của cặp tình nhân
nào đó
Tiểu thí hài Những người trẻ tuổi
Bóng đèn Chỉ những người xen vào mối quan hệ tình cảm của người
khác
Ăn cơm mềm Ám chỉ những người đàn ông chuyên “bám váy phụ nữ”
Tiểu bạch kiểm Trai bao
Xử nữ Chỉ những cô gái còn trinh tiết
Tra nam Chỉ những gã đàn ông tồi tệ
Phúc hắc Những người bụng dạ đen tối
Phú đại nhị Chỉ người giàu có, có thân thế, địa vị
Ái lão hổ du Anh yêu em/ Em yêu anh
Ảo tưởng võng du Trở thành một nhân vật trong trò chơi Võng du hiện đại tức là chơi trên máy tính, máy chơi riêng, sử dụng bằng tay Ảo
tưởng tương lai, sử dụng mũ giáp, khoang thuyền, v.v… tác
Trang 29dụng trực tiếp lên não để chơi (thường kèm thêm thể loại ma pháp, võ hiệp)
Ăn giấm chua Ghen
Chụp mã thí Nịnh nọt
Cổ phong nhã vận Phong cách viết văn theo lối cổ xưa
Cường thủ hào
Khủng long Con gái xấu
Nữ phẫn nam
Quả tương Quá khen
Quán thủy Viết bài không có giá trị
Hào môn thế gia Nhà giàu quyền thế
Hắc đạp, hắc
Cung đấu Đấu đá tranh đoạt trong cung đình
Thanh xuân vườn
trường Cuộc sống sinh viên
Tiền hôn hậu ái Cưới trước yêu sau
Ở các sáng tác ngôn tình chưa được phát hành sách, ngôn ngữ bỏ qua các chuẩn mực về bình diện ngữ âm, ngữ pháp, ngữ nghĩa của nó Xét ở khía cạnh tích cực, đây
là kết quả của sự sáng tạo, làm mới ngôn ngữ và phong cách sử dụng ngôn ngữ của một số cá nhân người viết
1.2.2.5 Tồn tại và phát triển nhờ vào Internet
Bước vào kỷ nguyên bùng nổ thông tin toàn cầu, Internet là sợi dây liên kết
giữa việc sáng tạo và tiếp nhận “văn hóa đại chúng” phổ biến nhất Nhờ tính thuận tiện, hữu ích, internet giúp cập nhật và phổ biến các sản phẩm văn hóa đại chúng nhanh chóng và hiệu quả, tạo nên những trào lưu phát triển mạnh mẽ trên mạng xã
Trang 30hội Với khả năng lưu trữ khối lượng lớn thông tin và lâu dài, internet đóng vai trò như một thư viện chứa đựng hầu hết các sản phẩm trong đó có tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
Như vậy các sáng tác ngôn tình đã góp phần tạo nên cái gọi là “văn học mạng”, một sản phẩm của đời sống đô thị hiện đại của người viết trẻ Internet trở thành phương tiện sáng tác và phát hành các sáng tác của các tác giả này, phạm vi sáng tác, công bố và tiếp nhận rất rộng
Phần lớn các tác giả ngôn tình công bố tác phẩm của mình trên mạng trước như một sự thử nghiệm phản ứng của độc giả, nếu họ nhận được nhiều sự ủng hộ của cư dân mạng thì sẽ có nhà xuất bản tìm đến Sau cùng các sáng tác này cũng tìm về hình thức xuất bản in ấn, trở về hình thức xuất bản truyền thống vừa như một cách khẳng định sự tồn tại vừa như một nỗ lực hợp thức hóa và cạnh tranh thị phần của văn học mạng
Một số website đọc tiểu thuyết ngôn tình của Trung Quốc: www.99lib.net,
qidian.com, dushu.m.baidu.com, novel.feiku.com, hjsm.tom.com,…
Một số website đọc tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc của Việt Nam:
tangthuvien, diendanlequydon.com, luv-ebook.com, Kites, Bachngocsach.com, wattpat, sstruyen.com, gacsach.com, webtruyen.com, thichdoctruyen.com, truyenYY.com,…
1.3 Phân loại tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc
Hiện nay chưa có cơ sở rõ ràng nào cho việc phân chia thể loại tiểu thuyết này,
đặc biệt ở một số tác phẩm còn là sự pha trộn của rất nhiều thể loại khác nhau
Ở đây chúng tôi lựa chọn cách phân chia theo phong cách viết, có thể chia
thành ba thể loại: Ngôn tình sủng, ngôn tính ngược và ngôn tình trung hòa giữa sủng
và ngược
• Ngôn tình sủng: Là thể loại tiểu thuyết ngôn tình được viết theo phong cách
nhẹ nhàng, lãng mạn, vui tươi, mang hơi thở cuộc sống giản dị và kết thúc có hậu Những nhân vật trong thể loại này thường không quá cao siêu, thoát tục
mà gần gũi với cuộc sống đời thường, thể loại này thường ít cao trào Đại diện tiêu biểu cho phong cách viết này là các nhà văn như Cố Mạn, Minh Hiểu Khê,
Mèo Lười Ngủ Ngày,… Một số tác phẩm tiêu biểu như : Yêu em từ cái nhìn
đầu tiên, Hứa trao em kim ngọc lương duyên, Chuyện tình của cô nàng Bò Cạp,…
• Ngôn tình ngược: Là thể loại tiểu thuyết viết theo phong cách u buồn, vô vọng
và kết thúc không có hậu, khiến cho người đọc cảm thấy mất mát khi kết thúc, tuy nhiên ở thể loại này thường để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người đọc Những nhân vật ở thể loại này luôn bi thương, bị hành hạ về thể xác và tinh
Trang 31thần Đại diện tiêu biểu cho phong cách này là các nhà văn như Tân Di Ổ, Phỉ
Ngã Tư Tồn, Đồng Hoa,… Một số tác phẩm tiêu biểu: Bộ bộ kinh tâm, Anh sẽ
đợi em trong hồi ức, Bí mật bị thời gian vùi lấp, Tình yêu thứ ba…
• Ngôn tình trung hòa giữa sủng và ngược: Là thể loại tiểu thuyết kết hợp giữa
các yếu tố vừa ngọt ngào vừa đắng cay Những nhân vật trong thể loại tiểu thuyết này chìm đắm trong tình yêu đôi lứa, mang trạng thái vừa yêu vừa hận, luôn tìm cách tổn thương đối phương, tuy nhiên kết thúc của thể loại tiểu thuyết này luôn có hậu sau khi các nhân vật trải qua song gió Đại diện tiêu biểu cho phong cách này là các nhà văn như Lục Xu, Lam Bạch Sắc, Diệp
Tử… Một số tác phẩm tiêu biểu: Đừng nói với anh ấy tôi vẫn còn yêu, Lưu
luyến không quên, Ai hiểu được lòng em,…
Ngoài cách phân chia trên còn rất nhiều cách phân chia dựa vào các tác tiêu chí như :
Giới tính:
Bách hợp : Truyện tình cảm giữa hai người đều là nữ
Đam mỹ : Truyện tình cảm giữa hai người đều là nam
Truyện có yếu tố kì ảo :
Tiên hiệp, tu chân: Truyện có yếu tố thần tiên, tu đạo
Trọng sinh : Truyện có nhân vật chết đi rồi sống lại hoặc “nhập” vào một cơ thể khác
Võng du : Truyện miêu tả song song giữa cuộc sống ảo trên mạng và ngoài đời thực của nhân vật
Đồng nhân : Truyện lấy bối cảnh từ truyện tranh, phim ảnh, phim hoạt hình, hoặc một câu chuyện nào đó có sẵn Nhân vật chính có thể là nhân vật đến từ thế giới hiện thực hoặc một nhân vật được sáng tạo hoàn toàn mới trong câu chuyện đó
Xuyên không : Truyện có nhân vật vượt qua thời gian/ không gian đến một thời gian/ không gian khác
Huyền huyễn : Truyện có yếu tố phép thuật, kỳ ảo… được đặt trong bối cảnh siêu tưởng (tiên giới, ma giới…)
Dựa vào kết thúc truyện:
Happy Ending (HE) – Truyện có kết vui
Sad Ending (SE) – Truyện có kết buồn
Open Ending (OE) – Truyện có kết mở
Trang 32CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG TIẾP NHẬN NGÔN TÌNH TRUNG QUỐC
TẠI VIỆT NAM
2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tiếp nhận ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, việc tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc du nhập vào Việt Nam đã tạo ra một “làn sóng” ảnh hưởng không nhỏ đến với người đọc Thông qua cuộc khảo sát các bạn trẻ trong độ tuổi từ 15-30 phân bố đều ở 12 tỉnh, thành phố nước ta, đại diện cho ba miền Bắc, Trung, Nam, nhóm chúng tôi đã thu được hơn 700 phiếu trả lời về vấn đề “Thực trạng tiếp nhận tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc” Và chúng tôi đã dùng kết quả này, để tìm hiểu thực trạng tiếp nhận thể loại tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam Từ đó, chúng tôi đã đưa ra những nhận định về việc tiếp nhận ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam như sau :
2.1.1 Tiểu thuyết ngôn tình đang được phổ biến sâu rộng tại Việt Nam
Giống như ở Trung Quốc, phần lớn ngôn tình du nhập vào Việt Nam nằm trên các diễn đàn tiếng Việt, các trang mạng xã hội, blog cá nhân… Chính cư dân mạng đã góp phần phát triển dòng văn học không chính thống này Tuy vẫn chưa được sự công nhận thực sự của giới phê bình văn học nhưng thực tế ngôn tình vẫn đang tồn tại và phát triển mạnh mẽ từ nội dung đến hình thức, thu hút ngày càng nhiều số lượng độc giả tìm đến
Dù mới chỉ xuất hiện trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, nhưng tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc đã nắm giữ vị trí “quán quân” trên thị trường sách dịch Việt Nam Với tốc độ lan truyền “chóng mặt” cùng sự đón nhận hào hứng từ phía độc giả trẻ, cho thấy “cơn sốt” ngôn tình Trung Quốc chưa bao giờ hạ nhiệt Tuy vậy, vẫn chưa có một con số thống kê chính xác nào chỉ ra được số lượng sách ngôn tình hiện đang chiếm tỉ lệ bao nhiêu phần trăm trong số lượng sách văn học được xuất bản tại Việt Nam
Với sự phổ biến của tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc trên thị trường hiện nay, thật không hề khó khăn để kiếm một cuốn tiểu thuyết ngôn tình Bước vào bất kỳ một hội chợ sách, tiệm sách nào, độc giả đều có thể dễ dàng tìm thấy những cuốn tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc được trưng bày ở vị trí trung tâm với hình thức khá bắt mắt Ngoài vỉa hè cũng tràn lan những bản in lậu truyện ngôn tình Trung Quốc Ngay
cả ở những thành phố lớn như Hà Nội, chỉ cần dạo một vòng qua các phố sách như Ðinh Lễ, Nguyễn Xí đều có thể thấy nhan nhản các tập tiểu thuyết ngôn tình với đủ thể loại Đến với “kho sách Hà Thành”- Đinh Lễ, độc giả đôi khi phải chen chúc nhau
để mua được những cuốn sách ngôn tình yêu thích Theo quan sát được ghi nhận lại trên kenh14.vn (đăng ngày 26/07/2016): “Tại hiệu sách Tràng Tiền, sách ngôn tình
xếp đầy chật một dãy dài với vị trí đẹp nhất ngay giữa cửa ra vào Hiệu sách Thăng Long, sách ngôn tình cũng giữ cho mình số lượng đáng ngưỡng mộ không thua kém.”
Trang 33Còn tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, cụ thể là đường sách Nguyễn Văn Bình (phường Bến Nghé, quận 1) nơi vốn được xem là “chốn hẹn hò” của những người yêu sách vào những ngày cuối tuần, bên cạnh những cuốn sách giá trị viết về văn hóa,
toán học, khoa học, vẫn len lỏi đâu đó các đầu sách ngôn tình Ở những nhà sách lớn
như Nguyễn Văn Cừ, Văn Lang hay Phương Nam, bên cạnh sách giáo khoa, sách tham khảo thì vẫn có những cuốn sách ngôn tình được trưng bày cho bạn đọc thỏa thích lựa chọn
Theo Tiki.vn- một startup nổi lên từ bán sách trực tuyến từng thống kê vào đầu
tháng 12/2016, số lượng sách được coi là “best-seller” phần lớn là tiểu thuyết ngôn
tình Trung Quốc Trong đó, top 15 tác phẩm đứng đầu danh sách bán chạy nhất tại
Tiki.vn được kể đến trong Bảng 2.1 thì 9/15 đầu sách bán chạy là ngôn tình Trung
Quốc:
Bảng 2.1 Top 15 tác phẩm đứng đầu danh sách bán chạy nhất
(Thống kê ngày 16/12/2016)
3 Đừng Nói Với Anh Ấy Tôi Vẫn Còn Yêu (Phần 2) Lục Xu
5 Cô gái năm ấy chúng ta cùng theo đuổi Cửu Bả Đao
6 Tam sinh tam thế thập lí đào hoa Đường Thất Công Tử
14 Cô gái mù chữ phá bom nguyên tử Jonas Jonasson
15 Tam sinh tam thế chẩm thượng thư (2A+2B) Đường Thất Công Tử
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền công nghệ như hiện nay, việc tiếp cận tiểu thuyết ngôn tình qua mạng internet vô cùng dễ dàng Đây cũng là một hình thức phổ biến và tiện lợi cho giới trẻ tiếp xúc với tiểu thuyết này Nếu không có thời gian hay không thể đến tận nơi để mua sách, người đọc cũng dễ dàng đặt sách qua mạng
với các trang web như tiki.vn, lazada.vn,…Trong vòng 24h sau khi đặt hàng, sách sẽ
được người giao hàng giao đến địa chỉ nhà Không những thế, độc giả còn có thể đọc online, ebook thông qua các trang mạng trên internet Chỉ cần nhập từ khóa “ngôn tình” vào thanh tìm kiếm trên Google, kết quả thu về thật đáng kinh ngạc, trong vòng
Trang 340,40 giây đã có hơn 4.600.000 kết quả (Thống kê ngày 15/12/2016) Điều này cho thấy lượng truy cập thông tin về tiểu thuyết ngôn tình rất nhiều và tài liệu về loại sách này là vô kể Cũng chính vì lí do đó, hàng loạt các trang web, diễn đàn được lập ra để phục vụ cho “đam mê” ngôn tình của các bạn trẻ Đó là nơi đăng tải, cập nhật những câu chuyện mới nhất, “hot” nhất, là nơi các bạn trẻ chia sẻ kinh nghiệm về việc đọc
ngôn tình của mình Các trang web có thể kể đến như: diendanlequydon.com,
wattpad.com, gacsach.com, webtruyen.com, kites.vn, sstruyen.com, truyenyy.com…
với hàng triệu thành viên, lượt truy cập mỗi ngày cũng lên đến mấy ngàn lượt Mỗi một tác phẩm về tiểu thuyết ngôn tình được đăng tải lên, đều nhận được sự hưởng ứng
nồng nhiệt của độc giả Theo thống kê tại gacsach.com ngày 16/12/2016, những tác
phẩm có nhiều lượt xem và bình luận của độc giả phần lớn là tiểu thuyết ngôn tình: (Xem Bảng 2.2)
Bảng 2.2 Những tác phẩm có nhiều lượt xem tại gacsach.com
8 Cho em gần anh thêm
Trang 35cạnh việc đọc hay tìm tòi, các bạn trẻ còn “review” (bình phẩm) lại những cuốn sách
tâm đắc nhất nhằm mang đến cho “cộng đồng ngôn tình” những chia sẻ của bản thân Các bài “review” ấy thường được các dịch giả hay editor đăng tải lên, từ đó nhận được
rất nhiều “comment” (bình luận) phản hồi từ phía độc giả Có thể kể đến một vài trang
blog được giới ngôn tình yêu thích và thường đăng tải những bài review, cảm nhận truyện ngôn tình như: hoabanland.wordpress.com, summerbrezee.com, twinklestar.com Chính những điều ấy đã tạo hiệu ứng lan rộng cho tiểu thuyết ngôn
tình Trung Quốc
Có thể nói tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam với mức độ phổ biến
và lan truyền mạnh mẽ Bằng nhiều hình thức tồn tại khác nhau, tiểu thuyết ngôn tình
đã khẳng định được sức mạnh, vị trí của nó trong việc “độc chiếm” trái tim giới trẻ Việt Nam
2.1.2 Tiểu thuyết ngôn tình đáp ứng tâm lí của độc giả trẻ Việt Nam
Sinh ra và lớn lên trong một thời đại mới, thời đại của văn minh, khoa học, giới trẻ hiện nay (đa phần là 8X, 9X) có những đặc điểm hoàn toàn khác biệt so với thế hệ trước Sống trong một xã hội mở, đồng nghĩa với sự lên ngôi của cạnh tranh khốc liệt, giới trẻ phải chịu áp lực từ rất nhiều phía, vì thế họ tìm đến với ngôn tình như một nơi
để giải tỏa và thỏa mãn nhu cầu giải trí Không những thế, ngôn tình còn là giấc mơ đẹp về những câu chuyện tình yêu lãng mạn Đây cũng là đề tài rất được giới trẻ yêu thích và quan tâm
Để thêm gia vị cho những câu chuyện tình yêu, những mối tình đơn phương
sâu đậm cũng được các tác giả khai thác Điển hình là tác phẩm Bí mật bị thời gian vùi
lấp, một “thiên tình sử bất hủ” của Đồng Hoa được các độc giả trẻ truyền tay nhau
Câu chuyện xoay quanh tình yêu của Hứa Liên Sương- Lục Thế Thành- Tô Mạn- Tống Dực Tô Mạn thầm yêu chàng trai Tống Dực suốt 10 năm, 10 năm kiếm tìm, 10 năm chờ đợi để mong được đến bên anh Còn Lục Lệ Thành lại phải lòng Tô Mạn, nhưng trong lòng Tô Mạn chỉ có Tống Dực nên anh đành chôn sâu tình cảm của mình Hứa Liên Sương một cô gái tính cách mạnh mẽ mặc dù có rất nhiều bạn trai nhưng trong lòng cô lúc nào cũng nghĩ đến thiên thần hộ mệnh Tống Dực Như một vòng tròn tình ái, các nhân vật trong truyện cứ mải miết chạy theo tình yêu của chính mình Dẫu biết yêu là đau khổ, nhưng họ vẫn mong nếm vị khổ để được yêu, chính điều đó
đã làm độc giả mềm lòng
Cùng là những cô cậu học sinh trung học, có cả sinh viên đại học, họ dễ đồng cảm và thích thú với những câu chuyện tình “chớm nở” của lứa tuổi học trò, sự ngây thơ trong chuyện tình yêu “thanh xuân vườn trường” như kể lại những năm tháng niên thiếu Người có tuổi, khi đọc lại thấy hình ảnh mình những năm tháng vụng dại mới biết yêu, những bạn trẻ lại thấy đó phải chăng là câu chuyện của mình, viết về tình yêu của chính họ Một người “sành” đọc, đến với ngôn tình không thể không đọc “thanh
xuân vườn trường”, càng không thể không đọc những câu chuyện như Thời niên thiếu
Trang 36không thể quay lại ấy - Đồng Hoa, Bến xe – Thương Thái Vi, Mê muội vì em - Người
rơm Aden, Cá voi và hồ nước - Thái Trí Hằng Những cung bậc cảm xúc trong tình
yêu, hỉ nộ ái ố, ghen tuông, hờn giận đều được vẽ lên qua câu chuyện ngôn tình ngọt ngào.Đó là khoảng thời gian tươi đẹp nhất của đời người, là lúc chập chững làm quen với thế giới rộng lớn bên ngoài, và cũng là lúc bắt đầu biết yêu một ai đó Họ hừng hực sức sống và chưa từng va vấp, tổn thương quá nhiều Một Trịnh Vi đáng yêu, một
Tô Vận Cẩm hơi khép kín và vẫn không biết gì ngoài học hành, một Trần Hiếu Chính trẻ tuổi sôi nổi, một Trình Tranh bốc đồng, thẳng thắn và đôi lúc ngốc nghếch,…Đó
có thể là tình đầu, là thứ tình mà mỗi người ôm theo trong cả cuộc đời, cũng có thể là tình cuối, thứ tình cảm mà ai cũng mong có được Chính vì những lí do đó mà độc giả
dễ dàng đồng cảm, đặt mình vào vị trí của nhân vật và đồng hành với họ Tình yêu ban đầu đó không hề có toan tính, vụ lợi, chỉ biết yêu là yêu Đã từng có một mối tình trong sáng như Trình Tranh và Tô Vận Cẩm, đã từng bên nhau suốt một thời thanh xuân của Trịnh Vi và Trần Hiếu Chính, và cả mối tình tưởng chừng như sẽ bên nhau trọn đời của Hướng Viễn, Tư Đồ Quyết…
Xưa nay, người ta luôn mong muốn bạn đời là tri kỉ, hiểu mình, yêu mình, quan niệm “tình đầu cũng là tình cuối” luôn được người ta nhắc đến khi yêu Vậy nên, tri
âm, tri kỉ với một số người phải là người cùng lớn lên, cùng bên nhau suốt những năm
ấu thơ, trải qua những năm tháng tươi đẹp của thanh xuân Chính vì vậy mà khi đọc ngôn tình người ta thường thích sự ngọt ngào trong truyện tình yêu “thanh mai trúc mã.” Những tác phẩm thuộc đề tài ấy nhiều vô số kể, nhưng được độc giả yêu thích có
thể kể đến: Ánh trăng không hiểu lòng tôi - Tân Di Ổ, Ai gửi cánh thư vào cung mây
- Ảnh Chiếu, Ai là định mệnh của ai - Tuyết Ảnh Sương Hồn,…Đến với những câu
chuyện tình yêu này độc giả sẽ không thể nào quên được chuyện tình thuở thiếu thời
giữa Mạt Mạt - An Nặc Hàn trong Chờ em lớn nhé được không? (Diệp Lạc Vô Tâm)
Bên nhau từ những năm tháng ấu thơ, An Nặc Hàn với cương vị người anh trai luôn bảo vệ cho Mạt Mạt Yêu nhau, nhưng cả hai đều im lặng chôn sâu tình cảm của chính mình, để đến khi nhận ra, mới biết mình để lỡ thanh xuân Song, định mệnh cũng mỉm cười để họ bên nhau Một tình yêu ngọt ngào như thế, thử hỏi độc giả nào không cảm động
Đa dạng, nhiều thể loại, nhiều khía cạnh trong tình yêu đã khiến truyện ngôn tình tuy cốt truyện đơn giản nhưng vẫn được độc giả đón đọc Bắt kịp xu hướng, nắm bắt được tâm lí độc giả, ngôn tình đã và đang nắm giữ vị trí quan trọng trong lòng độc giả trẻ
Người ta tìm đến ngôn tình, không chỉ vì nội dung mà còn vì các nhân vật được xây dựng trong truyện vô cùng hấp dẫn, đặc biệt là các “soái ca” Nam chính luôn là hình mẫu lí tưởng mà các độc giả nữ hướng đến Với vẻ ngoài điển trai, lạnh lùng nhưng lại âm thầm quan tâm, yêu thương nhân vật nữ chính Không những thế, các nam thần này còn vô cùng tài giỏi trên thương trường, chiến trường nhưng lại ngô nghê trong tình trường, IQ vô cùng cao nhưng EQ lại rất thấp, khiến độc giả thấy đó
Trang 37làm cái đáng yêu và càng “mặn mà” với ngôn tình Nam chính Lục Lệ Thành trong Bí
Mật Bị Thời Gian Vùi Lấp rất bản lĩnh trong công việc nhưng khi đối mặt với tình yêu
thì lại chỉ biết im lặng đứng phía sau bảo vệ người mình yêu Phong Đằng trong Sam
Sam đến rồi có ngoại hình hoàn hảo cùng nụ cười tỏa nắng đã đi vào trái tim của giới
nữ lúc nào không hay
Không những yêu thích, đam mê nhân vật nam chính, các bạn trẻ còn lập ra những trang web để xếp hạng, đề cử nhân vật được yêu thích nhất tháng, quý hay
năm Chẳng hạn như trên trang dieptuvi.wordpress.com các bạn trẻ đã xếp hạng top 10
“soái ca” được yêu thích nhất trong tiểu thuyết ngôn tình như trong Bảng 2.3 sau:
Bảng 2.3 Top 10 nam chính được yêu thích nhất
(Thống kê ngày 16/2/2016)
3 Hàn Trạc Thần Đồng lang cộng chẩm (Ngủ cùng sói)
9 Tỉ Hà Di Chẳng phải trộm của ngươi một chiếc
dieptuvi.wordpress.com được thống kê vào ngày 16/2/2016 có bảng xếp hạng như sau
(Xem Bảng 2.6):
Trang 38Bảng 2.4 Đề cử top 10 nữ chính được yêu thích nhất
Truyện ngôn tình không khó hiểu như các loại sách mang giá trị hàn lâm, học thuật của các tác giả phương Tây như: Dostoievsky, Franz Kafka, Gabriel Garcia
Márquez,…Nó không chỉ hấp dẫn về nội dung mà ngôn ngữ còn đơn giản dễ dàng tiếp
nhận nên càng thu hút được nhiều độc giả Một tác phẩm được coi là tuyệt tác, chắc
chắn sẽ có nhiều tầng, nhiều lớp nghĩa Nếu như trong Trăm năm cô đơn, Marquez thử
thách độc giả bằng chương mở đầu vô cùng khó hiểu, độc giả phải thật kiên nhẫn vượt qua chương này thì mới đến được thế giới hấp dẫn trong văn phong của ông, trong
Lâu đài của Kafka, mỗi chương tiểu thuyết lại là một thử thách người đọc với những
triết lí khó hiểu, qua bao tầng lớp nghĩa, độc giả mới thấu được tư tưởng của ông thì tiểu thuyết ngôn tình lại ngược lại, chúng không hề làm khó bạn đọc Những bạn trẻ thường đọc những tác phẩm kinh điển trên thế giới cũng thẳng thắn thừa nhận rằng đọc tiểu thuyết tình cảm cuốn hút hơn so với việc cảm nhận một tác phẩm văn học hay
một cuốn sách khoa học Từ các mạng xã hội cho đến truyền hình, sách in, tất cả đều nhường chỗ cho những tác phẩm ngôn tình bớt “đau đầu hơn”. Bởi, độc giả chỉ cần đọc được ngôn tình là hiểu được ngôn tình Đến với ngôn tình, độc giả như sống trong câu chuyện tình yêu của chính mình, bởi lời lẽ đơn giản, dễ thấm nhuần và đi vào lòng người Không những thế, đến với ngôn tình các bạn trẻ còn tâm đắc những triết lí về tình yêu, về cuộc sống Những câu nói ấy gây ấn tượng mạnh mẽ và tác động rất lớn đến tâm lí của độc giả trẻ, họ coi đó là triết lí tình yêu của chính mình Chẳng hạn như:
Trang 39“Tình yêu không phải cứ nắm giữ trong tay, lúc cần thiết cũng cần buông ra để thở”
(Trích Đẳng cấp quý cô - Hoa Thanh Thần) Hay câu nói nổi tiếng của Hà luật sư trong Bên nhau trọn đời – Cố Mạn:
“Sau này em sẽ hiểu ở nơi nào đó trên thế giới có cô ấy xuất hiện, thì tất cả
những người khác đều trở thành tạm bợ Anh không muốn tạm bợ”
Câu thoại này ngay lập tức gây sốt khán giả và mang lại hiệu ứng truyền thông rất cao, nhiều bạn trẻ mượn câu thoại này để thể hiện tình cảm, Thực tế cho thấy, giới trẻ Việt Nam không hề quay lưng với việc đọc sách mà phải chăng xu hướng đọc đang đi theo hướng đi mới Với đời sống bận rộn như hiện nay, người ta luôn đặt tiêu chí thuận lợi lên hàng đầu và dòng sách về ngôn tình đã đáp ứng được điều ấy Được phổ biến một cách rộng rãi, dòng sách ngôn tình đã gần như chiếm lĩnh thị trường văn học Trong khi dòng văn học “ba xu” này “tung hoành” trên thị trường, thì các loại sách có giá trị về văn học vẫn chưa được nhiều độc giả đón nhận Các loại sách có giá
trị về nghệ thuật như Nhà thờ Đức Bà Paris - Victor Hugo hay Trăm năm cô đơn - Gabriel Garcia Marquez, Chiến tranh và hòa bình - Levtonxtoi vẫn không được nhiều
độc giả biết đến Giới trẻ hiện nay muốn tìm đến những điều đơn giản dễ tiếp thu, nhưng những tác phẩm trên lại khó hiểu, khó đọc khiến họ thường nản chí, đọc được mấy trang đầu lại bỏ dở
Hơn hết, tuổi trẻ là lứa tuổi suy nghĩ chưa thật sự chín chắn và thấu đáo, vì thế hành động của các em phần lớn bị tác động từ nhiều yếu tố, trong đó phong trào là yếu
tố đầu tiên Số đông luôn có sức ảnh hưởng mạnh đến tâm lí giới trẻ, các em sẵn sàng
bỏ đi cái “tôi” để hòa vào cái “ta” chung chỉ vì sợ bản thân lạc hậu Khi ngôn tình có ở mọi nơi, sức mạnh lan tỏa rất nhanh, các em dễ dàng tiếp thu và đón nhận hơn Các loại sách kinh điển khi không chịu khó tìm hiểu các em cũng không thể nào biết đến
Bên cạnh sách in, ngôn tình còn “lấn sân” sang điện ảnh Đây cũng được xem
là một hình thức tồn tại của ngôn tình với tốc độ lan truyền nhanh chóng và tác động không nhỏ đến công chúng Những bộ phim được chuyển thể từ tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc nhận được sự ủng hộ đông đảo từ phía công chúng trẻ tuổi Hầu hết các phim này đều có kinh phí đầu tư khá cao, được phát trên cả những kênh truyền hình chính thống lẫn không chính thống như internet (có thu phí) Cộng với dàn diễn viên thần tượng xinh đẹp tạo ra một sức hút rất lớn đối với những người trẻ Một số bộ
phim chuyển thể tiêu biểu có thể kể đến như: Hóa ra anh vẫn ở đây (tác phẩm điện ảnh được chuyển thể dựa theo cuốn tiểu thuyết cùng tên của Tân Di Ổ), Bên nhau trọn
đời, Yêu em từ cái nhìn đầu tiên (chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả Cố
Mạn), Tam Sinh Thế - Thập Lý Đào Hoa (chuyển thể từ bộ ngôn tình cùng tên của tác giả Đường Thất Công Tử), Hãy nhắm mắt khi anh đến, Nếu ốc sên có tình yêu
Trang 40(chuyển thể từ tiểu thuyết ngôn tình cùng tên của tác giả Đinh Mặc), Thiên sơn mộ
tuyết, Không kịp nói yêu em (Phỉ Ngã Tư Tồn), Bộ bộ kinh tâm, Vân Trung ca (Đồng
Hoa),…
Ngày nay, việc chuyển thể một tiểu thuyết ngôn tình thành phim đã hết sức quen thuộc Dù nguyên tác đã nổi tiếng, được đông đảo độc giả yêu mến nhưng mỗi khi được dựng lại trên màn ảnh, nó vẫn có sức hút mãnh liệt Thậm chí cảm thấy chuyển thể một lần chưa đủ, các nhà sản xuất phim còn làm lại nhiều lần dưới nhiều phiên bản: điện ảnh, truyền hình Sự phát triển mạnh mẽ của phim ảnh cũng phần nào ảnh hưởng đến xu hướng tiếp nhận của độc giả Nó trở thành một trong những phương tiện lợi hại trong việc đưa tiểu thuyết ngôn tình tiến xa hơn trên con đường du nhập nền văn học và giải trí Việt Nam Trong khi đọc sách, độc giả phải tự tưởng tượng trong đầu về hình tượng nhân vật, bối cảnh thời đại,… thì phim chuyển thể đã được đạo diễn tái hiện đầy đủ Không chỉ là sách vở, không chỉ là những con chữ khô khan, ngôn tình còn được thể hiện một cách sinh động bằng hình ảnh thông qua các bộ phim Mỗi một bộ phim chuyển thể ra đời, khán giả lại háo hứng đón xem Cũng từ
đó, họ tìm lại bản gốc là truyện để đọc Họ đọc để cảm nhận sự khác biệt giữa sách với phim ảnh, so sánh cái nào hay cái nào dở Một trong những bộ phim thành công
với thể loại này là tác phẩm Hoa Thiên Cốt được chuyển thể từ truyện ngôn tình cùng
tên của tác giả Fresh Quả Quả đã lập kỉ lục về tỉ suất xem đài và đưa dòng phim chuyển thể này lên đến đỉnh cao
Có thể thấy, tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc du nhập sang Việt Nam và được giới trẻ Việt Nam tiếp nhận vô cùng “nồng hậu” Với nhiều hình thức tồn tại khác nhau đáp ứng nhu cầu, thị hiếu bạn đọc, tiểu thuyết ngôn tình đã chiếm được một vị trí khá vững chắc trong lòng độc giả trẻ
2.2 Vấn đề dịch thuật ngôn tình Trung Quốc tại Việt Nam
Ngôn tình Trung Quốc trở thành một hiện tượng của giới trẻ hiện nay, các bạn trẻ có thể quên ăn, quên ngủ để tìm đến ngôn tình Một trong những lí do khiến ngôn tình trở nên thu hút như thế chính là sự phát triển nhanh chóng của dịch thuật Có rất nhiều các dịch giả trẻ đã chọn dịch những câu chuyện ngôn tình lãng mạn thay vì lựa chọn dịch các tác phẩm hàn lâm, học thuật Họ sử dụng vốn kiến thức về tiếng Trung của mình để dịch các câu chuyện ngôn tình nhằm phục vụ cho các độc giả trẻ
Một trong những dịch giả đầu tiên phải kể đến trong giới dịch thuật truyện ngôn tình đó chính là dịch giả Trang Hạ Trang Hạ không có nhiều tác phẩm dịch thuật về ngôn tình như những dịch giả khác, nhưng chị được xem là người đầu tiên đưa ngôn tình vào Việt Nam Vốn nổi tiếng là một nhà văn, nhưng trong những năm gần đây Trang Hạ được biết đến nhiều hơn với vai trò là dịch giả, chuyên dịch những tác phẩm Trung Quốc sang Việt Nam Trang Hạ sinh ngày 30/11/1975 tại Hà Nội Tốt nghiệp Đại học Sư phạm Ngoại ngữ, khoa tiếng Trung Hà Nội 1996 Tác phẩm mà Trang Hạ chọn dịch đều hướng về người phụ nữ bất hạnh trong cuộc sống Hầu hết