Tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương tại tp hồ chí minh trường hợp nghiên cứu aeon mall tân phú celadon và vincom center thủ đức

Xuất phát từ những lý do trên, nhóm chọn đề tài “Tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương tại TP.Hồ Chí Minh - trường hợp nghiên cứu: AEON MALL T

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

CELADON VÀ VINCOM CENTER THỦ ĐỨC)

Sinh viên thực hiện:

Chủ nhiệm: Võ Ngọc Minh Lớp ĐTH07, Khóa 2014 – 2018

Thành viên: Ngô Minh Chiến Lớp ĐTH07, Khóa 2014 – 2018

Lê Thị Mỹ Hồng Lớp ĐTH07, Khóa 2014 – 2018

Nguyễn Hồng Phương Trang Lớp ĐTH07, Khóa 2014 – 2018

Nguyễn Phạm Hữu Tín Lớp ĐTH07, Khóa 2014 – 2018 Người hướng dẫn: TS Trương Hoàng Trương

TP.HCM, tháng 4 năm 2017

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 9

2.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 9

2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 11

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 13

3.1 Đối tượng nghiên cứu 13

3.2 Khách thể nghiên cứu 13

4 Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 13

4.1 Mục tiêu nghiên cứu 13

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 13

5 Giả thuyết nghiên cứu 14

6 Phương pháp nghiên cứu 14

6.1 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp 14

6.2 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp 14

7 Giới hạn của đề tài 15

8 Tính mới của đề tài 16

9 Ý nghĩa khoa học của đề tài 16

9.1 Ý nghĩa lý luận 16

9.2 Ý nghĩa thực tiễn 17

10 Cấu trúc đề tài và khung phân tích 17

PHẦN NỘI DUNG 20

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 20

1 Các khái niệm và quan điểm liên quan đến đề tài 20

1.1 Trung tâm thương mại phức hợp 20

1.3 Khái niệm và quan điểm liên quan về thanh niên 22

2 Lý thuyết tiếp cận vấn đề 24

2.1 Lý thuyết hệ thống 24

2.2 Lý thuyết hành động xã hội 25

CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI PHỨC HỢP ĐẾN LỐI SỐNG CỦA THANH NIÊN ĐỊA PHƯƠNG 28

1 Tổng quan về thanh niên địa phương phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú và phường Bình Thọ, quận Thủ Đức 28

2 Tổng quan về trung tâm thương phức hợp AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức 30

2.1 AEON MALL Tân Phú Celadon 30

2.2 Vincom Center Thủ Đức 30

3 Tác động của TTTMPH đến hành vi của thanh niên địa phương tại TP Hồ Chí Minh 31

3.1.Hành vi lựa chọn 31

3.2 Hành vi sử dụng 38

4 Tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến đời sống văn hóa - xã hội của thanh niên địa phương tại TP Hồ Chí Minh 47

4.1 Thị hiếu 47

4.2 Mối quan hệ xã hội 53

4.3 Ý thức 56

5 Mức độ tác động đến lối sống của thanh niên địa phương giữa trung tâm thương

mại phức hợp AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức 62

KẾT LUẬN 66

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 69

BẢNG HỎI ………71

BIÊN BẢN RÃ BĂNG PHỎNG VẤN SÂU ………77

5 TTTM: Trung tâm thương mại

6 TTTMPH: Trung tâm thương mại phức hợp

7 UBND: Ủy Ban Nhân Dân

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1 Khu ăn uống ở AEON MALL Tân Phú Celadon 41

Hình 2 Chương trình trò chuyện cùng chú chó hoạt hình dành cho thiếu nhi tổ chức tại sảnh chính AEON MALL được rất nhiều phụ huynh, thanh niên dắt trẻ con đến tham gia 42

Hình 3 Khu vực trò chơi bowling được nhiều thanh niên ghé chơi 42

Hình 4 Khu vực vui chơi dành riêng cho trẻ em 43

Hình 5 Khu vực ăn uống trong siêu thị Vinmart tại Vincom Thủ Đức 45

Hình 6 Rạp chiếu phim CGV trên tầng 5 TTTMPH Vincom Thủ Đức 46

Hình 7 Cảnh giả vườn hoa anh đào nở rộ đã trở thành địa điểm check-in của nhiều bạn trẻ 51

Hình 8 Lễ hội văn hóa Nhật Bản được tổ chức ở sảnh trệt 52

Hình 9 Dòng người xếp hàng ở quầy thực phẩm theo hướng dẫn của nhân viên 57

Hình 10 Thùng rác hướng dẫn phân loại đặt khắp nơi trong AEON MALL Tân Phú 59 Hình 11 Bảng hướng dẫn giữ vệ sinh chung được dán sau cánh cửa của mỗi phòng vệ sinh 60 Hình 12 Thùng rác được đặt dọc các lối đi ở TTTMPH Vincom Center Thủ Đức tạo thuận lợi cho việc giữ gìn vệ sinh chung nhưng lại chưa khuyến khích phân loại rác 63

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Biểu đồ 1 Cơ cấu việc làm của thanh niên phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú năm 2016 28 Biểu đồ 2 Cơ cấu việc làm của thanh niên phường Bình Thọ, quận Thủ Đức năm

2016 29 Biểu đồ 3 Những nơi thường đến của thanh niên địa phương trước khi có AEON MALL Tân Phú 31 Biểu đồ 4 Tần suất sử dụng các dịch vụ ở chỗ cũ sau khi có AEON MALL Tân Phú 33 Biểu đồ 5 Những nơi thường đến của thanh niên địa phương trước khi có Vincom Center Thủ Đức 36 Biểu đồ 6 Tần suất sử dụng dịch vụ ở chỗ cũ sau khi có Vincom Center Thủ Đức 37 Biểu đồ 7 Dịch vụ thường được thanh niên địa phương sử dụng ở AEON MALL Tân Phú 39 Biểu đồ 8 Dịch vụ thường được thanh niên địa phương sử dụng ở Vincom Center Thủ Đức 44 Biểu đồ 9 Thanh niên địa phương chú ý đến trang phục khi đến AEON MALL Tân Phú 48 Biểu đồ 10 Thanh niên địa phương chú ý đến trang phục khi đến Vincom Center Thủ Đức 52

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thành phố Hồ Chí Minh (TP Hồ Chí Minh) là một trong hai đô thị đặc biệt của nước ta và một trong năm thành phố lớn nhất khu vực Đông Nam Á Do đó, thành phố này giữ vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đối với cả nước, đóng góp vào khoảng 1/5 GDP quốc gia và 1/3 tổng thu ngân sách nhà nước1 Hiện nay, cơ cấu kinh tế TP Hồ Chí Minh chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng các ngành dịch vụ hướng đến việc xây dựng thành phố trở thành trung tâm thương mại - dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao của cả nước Theo báo cáo số: 215/BC-UBND của Ủy Ban Nhân Dân (UBND) TP Hồ Chí Minh

về sơ kết 3 năm thực hiện chương trình hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế thành phố (2011 - 2013) và nhiệm vụ giai đoạn 2014 – 2015 thì khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng GDP trên địa bàn thành phố và có xu hướng tăng dần tỷ trọng trong cơ cấu GDP (năm 2015 chiếm 59,6%, tăng 5% so với năm 2010) Trong xu thế đó, các trung tâm thương mại phức hợp (TTTMPH) được xây dựng nhiều hơn là một sự phát triển tất yếu khách quan của ngành dịch vụ phân phối trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cả nước nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng Hiện nay, TP Hồ Chí Minh có khoảng 40 TTTMPH, đóng góp vào việc phát triển kinh tế cũng như cung cấp các dịch vụ cho người dân của thành phố Các TTTMPH có không gian rộng rãi, thoáng mát, các dịch vụ tích hợp nên vô cùng hữu ích trong việc tiết kiệm thời gian khi nhiều nhu cầu của chúng ta đã có thể được đáp ứng tại cùng một chỗ Theo khảo sát của Liên hiệp tác xã thương mại Sài Gòn thực hiện tại các thành phố Mỹ Tho, Long Xuyên, Phan Thiết… thì có đến hơn 85% những người được phỏng vấn sẵn sàng sử dụng TTTMPH thay cho chợ truyền thống2 Từ đó, chúng ta có thể thấy sự tiện lợi mà TTTMPH mang đến cho cuộc sống con người là điều không thể phủ nhận Bên cạnh đó, TP Hồ Chí Minh có cơ cấu dân số trẻ, dựa theo kết quả tổng điều tra dân số và

1Vai trò đầu tàu kinh tế của TP Hồ Chí Minh đối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, Viện nghiên cứu

phát triển thành phố Hồ Chí Minh, đăng ngày 10/03/2007

2 Trần Thanh Nghị, 2008, Khảo sát nhu cầu mua sắm tại trung tâm thương mại Long Xuyên, Trường Đại học An

Giang, trang 1

nhà ở ngày 01/04/2009 thì nhóm tuổi từ 15-29 chiếm đến khoảng 34% Đây chính là nhóm đối tượng khách hàng chính mà trung tâm thương mại hướng tới vì thanh niên dễ đón đầu và tiếp nhận các xu hướng mới Đặc biệt, thanh niên địa phương nơi trung tâm thương mại tọa lạc là đối tượng thụ hưởng cận kề nhất sự tiện ích đó và vì vậy đời sống sinh hoạt cũng chịu ảnh hưởng đáng kể bởi sự xuất hiện của những khu phức hợp dịch vụ hiện đại này

Có thể kể đến trường hợp này là AEON MALL Tân Phú Celadon sau khi được khai trương vào đầu tháng 1/2014 đã tạo nên một cơn sốt trong giới trẻ TP Hồ Chí Minh Mặc

dù AEON MALL Tân Phú Celadon xây dựng nằm trong khu vực dân cư mới và cách xa trung tâm của thành phố đến 12 km nhưng nơi đây vẫn thu hút một lượng lớn thanh niên đến tham quan, ăn uống, mua sắm và tham gia các hoạt động vui chơi giải trí Theo khảo sát của tạp chí Doanh nhân Sài Gòn (số ra ngày 27/01/2014) phỏng vấn ông Yukio Konishi - Tổng giám đốc Công ty AEON MALL Việt Nam, ông cho biết đối tượng mà chuỗi hệ thống này nhắm đến là những người có thu nhập trung bình đặc biệt là người tiêu dùng trẻ vì họ sử dụng mạng xã hội cũng như thường xuyên truy cập Internet, thích khám phá và chuộng cái mới, tạo nên lợi thế cho những nhà bán lẻ như AEON MALL Ngoài AEON MALL cũng phải đề cập đến Vincom Center Thủ Đức - một trong 5 trung tâm thương mại của tập đoàn Vingroup tại TP Hồ Chí Minh tính đến tháng 01/2016 Từ khi trung tâm đi vào hoạt động vào tháng 02/2015 đã mở ra cơ hội vui chơi giải trí và mua sắm hiện đại cho đông đảo dân cư khu vực cửa ngõ Đông Bắc của thành phố Đối tượng mà chuỗi hệ thống trung tâm thương mại Vincom của Vingroup hướng tới cũng là những người có thu nhập trung bình, khá nhanh nhạy với sự thay đổi của thị trường dịch vụ mà thanh niên là thành phần không thể thiếu Như vậy, trường hợp của AEON MALL và Vincom Center hướng tới cùng mục tiêu và đối tượng khách hàng Hai trường hợp nghiên cứu của đề tài này là AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Thủ Đức là những khu phức hợp thương mại - dịch vụ sầm uất nhất tại hai quận đông dân của thành phố Tuy được đưa vào sử dụng chưa lâu nhưng đã có những tác động nhất định trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của người dân địa phương nói chung trong đó có một bộ phận thanh niên nói riêng

Xuất phát từ những lý do trên, nhóm chọn đề tài “Tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương tại TP.Hồ Chí Minh - trường hợp

nghiên cứu: AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức” để nghiên cứu

cụ thể và để có cái nhìn rõ hơn về vấn đề này, từ đó có những đánh giá, dự báo chính xác hơn về xu hướng trong tương lai và có những đề xuất kịp thời

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

2.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Về trung tâm thương mại, Tiến sĩ Kwok-Tai Tse có bài nghiên cứu “A research on culture mall development in China” Trong bài nghiên cứu, tác giả đã nêu lên những yếu

tố quan trọng dẫn đến việc ra đời và phát triển của các trung tâm thương mại Với những giả thiết thực tế và thuyết phục, tác giả đã có cái nhìn sâu sắc khi nhận ra trung tâm thương mại là yếu tố chủ chốt đối với sự chuyển biến của nền kinh tế Trung Quốc Tác giả cho rằng trung tâm thương mại là một dạng hoạt động kinh doanh phức hợp đa dạng các cách thức hoạt động khác nhau của các doanh nghiệp Chính vì sự đa dạng đó nên trung tâm thương mại cung cấp một lượng lớn các sản phẩm với chất lượng được đảm bảo Khi có được một vị trí địa lí thuận lợi, những nhãn hàng được yêu thích cùng lượng khách hàng thân thuộc thì trung tâm thương mại sẽ phát triển mạnh hơn Bên cạnh đó, chiến dịch marketing cùng những ưu đãi cho khách hàng cũng là những yếu tố không thể thiếu trong sự thành công của trung tâm thương mại Bài nghiên cứu đưa ra được những dẫn chứng rất thuyết phục, từng nội dung được tác giả phân tích sâu, chi tiết với cách triển khai ngôn từ rõ ràng, thực tế cùng mô hình phân tích mang tính khoa học cao Tuy nhiên, nghiên cứu chưa đi sâu vào nhu cầu thực tế của người dân tại Trung Quốc trong khi đối tượng khách hàng trong bài nghiên cứu được tác giả đề cập đến với một vai trò quan trọng trong sự phát triển của trung tâm thương mại Trường hợp AEON MALL Tân Phú Celadon mà nhóm nghiên cứu sẽ nghiên cứu là do nước ngoài đầu tư nên nhận thấy rằng Việt Nam cũng có những điều kiện để có thể phát triển trung tâm thương mại mạnh

mẽ, từ đó có thể nảy sinh nhiều vấn đề mà hình thành nên ý tưởng cho đề tài này

Trong Journal of Contemporary Ethnography có bài là “Transposing the Urban to

the Mall: Routes, Relationship, and Resistence in Two Santiago, Chile, Shopping Centers” của Joel Stillerman và Rodrigo Salcedo Từ kết quả nghiên cứu của mình, Joel Stillerman và Rodrigo Salcedo đã phát hiện ra ngoài việc mua sắm, khách hàng còn đến trung tâm thương mại vì nhiều mục đích khác nhau, đó là không gian cho các mối quan hệ hay hình thành các hành vi kháng cự Bài viết cho thấy rằng bằng phương pháp quan sát

và phỏng vấn sâu, tác giả không chỉ chỉ ra rất nhiều hoạt động xảy ra bên cạnh việc hình thành trung tâm thương mại mà còn giải thích được nguyên nhân và tác động của những hoạt động đó góp phần lên sự thay đổi của lối sống đô thị Bên cạnh đó, tác giả còn giải thích lý do cho những sự lựa chọn của khách hàng khi đến trung tâm thương mại Thế nhưng, hạn chế của bài là mẫu không có tính đại diện cao và với nhiều hiện tượng mới mà tác giả là người phát hiện, tác giả chỉ mới dừng lại ở miêu tả, chứ chưa đi vào bản chất hiện tượng và đề cập đến nhiều đối tượng mà không tập trung đi sâu vào một đối tượng hay một độ tuổi Đồng thời, bài viết cũng không có sự so sánh giữa các trung tâm thương mại hay giữa quá khứ và hiện tại để người đọc có thể nhìn nhận rõ hơn mà chỉ dừng lại việc đưa ra những hành vi mới lạ tức thời

Liên quan cả trung tâm thương mại và thanh niên có bài nghiên cứu “The Formation

of Identity in Teenage Mall Microculture: A Case Study of Teenagers in Czech Malls” của hai tác giả Jana Spilková và Lucie Radová thuộc Ban Phát triển Địa lý Xã hội và Khu vực – Đại học Charles, Prague, Cộng hòa Czech Địa điểm thực hiện cuộc nghiên cứu là trung tâm thương mại phức hợp Chodov (Prague, Czech), được khánh thành vào tháng 11/2005 và có quy mô lớn nhất của Cộng hòa Czech vào thời điểm đó Nghiên cứu đánh giá trung tâm thương mại không chỉ là một nơi mua sắm mà còn có các dịch vụ giải trí khác như rạp chiếu phim, khu trò chơi điện tử, khu trò chơi vận động, khu ăn uống Thanh niên trong trường hợp nghiên cứu thường đến trung tâm thương mại theo từng nhóm nhỏ

và ở lại rất lâu có thể từ 13- 14 giờ trưa đến tận 20 giờ tối để ăn uống, trò chuyện với bạn

bè, kết bạn mới khi tham gia vào các nhóm đồng trang lứa khác Ngoài ra, điều thu hút giới trẻ đến các trung tâm thương mại là vì ở đây khá an toàn, tạo được sự tin tưởng đối với phụ huynh nên các em được cha mẹ cho phép đến những nơi này thường xuyên hơn

Đặc biệt môi trường trung tâm thương mại đem đến cho những thanh niên này cảm giác

tự do, không bị kiểm soát nhiều như ở nhà hay ở trường học Nhìn chung, đề tài này có ý tưởng khá gần với nhóm nghiên cứu nhưng có hạn chế là chỉ tập trung vào đối tượng thanh thiếu niên từ 14 – 17 tuổi, lứa tuổi còn chịu nhiều ảnh hưởng và kiểm soát bởi gia đình và chỉ khảo sát các tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến việc sử dụng thời gian rảnh rỗi của thanh niên trong độ tuổi này Đề tài của nhóm nghiên cứu sẽ mở rộng phạm vi nghiên cứu ra thanh niên tại địa phương có trung tâm thương mại từ 16 – 30 tuổi và chú trọng vào lối sống của thanh niên nói chung để xây dựng được cái nhìn rộng hơn Nhóm nghiên cứu quyết định phát triển bài nghiên cứu của mình từ đề tài này

2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Bên cạnh những bài nghiên cứu ngoài nước đã nêu trên, nhóm nghiên cứu cũng nghiên cứu tài liệu trong nước, chỉ có một đề tài liên quan đến trung tâm thương mại và một đề tài khác liên quan đến thanh niên nhưng hiện tại để thể hiện mối liên hệ giữa trung tâm thương mại và thanh niên thì vẫn được đề cập và nghiên cứu

Kết quả phân tích của đề tài "Các yếu tố của trung tâm thương mại ảnh hưởng đến hành vi truyền miệng của khách hàng khi mua sắm tại TP.Hồ Chí Minh" của thạc sĩ Nguyễn Phạm Thành Duy Nam, Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (ĐHQG – TP.HCM) đã cho thấy để thu hút khách hàng đến trung tâm thương mại, có năm yếu tố ảnh hưởng chính là chất lượng dịch vụ, môi trường trung tâm thương mại, sự thuận tiện, chất lượng gian hàng bán lẻ và phần thưởng Trong đó, các yếu tố này lại được chia thành 2 nhóm nhỏ hơn: Nhóm đầu tiên là những yếu tố có ảnh hưởng mạnh đến sự lựa chọn của khách hàng, lần lượt là các yếu tố chất lượng dịch vụ, phần thưởng và sự thuận tiện Yếu tố chất lượng dịch vụ có ảnh hưởng mạnh nhất Điều dễ hiểu là một khi chất lượng dịch vụ tốt, khách hàng sẽ dễ thỏa mãn hơn, từ đó họ sẽ yêu thích trung tâm thương mại hơn Tiếp theo đó là yếu tố phần thưởng, tức là các chương trình khuyến mãi, quà tặng mà trung tâm thương mại tung ra Nhóm thứ hai, gồm 2 yếu tố còn lại, môi trường trung tâm thương mại và chất lượng gian hàng bán lẻ, là nhóm có ít ảnh hưởng đến

sự lựa chọn của khách hàng Điều này cũng dễ hiểu, bởi vì các trường hợp giới hạn

nghiên cứu (Diamond Plaza, Lotte Mart Nam Sài Gòn, Parkson Fleminton, Pandora City, AEON MALL) đều là các trung tâm thương mại có chất lượng ngang nhau Môi trường, không gian tại các trung tâm thương mại này khá tương đồng Đồng thời, các gian hàng bán lẻ tại các trung tâm này đều là các gian hàng cấp trung và cao, không có sự khác nhau nhiều Thành công của đề tài là tác giả đã điều chỉnh, kiểm định thang đo mà tác giả sử dụng để phù hợp hơn với môi trường Việt Nam, nên các dữ liệu này sẽ góp phần bổ sung vào kho lý thuyết thang đo, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về thị trường Việt Nam Một số hạn chế là nghiên cứu được thực hiện lấy mẫu theo phương pháp thuận tiện nên tính đại diện của mẫu chưa cao Nghiên cứu cũng chỉ tập trung vào hành vi truyền miệng,

mà bỏ qua mối quan hệ giữa hành vi truyền miệng và ý định mua sắm của người được truyền miệng Khách thể nghiên cứu của đề tài là khách hàng trên 24 tuổi, trong khi khách thể của cuộc nghiên cứu chúng tôi là thanh niên (16 – 30 tuổi), hai đối tượng này, ngoài khác nhau vể độ tuổi, còn khác nhau rất nhiều về mục đích và nhu cầu đến trung tâm thương mại Đây là nghiên cứu có ý nghĩa tham khảo cho đề tài

Báo cáo nghiên cứu khoa học đề tài “Thực trạng thanh niên tỉnh Cà Mau, những giải pháp và chính sách cần thiết đối với thanh niên trước yêu cầu phát triển kinh tế xã hội” do Phạm Văn Uýnh làm chủ nhiệm Đề tài nhấn mạnh vào thanh niên Tác giả đã khẳng định

vị trí và vai trò của thanh niên trong đời sống xã hội, là bộ phận làm chủ tương lai của đất nước và là nguồn lực mạnh mẽ trong việc phát triển kinh tế xã hội Thanh niên chính là thành phần nòng cốt chịu tác động mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, những biến đối của tình hình trong nước và ngoài nước Tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu là phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhân tố con người, vai trò của các cơ quan quản lí, tổ chức xã hội và nền kinh tế đối với thanh niên hiện nay Cuối cùng, trong phần kết luận và kiến nghị, đề tài đã cho thấy những xu hướng trong tương lai của thanh niên và đề xuất ra các phương hướng cho thanh niên trong giai đoạn mới Thế nhưng, đề tài tiếp cận từ góc độ chính trị học và chưa thể hiện được xu hướng hiện tại trong đời sống của thanh niên mà việc sử dụng trung tâm thương mại phức hợp là một phần trong đó

Tóm lại, những nghiên cứu về thanh niên, trung tâm thương mại hay mối liên hệ giữa thanh niên và trung tâm thương mại chưa được nghiên cứu nhiều Trong đó nghiên cứu về lối sống của thanh niên chịu tác động bởi trung tâm thương mại thì càng hạn chế

Do đó, đề tài sẽ nhấn mạnh vào thanh niên địa phương trong độ tuổi từ 16 đến 30 và khai thác sâu về mặt lối sống đô thị của thanh niên

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

• Những thay đổi trong lối sống của thanh niên địa phương

• Tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương

4 Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục tiêu nghiên cứu

• Nhận diện được những thay đổi trong lối sống thanh niên địa phương sau khi trung tâm thương mai phức hợp được hình thành ở 2 trường hợp nghiên cứu

• Đánh giá mức độ tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống thanh niên địa phương trong 2 trường hợp nghiên cứu

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

• Hệ thống các lý thuyết, cơ sở lý luận liên quan đến trung tâm thương mại phức hợp và lối sống của thanh niên, các lý luận về hành vi, kinh tế, đời sống văn hóa –

xã hội và mối tương quan giữa trung tâm thương mại phức hợp đến các nhu cầu của thanh niên

• Khảo sát, đo lường và thống kê các tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến các vấn đề trong lối sống bao gồm: hành vi (lựa chọn và sử dụng), kinh tế (chi tiêu, thu nhập - việc làm), đời sống văn hóa – xã hội (thị hiếu, mối quan hệ

xã hội, tinh thần và sức khỏe) của thanh niên địa phương tại 2 trung tâm thương mại phức hợp đã được chọn

• Mô tả thực trạng các tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương trong 2 trường hợp nghiên cứu đã chọn

• So sánh mức độ tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương giữa 2 trường hợp nghiên cứu nhằm kiểm nghiệm giả thuyết đã được đặt ra

• Đưa ra những đánh giá cụ thể cho đề tài, dự báo xu hướng phát triển và tác động của trung tâm thương mại phức hợp trong tương lai

5 Giả thuyết nghiên cứu

• Giả thuyết 1: Việc hình thành trung tâm thương mại phức hợp tác động tích cực đến lối sống của thanh niên địa phương

• Giả thuyết 2: Trung tâm thương mại AEON MALL Tân Phú Celadon tác động mạnh hơn đến lối sống của thanh niên địa phương so với trung tâm thương mại Vincom Thủ Đức

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp

• Dựa trên kết quả nghiên cứu và tổng hợp thông tin từ các nguồn tư liệu như: sách, báo, tạp chí, các công trình nghiên cứu khoa học trước đó có liên quan đến chủ đề nghiên cứu để có cái nhìn tổng quan và khách quan

6.2 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp

6.2.1 Phương pháp nghiên cứu định tính: Đề tài sử dụng phương pháp nghiên

cứu định tính để tìm hiểu những đặc điểm trong lối sống thanh niên địa phương

và các tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống ấy Các kỹ thuật

xử lý và phân tích thông tin được sử dụng là: quan sát và phỏng vấn sâu

• Quan sát: Sử dụng kỹ thuật quan sát trực tiếp tại 2 trường hợp nghiên cứu là AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức để ghi nhận thông tin và chụp hình

• Phỏng vấn sâu: Nhóm nghiên cứu tiến hành phỏng vấn sâu 15 trường hợp gồm: 2

bí thư Đoàn phường của phường Sơn Kỳ và phường Bình Thọ, 1 tổ trưởng khu phố 4 – phường Sơn Kỳ, 12 thanh niên địa phương tức mỗi trường hợp 6 người Thông qua các cuộc phỏng vấn sâu nhóm nghiên cứu hiểu rõ hơn về những đặc điểm trong lối sống của thanh niên địa phương trước và sau khi có trung tâm thương mại phức hợp, những thay đổi trong lối sống bị tác động bởi trung tâm thương mại và đánh giá của thanh niên về mô hình dịch vụ mới này

6.2.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng

• Đây là phương pháp nghiên cứu được sử dụng nhằm củng cố thêm số liệu cho đề tài Nhóm nghiên cứu phát ngẫu nhiên phiếu điều tra bằng bảng hỏi cho 100 thanh niên địa phương sinh sống tại phường Sơn Kỳ và phường Bình Thọ từ trước khi trung tâm thương mại phức hợp được xây dựng cho đến hiện nay, tức mỗi trường hợp 50 mẫu Việc lựa chọn số mẫu 100 để thuận tiện cho việc thống

kê và đánh giá về mặt tỉ số

7 Giới hạn của đề tài

Do sự hạn chế về thời gian và kinh phí thực hiện, đề tài chỉ giới hạn đánh giá tác động của 2 loại hình trung tâm thương mại phức hợp do 1 tập đoàn trong nước và 1 tập đoàn Nhật Bản đầu tư Nhóm nghiên cứu cũng chỉ tập trung đánh giá những tác động đến lối sống của một bộ phận thanh niên là thanh niên địa phương từ 16 – 30 tuổi Do đó, những quan điểm, nhận định, dự báo mà nhóm nghiên cứu đưa ra chỉ phù hợp với một số

trung tâm thương mại phức hợp có chủ đầu tư trong nước hoặc Nhật Bản và hướng đến đối tượng thanh niên đặc biệt là thanh niên địa phương

8 Tính mới của đề tài

Đề tài về trung tâm thương mại hay mối quan hệ giữa trung tâm thương mại với khách hàng đặc biệt là thanh niên là dạng đề tài không mới ở nước ngoài nhưng lại khá mới ở Việt Nam Nguyên nhân do đất nước mới bước vào giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng nên các loại hình dịch vụ hiện đại bao gồm trung tâm thương mại phức hợp chỉ mới xuất hiện nhiều tại Việt Nam trong những năm gần đây, cũng do đó đề tài đánh giá tác động của trung tâm thương mại phức hợp ở nước ta là rất ít Đề tài “Tác động của TTTM phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương tại TP Hồ Chí Minh - trường hợp nghiên cứu: AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức” thể hiện điểm mới khi chọn nghiên cứu về tác động của trung tâm thương mại phức hợp và đi sâu tìm hiểu về sự thay đổi trong lối sống của thanh niên địa phương trong độ tuổi từ 16 – 30 tuổi Không chỉ dừng lại ở đó, nhóm nghiên cứu sẽ so sánh mức độ tác động giữa 2 trung tâm thương mại phức hợp khác nhau đến lối sống của thanh niên địa phương nhằm dự báo về

sự phát triển và tác động của mô hình này trong tương lai

9 Ý nghĩa khoa học của đề tài

Đề tài sẽ góp phần phong phú hơn những tư liệu có liên quan đến đánh giá tác động của các mô hình dịch vụ mới đang ngày càng thịnh hành trong xã hội hiện nay, đặc biệt là

ở giai đoạn đánh giá sau khi mô hình được xây dựng

9.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài cung cấp thông tin về mô hình trung tâm thương mại phức hợp AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức cũng như thực trạng về lối sống của thanh niên địa phương trong địa bàn khảo sát là phường Sơn Kỳ và phường Bình Thọ Đây là nguồn thông tin cần thiết phục vụ cho công tác đánh giá tác động của các mô hình trung tâm thương mại phức hợp đến người dân tại địa phương nói chung và thanh niên nói riêng

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được các cơ quan chức năng tham khảo trong việc đưa ra quyết định phát triển kinh tế - xã hội đô thị TP Hồ Chí Minh Ngoài ra, các trung tâm thương mại phức hợp cũng có thể xem nghiên cứu này như một cơ sở để nắm được nhu cầu của thanh niên tại TP Hồ Chí Minh và phát triển thêm các loại hình dịch vụ phù hợp để thu hút thêm khách hàng, nâng cao hiệu quả kinh doanh

Đề tài là nguồn tư liệu cho các nghiên cứu có liên quan, tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu và sinh viên quan tâm đến đề tài về trung tâm thương mại phức hợp và lối sống của thanh niên

10 Cấu trúc đề tài và khung phân tích

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, phụ lục, tài liệu tham khảo, nội dung và kết quả nghiên cứu của đề tài được cấu trúc và trình bày thành 2 chương:

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI PHỨC HỢP ĐẾN LỐI SỐNG CỦA THANH NIÊN ĐỊA PHƯƠNG

1 Tổng quan về thanh niên địa phương phường Sơn Kỳ - quận Tân Phú và phường Bình Thọ - quận Thủ Đức

1.1 Thanh niên phường Sơn Kỳ - quận Tân Phú

1.2 Thanh niên phường Bình Thọ - quận Thủ Đức

2 Tổng quan về trung tâm thương phức hợp AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức

2.1 Trung tâm thương mại phức hợp AEON MALL Tân Phú Celadon

2.2 Trung tâm thương mại phức hợp Vincom Center Thủ Đức

3 Tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến hành vi và kinh tế của thanh niên địa phương tại TP Hồ Chí Minh

5 Mức độ tác động đến lối sống của thanh niên địa phương giữa trung tâm thương mại phức

hợp AEON MALL Tân Phú Celadon và Vincom Center Thủ Đức

5.1 Mức độ tác động đến hành vi của thanh niên địa phương

5.2 Mức độ tác động đến đời sống văn hóa – xã hội của thanh niên địa phương

Với cấu trúc đề tài trên thì có khung phân tích:

Sơ đồ 1: Khung phân tích của đề tài

Thị hiếu

Sử dụng

Lựa chọn Hành vi

Văn hoá – Xã hội

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Các khái niệm và quan điểm liên quan đến đề tài

1.1 Trung tâm thương mại phức hợp

Những mô hình TTTMPH đầu tiên trên thế giới xuất hiện ở đế chế La Mã Trung tâm đầu tiên được biết đến hiện giờ là “chợ Trajan” ở quảng trường Trajan, Rome, Ý, có thể được xây dựng trong khoảng năm 110 – 100 TCN Cơ sở vật chất của chợ là một tòa nhà lớn, hình tròn, và có nhiều tầng Đa số không gian của trung tâm là khu buôn bán và căn hộ Điểm đặc biệt của trung tâm này là sàn được lát đá cẩm thạch tinh tế và có một thư viện.3

Trong suốt 18 thế kỷ sau “chợ Trajan”, TTTMPH được phát triển chỉ ở khu vực trung tâm đô thị Cho đến giữa TK XX, cùng với sự phổ biến của phát triển các khu ngoại ô và phương tiện giao thông, các TTTMPH ở xa hạt nhân đô thị bắt đầu được hình thành Trải qua gần 2000 năm tính từ thời kỳ này, con người đã xây dựng rất nhiều TTTMPH theo các mô hình khác nhau Vì vậy, định nghĩa về TTTMPH cũng thay đổi theo từng thời kỳ, để phù hợp với mô hình TTTMPH đương thời Ngày nay, định nghĩa được đồng ý rộng rãi là của International Council of Shopping Centers (ICSC):

“TTTMPH là một nhóm các cơ sở thương mại mang mục đích bán lẻ hoặc khác được quy hoạch, phát triển, sở hữu và quản lý như một tài sản đơn lẻ, thường

có chỗ đậu xe được cung cấp bên trong khu quy hoạch Kích thước và định hướng của trung tâm thường được xác định bởi các đặc tính thị trường của khu vực mà trung tâm tọa lạc”

Dựa trên định nghĩa này, Bộ Công thương Việt Nam đã đưa ra một định nghĩa riêng về TTTMPH để bổ sung những đặc điểm, tính chất của mô hình TTTMPH ở Việt Nam và cách thức quản lý mà Bộ mong muốn các TTTM hướng tới, nằm trong Quy chế Siêu thị, TTTMPH (ban hành ngày 24/9/2004):

3Frederik và Vanessa Vreeland, Key to Rome, J Paul Getty Museum, Los Angeles, Mỹ, 2006

“TTTMPH là loại hình tổ chức kinh doanh thương mại hiện đại, đa chức năng, bao gồm tổ hợp các loại hình cửa hàng, cơ sở hoạt động dịch vụ; hội trường, phòng họp, văn phòng cho thuê…được bố trí tập trung, liên hoàn trong một hoặc một số công trình kiến trúc liền kề; đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích kinh doanh, trang bị kỹ thuật và trình độ quản lý, tổ chức kinh doanh; có các phương thức phục

vụ văn minh, thuận tiện đáp ứng nhu cầu phát triển hoạt động kinh doanh thương nhân và thoả mãn nhu cầu về hàng hoá, dịch vụ của khách hàng”

Từ 2 khái niệm trên, có thể rút ra một số kết luận về đặc điểm của một TTTMPH, bao gồm:

• Tổ hợp các loại hình thương mại, dịch vụ với cơ sở vật chất phong phú, đầy

Định nghĩa của Sorokhova: “Lối sống là toàn bộ những hình thức hoạt động sinh sống tiêu biểu, là phương thức hoạt động đã được xác định” 4

Định nghĩa của Trần Văn Bính và cộng sự: “Lối sống là một phạm trù xã hội học khái quát toàn bộ hoạt động sống của các dân tộc, các giai cấp, các nhóm xã hội, các cá nhân trong những điều kiện của một hình thái kinh tế xã hội nhất định,

và biểu hiện trên các lĩnh vực của đời sống: trong lao động và hưởng thụ, trong quan hệ giữa người với người, trong sinh hoạt tinh thần và văn hóa” 5

Từ những định nghĩa trên, có thể hiểu rằng những hoạt động sống và phương thức tiến hành hoạt động sống mang tính đại diện cho lối sống của cộng đồng, nếu

nó đạt được ba điều kiện sau: có tính lặp đi lặp lại, có tầm ảnh hưởng mạnh, và có tính phổ biến cao trong các cá thể Đây là tiêu chí quan trọng để xác định được các

đề mục trong lối sống của khách thể nghiên cứu

Bên cạnh đó, dựa trên giả thiết sự xuất hiện TTTMPH phức hợp có ảnh hưởng đến lối sống của thanh niên địa phương, thì những biểu hiện mới của lối sống hoặc lối sống mới được hình thành là hoàn toàn có khả năng; và vì tính lặp lại, tầm ảnh hưởng và phổ biến của chúng, do mới được hình thành, là không cao Trong trường hợp này, kết quả sau khi phân tích có thể mang tính dự báo về xu hướng mới của khách thể nghiên cứu

1.3 Khái niệm và quan điểm liên quan về thanh niên

Tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, đặc điểm truyền thống, tuổi thọ bình quân, mà mỗi quốc gia có quy định độ tuổi thanh niên khác nhau Nhưng hầu hết các nước trên thế giới đều thống nhất tuổi thanh niên bắt đầu

từ 15 hoặc 16 tuổi Còn thanh niên kết thúc ở tuổi nào thì có sự khác biệt Có nước quy định là 25 tuổi, có nước quy định là 30 tuổi và cũng có nước cho đó là tuổi 40 Nhưng xu hướng chung là nâng dần giới hạn kết thúc của tuổi thanh niên

Liên Hợp Quốc định nghĩa thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi chủ yếu dựa trên cơ sở phân biệt các đặc điểm về tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội so với các nhóm lứa tuổi khác

1.3.1 Khái niệm chung về thanh niên

Về mặt sinh học, các nhà nghiên cứu coi thanh niên là một giai đoạn xác định trong quá trình “tiến hóa” của cơ thể Các nhà tâm lý học thường nhìn nhận thanh niên là một giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi thơ phụ thuộc sang hoạt động độc lập với

tư cách là một công dân có trách nhiệm Dưới góc độ kinh tế học, thanh niên được xem là một lực lượng lao động xã hội, nguồn bổ sung cho đội ngũ lao động trên tất

cả các lĩnh vực Để nhìn nhận đánh giá thanh niên một cách tương đối toàn diện, có thể bao hàm được đầy đủ các nội dung, ở phạm vi đề tài này thanh niên được hiểu là

một nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù có độ tuổi từ 16 tuổi đến 30 tuổi, gắn với mọi giai cấp, mọi tầng lớp xã hội và có mặt trên mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội

1.3.2 Khái niệm thanh niên trong văn bản luật Việt Nam

Điều 1 của Luật Thanh niên năm 2005 quy định: “Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” Trong đó,

căn cứ để quy định độ tuổi thanh niên như sau:

Luật Thanh niên quy định độ tuổi của thanh niên là từ đủ 16 tuổi là để đảm bảo sự tiếp nối giữa tuổi trẻ em với tuổi thanh niên, phù hợp với Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em vì theo quy định của Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ

em thì trẻ em là người dưới 16 tuổi

Căn cứ các nghiên cứu khoa học về tâm sinh lý lứa tuổi, sự phát triển về mặt

xã hội của thanh niên, căn cứ vào truyền thống văn hoá và đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, từ ý kiến của các nhà khoa học, các chuyên gia và ý kiến của thanh niên, tham khảo quy định độ tuổi thanh niên của các nước trong khu vực và trên thế giới, Luật Thanh niên đã xác định độ tuổi cao nhất của thanh niên đến 30 tuổi là phù

hợp

Đối tượng thanh niên trong đề tài của nhóm nghiên cứu được xác định là những người trong độ tuổi từ 16 đến 30 Ngoài ra, phạm vi đề tài chỉ đề cập đến thanh niên địa phương nên nhóm nghiên cứu giới hạn lại là những thanh niên cư trú tại 2 phường có trung tâm thương mại tọa lạc từ trước khi trung tâm thương mại phức hợp được xây dựng cho đến hiện nay

1.3.3 Quan điểm về thanh niên thời đại hội nhập

Đồng hành với quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, hội nhập quốc tế của đất nước, nền kinh tế hiện nay đang dần được cải thiện và nâng cao hiệu quả, kéo theo đó là hàng loạt những loại hình dịch vụ, giải trí khác nhau được ra đời Đây chính là một môi trường mới cởi mở hơn, giúp cho mọi đối tượng trong xã hội đều

có cơ hội và điều kiện thuận lợi để tiếp cận với những loại hình hiện đại, tiên tiến nhất Và đối tượng có được cơ hội nhiều nhất trong quá trình phát triển này chính là

thanh niên Thanh niên ngày nay có được những cơ hội lớn trong việc học tập, nâng cao tri thức và tiếp cận văn minh nhân loại và những thành tựu về khoa học – công

nghệ mới nhất

Quan điểm của xã hội về thanh niên ngày nay là một tầng lớp có tư duy linh động, dễ dàng hội nhập và thích ứng với môi trường hiện đại Khi có những loại hình mới ra đời như trung tâm thương mại – dịch vụ phức hợp, phòng tập gym hiện đại, điện thoại thông minh,… thì tầng lớp tiếp cận sớm và có khả năng hòa nhập nhất chính là thanh niên Cũng chính vì việc dễ dàng hòa nhập này mà nhân cách của thanh niên trong thời đại mới này cũng phóng khoáng và dễ dàng sa ngã nếu không được định hướng đúng đắn Xây dựng nhân cách cho thanh niên ngày nay là trách nhiệm của toàn xã hội cũng như sự nỗ lực, chủ động của thanh niên

Thanh niên là đối tượng được xã hội quan tâm nhiều nhất, xã hội luôn tạo lập những tiền đề và điều kiện cho sự phát triển thanh niên để xây dựng nhân cách thanh niên đáp ứng những đòi hỏi phát triển của xã hội, cũng như phát triển của bản thân thanh niên

2 Lý thuyết tiếp cận vấn đề

2.1 Lý thuyết hệ thống

Lý thuyết hệ thống cho rằng xã hội là một sinh thể hữu cơ đặc biệt với hệ thống gồm các thành phần có những chức năng nhất định tạo thành cấu trúc ổn định Như vậy, xã hội ở tầm vĩ mô hay vi mô luôn tồn tại một hệ thống vẹn toàn Hệ thống

đó là tổng hòa các thành phần, các bộ phận mối quan hệ giữa chúng theo một kiểu nào đó tạo thành một chỉnh thể hoàn chỉnh, toàn vẹn

Lý thuyết hệ thống còn cho rằng một xã hội, một hệ thống tồn tại được, phát triển được là do các bộ phận cấu thành của nó nhịp nhàng với nhau đảm bảo sự cân bằng chung của cả cấu trúc Bất kỳ một sự thay đổi ở trật tự và thứ tự của các thành phần, hay sự thay đổi ở kiểu quan hệ giữa các thành phần, hoặc một sự phát triển quá nhanh hay quá chậm, sự bành trướng hay thu hẹp quá mức, sự thay đổi quá sớm

hay quá muộn của bất kỳ thành phần nào cũng dẫn đến sự lệch pha, sự thay đổi ở các thành phần khác và ảnh hưởng đến trạng thái cân bằng của toàn bộ hệ thống Trạng thái mất cân bằng, mất ổn định của hệ thống về thực chất đều đưa đến sự suy yếu và đổ vỡ của hệ thống, nhưng một đằng hứa hẹn sự thay thế bằng một hệ thống tốt hơn, một đằng làm cho hệ thống ngày càng trở nên tồi tệ hơn

Việc các trung tâm thương mại phức hợp được hình thành và ngày càng thu hút được nhiều khách hàng là sự thay đổi về các dịch vụ mua sắm, vui chơi giải trí, sinh hoạt cộng đồng của người dân trong đó có thanh niên địa phương Theo lý thuyết hệ thống, chỉ một sự thay đổi này cũng có thể dẫn đến những thay đổi ở các thành phần khác trong lối sống thanh niên địa phương như hành vi lựa chọn và sử dụng, kinh tế (thu nhập, chi tiêu), đời sống văn hóa xã hội Và như thế sự ổn định, trạng thái cân bằng trong lối sống của cộng đồng dân cư bao gồm thanh niên địa phương cũng bị ảnh hưởng Điều này có thể hứa hẹn một sự sụp đổ của hệ thống cũ

và thiết lập được một hệ thống mới, một lối sống tích cực hơn trong thanh niên địa phương nếu các trung tâm thương mại phức hợp được vận hành tốt với những chính sách hiệu quả Tuy nhiên, nếu không có các chính sách phù hợp, thì có thể dẫn đến lối sống của thanh niên địa phương thay đổi theo chiều hướng tiêu cực hơn

2.2 Lý thuyết hành động xã hội

Mỗi con người trong chúng ta đều có những hành động khác nhau để thực hiện động cơ mục đích của mình Vậy hành động là của con người tạo ra, do cá nhân hay nhóm thực hiện, nhưng hành động chịu sự chi phối của bối cảnh xã hội Tùy vào mục đích, và động cơ mà có nhiều loại hành động khác nhau: hành động xã hội, hành động cá nhân, hành động tập thể Thuyết hành động xã hội đề cập bởi nhà xã hội học Max Weber, ông cho rằng hành động xã hội là hành vi mà chủ thể gắn cho ý nghĩa chủ quan nhất định, một hành động xã hội là một hành động của một cá nhân

mà có gắn một ý nghĩa vào hành động ấy, và cá nhân đó tính đến hành vi của người khác, bằng cách như vậy mà định hướng vào chuỗi hành động đó Weber đã nhấn mạnh đến động cơ bên trong chủ thể như nguyên nhân của hành động Một hành động mà một cá nhân không nghĩ về nó thì không thể là một hành động xã hội Mọi

hành động không tính đến sự tồn tại và những phản ứng có thể có từ những người khác thì không phải là hành động xã hội Hành động không phải là kết quả của quá trình suy nghĩ có ý thức thì không phải là hành động xã hội Max Weber phân biệt 4 loại hành động xã hội bao gồm:

Thứ nhất, hành động duy lý - công cụ: Là hành động được thực hiện với sự cân nhắc, tính toán, lựa chọn công cụ, phương tiện, mục đích sao cho có hiệu quả cao nhất

Thứ hai, hành động duy lý giá trị: Là hành động được thực hiện vì bản thân hành động (mục đích tự thân), luôn bắt buộc cá nhân phải kiểm tra, cân nhắc về mặt giá trị của hành động

Thứ ba, hành động duy lý - truyền thống: Là loại hành động tuân thủ những thói quen, nghi lễ, phong tục tập quán, truyền thống đã được truyền lại từ đời này qua đời khác

Thứ tư, hành động tình cảm: Là hành động do các trạng thái xúc cảm hoặc tình cảm của con người bộc phát ra, mà không có sự cân nhắc, xem xét, phân tích mối quan hệ giữa công cụ, phương tiện và mục đích hành động Nhưng không phải tất cả mọi hành động của con người theo cảm xúc đều là hành động duy cảm mà chỉ

có những hành động mà cảm xúc đó có liên quan đến người khác, ảnh hưởng đến người khác

Thuyết hành động được sử dụng nhằm lý giải một số tác động của trung tâm thương mại phức hợp đến lối sống của thanh niên địa phương TTTMPH hình thành

đã có những tác động làm thay đổi hành vi, đời sống kinh tế - văn hóa – xã hội của thanh niên nơi đây Ở phạm vi bài nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu lựa chọn hành động duy lý – công cụ để giải thích Loại hành động này còn được gọi là hành động hợp lý về mục đích Sở dĩ nhóm nghiên cứu chọn hành động này bởi nó đòi hỏi ở chủ thể hành động cần có những cân nhắc, tính toán hợp lý để có những phản ứng phù hợp đồng thời tận dụng hành vi của những người xung quanh để đạt được mục đích mình đã đặt ra Hành động hợp lý về mặt mục đích cho chúng ta thấy được sự

nỗ lực của cá nhân trên cơ sở phân tích các điều kiện và hoàn cảnh hiện tại để xác

định hành động và loại hành động này phù hợp với những gì đang diễn ra tại khu vực khảo sát Cụ thể đối với đề tài, đó là việc thanh niên địa phương lựa chọn chuyển sang sử dụng nhiều dịch vụ của TTTMPH vì sự tiện lợi của mô hình này Để đưa ra quyết định này họ phải cân nhắc kỹ lưỡng những yếu tố thuận lợi mà TTTMPH mang lại Hành động hợp lý về mục đích còn thể hiện trong các mối quan

hệ xã hội, cách thức sinh hoạt tại TTTMPH sao cho phù hợp với những thay đổi khi

mà các TTTMPH này đang tác động rất nhiều mặt đến đời sống của của thanh niên địa phương nơi đây

CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI PHỨC HỢP ĐẾN LỐI SỐNG CỦA THANH NIÊN ĐỊA

PHƯƠNG

1 Tổng quan về thanh niên địa phương phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú và phường Bình Thọ, quận Thủ Đức

1.1 Thanh niên phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú

Tổng số lượng thanh niên từ 16 – 30 tuổi ở phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú năm

2016 là 12.399 người trong đó có 6150 nam và 6249 nữ

Biểu đồ 1 Cơ cấu việc làm của thanh niên phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú năm 2016

(Nguồn: UBND phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú)

Số lượng thanh niên địa phương từ 16 – 30 tuổi là học sinh, sinh viên, lao động tự do chiếm khoảng 65% tức 8264 người Đây là bộ phận thanh niên còn đi học hoặc lao động có trình độ học vấn và tay nghề nên tìm được những công việc ổn định 35% tức 4135 thanh niên còn lại là lực lượng lao động tự do Đây là những

Học sinh, sinh viên, lao động

có điều kiện Lao động tự do65%

thanh niên có trình độ học vấn thấp nên chủ yếu làm những công việc thời vụ, bán thời gian, lao động chân tay như giao hàng, xây dựng công trình

1.2 Thanh niên phường Bình Thọ, quận Thủ Đức

Tổng số lượng thanh niên từ 16 – 30 tuổi ở phường Bình Thọ, quận Thủ Đức năm 2016 là 11.853 người trong đó có 5920 nam và 5933 nữ

Biểu đồ 2 Cơ cấu việc làm của thanh niên phường Bình Thọ, quận Thủ Đức năm

(Nguồn: UBND phường Bình Thọ, quận Thủ Đức)

Số lượng thanh niên địa phương từ 16 – 30 tuổi là học sinh, sinh viên, lao động tự do chiếm khoảng 70% tức 8297 người Đây là bộ phận thanh niên còn đi học hoặc lao động có trình độ học vấn và tay nghề nên tìm được những công việc ổn định 30% tức 3556 thanh niên còn lại là lực lượng lao động tự do Đây là những thanh niên thiếu trình độ học vấn nên chủ yếu làm những công việc thời vụ, bán thời gian, lao động chân tay như giao hàng, xây dựng công trình

Học sinh, sinh viên, lao động có điều kiện

Lao động tự do

70%

2 Tổng quan về trung tâm thương mại phức hợp AEON MALL Tân Phú Celadon

và Vincom Thủ Đức

2.1 AEON MALL Tân Phú Celadon

AEON hiện là một trong những tập đoàn thương mại bán lẻ lớn nhất trên thế giới với 179 liên doanh trong và ngoài nước Nhật Bản Được thành lập từ năm

1758, với lịch sử trên 250 năm, tập đoàn AEON là một trong những nhà bán lẻ lâu đời nhất tại Nhật Bản AEON MALL Tân Phú Celadon là TTTMPH đầu tiên của tập đoàn AEON tại Việt Nam, nằm trong khu đô thị Celadon City Quận Tân Phú cách trung tâm TP.HCM 9km về phía Tây TTTMPH gồm 3 tầng và diện tích mặt bằng bán lẻ khoảng 50.000 m2

AEON MALL Tân Phú Celadon được xếp vào loại TTTMPH siêu vùng (superregional center), với tầm ảnh hưởng đến cả khu vực phía tây TP.HCM Là TTTM ngoại ô, một kiểu mẫu mới được phát triển từ thế kỷ trước Mô hình này cho phép các TTTM có ảnh hưởng lớn đến khu vực thực chất hơn là chỉ về mặt danh nghĩa hay văn hóa Nó cũng tận dụng được nhiều lợi thế khác, về giao thông, thị trường, và thuế Bên cạnh đó, lợi thế về đất đai cũng khiến quy mô của TTTM theo mô hình này cũng được phình to ra nhiều lần Tất cả các “mall” hiện nay đều theo mô hình này, trong khi những TTTM truyền thống tại nội ô chỉ dừng lại ở mức “shopping center”

2.2 Vincom Center Thủ Đức

Vincom Center Thủ Đức là TTTMPH thứ ba tại TP Hồ Chí Minh của Công

ty Vincom Retail, tập đoàn Vingroup Vincom Center Thủ Đức tọa lạc tại trung tâm của Quận Thủ Đức, rộng 27.860 m2, gồm 7 tầng nổi và một tầng hầm với các chức năng bán lẻ, ẩm thực, giải trí, giáo dục và thể thao

Đây là một trung tâm nằm trong nội ô của Quận Thủ Đức, tức là theo mô hình truyền thống kiểu “chợ Trajan” Theo tài liệu của ICSC, Vincom Thủ Đức được xếp vào loại TTTMPH bán khu vực, với tầm ảnh hưởng nằm trong một quận hoặc tiểu khu vực của đô thị, trong bán kính 10km mà trong trường hợp này là Quận Thủ Đức và các khu vực vệ tinh xung quanh: một phần Quận 9, và khu đô

thị Đại học Quốc gia – Thành phố Hồ Chí Minh Nhóm nghiên cứu lựa chọn nghiên cứu với khách thể là Vincom Center Thủ Đức, dựa trên giả thiết mà nhóm xây dựng: có tồn tại sự ảnh hưởng của TTTMPH đến lối sống của thanh niên địa phương, và thanh niên ở khu vực này đông đúc và dễ tiếp cận

Biểu đồ 3 Những nơi thường đến của thanh niên địa phương trước khi có

AEON MALL Tân Phú

(Nguồn: nhóm nghiên cứu)

Nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát thanh niên địa phương tại phường Sơn Kỳ thì 100% thanh niên được khảo sát (50 người) đều sử dụng AEON MALL Tân Phú Celadon

dù trước đó, họ đến những địa điểm khác như siêu thị, chợ, cửa hàng tiện lợi, quán cà phê, rạp chiếu phim, khu vui chơi, công viên Theo khảo sát, trước khi có TTTMPH AEON

Biểu đồ 3 Những nơi thường đến của thanh niên địa phương trước khi có AEON MALL Tân Phú

Số lượng (Người)

MALL Tân Phú Celadon, thanh niên địa phương thường mua sắm tại siêu thị Maximark Cộng Hòa (chiếm 38%), Co.opmart Thắng Lợi (18%), Lotte Mart Cộng Hòa (10%), Pandora Trường Chinh (8%), chợ Sơn Kỳ, chợ Tân Phú, chợ Tân Bình ; xem phim ở rạp Lotte Cinema, CGV Pandora Trường Chinh, Galaxy Nguyễn Du,…; đi công viên Lê Thị Riêng, công viên 30/4, công viên Tao Đàn, công viên Lê Văn Tám để gặp gỡ bạn bè, sinh

hoạt trong các câu lạc bộ hay tổ chức dã ngoại,… Anh Nam (27 tuổi) chia sẻ: “Trước đây chưa có trung tâm thương mại này mỗi lần anh muốn đi xem phim với bạn bè đều phải chạy ra rạp Galaxy Tân Bình lận em, còn mua sắm này nọ thì anh thường đi Co.op Mart Thắng Lợi hoặc là đi chợ Sơn Kỳ Chứ lúc trước chỗ này không có mấy cái dịch vụ để vui chơi giải trí nhiều cho lứa tuổi trẻ như tụi anh đâu, muốn đi chơi là phải đi khá xa ra bên ngoài về phía Tân Bình Do cũng không tiện đường xá chỗ anh sống cho lắm cho nên đi cũng không nhiều lắm em, chỉ khi có dịp cần thiết thì mới đi mua sắm ở mấy cái siêu thị thôi, hay lúc nào bạn bè rủ đi coi phim thì chịu khó đi xa một chút Một tháng anh chỉ đi tầm một đến hai lần thôi, hầu hết anh mua sắm đều ở chợ Sơn Kỳ gần nhà hoặc đi chơi với bạn bè thì là ở mấy quán café nhỏ nhỏ gần chỗ anh làm” (Biên bản phỏng vấn số 1)

Tuy nhiên, sự xuất hiện của AEON MALL Tân Phú Celadon đã làm thay đổi tần suất đến các địa điểm trên

Biểu đồ 4 Tần suất sử dụng các dịch vụ ở chỗ cũ sau khi có AEON MALL Tân Phú

(Nguồn: nhóm nghiên cứu)

Theo kết quả nghiên cứu, có đến 23/50 (chiếm 46%) cho rằng họ giảm tần suất và 9/50 (chiếm 18%) không còn đến những nơi đó Những người có tần suất giảm xuống vì AEON gần nhà, nhiều dịch vụ hơn nên đi cho tiện hoặc được người quen giới thiệu nên đi

đến AEON Anh Nam cũng chia sẻ thêm: “[…] anh thấy mình giảm đi mấy chỗ cũ khá nhiều đó em Cái AEON này mở ra anh thấy rất là nhiều người đi vào đó vậy là anh cũng

tò mò muốn biết chỗ này là như thế nào nữa Lúc đầu anh nghe cái trung tâm này là của người Nhật, chỉ toàn bán đồ ăn hàng hóa của Nhật thôi nên anh cũng không có hứng thú quan tâm lắm cho đến khi bạn bè rủ vào tham quan thử thì anh thấy nó có rất nhiều dịch

vụ Từ khu ăn uống, khu game, rạp chiếu phim, mấy shop bán hàng, đồ lưu niệm rồi nhà sách với cả rạp chiếu phim Lotte nữa Từ đó anh không cần phải đi xa ở mấy quận khác nữa mà khi nào muốn giải trí vui chơi là anh vô AEON MALL luôn” (Biên bản phỏng vấn

số 1)

Có 18/50 thanh niên (chiếm 18%) giữ nguyên tần suất như cũ là họ vẫn mua sắm ở chỗ cũ

vì đã quen chỗ, khi xem phim và ăn uống mới đến AEON MALL cho tiện Còn những thanh niên không đi chỗ cũ nữa vì các địa điểm đó không còn có ích đối với họ Hiện nay,

thời gian rỗi đối với một số người là rất quan trọng, nhiều người không thể đi khắp chợ để tìm mua hàng hoá mà họ muốn tìm, cũng như chạy khắp nơi để sử dụng tất cả dịch vụ mà

họ muốn Họ chấp nhận mức giá cao hơn chút ít nhưng chất lượng đảm bảo và đỡ mất thời gian

Từ đó, nhóm tiến hành nghiên cứu lý do dẫn đến việc thay đổi sự lựa chọn và tổng kết lại

có những lý do là thuận tiện di chuyển (100%); đa dạng các hoạt động, dịch vụ, sản phẩm

để lựa chọn (76%); không gian thoáng mát, hiện đại (64%) và chất lượng dịch vụ tốt (44%)

Có thể thấy vị trí của AEON MALL ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn nhiều nhất, việc thuận tiện di chuyển tiết kiệm được khá nhiều chi phí và không gian thoáng

mát, hiện đại tạo cảm giác thoải mái cho người đến Anh Nam (27 tuổi) chia sẻ: “Ở đây

có nhiều hàng hóa, có đủ thứ thương hiệu từ cao cấp đến bình dân nên anh và bà xã cũng

dễ mà lựa chọn Cuối tuần lại có chương trình vui chơi tổ chức riêng cho mấy bé nên anh hay dẫn con theo để nó chơi, nó thích lắm” (Biên bản phỏng vấn số 1) Đây chính là sự

tiện lợi quan trọng nhất mà thanh niên địa phương được hưởng so với các thanh niên vãng lai

Tiếp theo, nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy dịch vụ là một trong những nhân tố quan trọng khác ảnh hưởng đến sự lựa chọn của họ AEON MALL Celadon có chất lượng dịch

vụ tốt nhờ sự sẵn lòng của nhân viên phục vụ nhằm cung cấp dịch vụ kịp thời cho khách hàng, năng lực phục vụ là thể hiện trình độ chuyên môn và cung cách phục vụ lịch sự,

Lý do đến AEON MALL Số lượt chọn

Đa dạng các hoạt động, dịch vụ,

Không gian thoáng mát, hiện đại 32

niềm nở với khách hàng, sự đồng cảm là thể hiện sự quan tâm, chăm sóc đến từng cá nhân

khách hàng Điều đó được chứng minh qua lời chia sẻ của anh Tuấn (22 tuổi): “Vô AEON thấy không gian đẹp quá chừng, tìm được nhiều chỗ chụp hình đẹp lắm Mấy anh bảo vệ cũng thân thiện nữa, bữa anh hỏi cây ATM ở đâu thì cũng chỉ nhiệt tình lắm”

(Biên bản phỏng vấn số 3) Bên cạnh đó, dịch vụ và sản phẩm trong AEON MALL rất đa dạng, thanh niên sẽ dễ dàng tìm thấy những dịch vụ muốn sử dụng, những sản phẩm muốn mua và đôi khi sẽ mua và sử dụng những sản phẩm và dịch vụ không hề có trong ý định của họ

Vì thế, nhóm nghiên cứu đã nhận thấy các yếu tố địa điểm, dịch vụ, giá và sản phẩm của AEON MALL Celadon là những yếu tố tác động đến hành vi lựa chọn của thanh niên Thay vì sử dụng nhiều dịch vụ cần phải đi nhiều nơi khác nhau và xa hơn, họ chỉ cần tích hợp vào AEON MALL Tân Phú Celadon thì tiết kiệm được rất nhiều chi phí

3.1.2 Hành vi lựa chọn của thanh niên phường Bình Thọ, Quận Thủ

Đức

Biểu đồ 5 Những nơi thường đến của thanh niên địa phương trước khi có

Vincom Center Thủ Đức

(Nguồn: nhóm nghiên cứu)

Nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát thanh niên địa phương tại phường Bình Thọ thì 44 thanh niên được hỏi (88%) đã sử dụng các dịch vụ ở Vincom Center Thủ Đức còn 6 thanh niên (12%) trong khảo sát thì chưa bao giờ đến Vincom Center Thủ Đức Trước khi

có Vincom Thủ Đức thì những thanh niên này thường mua sắm ở Co opmart Thủ Đức, chợ Thủ Đức,… xem phim ở rạp Lotte Cinema Thủ Đức hoặc các cụm rạp ở trung tâm

thành phố Chị Ngọc (24 tuổi) chia sẻ: “Trước khi có cái Vincom này thì chị hay đi ở siêu thị Co op Mart ngay góc ngã tư Thủ Đức hoặc là chị đi ra tới tận BigC ở Bình Dương hoặc Co op Mart Extra ở gần trường Đại học Kinh tế - Luật đó em Nhưng mà lâu lâu mới đi một lần thôi em chứ xa quá chị cũng ít đi lắm Nếu có cần gì thì chị xẹt ra chợ Thủ

Đức mua, mà nhiều thứ chị cần thì chợ không có bán thì buộc phải ra siêu thị thôi”(Biên

phương

Số lượng (Người)Số lượt chọn

bản phỏng vấn số 2) Tuy nhiên, sự xuất hiện của Vincom Center Thủ Đức đã làm thay đổi tần suất đến các địa điểm trên

Biểu đồ 6 Tần suất sử dụng dịch vụ ở chỗ cũ sau khi có Vincom Center Thủ Đức

(Nguồn: nhóm nghiên cứu)

Theo kết quả nghiên cứu, có 12/50 (chiếm 27%) cho rằng họ giảm tần suất và 3/50 (chiếm 7%) không còn đến những nơi đó Những người có tần suất giảm xuống vì Vincom gần nhà hơn, có nhiều dịch vụ để lựa chọn nên không cần phải đi xa nữa Anh

Phương (28 tuổi) cho biết: “Một tháng anh đến Vincom khoảng 5 đến 6 lần, anh sống ở gần khu vực này cũng lâu rồi, trước khi Vincom được xây dựng thì vòng vòng quanh đây anh chỉ đi được Co-op mart ở Xa Lộ Hà Nội thôi, rồi khi Vincom đã khai trương thì anh đến đây rất thường xuyên tại vì gần nhà, các mặt hàng ở đây có rất nhiều đồ ngoại nhập,

đa dạng mẫu mã, không gian cũng trang trọng và hiện đại” (Biên bản phỏng vấn số 9)

Có đến 29 thanh niên (chiếm 66%) giữ nguyên tần suất đi chỗ cũ dù có đi Vincom vì đã quen chỗ cũ và Vincom vẫn còn nhiều dịch vụ chưa đáp ứng được hoàn toàn nhu cầu của

họ Chị Ngọc (26 tuổi) chia sẻ: “Trung tâm Vincom giá cả cũng khá đắt đỏ, trừ khu siêu thị Vinmart là giá cả trung bình thôi Đồ ăn cũng không ngon và đa dạng như ở ngoài Không gian sinh hoạt công cộng không hiệu quả mấy, nhiều khi đông là không có chỗ

ngồi”(Biên bản phỏng vấn số 7).Còn những thanh niên không đi chỗ cũ nữa vì họ có thể

tích hợp các nhu cầu của mình ở Vincom Center Thủ Đức nhưng số lượng này chỉ có 3 thanh niên (chiếm 7%)

Từ đó, nhóm tiến hành nghiên cứu lý do dẫn đến việc thay đổi sự lựa chọn và tổng kết lại

có nhựng lý do sau:

Lý do đến Vincom Center Thủ Đức Số lượt chọn

Không gian thoáng mát, hiện đại 41

“Không gian cũng khá thoáng mát, hiện đại nên chị rất thích, trước đây đi làm về thì chị

ít đi đâu nữa lắm, chỉ là chạy thẳng về nhà thôi Nhưng mà sau khi có Vincom thì chiều nào đi làm về chị cũng cùng đồng nghiệp vào đây dạo mát rồi lên khu ngồi chờ ở khu vực rạp chiếu phim nói chuyện với nhau về công việc sắp tới Riết rồi nó như thói quen của

chị luôn vậy em” (Biên bản phỏng vấn số 7)

3.2 Hành vi sử dụng

3.2.1 Hành vi sử dụng của thanh niên phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú

AEON MALL Celadon là trung tâm thương mại phức hợp nên có nhiều dịch vụ tiện ích đáp ứng nhu cầu của người dân Mỗi thanh niên đến AEON MALL Tân Phú Celadon sẽ có những mục đích khác nhau và một người cũng có thể đến với nhiều mục đích Sau đây là các dịch vụ mà thanh niên sử dụng sau khi nhóm nghiên cứu đã khảo sát

và thống kê:

Biểu đồ 7 Dịch vụ thường được thanh niên địa phương sử dụng ở AEON MALL

Tân Phú

(Nguồn: nhóm nghiên cứu)

Như vậy, dịch vụ ăn uống được sử dụng nhiều nhất (100%), tất cả đối tượng được hỏi đều đến đây ăn uống Theo quan sát của nhóm nghiên cứu, giá thức ăn ở đây rất bình dân và vô cùng phong phú không chỉ riêng món sushi mà còn tất cả những gian hàng thực

phẩm còn lại đều ở mức giá cực hợp lý cho mọi đối tượng Anh Nam (27 tuổi) cho biết:

“Anh khá thích món sushi của Nhật trong đó, anh không ngờ giá lại rất vừa túi tiền thậm chí là rẻ nữa em Một phần sushi chỉ tầm giá vài chục ngàn đồng là anh có thể thưởng thức món sushi truyền thống của Nhật mà hương vị và chất lượng cũng không khác lắm

so với các nhà hàng sushi ở bên ngoài Trước kia khi đi làm, vào khoảng giờ nghỉ trưa thường anh sẽ ăn cơm mấy quán ăn bên ngoài hoặc mua đại thức ăn nhanh bên đường gì

Xem phim Chơi game Học anh văn ở

trung tâm thuê mặt bằng của AEON MALL

Số lượt chọn