SÁN dây lợn, sán dây bò, sán NHÁI (ký SINH TRÙNG SLIDE)

Trình bày được đặc điểm sinh học và vai trò y học của sán dây lợn, sán dây bò và sán nhái.. Trình bày được phương pháp chẩn đoán và điều trị các bệnh sán dây và sán nhái.. Bệnh ấu trùng

 SÁN DÂY LỢN

MỤC TIÊU

1. Trình bày được đặc điểm sinh học và vai

trò y học của sán dây lợn, sán dây bò và sán nhái

2. Trình bày được phương pháp chẩn đoán

và điều trị các bệnh sán dây và sán nhái

3. Trình bày được dịch tễ học và phòng

chống các loại sán dây và sán nhái

SÁN DÂY LỢN

Taenia solium

HÌNH THỂ

CƠ THỂ SÁN

ĐẦU SÁN

ĐỐT SÁN

DÂY LỢN

DÂY BÒ

ĐẦU, ĐỐT SÁN DÂY LỢN VÀ DÂY BÒ

NANG SÁN

Trứng sán Nang ấu trùng

1 đặc điểm sinh học

Vòng đời của sán dây lợn (Taenia solium)

Vòng đời của sán dây bò (Taenia saginata)

1.1 NGƯỜI LÀ VẬT CHỦ CHÍNH

Do ăn phải nang ấu trùng

1 ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

1.1 NGƯỜI LÀ VẬT CHỦ PHỤ

Do ăn phải trúng

1 ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

1.1 NGƯỜI VỪA LÀ VẬT CHỦ CHÍNH, VỪA LÀ VẬT CHỦ PHỤ

- Đã nhiễm nang, ăn phải nang

- Đã nhiễm con trưởng thành, ăn phải trứng

1 ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

2.1 Bệnh do sán trưởng thành

2 Vai trò y học

2 2 Bệnh do nang ấu trùng

2 Vai trò y học

Nang Êu trïng ë m« c¬

2 VAI TRÒ Y HỌC

Nang Êu trïng ë

n·o

2 VAI TRÒ Y HỌC

Bệnh do sán trưởng thành: Tìm thấy đốt sát trong phân, thường là 1 đoạn 5-6 đốt, đốt sán

có từ 6-12 nhánh tử cung

3 CHẨN ĐOÁN

Bệnh ấu trùng sán dây lợn:

- Dựa vào LS: các dấu hiệu động kinh, giảm thị lực mù, các nốt nang AT sán ở dưới da; kết hợp với BC ái toan cao

- Sinh thiết, X quang, soi đáy mắt, chụp CT scanner, chụp MRI

- Các phương pháp MD: có giá trị chẩn đoán nhưng thường có phản ứng chéo

3 CHẨN ĐOÁN

Điều trị bệnh AT - SDL:

 Điều trị bệnh AT- SDL vẫn là vấn đề

nan giải Thuốc có tác dụng diệt AT-SDL,

nh ng ch a hiểu hết đ ợc cơ chế tác dụng của thuốc, cũng nh phản ứng của cơ thể, đặc biệt của não

 Cú tr ờng hợp sau điều trị bệnh AT-SDL bệnh nhân lại bị mù hoặc tử vong

4 ĐIỀU TRỊ

 Chỉ định điều trị nội khoa bệnh AT - SDL: khi có động kinh, tăng áp lực sọ não, thay đổi nhân cách (có biểu hiện tâm thần)

 Chỉ định điều trị ngoại khoa bệnh AT - SDL: có thể phẫu thuật lấy bỏ nang AT - SDL ở mắt, ở tổ chức dưới da, cơ, có nguy cơ chèn ép thần kinh…

4 ĐIỀU TRỊ

S¸n d©y bß

Taenia saginata

Giíi thiÖu hinh thÓ

Giới thiệu hinh thể

đốt sán dây

bò Trứng sán dây bò

Giíi thiÖu hinh thÓ

Nang sán Đốt sán

Đầu sán

1 đặc điểm sinh học

Vòng đời của sán dây bò

bß”.

Vòng đời của sán dây bò

NÕu ng êi ¨n thÞt tr©u bß cã nang Êu trïng ch a ® îc nÊu chÝn, hä¨c t¸i sèng th× nang Êu trïng vµo ruét ng êi råi

Êu trïng tho¸t ra khái nang, ®Çu lén

ra ngoµi, b¸m vµo mµng ruét vµ ph¸t triÓn thµnh s¸n tr ëng thµnh, trong

kho¶ng tõ 8-10 tuÇn

1 §Æc ®iÓm sinh häc

Vòng đời của sán dây bò

Ng êi lµ vËt chñ chÝnh.

Tr©u, bß lµ vËt chñ phô

S¸n d©y bß cã thÓ sèng trong c¬ thÓ ng êi tõ 20 - 30 n¨m

1 §Æc ®iÓm sinh häc

 Tr ớc đây cho rằng ng ời chỉ mắc

bệnh sán tr ởng thành không mắc bệnh ấu trùng

 Hiện nay thấy hầu hết các loại sán dây ng ời đều có thể mắc cả

bệnh sán tr ởng thành, cả bệnh ấu trùng

 Nh ng hiếm thấy ng ời mắc bệnh

ấu trùng của sán dây bò hơn

1 Đặc điểm sinh học

1 §Æc ®iÓm sinh häc

Keeseon S.E om vµ Han Jong Rim, §¹i häc Y TriÒu Tiªn, cho thÊy hiÖn t îng nhiÔm tù nhiªn Êu trïng s¸n d©y

Taenia saginata trªn gan lîn nhµ t¹i TriÒu Tiªn, chóng chØ kh¸c nhau vÒ vËt chñ trung gian vµ m« nhiÔm

Lâm sàng: do kích th ớc của SDB rất lớn, nên th ờng gây những rối loạn tiêu hoá với các triệu chứng: đau tức vùng

th ợng vị, đau bụng khi đói, ỉa lỏng, sút cân, đôi khi buồn nôn

2 VAI TRề Y HỌC

Ng ời mắc bệnh sán dây bò còn bị

những tác động tâm lí nặng nề, khó chịu và ghê sợ, khi nhìn thấy những

đốt sán tự rụng và bò ra khắp nơi: gi ờng, chiếu, quần áo, chăn màn

Th ờng rất hiếm thấy ng ời mắc bệnh

ấu trùng sán dây bò

2 VAI TRề Y HỌC

Quan sát những đốt sán già tự động ngắt ra khỏi thân sán bò ra hậu môn ra ngoài Cần chẩn đoán phân biệt với sán dây lợn dựa vào các đặc điểm về hình thể, vật chủ trung gian truyền bệnh và hình thức nhiễm sán…

3 CHẨN ĐOÁN

4 ĐIỀU TRỊ

- Niclosamid (Yomesan), viên 0,5

x4-6 viên, buổi sáng nhai từng viên

một, nhai thật kĩ với một ít n ớc

Thuốc không độc, hiệu quả cao

- Praziquantel 18mg/kg cân nặng, liều duy nhất không cần tẩy Kết quả ra đầu sán 100%

 Nguån bÖnh: ng êi lµ nguån

bÖnh

 MÇm bÖnh: nang Êu trïng ë thÞt bß

 § êng l©y: theo ® êng tiªu ho¸, do

¨n ph¶t thÞt tr©u, bß cã nang Êu trïng cßn sèng

5 DÞch tÔ häc

 Ph¸t hiÖn vµ ®iÒu trÞ cho ng êi bÞ

ăn thịt trâu, bò

ăn thịt lợn sống

Đ ờng lây

Trâu, bò Lợn

Tự bò ra ngoài 5-6 đốt liền nhau

Đốt sán già

Rụng từng đốt Rụng từng khúc

Cách rụng

1200-2000 800-1000

S¸n nh¸i

Diphyllobothrium erinacei

Vòng đời của sán nhái

Uống n ớc có Cyclops đã nhiễm sán.

Uống n ớc có Cyclops đã nhiễm sán

Ng ời an thịt ếch, nhái… có ấu trùng.

Dùng thịt ếch, nhái đắp mắt, da

1 Đặc điểm sinh học

Ng ời có thể nhiễm nhiễm sán:

4 §iÒu trÞ