HÌNH ẢNH XQUANG cơ bản XƯƠNG và KHỚP (CHẨN đoán HÌNH ẢNH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Mục tiêu bài giảng:1- Sinh viên phải năïm được cấu trúc giải phẫu của xương, so sánh với hình ảnh cơ bản của xương trên phim X quang thường quy.. 2- Sinh viên phải trình bày được các h

HÌNH ẢNH XQUANG CƠ BẢN XƯƠNG VÀ KHỚP

Mục tiêu bài giảng:

1- Sinh viên phải năïm được cấu trúc giải phẫu của xương, so sánh với

hình ảnh cơ bản của xương trên phim

X quang thường quy.

2- Sinh viên phải trình bày được các hình ảnh bệnh học xương.@

I Cấu trúc giải phẫu xương và

khớp

1 Mô xương:

Là mô liên kết gồm có các tế bào

xương (cốt bào), chất gian bào (vôi

hóa), những sợi keo và một số chất vô định hiình giàu Mucopolysaccharis

Mô xương là một mô sống luôn luôn thay đổi dưới sự ảnh hưởng của các

tế bào tạo xương (osteoblast) và các tế bào hủy xương (osteoclast) @

-Thân xương (diaphyse) có hình ống dài, gồm

mô xương đặc và ống tủy

- Sụn liên hợp thấy ở tuổi thanh thiếu niên

vă cốt hóa hoàn toàn ở người trường thành 2.2 Xương ngắn và xương dẹp: tạo bởi xương xốp có vỏ xương đặc bao bọc bên ngoài

Màng xương là màng liên kết bao quanh

xương.@

2.4 Hình ảnh X quang

- Màng xương và sụn không cản quang

-Thân xương hình ống, xương

đặc rất cản quang.

-Đầu xương và điểm cốt hóa

(epiphyse) mô xốp cản quang thấp hơn mô xương đặc

HÌNH AÓNH CƠ BẢN CỦA TỔN THƯƠNG XƯƠNG TRÊN PHIM X QUANG

Mục tiêu học tập:

1 Phân tích được các hình ảnh bất

thường của xương trên phim X quang thường quy.

2 Trình bày được các bệnh học

xương được thể hiện trên hình ảnh X quang @

 Tổn của xương được chia làm 3 loại:

.Tăng độ cản

quang @

1 Giảm độ cản quang của

xương:

Thấy được trên phim X quang quy

nhất là 30%

Biểu hiện bằng hình ảnh sáng (đen

Gọi là loãng xuơng

Gặp quá trình này xãy ra:

-Cho tất cả các xương, trong một

2.Tăng độ cản quang của

xương:

 Khi tỉ lệ muối Calci gia tăng

 Biểu hiện bằng hình ảnh mờ (trắng hơn) , gọi là đặc xương, đặc xương trong các dang sau đây:

 Lan tỏa trong bệnh máu, di căn xương,

rối loạn tuyến giáp, nhiễm độc

các kim loaüi nặng, giang mai xương, các bệnh xương bẩm sinh.

 Khu trú: là một phản ứng của xương

đối với một tổn thương, hoặc là bệnh lý có tân tạo xương.

3 Độ cản quang hỗn hợp:

 Vừa tăng vừa giảm đậm độ

 Gặp trong các quá trình viêm mạn, u,

bệnh máu @

 Tuỳ theo mức độ phá huỷ ta có:

+ Loãng xương hay thưa xương.

+ Huỷ xương.

+ Tiêu xương.

+ Hoại tử xương, có mảnh xương chết.@

1.1 - Đặc điểm vị trí:

nghĩ đến di căn ung thư, khối u co

nguồn gốc từ máu, nhiễm khuẩn.

và sụn khớp tạo nên hàng rào ngăn

u lành và u ác tính không qua được, trái lại một số quá trình nhiễm

khuẩn lại vượt qua được các sụn.

2 tư thế thẳng góc với nhau.@

1.2 - Đặc điểm hình thâi:

dục, hình tròn, hình cung hoặc nhiều vòng Kích thước cho biết sự tiến

triển của tổn thương.

tốc độ phát triển và quyết định

tình trạng của xương kế bên.

chậm (nhiễm khuẩn mạn, u lành).

không có phản ứng chung quanh tổn

thương thể hiện quá trình tiến triển chậm : bệnh Kahler, bệnh hệ võng (reticulose).@

 Bờ viền thành quầng hoặc không liên tục: nói lên tổn thương tiến triển rất nhanh (ung thư nguyên phát hoặc thứ

phát, nhiễm khuẩn cấp tính) Đôi khi

giới hạn trở nên rất mờ, khó thấy vì có nhiều ổ khuyết nhỏ (microgéodes), đây là những tổn thương tiến triển

rất nhanh của u ác tính nguyên phát.

ngăn (thường là u hủy cốt bào, hoặc tổn thương đóng kén) Lấm tấm các hạt vôi hóa nhỏ, gợi ý nguồn gốc từ sụn Xuất hiện đám mờ ở tâm thường là nhiễm khuẩn mạn, có ổ xương

chết, hoại tử vô khuẩn.@

2 Quá trình tạo xương

 Quá trình tạo xương: là hiện tượng tạo xương bắt đầu từ các bè xương Làm

xương dày lên và biến dạng bao gồm:

 Đặc xương: thớ xương dày lên, tăng cản quang.

 Xơ xương: thớ xương dày lên, ít cản quang.

 Phản ứng màng xương: laÌ phản ứng tạo xương mới từ mặt trong của màng

xương Hiện tượng này tạo nên hình

bồi đắp.

 Màng xương bị phá hủy: bị chèn đẩy bởi quá trình tạo xương thẳng góc với trục xương tạo nên hình gai, cỏ cháy là ác

tính, tiến triển nhanh, xâm lấn phần

mềm ( thấy rõ trên chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ ) @

3 Quá trình hỗn hợp:

 Cả 2 quá trình trên thường thấy

ở một số bệnh trên lâm sàng như viêm, u xương.

 Tính chất đơn độc hoặc nhiều

ổ tổn thương là một yếu tố có giá trị cho chẩn đoán bệnh lý tại chỗ hay toàn thân.@

4 Quá trình nhuyễn xương

không vôi hoá, làm xương bị mềm đi,

phối hợp giảm khoáng hoá các thành phần tạo xương

khuyết các men chuyÍên hoá hoặc

kháng vitamin D dẫn

cấu trúc dạng xương, không được cốt hoá bình thường, hay gây ra biến dạng đầu xương hình mái chùa, kèn

Trompette; biến dạng xương chữ O,

chữ X hoặc cây gậy đánh bóng chày.@

III BẤT THƯỜNG VỀ HÌNH DÁNG :

1 Nguyên nhân : Ngoài những biến dạng

thứ phát sau gãy xương, viêm xương ,

tổn thương của xương dài làm cho xương đó có thể phình to ra, hình xương biến đổi hoặc ảnh hưởng tới sự phát triển của

xương Sự biến dạng như vậy kéo dài

trong nhiều tháng, nhiều năm, cho hình ảnh đặc hiệu của tổn thương.

2 Hình dạng : - cây gỗ mục: viêm xương tủy xương.

- bao kiếm: đặc toàn bộ

giang mai xương.

- gậy đánh Golf: bệnh xương hóađá.@

bệnh xương hoá đa

ù Osteopetrosis

(bone within bone)

Loạn sản xương

(Osteody sp-lasia)

[do

bệnh lý

thận cường giáp, nhuyễn xương]

XIN CẠM ÅN