Trong khuôn khổ nội dung sáng kiến kinh nghiệm này, tôi xin ghi lại “Những kinh nghiệm trong trang trí môi trường lớp và giáo dục trẻ 4-5 tuổi bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải n
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài
Chúng ta đều nhận thấy môi trường hiện nay đang bị ô nhiễm nặng nề làmcho khí hậu toàn cầu bị biến đổi; tần suất thiên tai gia tăng, khó lường; tàinguyên suy thoái và cạn kiệt dần…ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống củamỗi chúng ta Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do sự thiếu hiểu biết,chưa có ý thức BVMT của con người trong đó “rác thải nhựa” đang là vấn đềnhức nhối mang tính toàn cầu
Do sự tiện ích của nhựa mà chúng ta có thể thấy người dân sử dụng đồdùng từ nhựa quá nhiều Các hoạt động dã ngoại, tiệc picnic ngoài trời thì cácvật dụng như tô, bát nhựa dùng một lần là vật dụng không thể thiếu Hơn nữa nó
có độ bền cơ học cao, chịu được nhiệt độ cao nên nhiều người lựa chọn nhữngvật dụng này để bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh Nhựa giá thành rẻ, mẫu mã
đa dạng, phong phú nên đồ nhựa gia dụng dùng một lần phù hợp với hầu hếtđiều kiện của mọi người Đặc biệt đối với những nhà hàng, quán ăn thì nhữngvật dụng này không thể thiếu được Chính vì thế mà chúng ta có thể bắt gặp cácvật dụng bằng nhựa ở bắt cứ nơi nào trong cuộc sống thường ngày
Tuy nhiên, rác thải nhựa ảnh hưởng xấu đến sức chúng ta do trong khoảngnhiệt độ từ 70 - 800 độ C nhựa có thể tan chảy và hòa vào thực phẩm, đi vào cơthể con người Những chất độc đó tích lũy lâu ngày sẽ gây ra các bệnh vô cùngnguy hiểm có thể gây ảnh hưởng giới tính ở các bé trai và gây vô sinh ở các bégái Bên cạnh đó, rác thải nhựa còn có tác động tiêu cực đến môi trường do nhựa
là một trong những chất khó phân hủy, đọng lại ở môi trường gây ra nhiều sự ônhiễm đối với môi trường đất, nước, không khí Chính vì vậy, giải quyết ônhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm do rác thải nhựa và túi nylon là nhiệm vụ cầnthiết và cấp bách, đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên, có sự chung tay củacộng đồng
Cùng chung nỗ lực của các nước trên thế giới, Việt Nam đã và đang tíchcực hành động mạnh mẽ, đề xuất các sáng kiến và tham gia các Cơ chế hợp táctoàn cầu, khu vực để giải quyết vẫn đề rác thải nhựa, đặc biệt trong bối cảnh tácđộng, ảnh hưởng của rác thải nhựa ngày càng gia tăng Tháng 6 năm 2019, Thủtướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã phát động phong trào chống rác thảinhựa trên phạm vi toàn quốc, trong đó giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng mộtlần Hưởng ứng phong trào, nhiều Bộ, ngành, đơn vị tiên phong “Nói không vớirác thải nhựa” trong đó có ngành Giáo dục và Đào tạo cũng đã nhấn mạnh việcđẩy mạnh tuyên truyền, nhằm góp phần tạo chuyển biến trong nhận thức để mỗi
Trang 2cán bộ, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và học sinh các cấp học cùng hành độngBVMT
Và để hưởng ứng lời kêu gọi đó, nhiều trường học trên địa bàn thành phố
Hà Nội nói chung và tại huyện Đan Phượng nói riêng đã triển khai phong trào
“Nói không với rác thải nhựa” với những biện pháp, hành động cụ thể, góp phầnbảo vệ môi trường
Trong khuôn khổ nội dung sáng kiến kinh nghiệm này, tôi xin ghi lại
“Những kinh nghiệm trong trang trí môi trường lớp và giáo dục trẻ 4-5 tuổi bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải nhựa” trong trường mầm non”.
II Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm
Tôi viết đề tài này với mục đích:
- Đánh giá thực trạng của nhà trường và thực trạng trên địa bàn xã Liên Hà
về ý thức đồ dùng nhựa hiện nay trong mỗi cá nhân cán bộ, giáo viên, nhân viên
III Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp xây dựng môi trường và giáo dục ý thức cho trẻ 4-5 tuổi bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải nhựa” trong trường mầm non
IV Đối tượngkhảo sát, thực nghiệm
Trẻ 4-5 lớp B1 trong trường MN Liên Hà
V Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp khảo sát thống kê
- Phương pháp kiểm tra đánh giá
- Phương pháp phân tích tổng hợp
VI Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
1 Phạm vi nghiên cứu
Tại trường mầm non Liên Hà, nơi tôi công tác
2 Kế hoạch nghiên cứu:
Tháng 9/2020: Xác định đề tài
Tháng 10 /2020: Xây dựng đề cương
Tháng 11 đến tháng 01/2021: Khảo sát và thực hiện đề tài
Tháng 03/2021: Hoàn thiện và in nộp sáng kiến
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết, rác thải nhựa phải mất hàng trăm, thậm chí hàngnghìn năm mới phân hủy hết, nó đang tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, môitrường sống, sức khỏe con người và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.Nếu chúng ta không có các giải pháp hữu hiệu, kịp thời thì những tác động tiêucực của rác thải nhựa sẽ trở nên rất nghiêm trọng Vậy, ngay từ bây giờ phảihình thành ý thức, thói quen “Nói không với rác thải nhựa” với mọi tầng lớp,mọi lứa tuổi trong xã hội Đặc biệt là tác động mạnh mẽ tới các thế hệ trẻ Chính
vì vậy, “Nói không với rác thải nhựa” nên bắt đầu từ ngành Giáo dục và Đàotạo
* Đặc điểm tâm lý trẻ mầm non: Trẻ lứa tuổi mầm non rất thích hoạt
động, khám phá; thích tiếp xúc với thiên nhiên; dễ hình thành nề nếp, thói quen,thái độ ứng xử đúng đắn, có văn hóa…đó là những yếu tố thuận lợi cho việcGDBVMT
* Kỹ năng của trẻ mầm non:
Trẻ có khả năng tiếp nhận kiến thức, hình thành những kỹ năng ban đầuđơn giản Trẻ có được những kỹ năng như: Quan sát, phân tích, so sánh, phânloại các sự vật hiện tượng; nhận biết được các mối quan hệ giữa con người –thiên nhiên, động vật – thực vật và điều kiện sống của chúng; thích tìm hiểu,khám phá những điều mới lạ xung quanh…
Học tập của trẻ mầm non còn ở dạng đơn giản; những tri thức trẻ lĩnh hộiđược là những tri thức tiền khoa học được lượm lặt trong đời sống hàng ngày, ởmọi lúc một cách tự nhiên, trẻ học thông qua hoạt động, chia sẻ với bạn bè,người lớn…
Lao động của trẻ là ở dạng sơ đẳng: đó là lao động tự phục vụ, chăm sócthiên nhiên, vệ sinh môi trường…đây là phương tiện quan trọng giúp hình thành
ý thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường cho trẻ…
II Thực trạng vấn đề
1.Thuận lợi
- Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, đặc biệt làsựu chỉ đạo sát sao của Phòng GD&ĐT huyện để nâng cao chất lượng chăm sóc,giáo dục trẻ
- Nhà trường cũng nhận được sự chỉ đạo, định hướng và giúp đỡ về việcthực hiện phong trào “Nói không với rác thải nhựa” từ Ủy ban nhân dân huyện,phòng Giáo dục và Đảo tạo huyện, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện
Trang 4- Là một giáo viên có trình độ Đại học, có tâm huyết với nghề; luôn yêunghề, mến trẻ; có kỹ năng tạo hình, khiếu thẩm mĩ, sáng tạo…luôn biết tận dụngnhững nguồn nguyên vật liệu phế thải tạo ra được nhiều đồ dùng đồ chơi phục
vụ trẻ một cách hiệu quả Bản thân là giáo viên trực tiếp giảng dạy, có nhiều thờigian tiếp xúc với trẻ
- Trẻ ngoan ngoãn, đi học chuyên cần đạt 95%
- Trường lớp được xây dựng rộng rãi, thoáng mát, lớp được đầu tư cáctrang thiết bị kỹ thuật hiện đại như: Đàn Organ; ti vi đa năng; nhiều giá góc, đồchơi đẹp…
- Nhà trường làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục, được các cấp, cácngành, lãnh đạo địa phương, phụ huynh tin tưởng, quan tâm tạo điều kiện giúp
đỡ về nhiều mặt
- BGH nhà trường luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao, tạo điều kiện cho GVhọc hỏi; đội ngũ CBGV nhà trường nhiệt tình, tích cực hỗ trợ, chia sẻ kinhnghiệm cho nhau qua các buổi sinh hoạt chuyên môn
2 Khó khăn
- Một bộ phận nhỏ giáo viên, nhân viên và đa số phụ huynh, trẻ mầm nonchưa có sự nhìn nhận đúng về ý nghĩa của phong trào “Nói không với rác thảinhựa” Vỏ hộp sữa chua, túi nylon gói bánh ngọt trong bữa ăn sáng của trẻ
- Một số hoạt động trong nhà trường có sử dụng đến đồ nhựa như: Chainước uống tinh khiết nhỏ dùng trong các hội nghị, trong các buổi sinh hoạtchuyên môn ;
- Trẻ mầm non nhanh nhớ mau quên, trẻ chưa tự ý thức được việc cần phảiBVMT và vệ sinh môi trường xung quanh…
- Trẻ chưa biết cách giữ gìn cẩn thận và sử dụng có hiệu quả các ĐDĐCđược làm từ nguyên vật liệu thiên nhiên, nguyên vật liệu phế thải…
- Việc lựa chọn nguồn nguyên vật liệu, nơi cất giữ và bảo quản ĐDĐC tựtạo để đảm bảo sản phẩm có độ bền cao, sử dụng lâu ngày còn hạn chế
- Các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, “Nói không với rác thải nhựa”cho trẻ còn chung chung, mang tính hình thức, chủ yếu là qua lời nói
- Trình độ nhận thức, kỹ năng sư phạm của giáo viên không đồng đều, chưatạo được sự thống nhất trong việc GDBVMT cho trẻ, trong quá trình soạn giảngcòn chưa chú ý đến việc lồng ghép nội dung GDBVMT…
III Các biện pháp thực hiện
Từ thực trạng trên, tôi đã tập trung nghiên cứu, tìm tòi một số biện pháp để
làm tốt xây dựng môi trường và nâng cao chất lượng giáo dục trẻ bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải nhựa” trong trường mầm non như sau:
Trang 51 Biện pháp 1: Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về mục đích của phong trào “Nói không với rác thải nhựa”
Đẩy mạnh tuyên truyền, nhằm góp phần tạo chuyển biến trong nhận thức
để mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và trẻ cùng hành động bảo vệmôi trường là việc làm thiết thực, ý nghĩa nhằm thay đổi những thói quen nhỏnhưng có tác động lớn đối với mỗi cá nhân con người, qua đó góp phần vảo việccải tạo môi trường sống của toàn xã hội
Nhận thức rõ “Rác thải nhựa” có tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, môitrường sống, sức khỏe con người và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia,trường mầm non Liên Hà dưới sự chỉ đạo của Huyện ủy - Hội đồng nhân dân -
Ủy ban nhân dân huyện và sự chỉ đạo trực tiếp từ phòng Giáo dục và Đào tạohuyện Đan Phượng, nhà trường đã có kế hoạch tuyên truyên trước tiên tới 100%cán bộ, giáo viên nhân viên và phụ huynh nhà trường về mục đích, ý nghĩa, tầmquan trọng của phòng trào “Nói không với rác thải nhựa”
Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, các buổi họp cha mẹ học sinh, tôi đãlồng ghép nội dung tuyên truyền “Nói không với rác thải nhựa” đồng thời đưa racác hình ảnh, những minh chứng cụ thể về tác hại của rác thải nhựa đối với môitrường sống và sức khỏe con người để động viên, khuyến khích đội ngũ cán bộ,giáo viên, nhân viên và cha mẹ phụ huynh hưởng ứng phong trào tích cực bằngnhững việc làm cụ thể
Những nội dung tuyên truyền cũng như khuyến khích đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên và phụ huynh trẻ hưởng ứng như:
- Thay đổi thói quen sử dụng ống hút nhựa: Thay vì sử dụng ống hút nhựa,bạn có thể chọn dùng loại ống hút làm từ thép không gỉ hoặc ống hút làm từ tredùng nhiều lần
- Mua đồ có bao bì hộp giấy thay vì chai/hộp nhựa: Khi mua bột giặt haychất tẩy khác, hãy lựa chọn sản phẩm cùng loại nhưng được đóng trong hộp giấythay vì chai nhựa (nếu có) Các-tông có thể dễ dàng tái chế và chế tạo thànhnhiều sản phẩm hơn là nhựa
- Dùng lọ thủy tinh có thể tái sử dụng: Bạn có thể mua nhiều loại thựcphẩm được dựng trong bình/lọ thủy tính thay vì băng nhựa
- Dùng chai lọ hay đồ dùng như đũa, muỗng, nĩa có thể tái sử dụng
- Mang theo đồ đựng của riêng bạn nếu có thể: Cho dù bạn mua đồ ăn đểmang về hoặc gói đồ ăn còn thừa ở nhà hàng sau khi dùng bữa, nhớ mang theocác đồ đựng có thể tái sử dụng của riêng bạn
- Hạn chế tích trữ bằng cách đông lạnh thực phẩm: Thực tế là tích trữ thựcphẩm ở ngăn đá của tủ lạnh hay tủ đông sẽ mang đến sự tiện lợi cho chúng ta,
Trang 6nhưng nó cần sử dụng đến nhiều bao bì nhựa để bọc thực phẩm Thay đổi thóiquen thực phẩm đông lạnh có thể rất khó khăn, nhưng bạn hãy cân nhắc vì ngoàilợi ích về môi trường mà nó mang thì còn có những lợi ích khác nhìn thấy rõràng đó là bạn sẽ ăn ít thực phẩm chế biến sẵn hơn và tránh được các hóa chấttrong bao bì nhựa của chúng.
- Sử dụng tã vải đối với các gia đình có trẻ nhỏ: Không thê phủ nhận sựtiện dụng của bim/tã giấy Tuy nhiên, mỗi năm, lượng rác thải từ tã bim của trẻnhỏ khá không lồ Bằng cách đơn giản chuyên sang tã vải, bạn sẽ không chỉ làmgiảm lượng rác thải từ đồ dùng của bé, mà bạn cũng sẽ tiết kiệm kinh phí mua tãgiấy
- Phân loại - tái chế rác thải nhựa: Chúng ta có thê chung tay bảo vệ môitrường băng cách cùng chung tay phân loại và tái chế rác thải nhựa Sử dụng táichế rác thải nhựa là phương pháp thân thiện với môi trường, là phương pháp xử
lý chất thải hữu hiệu để tiết kiệm tài nguyên
Thông qua các buổi truyền thông, mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên trongnhà trường thấy rõ vẫn đề ô nhiễm môi trường do rác thải nhựa là nhiệm vụ cầnthiết và cấp bách, đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên, có sự chung tay của cảcộng đồng Mỗi người cần có ý thức, có những hành động thiết thực, cụ thê đểkiểm soát, ngăn chặn phát sinh rác thải nhựa và hạn chế sử dụng đồ nhựa dùngmột lần trong cuộc sống hằng ngày (Ảnh minh chứng - Phụ lục)
2 Biện pháp 2: Phân loại rác thải tại nguồn trong nhà trường
Phân loại rác thải tại nguồn cũng là việc làm cần thiết trong mỗi trườnghọc, đặc biệt là đối với trường mầm non và đây cũng là việc làm hữu ích làmgiảm rác thải nhựa, góp phần bảo vệ môi trường Nhà trường đã sử dụng hệthống thùng rác có nắp đậy, có dán nhãn cụ thể giúp cán bộ, giáo viên, nhân viênphân loại rác thải theo các nội dung: Rác thải vô cơ, Rác thải hữu, Rác tái chế Việc sử lý rác thải nhà trường thực hiện theo đúng quy định và hướng dẫncủa cơ quan chức năng, không gây ảnh hưởng hoặc ô nhiệm đến môi trườngchung Loại rác tái chế, nhà trường lựa chọn, vệ sinh và sử dụng vào việc làm đồchơi, chậu hoa tại góc thiên nhiên cho trẻ
Sau một thời gian áp dụng, cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường đã có ýthức trong việc phân loại rác thải và có nhiều ý tưởng sáng tạo từ rác tái chế đưavào sử dụng có hiệu quả
3 Biện pháp 3: Tái chế rác thải nhựa trong nhà trường
3.1 Tái chế rác thải nhựa trong trang trí môi trường
Thực hiện văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạohuyện về việc tổ chức khai giảng “Nói không với bóng bay và rác thải nhựa”, tôi
Trang 7và các đồng nghiệp đã có nhiều sáng tạo trong trang trí ngày hội ngày lễ củatrường Khai giảng năm học 2020 - 2021, các giáo viên của nhà trường đãhướng dẫn trẻ cùng cô trang trí ngày hội với những chiếc đĩa, chiếc cốc giấy Cô
và trẻ cùng vẽ, cùng trang trí lên những chiếc đĩa, chiếc cốc tạo thành nhữnghình thật ngộ nghĩnh, đáng yêu và hết sức gần gũi với trẻ Không chỉ trong ngàyKhai Giảng, Tết Trung Thu, Halloween mà cả buổi lễ “Chào mừng ngày Nhàgiáo Việt Nam 20 - l1” các cô giáo của trường cũng trang trí khung cảnh buổi lễthật đơn giản nhưng vẫn tràn ngập sắc hoa với đĩa giấy, ống bìa
Việc trang trí ngày hội ngày lễ không rác thải nhựa của nhà trường đã đượccác cấp lãnh đạo, cha mẹ học sinh nhà trường và địa bàn dân cư nơi trường đóngnhiệt tình hưởng ứng và khen ngợi (Ảnh minh chứng - Phụ lục)
3.2 Tái chế rác thải nhựa thành đồ dùng dạy học, đồ chơi sáng tạo
Sử dụng tái chế rác thải nhựa là phương pháp thân thiện với môi trường, làphương pháp xử lý chất thải hữu hiệu để tiết kiệm tài nguyên Làm đồ chơi chotrẻ mầm non từ nhựa tái chế đang là xu hướng của nhiều trường học và được cha
mẹ học sinh áp dụng hiện nay Việc làm này không chỉ làm ra những loại đồchơi yêu thích cho trẻ mà còn giúp bảo vệ môi trường
Nhà trường đã phối hợp cùng cha mẹ học sinh thu gom, tận dụng nguồnnguyên vật liệu phong phú, dồi dào: vỏ chai nhựa, giấy, bìa caton đã qua sửdụng để tạo ra đồ dùng, đồ chơi, sử dụng thường xuyên trong hoạt động học vàtrưng bày tại các góc hoạt động của trẻ trong nhà trường Thông qua hoạt độnglàm đô chơi này, các con vô cùng hứng thú, tự tìm ý tưởng, tự suy nghĩ và cùnghợp tác với các cô tạo ra sản phẩm, vừa phát huy được tính tư duy và sáng tạo,vừa phát huy được tính hứng thú của trẻ, giúp trẻ có được ý thức bảo vệ môitrường sống của mình (Ảnh minh chứng - Phụ lục)
Những đồ chơi được sáng tạo từ nhựa tái chế như bàn ghế, ô tô, tháp rùa, rôbốt, các con vật, bức tranh hay những mô hình nhà vui chơi được làm từ chai,nắp lọ nhựa nhìn rất thích mắt thu hút sự chú ý của trẻ Tất cả các đồ chơi nàycác cô giáo đều cho trẻ cùng làm với cô để trẻ có ý thức hơn trong việc bảo vệmôi trường và hiểu hơn về ý nghĩa phong trào “Nói không với rác thải nhựa”.Thông qua các hoạt động làm đồ chơi này trẻ vô cùng hứng thú, tự tin sáng tạo ýtưởng, tự suy nghĩ và hào hứng hợp tác cùng cô tạo ra sản phẩm
Với các sản phẩm từ nhựa, ly, tô, chai nhựa, chai thủy tinh, hộp, lon kimloại, giấy vụn, sách báo đã qua sử dụng, các cô giáo khéo léo tái sử dụng thành
đồ dùng, đồ chơi phù hợp cho trẻ theo từng độ tuôi và với từng hoạt động khácnhau Với những nút chai nhựa nhiều màu sắc, các cô giáo đã biến tâu chúngthành những bộ đồ chơi giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh Khi sử dụng
Trang 8những bộ đồ dùng này, trẻ không chỉ nhận biết được màu sắc, độ lớn của nhữngchiếc nút chai mà trẻ còn được rèn luyện kỹ năng vặn nút chai đúng chiều, cókiến thức sử dụng màu sắc phù hợp với nội dung bức tranh như ở bức tranh giaothông với cột đèn tín hiệu các màu xanh - vàng - đỏ, bức tranh đoàn tàu hay bứctranh vườn hoa rực rỡ nhiều màu sắc Trẻ thực sự rất hào hứng và chăm chúkhi được sử dụng những bộ đồ dùng sáng tạo này của các cô giáo (Ảnh minhchứng - Phụ lục)
Vườn cây, góc thiên nhiên của lớp B1 nói riêng và của nhà trường cũng sửdụng rất nhiều chai lọ nhựa, can nhựa để tái chế thành những chậu cây thật xinhxắn để hằng ngày trẻ được cùng cô chăm sóc vườn cây, tạo cho trẻ có nhữnghứng thú mới với góc thiên nhiên của lớp mình (Ảnh Minh chứng- Phụ lục)
4 Biện pháp 4 Xây dựng các giờ học, các hoạt động giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường, nói không với rác thải nhựa
Một trong những giải pháp được tôi đưa ra áp dụng trong việc xây dựngmôi trường giáo dục “Nói không với rác thải nhựa” đó là lồng ghép các nội dungtuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức nguy cơ ô nhiễm nhựa vào chươngtrình giáo dục mầm non Tôi thường soạn bài theo hướng lồng ghép, tích hợpgiáo dục bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải nhựa”
4.1 Lựa chọn và triển khai nội dung lồng ghép:
Quá trình khai thác nội dung GDBVMT “nói không với rác thải nhựa”trong các chủ điểm giáo dục được tiến hành theo 3 bước Cụ thể:
* Bước 1: Phân tích chủ đề giáo dục Qua bước này giáo viên sẽ lựa chọnđược những nội dung GDBVMT sao cho phù hợp khả năng của trẻ, tình hìnhthực tế nhóm (lớp), địa phương, phù hợp chủ đề đang thực hiện
* Bước 2: Xác định nội dung trong mỗi chủ đề Mức độ của các nội dungphụ thuộc vào đặc trưng của chủ điểm, đặc điểm hoạt động nhận thức của trẻ,đảm bảo được tính hợp lý, logic trong quá trình khám phá, có hệ thống và vừasức đối với trẻ Ưu tiên lựa chọn các nội dung hấp dẫn, thiết thực, gần gũi vớitrẻ…
* Bước 3: Cụ thể hóa nội dung GDBVMT vào các hoạt động của trẻ Dựavào các giai đoạn phát triển nhận thức của trẻ để xây dựng các nội dung giáodục
- Giai đoạn I: Khảo sát Giai đoạn này giáo viên cần có sự chuẩn bị chuđáo về môi trường, tâm thế cho trẻ và điều khiển hợp lý hoạt động thì trẻ sẽhứng thú, tích cực, chủ động và tích lũy được nhiều tri thức liên quan đến đốitượng
Trang 9- Giai đoạn II: Hình thành khái niệm Tri thức do trẻ tự tìm kiếm đượctrong giai đoạn khảo sát thường không đầy đủ, đôi khi thiếu chính xác, thiếu tính
hệ thống và tính khái quát Do vậy cần giúp trẻ có biểu tượng, khái niệm đúng
về sự vật hiện tượng xuang quanh để làm cơ sở tạo ra thái độ đúng của trẻ
- Giai đoạn III: Ứng dụng Giai đoạn này giúp trẻ lưu giữ thông tin lĩnh hộiđược về đối tượng Với ý nghĩa GDBVMT thì đây là cơ hội cho trẻ thể hiện thái
độ đúng với sự vật, hiện tượng, môi trường xung quanh
Ví dụ 1: Chủ đề “ Trường mầm non” nội dung GDBVMT đưa vào dạy trẻ là: Nhận biết môi trường sạch - bẩn và sự ảnh hưởng đến sức khoẻ của con
người; Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường ở trong trường học; Cách phòngtránh khi môi trường bị ô nhiễm; Cách giữ gìn vệ sinh trường lớp sạch sẽ; Tiếtkiệm trong tiêu dùng, sinh hoạt; Sắp xếp ĐDĐC gọn gàng, giữ gìn đồ dùng, đồchơi…
4.2 Giáo dục trẻ thông qua các hoạt động học:
Trẻ được tham gia nhiều vào các hoạt động khác nhau: phát triển thể chất,khám phá khoa học, âm nhạc, làm quen tác phẩm văn học, tạo hình mỗi hoạtđộng trên đều có những đặc trưng riêng và có ưu thế khác nhau như: trẻ quansát, đàm thoại, thực hành trải nghiệm, thí nghiệm, chơi các trò chơi với trẻ đểtrẻ nhận ra được những việc làm tốt, không tốt, những hành động đúng – hànhđộng không đúng kích thích trẻ suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, có thái độ phù hợpvới môi trường trong và ngoài lớp học
Trong giờ học tạo hình, ngoài việc cho trẻ làm các bài tập trong vở theoquy định, tôi còn tạo cơ hội cho trẻ được tạo hình trên những chiếc túi giấy vớinhững chiếc lá khô, tăm bông, ống hút để in màu trang trí thành những chiếc túiđáng yêu và ngộ nghĩnh Qua giờ học, tôi hướng dẫn trẻ sử dụng túi giấy thaythế túi nylon - một hành động đẹp đẻ bảo vệ môi trường (Ảnh minh chứng - Phụlục)
Trong các đợt hội thi, hội giảng cấp trường, tôi đã sáng tạo trong việc tổchức các hoạt động giáo dục, tái chế đồ dùng dạy học từ nhựa và đưa vào sửdụng đạt hiệu quả dưới hình thức cho trẻ tái chế các chai, lọ, cốc nhựa thànhnhững đỗ dùng có ích trong cuộc sống như: tạo hình thành chậu hoa, hộp bút,làn đi chợ, túi xách Giờ dạy tham gia thi cấp trường được đánh giá cao vàđược xếp giải (Ảnh minh chứng - Phụ lục)
Bên cạnh đó, tôi thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho trẻ vềgiáo dục bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải nhựa”; “Phân loại rácthải” Trong năm học tôi thường tổ chức cho trẻ hoạt động tại phòng Steam.Trẻ không chỉ được cùng cô tham gia các thí nghiệm, các hình thức khám phá
Trang 10thú vị để lĩnh hội kiến thức khoa học mà trẻ còn được thỏa sức sáng tạo vớinhững chai, lọ nhựa, hộp giấy, lon sữa, chai nước ngọt để tạo nên những sảnphẩm mới, những đồ chơi thú vị cho riêng mình và cho các bạn (Ảnh minhchứng - Phụ lục)
4.3 Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động khác
Nội dung GDBVMT trong trường mầm non được tích hợp trong cáchoạt động giáo dục dưới nhiều hình thức: Theo định hướng của giáo viên, theo ýthích của trẻ hoặc trong thời gian dạo chơi ngoài trời, tham quan
4.3.1 Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động vui chơi:
Hoạt động chơi mang tính tích hợp cao trong giáo dục trẻ Hoạt động
chơi được tổ chức đáp ứng nhu cầu của trẻ, đồng thời tích hợp nội dung giáodục, trong đó có các nội dung GDBVMT
- Thông qua các trò chơi phân vai: trẻ được đóng vai và thể hiện các côngviệc của người làm công tác bảo vệ môi trường như: Trồng cây, chăm sóc cây,thu gom rác, xử lý các chất thải Trò chơi bác sĩ, y tá (Khám chữa bệnh cho mọingười, chú ý giữ gìn vệ sinh phòng khám, xử lý rác thải y tế ); đóng vai cảnhsát giao thông đi bắt những người vi phạm lấn chiếm vỉa hè, gây mất trật tự côngcộng, đi sai đường, bán hàng rong giáo dục trẻ luật lệ an toàn giao thông vàbảo vệ môi trường Trò chơi gia đình: dọn dẹp nhà cửa, lau chùi nền nhà sạch sẽ,ngăn nắp; quần áo gấp gọn gàng, đi mua đồ dùng gia đình, giữ gìn không rơi vỡ, trước khi ăn phải rửa tay, rửa mặt sạch sẽ nhắc nhở mọi người phải tiết kiệmtrong sinh hoạt Trò chơi nấu ăn: tập làm món ăn đơn giản, chú ý vệ sinh dụng
cụ nhà bếp, tiết kiệm nước
* Tạo các tình huống có vấn đề để trẻ xử lý.
Đây là một hoạt động thực hành, giáo viên có thể đưa ra các tình huống giảđịnh khác nhau có thể xảy ra trong thực tiễn hoặc tận dụng các tình huống thựcđang xảy ra để yêu cầu trẻ giải quyết Trong khi trò chuyện với trẻ tôi đưa ranhững tình huống giả định có tính chất BVMT như:
- Khi thấy vòi nước đang chảy tràn ra ngoài các con sẽ làm gì? Vì sao?
- Khi đi qua những nơi có nhiều khói, bụi các con phải làm gì? Vì sao?
- Nếu con thấy bạn ăn bánh xong không bỏ vỏ vào thùng rác mà vứt xuốngsân trường con sẽ làm gì?
Ngoài ra tôi luôn tận dụng những tình huống xảy ra trong lớp học đểGDBVMT cho trẻ chẳng hạn như: Trong giờ học Tạo hình khi có giấy thủ côngvụn rơi ra lớp; Khi đồ dùng, đồ chơi có bụi bẩn; Trong khi ăn có cơm rơi vãi… Bên cạnh đó tôi còn sử dụng tranh ảnh, câu chuyện có tình huống để trẻ
tự suy nghĩ và giải quyết…
Trang 11- Thông qua các trò chơi học tập: Trẻ tìm hiểu các hiện tượng trong môitrường, học cách phân loại, so sánh, phân loại các hành vi tốt - xấu đối với môitrường, phân biệt môi trường sạch – bẩn và tìm ra nguyên nhân của chúng; chotrẻ giải các câu đố, kể lại các câu chuyện về BVMT
- Thông qua các trò chơi vận động: Trẻ mô tả các hành vi BVMT hoặc làmhại môi trường: động tác cuốc đất, trồng cây, tưới nước, bắt sâu – chặt cây, dẫmlên cỏ
- Thông qua các trò chơi đóng kịch: Trẻ thể hiện nội dung các câu chuyệnBVMT, thể hiện các hành vi có lợi và hành vi có hại cho môi trường
- Trò chơi với một số phương tiện, công nghệ hiện đại (Máy vi tính ): trẻnhận biết môi trường bẩn – sạch, tìm nguyên nhân và cách làm cho môi trườngsạch hơn
4.3.2 Thông qua tổ chức giờ ăn, ngủ cho trẻ:
Đây là hoạt động nhằm hình thành các nề nếp thói quen trong sinh hoạt,tôi thường xuyên nhắc trẻ phải biết kê bàn ngay ngắn, biết lấy khăn, lấy đĩađựng cơm rơi vãi và để khăn ướt lau miệng Sau đó ra xếp hàng rửa tay bằng xàphòng theo qui trình 7 bước (cô bao quát nhắc nhở trẻ thực hiện đúng thứ tự cácbước) Trong khi ăn cô nhắc trẻ ăn hết xuất, khi ho phải lấy tay che miệng,không nói chuyện trong khi ăn Ăn xong biết xếp bát, thìa vào nơi quy định mộtcách gọn gàng, rửa tay, lau miệng (nhắc nhở trẻ tiết kiệm nước, rửa xong nhớvặn khóa vòi nước )
Nhắc trẻ giữ gìn vệ sinh phòng, nhóm sạch sẽ, đi vệ sinh phải đúng nơiquy định, biết tự lấy gối đi ngủ,
4.3.3 Thông qua hoạt động đi dạo, thăm quan.
Trẻ được quan sát trực tiếp với môi trường tự nhiên, các địa danh xungquanh trường, lớp để trẻ cảm nhận về vẻ đẹp của môi trường quanh trẻ và có ý
thức giữ gìn và bảo vệ Tôi cho trẻ được đi thăm quan môi trường trong lớp học
của những lớp học khác, khu vực quanh trường, thăm quan nghĩa trang liệtsĩ, Yêu cầu trẻ nhận xét về vệ sinh môi trường ở tại nơi đó và tìm ra cách khắcphục BVMT
4.3.4 Thông qua hoạt động lao động.
Nội dung BVMT được thực hiện thông qua hoạt động lao động và đượctriển khai, tích hợp vào các chủ đề, gồm các dạng lao động như:
- Lao động tự phục vụ (đại tiểu tiện đúng chỗ, để đồ dùng cá nhân gọngàng, ngăn nắp ) giúp trẻ tự khẳng định được khả năng của mình, góp phầntham gia vào lao động thực sự của người lớn và các bạn cùng tuổi nhằm BVMT
ở gia đình, trường lớp sạch đẹp
Trang 12- Lao động chăm sóc vật nuôi, cây trồng.
- Lao động vệ sinh môi trường (lau chùi đồ chơi, xếp dọn đồ dùng ngănnắp, nhặt rác, thu gom lá ở sân trường
Tôi hướng dẫn trẻ làm một số đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu thiênnhiên và vật liệu đã qua sử dụng: Lấy lá chuối làm kèn, nhặt hoa cỏ dại tập góihoa tặng cô, tặng mẹ Thông qua đó tôi giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm và laođộng sáng tạo Thường vào các buổi thứ 6 cuối tuần tôi cho trẻ lao động vệ sinhMTXQ trường lớp như: Tổ Hoa Hồng: Thu gom rác xung quanh trường (nhặtgiấy vụn, vỏ bimbim, vỏ hộp sữa, thu gom lá bỏ vào thùng rác ); Tổ Hoa Cúc:Lau đồ dùng, đồ chơi, các giá để đồ chơi của lớp; Tổ Hoa Mai: Sắp xếp đồ chơiđúng nơi quy định
4.3.5 Thông qua hoạt động nêu gương.
Hoạt động nêu gương cũng là một trong những hoạt động để tôi tích hợpGDBVMT, giúp cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường một cách hiệu quả nhất.Vào những buổi nêu gương cô cho trẻ nêu kể những việc làm tốt giúp cô giáo vàcác bạn như: biết kê bàn ăn, biết gấp khăn, biết nhặt rác bỏ vào thùng, biết chàohỏi, khi mắc lỗi với cô hoặc bạn thì biết xin lỗi, khi có người khác giúp đỡ haycho quà thì biết cảm ơn
Tôi tuyên dương, khích lệ trẻ kịp thời và cho trẻ được cắm cờ, trong đóchú trọng khen ngợi những trẻ đã có hành vi bảo vệ môi trường như: nhặt lárụng, quét lớp, kê sạp ngủ, xếp gối, tiết kiệm nước khi rửa tay, rửa chân Đồngthời chú ý phát hiện và nhăc nhở nhẹ nhàng những trẻ có hành vi chưa tốt vớimôi trường như: để đồ dùng, đồ chơi chưa gọn gàng, vứt rác bừa bãi
4.3.6 Thông qua hoạt động lễ hội.
Hoạt động lễ hội có một vị trí rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ bảo
vệ môi trường Thông qua việc tổ chức lễ hội, hình thành ở trẻ các kỹ năng, thái
độ, hành vi tích cực về các địa danh và môi trường, biết bảo vệ, giữ gìn môitrường và các địa danh nơi diễn ra lễ hội
5 Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin trong GDBVMT – Nói không với rác thải nhựa
Trong giai đoạn hiện nay, việc ứng dụng và sử dụng công nghệ thông tinvào công tác giảng dạy là vô cùng quan trọng, sử dụng công nghệ thông tin giúpcho trẻ có tư duy trực tiếp để phát huy tính tích cực của trẻ, trẻ hứng thú baonhiêu thì kết quả đạt được càng lớn Nếu lựa chọn đề tài để dạy trẻ trên mọi tiếthọc mà chỉ có tranh ảnh không thì trẻ rất dễ bị nhàm chán, chất lượng trẻ chắcchắn sẽ không cao Chính vì vậy mà tôi luôn tìm tòi học hỏi cách làm các hiệu
ứng PowerPoint và sử dụng “Phần mềm giáo án điện tử” để cho trẻ xem các