TR NG I H C KINH T QU C DÂN
***
CHU TH THU TRANG
HOÀN THI N CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH T I
Chuyên ngành: K toán, tài v và phân tích ho t ng kinh t
TÓM T T LU N V N TH C S
Hà n i, N m 2008
Trang 21 Tính c p thi t c a tăi:
L ch s phât tri n c a h th ng NH luôn g n li n v i s phât tri n kinh t c a
m i qu c gia H th ng NH c a m t qu c gia có th coi lă huy t m ch c a c n n kinh
t Vì v y, mu n phât tri n kinh t qu c gia thì không th không quan tđm phât tri n h
th ng NH th ng m i, c bi t lă trong k nguyín c a toăn c u hoâ hi n nay
Tính ph thu c, h tr l n nhau gi a câc NH trong toăn h th ng NH nh
m t th th ng nh t ê khi n cho s t n t i vă phât tri n c a m i NH tr thănh nhđn
t quan tr ng óng góp văo s t n t i vă phât tri n c a c h th ng Vi c ânh giấng hi u qu ho t ng kinh doanh có m t t m quan tr ng c bi t i v i m t
NH, b i vì ch khi ânh giâ úng hi u qu ho t ng kinh doanh m i giúp NH nhìn
nh n c th m nh c ng nh i m y u c a mình t ó có nh h ng chi n
c phât tri n úng n, t o kh n ng c nh tranh trong môi tr ng kinh doanh y
bi n ng
V y hi u qu ho t ng kinh doanh c a m t NH c o l ng nh th năo
vă b ng ph ng ti n gì? Lăm th năo bi t m t NH kinh doanh có hi u qu haykhông, ho t ng c a nó có âp ng c câc m c tiíu chi n l c mă ban lênh o
NH t ra hay không, có ti m n nh ng r i ro tr ng y u hay không…? Ph n l n
nh ng cđu h i ó có th tìm th y cđu tr l i qua vi c phđn tích tăi chính c a NH
th ng m i vă có l ch có th tìm th y qua phđn tích tăi chính mă thôi Xu t phât
t th c t ó, b n thđn l i ang công tâc t i m t NH TMCP Vi t Nam, có c
nh ng hi u bi t nh t nh v h th ng tăi chính c a ngđn hăng mình nói riíng văcâc NH TMCP Vi t Nam nói chung Do ó, v i mong mu n c óng góp văo sphât tri n vă l n m nh c a ngănh ngđn hăng ang công tâc hi n nay, tôi quy t nh
ch n tăi : “Hoăn thi n công tâc phđn tích tăi chính t i câc NH TMCP Vi t Nam”lăm tăi cho lu n v n th c s c a mình
2 M c ích nghiín c u:
Thông qua vi c nghiín c u, ânh giâ th c tr ng công tâc phđn tích tăi chính
t i câc NH TMCP Vi t Nam xu t nh ng gi i phâp vă ki n ngh nh m hoăn
Trang 3cho công tác phân tích tài chính tr thành m t công c có hi u qu trong qu n tr NH.
ph ng pháp i u tra, ph ng v n tr c ti p và m t s ph ng pháp nghiên c u kinh
6 K t c u lu n v n:
B n lu n v n ngoài ph n m u và k t lu n, c trình bày theo 3 ch ng:
Ch ng 1: C s lý lu n chung v công tác phân tích tài chính trong các NH TMCP
Ch ng 2: Th c tr ng công tác phân tích tài chính t i các NH TMCP Vi t Nam
Ch ng 3: M t s gi i pháp hoàn thi n công tác phân tích tài chính t i các NHTMCP Vi t Nam
Trang 4S LÝ LU N CHUNG V CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH
1.1 Khái ni m v công tác phân tích tài chính NHTM
Công tác phân tích tài chính là cách th c t ch c nhân l c, v t l c và s
d ng m t t p h p các khái ni m, ph ng pháp và các công c cho phép x lý cácthông tin k toán và các thông tin khác v qu n lý, nh m ánh giá tình hình tàichính c a m t doanh nghi p, ánh giá r i ro, m c và ch t l ng hi u qu ho t
ng c a doanh nghi p ó
Tuy nhiên, NHTM là m t lo i doanh nghi p c bi t, v i c tr ng ch y u
là kinh doanh ti n t , các công c trên th tr ng tài chính và các d ch v tài chính
Do ó, công tác phân tích tài chính c a NHTM là cách th c t ch c nhân l c, v t
l c vào vi c x lý các thông tin tài chính, phân tích thông tin d a trên các tiêu chíánh giá t ng h p v ho t ng kinh doanh c a NHTM
Các tiêu chí ánh giá c s p x p theo các ph ng pháp phân tích khoa
h c, s d ng ngu n thông tin t các báo cáo tài chính và các báo cáo khác v ho t
ng kinh doanh c a NH M c tiêu c a phân tích tài chính NHTM là nh m rút ra
nh ng nh n xét, ánh giá k t qu ho t ng kinh doanh c a NHTM c v m t ch t
l n m t l ng
1.2 M c ích, ý ngh a c a công tác phân tích tài chính NHTM 1.2.1 M c ích
M c ích c a phân tích tài chính là làm rõ xu h ng phát tri n và th c tr ng
c a các ho t ng kinh doanh, nh m giúp các nhà qu n lý n m b t c tình hìnhkinh doanh c a n v v i y các m t m nh, y u c ng nh nh ng thu n l i, khó
kh n trong t ng giai n, t ó có c s ra các quy t nh kinh doanh úng n
Trang 5ó có bi n pháp k p th i phòng ng a và ki m soát các r i ro ó.
- Phân tích tài chính giúp các nhà qu n tr trong quá trình ánh giá, o l ng
m c th c hi n c ng nh tính úng n c a chi n l c kinh doanh, t ó cócác i u ch nh k p th i giúp n v không i ch ch h ng
- Phân tích tài chính còn là i u ki n c n thi t cho các nhà qu n tr có c s
a ra các bi n pháp thích h p trong vi c s d ng ngu n v n, s d ng ngu n nhân
l c góp ph n h n ch r i ro và nâng cao l i nhu n cho n v mình
1.3 N i dung công tác phân tích tài chính NHTM 1.3.1 Các p ng pháp áp d ng trong phân tích tài chính NHTM
1.3.1.1 Ph ng pháp t l
Ph ng pháp t l c coi là ph ng pháp phân tích truy n th ng thông d ng
nh t trong phân tích tài chính P ng pháp này s d ng các t l ti n hành phântích Các t l c thi t l p b ng cách so sánh ch tiêu này v i ch tiêu khác
1.3.1.2 Ph ng pháp phân tích Dupont
Ph ng pháp Dupont là ph ng pháp phân tích nh m ánh giá s tác ng
ng h gi a các t l tài chính b i vì b n ch t c a ph ng pháp Dupont là phântích m t t s t ng h p c a doanh nghi p thành m t hàm s c a chu i các t s có
m i quan h nhân qu v i nhau Nh ó, ph ng pháp Dupont tr thành m t công
c h u ích phân tích nh h ng c a m i t s ó i v i t s t ng h p, giúp cácnhà phân tích ánh giá c nguyên nhân d n n vi c thay i c a t s t ng h p
1.3.1.3 Ph ng pháp so sánh
Ph ng pháp so sánh là vi c i chi u các t l các th i k khác nhau v inhau ho c v i t l tiêu chu n xác nh c xu h ng phát tri n và m c bi n
Trang 61.3.3.1 Các mô hình th ng c áp d ng trong phân tích tài chính a) Mô hình ROE
b) Mô hình CAMELS c) H th ng ch tiêu PEARLS d) Mô hình Zeta
Nghiên c u các h th ng ch tiêu trên, có th th y r ng nh ng c m chungtrong n i dung phân tích tài chính NH t p trung vào 4 v n : Ch t l ng ngu n
v n, ch t l ng tài s n, kh n ng sinh l i và kh n ng thanh kho n c a NH
1.3.3.2 Phân tích ngu n v n và s d ng v n c a NHTM a) Phân tích qui mô và c c u
Vi c phân tích quy mô, c c u ngu n v n và tài s n c a NH nh m tìm ra m t
c u v n - tài s n v i quy mô h p lý nh t ph i m b o các n i dung sau:
• Th ng kê y , k p th i các thay i v t tr ng và quy mô các lo i ngu n
v n, lo i tài s n có c s d li u làm c n c cho vi c phân tích
• Phân tích các nhân t g n li n v i s thay i ó (các nhân t nh h ng và
b nh h ng), t ó rút ra c m i liên h gi a s l ng, c u ngu n - tài s n
v i các nhân t nh h ng và ng th i th y c c tính c a th tr ng u vào
và u ra c a NH
• T vi c phân tích các nhân t nh h ng và b nh h ng b i quy mô, k t
c u c a ngu n ti n và tài s n, NH có c s a ra các quy t nh phù h p trong
vi c thay i quy mô và c u c a chúng
b) Phân tích lãi su t
Phân tích lãi su t là vi c xác nh thành ph n và c c u lãi su t thu c c ng
nh ph i tr t các tài s n u t và ngu n v n huy ng khác nhau nh m m b oduy trì quy mô, k t c u tài s n- ngu n v n phù h p v i m c sinh l i m c tiêu c a
NH Vì v y, vi c phân tích lãi su t ph i m b o các n i dung sau:
• Th ng kê lãi su t bình quân thu c t m i lo i tài s n
• Th ng kê lãi su t bình quân ph i tr cho m i lo i ngu n v n huy ng c
Trang 7• Phân tích lãi su t huy ng trong m i quan h v i lãi su t u t , cho vay vàthu nh p ròng c a NH.
c) Phân tích chi phí v n
Ngu n v n trong b ng cân i tài s n c a m t NH bao g m hai b ph n là n
và v n ch s h u Chi phí v n c a m t NH là nh ng chi phí mà NH ph i tr cóquy n s d ng nh ng ngu n v n ó Phân tích chi phí v n là c s c a vi c xác nhgiá bán i v i các s n ph m tín d ng c a NH c ng nh giúp NH có kh n ng ki msoát ch t ch h n chi phí, nh m m b o cho NH t c m c l i nhu n m c tiêu
d) Phân tích kh n ng an toàn c a v n ch s h u
M c an toàn c a v n c xác nh b ng t l gi a t ng s v n ch s h utrên t ng tài s n ã c u ch nh theo m c r i ro
e) Phân tích ch t l ng tài s n
Khi ánh giá ch t l ng tài s n, nhà phân tích th ng chú tr ng ánh giá ch t
ng ho t ng tín d ng c a NH Khi phân tích ch t l ng tín d ng, là ph i phân
lo i các kho n n qu n lý chúng m t cách hi u qu
•NHNN có quy nh v vi c TCTD ph i th c hi n phân lo i n theo 5 nhóm:Nhóm 1-N tiêu chu n, nhóm 2-N c n chú ý, nhóm 3-N d i tiêu chu n,nhóm4-N nghi ng , nhóm 5-N có kh n ng m t v n
Ba lo i n sau c xem nh n quá h n T l n x u cao không ch báo ng
s phát sinh kho n ph i thanh lý l n trong t ng lai mà còn th hi n s gi m sút thu
nh p hi n t i do các kho n n này không còn em l i l i nhu n cho NH
f)Phân tích khe h nh y c m lãi su t - M i liên h gi a ngu n v n và tài s n
M t trong nh ng lo i r i ro mà b t k m t NH nào c ng khó tránh kh i hoàntoàn là r i ro lãi su t H n th , s thay i lãi su t còn nh h ng t i giá tr th
tr ng c a tài s n và n , làm thay i giá tr v n ch s h u c a NH
Nh ng tài s n, ngu n v n ch u tác ng c a s thay i lãi su t t i giá tr b nthân nh v y c g i là các tài s n nh y c m lãi su t và n nh y c m lãi su t Skhông cân b ng gi a tài s n nh y c m lãi su t và n nh y c m lãi su t s t o ra m t
Trang 8su t th tr ng thay i.
i) Các ch tiêu s d ng trong phân tích 1.3.3.3 Phân tích thanh kho n c a NHTM a) M c ích
Do c thù ho t ng là nh n g i cho vay, nên các NHTM th ng xuyên
i m t v i nhu c u chi tr ti n g i n h n ho c ti n g i thanh toán, NH c ng luôn
Th c t hi n nay có ba mô hình qu n lý thanh kho n: Qu n lý ngu n l ng,
Qu n lý tài s n l ng và Qu n lý thanh kho n cân i
c) Các ch tiêu s d ng trong phân tích thanh kho n 1.3.3.4 Phân tích kh n ng sinh lãi c a NHTM
T su t sinh l i trên v n ch s h u th ng (ROE) o l ng m c thu nh p
c a các kho n u t c a c ông Nó c xác nh b ng cách l y thu nh p ròngchia cho v n ch s h u th ng
a) M c ích
Kh n ng sinh l i c a NH nh h ng t i m c c t c tr cho các c ông và do
ó, nh h ng t i giá tr c phi u c a NH Kh n ng sinh l i c a m t NH luôn là
m i quan tâm c a t t c các c ông, các nhà u t c ng nh các nhà qu n tr NH
b) N i dung
Kh n ng sinh l i c a m t NH tr c h t th hi n hi u qu s d ng tài s n,
s d ng hi u qu v n ch s h u Kh n ng này c th hi n qua ch s ROE - t
Trang 9nó th hi n thu nh p mà các c ông nh n c t vi c u t vào NH.
Cu i cùng, thu nh p trên c phi u (EPS) là ch tiêu c các nhà u t và công r t quan tâm, o l ng tr c ti p thu nh p c a các ch s h u NH tính trên m i
c phi u ang l u hành
c) Các ch tiêu s d ng trong phân tích kh n ng sinh l i c a NHTM d) Phân tích giá tr th tr ng c a doanh nghi p
H s giá- thu nh p (P/E) c xác nh b ng cách l y giá th tr ng c a m t
c phi u chia cho thu nh p trên m t c phi u T s tr giá th tr ng – giá tr ghi s( M/B) c xác nh b ng cách l y giá tr th tr ng c a m t c phi u chia cho giá
tr ghi s c a m t c phi u Nó a ra tín hi u mà các nhà u t dành cho doanhnghi p T s M/B nhìn chung i di n cho các doanh nghi p v i ROE cao
1.4 T ch c công tác phân tích tài chính NHTM
công tác phân tích t c hi u qu cao nh t NH ph i có riêng m t b
ph n ph trách công tác tài chính, và b phân này ph i ch u s qu n lý tr c ti p c aban i u hành cao nh t NH
Ph m vi phân tích là toàn b h th ng NH và các n v thu c NH nh các chinhánh, phòng giao d ch, các công ty thành viên
Th i gian phân tích th ng là nh k tháng, quý, n m Có m t s báo cáo phântích c n m c dày h n n tu n, th m chí n t ng ngày Nhìn chung, công tác t ch cphân tích c ti n hành theo các b c:L p k ho ch phân tích-Thu th p và x lýthông tin -Ti n hành phân tích-T ng h p và báo cáo d li u
1.5 Các nhân t nh h ng n công tác phân tích tài chính NHTM 1.5.1 Nhân t ch quan
Nhân t con ng i và nhân t công ngh
1.5.2 Nhân t khách quan
- H th ng v n b n pháp quy c a Nhà n c v công tác phân tích tài chính:
- Các ch tiêu trung bình chu n làm tham s so sánh cho các NHTM:
- Môi tr ng kinh t , xã h i
Trang 10TH C TR NG CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH T I CÁC NH TMCP
Th i k I: Th i k n n kinh t c a Vi t Nam trong c ch t p trung bao c p.
Th i k II: (1987-1990) ây là th i k u c a giai n i m i, h th ngngân hàng c a Vi t Nam chuy n sang ngân hàng hai c p
a) Ngân hàng Trung ng:
Ngân hàng Trung ng là c quan qu n lý Nhà n c trong l nh v c ti n t Ngân hàng Trung ng c quy n phát hành gi y b c vào l u thông Ngân hàngTrung ng không tr c ti p giao d ch v i các doanh nghi p và cá nhân
b) Ngân hàng trung gian:
Ngân hàng trung gian là nh ng doanh nghi p th c hi n kinh doanh ti n t ,
ho t ng theo c ch h ch toán kinh t c l p
Th i k th III: ây là th i k h th ng NH ho t ng theo pháp l nh NH
T n m 1992, ã d y lên m t làn sóng thành l p các ngân hàng ki u m i, g i
là các NH TMCP NH TMCP là m t lo i NHTM c c ph n hóa t các doanhnghi p nhà n c, các NHNN, các doanh nghi p t nhân và cá th M t ch c n ng
i n hình c a NH TMCP là ho t ng nh m t khu v c NH t nhân Các ho t
ng c a nó d a trên v n góp c ph n
n nay c n c có 6 NH th ng m i qu c doanh, 34 NH TMCP, 37 chinhánh NH n c ngoài, 5 NH liên doanh, 53 v n phòng i di n c a NH n c ngoài.Cùng v i quá trình hình thành và phát tri n c a kinh t th tr ng, cácNHTMCP ra i ho t ng v i 100% là vì m c tiêu l i nhu n, ây là s khác bi t
n b n c a NHTMCP v i các lo i hình NH c hình thành th i gian tr c Vi cánh giá hi u qu ho t ng c a h th ng NHTMCP vì th c ng c th c hi n
Trang 112.1.2 c m ho t ng, c c u t ch c u hành và k t qu kinh doanh c a các ngân hàng TMCP Vi t Nam
• Chi t kh u th ng phi u và cho vay th ng m i:
• Cho thuê mua:
2.1.2.2 c m t ch c b máy qu n lý ho t ng kinh doanh
Các NH TMCP u t ch c b máy qu n lý ho t ng s n xu t kinh doanhtheo nguyên t c t p trung:
i h i ng c ông là c quan quy n l c cao nh t c a NH có quy n quy t
nh v chi n l c phát tri n c a NH, b u ra H i ng Qu n tr và Ban Ki m soát
H i ng Qu n tr là c quan Qu n tr NH; có toàn quy n nhân danh NHquy t nh nh ng v n liên quan n m c ích, quy n l i c a NH,
Ban ki m soát là c quan ki m tra ho t ng tài chính c a NH; giám sát vi c
Trang 12Ban i u hành th c ch t là ban t ng giám c g m T ng giám c, phó T nggiám c và b ph n tr lý Ban u hành th c hi n vi c u hành ho t ng kinhdoanh c a NH theo úng chi n l c kinh doanh c a h i ng qu n tr ã ra c ng
nh tuân th theo pháp lu t và h ng d n c a NHNN Các phòng ban ch c n ng
c xây d ng giúp vi c cho ban u hành trong ho t ng kinh doanh NHCác chi nhánh c thành l p các t nh ho c a ph ng thích h p và ho t
ng trên h u h t các m ng mà H i s Ngân hàng ó th c hi n, tuy nhiên có th
ho t ng v i m t quy mô nh h n
Tùy quy mô và m c tiêu hành ng, t ng NH TMCP xây d ng cho mình m t
b máy ho t ng riêng, phù h p
2.1.2.3 K t qu ho t ng kinh doanh c a các NH TMCP Vi t Nam
2.2 Th c tr ng công tác phân tích tài chính t i các NH TMCP Vi t Nam
2.2.1 T ch c công tác phân tích tài chính
2.2.1.1 Công tác chu n b ngu n d li u phân tích chu n b cho d li u cho công tác phân tích, các NH ti n hành t p h p s
li u t các chi nhánh, phòng giao d ch lên toàn NHTùy vào m c hi n i c a công ngh c a t ng NH mà vi c thu th p d li u phân tích c a các NH c th c hi n khác nhau
Các d li u dùng phân tích cu i m i n m thì có thêm các báo cáo tài chínhsau ki m toán trong ó có ch rõ các bút toán i u ch nh c a ki m toán là gì vànguyên nhân c a s u ch nh ó T ó cán b phân tích c ng có th thay i l i k t
qu phân tích ã ti n hành tr c ây khi l y d li u phân tích mà ch a qua ki m toán
2.2.1.2 Công tác t ch c nhân s phân tích
T ch c nhân s th c hi n công tác phân tích tài chính ph thu c vào c
i m ho t ng kinh doanh và c thù c a t ng ngân hàng, vào trình nh n th c
c t m quan tr ng và ích l i c a vi c phân tích tài chính c a ban lãnh o NH
Th c ch t, ch a có NH TMCP nào t ch c phòng ban ho c i ng riêng th c
hi n công tác phân tích tài chính mà ch m i ti n hành t i các phòng ban khác nhau