- Gv: Có thể nói, nếu bài Cảnh khuya thể hiện tình yêu TN, yêu nước, mối lo âu và tinh thần trách nhiệm đối với sự nghiệp của nước thì bài Nguyên tiêu vừa nối tiếp vừa nâng cao những cảm[r]
Trang 1Bài 12
Kết quả cần đạt
- Cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình yêu quê hơng yêu nớc của Hồ Chí Minh trong hai bài thơ: Cảnh khuya và rằm tháng riêng
- Nắm đợc thể hơ và những nét đặc sắc về nghệ thuật của hai bài thơ
- Nắm đợc khái niệm thành ngữ, ý nghĩa của thành ngữ
- Viết tốt bài tập làm văn số 3 theo yêu cầu của văn biểu cảm
- Biết phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
Ngày soạn : 25 / 10 / 2009
Ngày dạy : 7A: 3 / 11 / 2009
7B: 2 / 11 / 2009
Tiết 45
Cảnh khuya, rằm tháng riêng
(Hồ Chí Minh)
A, Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh :
- Cảm nhận và phõn tớch được tỡnh yờu thiờn nhiờn gắn liền với lũng yờu nước, phong thỏi ung dung của Hồ Chớ Minh biểu hiện trong 2 bài thơ
- Biết được thể thơ và chỉ ra được những nột đặc sắc về nghệ thuật của hai bài thơ
B- Chuẩn bị:
- Đồ dựng: Bảng phụ giải nghĩa yếu tố Hỏn Việt
- Những điều cần lưu ý:
Hai bài cú những điểm giống nhau như cựng được HCM sỏng tỏc ở Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc khỏng chiến chống Phỏp, cựng viết về cảnh trăng đẹp và đều là thơ tứ tuyệt
C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:
1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………
7B:……… ………
2, Kiểm tra bài cũ:
3, Tổ chức dạy và học bài mới
Sinh thời Bỏc Hồ chưa bao giờ tự nhận mỡnh là 1 nhà thơ, song sự nghiệp thơ văn của Người để lại, lại chứng tỏ Người là 1 nhà thơ lớn của dõn tộc Hai bài thơ ta học hụm nay
sẽ giỳp ta hiểu được tài năng và nột đẹp tõm hồn của Người
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Nội dung
- Hs đọc chỳ thớch* - sgk
H Nờu những hiểu biết của em về tỏc giả và tỏc
phẩm?
- Hướng dẫn đọc: Giọng chậm, thanh thản và
sõu lắng, nhấn mạnh điệp ngữ chưa ngủ; nhịp3/4 - 4/3
- 2/5
- Giải thớch từ khú
H Hs đọc 2 cõu đầu, 2 cõu em vừa đọc miờu tả
cảnh gỡ ?
H Cảnh rừng Việt Bắc vào lỳc đờm khuya được
miờu tả thụng qua những sự vật nào? ( suối, trăng, cổ
thụ, hoa)
H Suối được miờu tả với đặc điểm gỡ? (suối
trong như tiếng hỏt xa)
H Khi miờu tả tiếng suối, tỏc giả đó sử dụng
biện phỏp nghệ thuật gỡ? (hỡnh ảnh so sỏnh đặc sắc:
tiếng suối là õm thanh của TN với tiếng hỏt là õm
thanh của con người)
H Tỏc dụng của biện phỏp nghệ thuật đú ?
(Làm cho tiếng suối của rừng Việt Bắc trở nờn gần gũi
với con ng hơn và mang sức sống trẻ trung hơn)
H ở cõu 2, tỏc giả đó sử dụng biện phỏp nghệ
thuật gỡ? Tỏc dụng của biện phỏp nghệ thuật đú?
H Hai cõu thơ đầu đó tạo được 1 vẻ đẹp TN
như thế nào?
- Gv: Hai cõu thơ đầu miờu tả cảnh TN vào 1
đờm rất khuya ở nỳi rừng Việt Bắc Trong sự yờn lặng
của nỳi rừng, tiếng suối chảy rúc rỏch trong đờm khuya
nghe như tiếng hỏt từ xa vẳng lại Thơ xưa thường so
sỏnh tiếng suối với tiếng đàn: Cụn Sơn suối chảy rỡ
rầm, Ta nghe như tiếng đàn cầm bờn tai (Ng.Trói) Cũn
ở đõy Bỏc lại so sỏnh tiếng suối với tiếng hỏt xa - đú là
õm thanh của loài người, thật gần gũi và đồng cảm biết
bao Hỡnh ảnh trăng lồng cổ thụ thật đẹp bởi ỏnh trăng
thấp thoỏng đan xen, hoà nhập trong tỏn lỏ cõy đung
I- Tác giả, tác phẩm:
sgk (141, 142 )
II- Phân tích A- Cảnh khuya:
a- Hai cõu đầu: Cảnh rừng Việt
Bắc vào lỳc đờm khuya
-> Hỡnh ảnh so sỏnh đặc sắc –
-> Điệp từ - Tạo bức tranh toàn cảnh sống động
=> Gợi vẻ đẹp TN trong trẻo, tươi sỏng
Trang 3Hoạt động của thầy và trò Nội dung
đưa trước giú ngàn, ỏnh trăng tạo hỡnh búng đen trắng,
đậm nhạt của cành lỏ xuống mặt đất cỏ hoa Tất cả hoà
quyện với nhau tạo nờn 1 khung cảnh TN thơ mộng
H Hs đọc 2 cõu thơ cuối - Hai cõu thơ em vừa
đọc tả cảnh hay tả tõm trạng? Đú là tõm trạng gỡ, của
ai?
H Bỏc chưa ngủ là vỡ cảnh đẹp của TN hay là vỡ
lớ do gỡ khỏc? (Bỏc chưa ngủ khụng phải để thưởng
ngoạn cảnh đẹp của TN mà là vỡ lo việc nước )
H Hai cõu thơ cú sử dụng biện phỏp nghệ thuật
gỡ ? Tỏc dụng của cỏc biện phỏp nghệ thuật đú?
.H Bài thơ đó cho em hiểu gỡ về Bỏc?
- Gv: Cảnh khuya vừa là bài thơ tả cảnh ngụ
tỡnh, vừa trực tiếp giói bày tỡnh cảm, tõm trạng của Bỏc
Hồ vào những năm thỏng đầu cuộc khỏng chiến chống
Phỏp gian khổ Đọc bài thơ chỳng ta vụ cựng cảm mến
và trõn trọng tỡnh yờu TN , tấm lũng yờu nước, tinh
thần trỏch nhiệm lớn lao của Người đối với việc dõn,
việc nước
Hd đọc: Bản phiờn õm đọc với nhịp: 4/3
-2/2/3; bản dịch thơ: 2/2/2 - 2/4/2
- Giải thớch từ khú: Nguyờn tiờu là đờm rằm
thỏng riờng đầu tiờn của 1 năm mới
H Bài thơ cú mấy nột cảnh? Đú là những nột
cảnh nào? (2 nột cảnh: Cảnh rằm thỏng riờng và hỡnh
ảnh con người giữa đờm rằm thỏng giờng)
- Hs đọc 2 cõu thơ đầu
H Hai cõu thơ em vừa đọc tả cảnh gỡ?
H Nguyệt chớnh viờn cú nghĩa là gỡ? (Trăng
trũn nhất)
H Cõu thơ thứ 2 cú gỡ đặc biệt về từ ngữ? Tỏc
dụng của biện phỏp nghệ thuật đú?
H Hai cõu đầu gợi cho ta 1 cảnh tượng như thế
b- Hai cõu thơ cuối: Tõm trạng vỡ
nước vỡ dõn của Bỏc
-> Miờu tả theo lối ước lệ của thơ
cổ điển:
Điệp từ => Bỏc là người yờu nước, yờu
TN và cú tinh thần trỏch nhiệm đối với nước, với dõn
B- Rằm thỏng giờng (Nguyờn tiờu):
a- Hai cõu thơ đầu: Cảnh đờm rằm thỏng giờng.
-> Sử dụng điệp từ - nhấn mạnh vẻ đẹp và sức sống mựa xuõn đang tràn ngập cả đất trời
=> Gợi tả 1 khụng gian cao rộng, bỏt ngỏt, tràn ngập ỏnh trăng sỏng
và sức sống của mựa xuõn trong đờm rằm thỏng riờng
Trang 4Hoạt động của thầy và trò Nội dung
nào?
- Gv: Cõu thơ đầu mở ra khung cảnh bầu trời
cao rộng, trong trẻo, nổi bật trờn bầu trời ấy là vầng
trăng trũn đầy, toả sỏng xuống khắp trời đất Cõu thứ 2
vẽ ra 1 khụng gian xa rộng, bỏt ngỏt như khụng cú giới
hạn với con sụng, mặt nước tiếp liền với bầu trời
Trong nguyờn văn chữ Hỏn, cõu thơ này cú 3 từ xuõn
được lặp lại, đó nhấn mạnh sự diễn tả vẻ đẹp và sức
sống mựa xuõn đang tràn ngập cả trời đất Cỏch miờu
tả kớong gian ở đõy giống như trong thơ cổ phương
Đụng, chỳ ý đến toàn cảnh và sự hoà hợp, thống nhất
của cỏc bộ phận trong cỏi toàn thể, khụng miờu tả tỉ
mỉ, chi tiết cỏc đường nột
H Cảnh xuõn ấy đó gợi lờn cảm xỳc gỡ trong
lũng tỏc giả?
- Hs đọc 2 cõu kết
H Hai cõu em vừa đọc tả gỡ?
- Gv: Yờn ba thõm xứ: là nơi tận cựng của khúi
súng vừa kớn đỏo vừa yờn tĩnh
H Em hiểu như thế nào về chi tiết: đàm quõn
sự? (Bàn cụng việc khỏng chiến chống Phỏp, bàn việc
hệ trọng của dõn tộc)
H Hai cõu kết đó cho ta thấy được cụng việc gỡ
của Bỏc? Qua đú em hiểu thờm gỡ về Bỏc?
- Hai bài thơ được sỏng tỏc theo thể thơ nào?
Em hóy nờu những nột đặc sắc về ND và NT của 2 bài
thơ? Hs đọc ghi nhớ
- Gv: Cú thể núi, nếu bài Cảnh khuya thể hiện
tỡnh yờu TN, yờu nước, mối lo õu và tinh thần trỏch
nhiệm đối với sự nghiệp của nước thỡ bài Nguyờn tiờu
vừa nối tiếp vừa nõng cao những cảm hứng ấy của Bỏc
Hồ, đồng thời thể hiện rừ hơn tinh thần chủ động,
phong thỏi ung dung, lạc quan, niềm tin vững chắc ở
sự nghiệp CM của vị lónh tụ, người chiến sĩ - người
nghệ sĩ HCM Bài thơ vừa mang õm điệu cổ điển vừa
thể hiện tinh thần thời đại, khoẻ khoắn, trẻ trung Nhờ
-> Gợi cảm xỳc nồng nàn, tha thiết với vẻ đẹp của TN
b- Hai cõu kết: Hỡnh ảnh con người giữa đờm rằm thỏng giờng.
- Bỏc cựng cỏc đồng chớ lónh đạo đang bàn việc nước
Thể hiện tinh thần yờu nước, thương dõn và phong thỏi ung dung, lạc quan của Bỏc
* Ghi nhớ: sgk (143 ).
- Thơ thất ngụn tứ tuyệt
* Luyện tập:
Trang 5Hoạt động của thầy và trò Nội dung
đú đờm rằm thỏng giờng ấy vốn đó sỏng, càng thờm
sỏng vỡ cú nhiều niềm vui toả sỏng
- Tỡm đọc và chộp lại một số bài thơ, cõu thơ của Bỏc
Hồ viết về trăng hoặc cảnh TN?
Đi thuyền trờn sụng Đỏy
Dũng sụng lặng ngắt như tờ
Sao đưa thuyền chạy, th chờ trăng theo
Bốn bề phong cảnh vắng teo
Chỉ nghe cút kột tiếng chốo thuyền nan
Lũng riờng riờng những bàn hoàn
Lo sao khụi phục giang san Tiờn Rồng
Thuyền về trời đó rạng đụng
Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi
(Hồ Chớ Minh)
4, Củng cố:
- Giỏo viờn hệ thống lại bài
5, Hớng dẫn học ở nhà:
- Học thuộc lũng 2 bài thơ, học thuộc ghi nhớ
- Soạn bài: Tiếng gà trưa
- Tiết sau kiểm tra phần Tiếng Việt
- ễn cỏc bài: Từ lỏy, đại từ, từ Hỏn Việt, quan hệ từ, từ đồng nghĩa, từ trỏi nghĩa, từ đồng
õm
D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:
………
.
………
*********************
Ngày soạn : 25 / 10 / 2009
Ngày dạy : 7A: 4 / 11/ 2009
7B: 4 / 11 / 2009
Tiết 46
Kiểm tra tiếng việt
A, Mục tiêu bài học:
Trang 61, Kiến thức: T duy,hệ thống lại những kiến thức về phần tiếng Việt đã học trong
ch-ơng trình lớp 7: Từ ghép, từ láy, đại từ, quan hệ từ, từ Hán việt từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa,
từ đồng âm
-Biết vận dụng kiến thức đã học để làm một số bài tập theo yêu cầu của bài kiểm tra
2, Kĩ năng: Rèn kĩ năng t duy, tái hiện kiến thức; kĩ năng tìm hiểu từ.
3, Thái độ: Giáo dục học sinh ý thức làm bài trung thực, nghiêm túc.
B, Chuẩn bị:
-Giáo viên : Hớng dẫn học sinh ôn tập Ra đề kiểm tra
-Học sinh : Ôn bài theo hớng dẫn của giáo viên
C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:
1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………
7B:……… ………
2, Kiểm tra bài cũ:
3, Tổ chức dạy và học bài mới
Đề bài.
Phần trắc nghiệm (3 điểm).
Hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng
1, Từ ghép đẳng lập là từ nh thế nào?
A Từ có hai tiếng có nghĩa
B Từ đợc tạo ra từ một tiếng có nghĩa
C Từ có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
D Từ có tiếng chính và tiếng phụ
2, Từ láy là từ nh thế nào?
A Từ có nhiều tiếng có nghĩa
B Từ có các tiếng giống nhau về phụ âm đầu
C Từ có các tiếng giống nhau về phần vần
D Từ có sự hòa phối âm thanh dựa trên một tiếng có nghĩa
3,Đại từ nào sau đây không dùng để hỏi về không gian?
A ở đâu? B Nơi đâu?
C Khi nào? D.Chỗ nào?
4, Quan hệ từ hơn trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?“ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? ” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
Trang 7A So sánh B Sở hữu.
C Nhân quả D Điều kiện
5, Từ nào sau đây đồng nghĩa với từ thi nhân ?“ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? ” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?
A Nhà văn B Nhà thơ
C Nhà báo C.Nghệ sỹ
6, Dùng từ Hán Việt nhằm mục đích gì?
A Tạo sắc thái trang trọng, thể hiện thái độ tôn kính
B Tạo sắc thái tao nhã, tránh gây cảm giác thô tục, ghê sợ
C Tạo sắc thái cổ, phù hợp với bầu không khí xã hội xa
D Cả 3 ý trên
Phần tự luận (7 điểm)
1, Tìm và giải thích nghĩa của từ đồng âm trong bài ca dao sau: (4 điểm)
Bà già đi chợ Cầu Đông,
Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng
Thầy bói gieo quẻ nói rằng,
Lợi thì có lợi nhng răng không còn
2, Kể ra 6 thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa (3 điểm).
Đáp án - biểu điểm.
Phần trắc nghiệm( 3 điểm)
Câu Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu5 Câu6
Đáp án đúng C D C A B D
Phần tự luận( 7điểm)
1, Câu 1(4 điểm): Học sinh xác định đúng các từ đồng âm :Từ Lợi(câu 1) đồng âm
với hai từ “ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? lợi” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? (câu 3) (2 điểm)
-Giải thích đúng nghĩa của các từ “ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? lợi” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? (2 điểm):
+Từ “ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?lợi” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? ở câu 1 là nói về lợi ích, lợi lộc (thuộc từ loại tính từ)
+Từ “ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?lợi” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? ở câu 3 là nói về một bộ phận trong khoang miệng của ngời có gắn với
“ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?răng” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì?( thuộc từ loại danh từ)
=>Hai từ này thuộc hai từ loại khác nhau, có nghĩa khác xa nhau nên là từ đồng âm
Trang 82, Câu 2(3 điểm): Học sinh lấy đúng 6 thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa Mỗi
thành ngữ viết đúng(0,5 điểm)
_
4, Củng cố:
- Giáo viên thu bài nhận xét giờ làm bài
5, Hớng dẫn học ở nhà:
- Đọc trớc bài thành ngữ
- Xem lại các kiến thức về văn bản biểu cảm chuẩn bị viết bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học
D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:
………
.
………
.
………
*********************
Ngày soạn : 25 / 10 / 2009
Ngày dạy : 7A: 5 / 11/ 2009
7B: 5 / 11 / 2009
Tiết 47
Trả bài tập làm văn số 2
A, Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
-Thấy đợc u điểm, nhợc điểm của bài viết tập làm văn số 2- văn biểu cảm về sự vật, con ngời
-Nắm đợc các lỗi cơ bản của bài viết để từ đó có ý thức sửa chữa , rút kinh nghiệm cho bài viết sau
-Tiếp tục rèn kĩ năng viết văn biểu cảm cho học sinh
B, Chuẩn bị:
-Giáo viên : Tập bài của học sinh đã chấm và ghi điểm phân loại bài viết theo ba mức độ: tốt khá, trung bình, yếu
C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:
1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………
7B:……… ………
2, Kiểm tra bài cũ:
3, Tổ chức dạy và học bài mới
Trang 9Hoạt động của thầy và trò Nội dung
Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc
lạiđề bài, giáo viên chép đề lên bảng
H: Đề bài yêu cầu viết bài theo
thể loại nào?
H: Nội dung biểu cảm là gì?(đối
tợng biểu cảm? tình cảm trình bày?)
H: Phần mở bài phỉ giới thiệu và
bày tỏ đợc điều gì?
H: Phần thân bài cần trình bày
những gì?
-Tình cảm đối với cây (theo thời
gian)
-Những kỉ niệm gắn bó với cây
Tâm trạng khi nhớ lại những kỉ niệm
ấy
H: Phần kết bài khái quát điều gì?
-Giáo viên nêu những u điểm của
bài viết
-Giáo viên trình bày những nhợc
điểm của tập bài
Đề bài:
Hãy phát biểu cảm nghĩ về loài cây
em yêu.
I, Tìm hiểu đề:
-Thể loại: Biểu cảm
-Nội dung:Trình bày suy nghĩ, tình cảm của mình đối với một loài cây cụ thể
II, Lập dàn ý:
Giáo viên hớng dẫn học sinh lập dàn ý cho
đề bài theo nội dung đã chuẩn bị ở tiết 31,32
III, Nhận xét tập bài làm của học sinh :
1, Ưu điểm:
-Bài nộp đủ -Bố cục bài viết rõ ràng Trình bày nội dung bài viết tơng đối sạch sẽ, chữ viết có nhiều tiến bộ
-Xác định đúng yêu cầu của đề, biết chọn
đối tợng cụ thể để bộc lộ cảm xúc
Một số bài viết biết kết hợp biểu cảm với tự
sự, miêu tả nên nội dung bài tơng đối giàu cảm xúc
-Không có điểm kém
2, Nh ợc điểm : -Một số bài viết biết chọn đối tợng biểu cảm song lời văn còn nghèo nàn cảm xúc không gây
đ-ợc ấn tợng với ngời đọc
-Nội dung bài viết còn thiên về yếu tố kể và tả , cha biết trình bày những cảm xúc của mình khi nhớ lại những kỉ niệm gắn bó với cây và cảm xúc của mình trớc mỗi sự thay đổi của cây
Trang 10Hoạt động của thầy và trò Nội dung
- Giáo viên thông báo các lỗi học
sinh thờng mắc:
+Lỗi chính tả:
+Lỗi diễn đạt:
Giáo viên chép một số lỗi lên
bảng, hớng dẫn học sinh phát hiện lỗi và
tìm cách sửa chữa
H: Lỗi ở đoạn văn thứ nhất là gì?
Em hãy bổ sung nội dung còn thiếu cho
phần mở bài?
H: Lỗi của đoạn văn phần thân bài
là gì?( Những điều quan sát và miêu tả
đã phù hợp với cây phợng cha? Đoạn
văn mắc lỗi gì?)
-Sao chép tài liệu ,lắp ghép vào
bài không phù hợp
-Giáo viên đọc , học sinh nghe và
nhận xét, giáo viên đọc lời phê cho học
sinh đối chiếu
-Giáo viên thông báo kết quả viết
bài của toàn lớp
-Giáo viên giao bài cho học sinh
-Cha nêu đợc vai trò của cây trong đời sống tâm hồn của em ( ngời viết)
-Cảm xúc còn lan man không rõ ràng
-Sao chép văn mẫu không có sự sáng tạo
3, Chữa một số lỗi cơ bản:
a, Lỗi chính tả:
-Danh từ riêng “ hơn” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? Việt Nam” trong câu sau biểu hiện ý nghĩa quan hệ gì? không viết hoa -Tên các loài cây viết hoa bừa bãi
b, Lỗi diễn đạt:
-Lỗi phần mở bài:
+Tôi lớn lên ở một làng quê với những con
đờng làng quanh co, với những cánh đồng lúa rộng mênh mông (Cha giới thiệu đợc tên loài cây em
yêu-Bổ sung: ấn tợng còn mãi trong tôi là cánh
đồng làng với những cây lúa thấm đợm bao công sức của ngời nông dân)
-Lỗi phần thân bài: Phợng đã đẹp với thân cây vốn đã đều đặn không cao lòng khoòng nh trầu không không lùn nh tanh, đẹp với vỏ cây cằn cỗi gợi nhớ những cội tùng già bên chùa cổ, với rêu xanh non mởn bám trên vỏ
4, Đọc bài văn đạt điểm cao:
5, Thông báo kết quả: +Trên TB:
+Dới TB:
IV, Trả bài- ghi điểm:
4, Củng cố:
- Giáo viên trả bài nhận xét giờ học
5,Hớng dẫn học ở nhà:
- Đọc trớc bài thành ngữ