-> Đất Nước là không gian gần gũi với cuộc sống mỗi con người; là không gian gắn với kỉ niệm đầy dịu ngọt của tình yêu đôi lứa; là núi sông, rừng bể; là không gian sinh tồn.. của cộ[r]
Trang 1§Êt N íc
NguyÔn Khoa §iÒm
Tr êng: THPT Quú Hîp II Gi¸o viªn: NguyÔn Ngäc Anh
Trang 2A Tìm hiểu chung.
I Tác giả.
-Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 tại xã Phong Hoà,
huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước và cách mạng.
- Ông từng giữ nhiều trọng trách: Tổng thư kí hội nhà văn Việt Nam khoá V, Bộ trưởng bộ văn hoá thông tin, Bí thư Trung ương Đảng,
Ngày.19/9/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Dựa vào tiểu dẫn, em hãy nêu những nét cơ bản nhất về tác giả ?
Trang 3-Ông thuộc thế hệ các nhà thơ thời kì chống Mĩ cứu
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trang 4Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Trang 5II Đoạn trích.
1 Xuất xứ.
- Đoạn trích thuộc phần đầu chương V của trường ca Mặt đường khát vọng.
- Trường ca Mặt đường khát vọng được tác giả hoàn
thành ở chiến khu Trị - Thiên năm 1971, viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm miền Nam về non sông đất nước, về sứ mệnh của thế hệ mình, xuống đường đấu tranh hoà nhịp với cuộc chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trình bày hiểu biết của em về xuất xứ của đoạn trích ?
Trang 6Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ? Nội dung của mỗi phần ?
Trang 7B Đọc - hiểu văn bản
I Hướng dẫn đọc.
Giọng đọc phù hợp giọng điệu chung của đoạn trích: giọng tâm tình tha thiết, trầm lắng, trang nghiêm.
Trang 8II Tìm hiểu văn bản
1.Cảm nhận về §ất Nước (Phần một)
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.
Đất N ước c bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc.
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó
Nhà thơ cảm nhận về đất Nước qua những điều gì ? Đất Nước hiện lên trong những phương diện nào ?
Trang 9Ngày.19/10/2009. Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
-> Cảm nhận về đất nước qua những gì đơn sơ, gần gũi, thân thiết trong đời sống của con người Việt Nam
-> Đất Nước hiện lên với những phong tục tập quán lâu
đời; truyền thống yêu nước, cần cù, thuỷ chung của dân tộc.
=> Cảm nhận § t ất Nước trong chiều sâu văn hoá và bề dày lịch sử.
Trang 10II Tìm hiểu văn bản
1 Cảm nhận về đất nước
Tác giả tách ý niệm §ất Nước thành hai yếu tố đất và nước
để cảm nhận và suy tư.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Đọc đoạn thơ: “Đất là nơi…giỗ Tổ.”.Ở đoạn thơ này, tác giả cảm nhận
về § t ất Nước trên phương diện nào?
Trang 11Đất là nơi anh đến trường.
Không gian mênh mông
Đất Nước là nơi dân mình đoàn tụ
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trang 12-> Đất Nước là không gian gần gũi với cuộc sống mỗi con người; là không gian gắn với kỉ niệm đầy dịu ngọt của tình yêu đôi lứa; là núi sông, rừng bể; là không gian sinh tồn
của cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ
-> Đất Nước hiện ra vừa thiêng liêng, lớn lao, vừa gần gũi, thân thiết với mỗi người
Đất Nước trên phương diện địa lí và lịch sử, không gian
và thời gian.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trang 13-> Sử dụng sáng tạo chất liệu văn hoá dân gian: tục ăn
trầu, bới tóc; truyện cổ tích Trầu cau; truyền thuyết
Thánh Gióng, Hùng Vương; ca dao, tạo nên cách cảm nhận tự nhiên, bình dị mà mới mẻ, sâu sắc
Tóm lại: khái niệm về Đất Nước không phải là cái gì trừu tượng mà rất cụ thể trong đời sống vật chất và tinh thần của người Việt Đoạn thơ là một định nghĩa về Đất Nước thấm đẫm văn hoá của người Việt.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Em hãy nhận xét về cách sử dụng các chất liệu dân gian trong đoạn thơ trên ?
Trang 14ĐẤT TỔ
Trang 15LỄ GIỖ TỔ HÙNG VƯƠNG
Trang 16-Đất N ước kết tinh, hóa thân trong cuộc sống mỗi con c
người, là sự gắn bó giữa Cá nhân và Cộng đồng, giữa thế
hệ này và thế hệ khác.
-Khi có sự kết hợp giữa các cá thể thì đất nước bền vững
và đầy sức sống Khi chúng ta gắn bó với cộng đồng thì
§ất Nước có sức mạnh và tầm vóc vĩ đại.
- Thế hệ sau sẽ "mang" § t ất Nước đến những tương lai tốt đẹp hơn, huy hoàng hơn hôm nay.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Đọc đoạn thơ: “Trong anh và em…muôn đời…”.Ở đoạn thơ này, mạch thơ hướng vào những
suy ngẫm về điều gì ?
Trang 17- Đất Nước là máu xương, là sinh mệnh của mình.
- Phải yêu quí, bảo vệ, khi cần, có thể hi sinh cho § t ất Nước.
-> Lời nhắn nhủ với thế hệ trẻ về trách nhiệm với § t ất
N ước c
-> chỉ như lời tự nhủ, tự dặn mình, chân thành, tha thiết.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trang 182 Tư tưởng: " Đất Nước của Nhân dân"
-Những cảnh quan thiên nhiên kì thú gắn liền và chứa đựng
cuộc đời, tâm hồn, lối sống của nhân dân
-> Cảm nhận độc đáo, mới mẻ về thiên nhiên §ất Nước
-> Gợi lên cội nguồn thiêng liêng của §ất Nước và truyền thống tốt đẹp của dân tộc: thuỷ chung, tình nghĩa, anh hùng, hiếu học -> niềm yêu mến, tự hào về §ất Nước.
- Cảm nhận khái quát sâu sắc và đầy thấm thía:
Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hoá núi sông ta…
-> Sự hoá thân của nhân dân vào dáng hình § t ất Nước
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Nhà thơ cảm nhận về những thắng cảnh của đất nước như thế nào ?
Sự cảm nhận ấy gợi lên những điều
gì ?
Trang 19NÚI VỌNG PHU
Trang 20VỊNH HẠ LONG
HÒN GÀ CHỌI
Trang 21CHÙA BÀ ĐEN
Trang 22HÒN TRỐNG MÁI
Hòn Trống Mái
Trang 23- Vai trò của nhân dân trong bốn nghìn năm dựng nước và
giữ nước:
+ Cần cù trong lao động.
+ Anh hùng trong chiến đấu chống ngoại xâm
+ Gìn giữ những nét văn hoá của dân tộc qua bao bão táp phong ba của lịch sử
=> Nhân dân đã làm ra §ất Nước.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Khi nhìn vào bốn nghìn năm §ất Nước, nhà thơ cảm nhận như thế nào ?
Trang 24- Vẻ đẹp tinh thần của nhân dân:
+ Say đắm trong tình yêu;
+ Quý trọng nghĩa tình;
+ Quyết liệt trong căm thù và chiến đấu.
-> Vẻ đẹp tâm hồn của nhân dân được gợi lên từ những câu ca dao quen thộc.
=> Cảm nhận mới mẻ của tác giả về lịch sử, văn hoá của
§ t ất Nước; vẻ đẹp tâm hồn của nhân dân.
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trang 253 Nghệ thuật.
- Sử dụng nhuần nhị, đa dạng, sáng tạo các chất liệu văn hoá và văn học dân gian trong câu thơ hiện đại -> đem lại sức hấp dẫn của đoạn trích
-Giọng thơ trữ tình - chính luận sâu lắng, thiết tha.
- Hình thức biểu đạt giàu suy tư.
Em hãy nêu những ví dụ cụ thể và nhận xét về cách sử dụng chất liệu văn hoá dân gian của tác giả ?Vì sao có thể nói chất liệu văn hoá dân gian ở đoạn trích này gợi ấn tượng vừa quen thuộc vừa mới lạ ?
(Các nhóm thảo luận)
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
Trang 26Nêu khái quát nội dung
và nghệ thuật của bài
thơ ?
Ngày.19/10/2009 Đọc văn ĐẤT NƯỚC
Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm
III Kết luận
-Đoạn trích thể hiện cảm nghĩ mới mẻ của Nguyễn Khoa Điềm
về đất nước qua những vẻ đẹp được phát hiện ở chiều sâu trên nhiều bình diện: lịch sử, địa lí, văn hoá,
- Đoạn thơ đã tạo ra một không gian nghệ thuật riêng đưa ta vào thế giới gần gũi, mĩ lệ và bay bổng của ca dao, truyền
thuyết, của văn hoá dân gian nhưng lại mới mẻ, qua cách cảm nhận và tư duy hiện đại với hình thức câu thơ tự do
Trang 27Bài tập về nhà
Phân tích một đoạn thơ mà em thích nhất trong đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm.