TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN. CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIẾN SĨ NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN CHUYÊN NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN ---CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIẾN SĨ NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN CHUYÊN NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN MÃ SỐ: 62440217 Khung chương trình đào tạo t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIẾN SĨ

NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN CHUYÊN NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN

MÃ SỐ: 62440217

HÀ NỘI - 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIẾN SĨ

NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN CHUYÊN NGÀNH: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN

MÃ SỐ: 62440217

Khung chương trình đào tạo tiến sĩ chuyên ngành Địa lý tự nhiên được banhành theo Quyết định số: /SĐH ngày tháng năm 2013 của Giám đốc Đại họcQuốc gia Hà Nội

Hà Nội, ngày tháng năm 2013

HÀ NỘI - 2013

III MỤC LỤC

PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 4

1 Một số thông tin về chuyên ngành đào tạo 4

2 Mục tiêu của chương trình đào tạo (mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể) 4

3 Thông tin tuyển sinh 5

PHẦN II: CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 7

1 Về kiến thức 7

2 Về kĩ năng 9

3 Về năng lực 12

4 Về phẩm chất đạo đức 12

PHẦN III: NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 13

1 Tóm tắt yêu cầu của chương trình đào tạo 13

2 Khung chương trình đào tạo 16

3 Danh mục tài liệu tham khảo 25

4 Đội ngũ cán bộ giảng dạy (ghi theo thứ tự trong Khung chương trình dành cho NCS chưa có bằng thạc sĩ) 55

5 Tóm tắt nội dung môn học 60

6 Hướng dẫn thực hiện chương trình đào tạo 70

7 So sánh chương trình đào tạo đã xây dựng với chương trình đào tạo tiên tiến của nước ngoài (đã sử dụng để xây dựng chương trình) 73

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TIẾN SỸ

Chuyên ngành: Địa lý tự nhiên

(Ban hành kèm theo Quyết định số /QĐ-ĐT, ngày thán năm 2013

của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội)

PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO

1 Một số thông tin về chuyên ngành đào tạo

- Tên chuyên ngành đào tạo:

+ Tiếng Việt: Địa lý tự nhiên

+ Tiếng Anh: Physical Geography

- Mã số chuyên ngành đào tạo: 62440217

- Tên ngành đào tạo:

+ Tiếng Việt: Địa lý tự nhiên

+ Tiếng Anh: Physical Geography

- Trình độ đào tạo: Tiến sĩ

- Tên văn bằng sau khi tốt nghiệp:

+ Tiếng Việt: Tiến sĩ Địa lý tự nhiên

+ Tiếng Anh: The Degree of Doctor of Philosophy in Physical Geography

- Đơn vị đào tạo: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN

2 Mục tiêu của chương trình đào tạo (mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể)

2.1 Mục tiêu chung

Các nghiên cứu sinh được đào tạo trở thành tiến sĩ chuyên ngành Địa lý tự nhiên cótrình độ cao về lý thuyết và thực hành, có khả năng sáng tạo, giải quyết những vấn đềkhoa học - công nghệ và hướng dẫn hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực Khoa học TráiĐất và Môi trường, Quản lý tài nguyên và môi trường, quản lý lãnh thổ

2.2 Mục tiêu cụ thể

2.2.1 Về kiến thức

Hiểu biết sâu sắc các kiến thức cơ bản về địa lý tự nhiên, có khả năng phát hiện

và lý giải các quá trình địa lý tự nhiên và sự phân bố của các hiện tượng tự nhiên

2.2.2 Về kĩ năng

Nghiên cứu sinh được trang bị và đạt được những kĩ năng cứng, kĩ năng mềmtheo chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo, trong đó đạt kĩ năng chuyên môn thànhthạo trong thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu về tài nguyên và môi trường; ứng dụngcông nghệ hiện đại trong dự báo, đánh giá hiện trạng và diễn biến tài nguyên môitrường; kĩ năng xây dựng cơ sở dữ liệu trong quản lý tài nguyên và môi trường; các kĩnăng trong quản lý và bảo vệ môi trường.

2.2.3 Về năng lực

Có khả năng độc lập xây dựng và chủ trì các đề tài khoa học thuộc chuyên ngành

ở các cấp quản lý khác nhau, hướng dẫn hoạt động khoa học theo lĩnh vực chuyên sâuđược đào tạo Có thể tham gia đào tạo chuyên ngành ở bậc sau đại học

2.2.4 Về nghiên cứu

Có khả năng nghiên cứu độc lập, sáng tạo các công trình chuyên ngành và hợp táctrong các vấn đề nghiên cứu tổng hợp, các hướng nghiên cứu chính bao gồm:

+ Cảnh quan học và sinh thái cảnh quan;

+ Địa lý tài nguyên và môi trường;

+ Địa lý thổ nhưỡng sinh vật, khí hậu, thủy văn;

+ Tổ chức và quy hoạch sử dụng lãnh thổ;

+ Đánh giá kinh tế sinh thái;

+ Địa lý khu vực;

+ Công nghệ địa lý trong nghiên cứu địa lý tự nhiên

3 Thông tin tuyển sinh

3.1 Hình thức tuyển sinh

3.1.1 Đối tượng từ thạc sĩ:

- Xét hồ sơ chuyên môn theo quy định hiện hành của ĐHQGHN

3.1.2 Đối tượng từ cử nhân: kết hợp thi tuyển và xét hồ sơ chuyên môn

- Môn thi Cơ bản: Toán cao cấp III

- Môn thi Cơ sở: Địa lý học

- Môn Ngoại ngữ: thi một trong 5 thứ tiếng là Anh, Nga, Pháp, Đức, Trung Quốc (theo quy định của ĐHQGHN)

- Xét hồ sơ chuyên môn theo quy định hiện hành của ĐHQGHN

3.2 Đối tượng tuyển sinh

3.2.1 Về văn bằng và công trình đã công bố

Đạt được một trong những yêu cầu sau:

- Có bằng thạc sĩ theo định hướng nghiên cứu hoặc có luận văn thạc sĩ với khốilượng từ 10 tín chỉ trở lên chuyên ngành đúng hoặc phù hợp hoặc gần chuyên ngànhĐịa lý tự nhiên

- Có bằng thạc sĩ theo định hướng thực hành chuyên ngành đúng hoặc phù hợphoặc gần chuyên ngành Địa lý tự nhiên và có ít nhất 01 bài báo công bố trên tạp chíkhoa học hoặc tuyển tập công trình hội nghị khoa học trước khi nộp hồ sơ dự tuyển

- Có bằng thạc sĩ chuyên ngành khác và có bằng tốt nghiệp đại học chính quyngành đúng hoặc phù hợp với chuyên ngành Địa lý tự nhiên Trong trường hợp này,thí sinh phải có ít nhất một bài báo công bố trên tạp chí khoa học hoặc tuyển tập côngtrình hội nghị khoa học trước khi nộp hồ sơ dự tuyển và phải dự tuyển theo chế độ nhưngười chưa có bằng thạc sĩ

- Có bằng tốt nghiệp đại học hệ chính quy ngành đúng, loại giỏi trở lên và có ítnhất một bài báo công bố trên tạp chí khoa học hoặc tuyển tập công trình hội nghịkhoa học trước khi nộp hồ sơ dự tuyển

- Có bằng tốt nghiệp đại học hệ chính quy ngành đúng, loại khá và có ít nhất haibài báo công bố trên tạp chí khoa học hoặc tuyển tập công trình hội nghị khoa họctrước khi nộp hồ sơ dự tuyển

Nội dung các bài báo phải phù hợp với chuyên ngành Địa lý tự nhiên và đượccông bố trên tạp chí khoa học của Đại học Quốc gia Hà Nội, các tạp chí khoa học có

uy tín cấp quốc gia, quốc tế hoặc trong tuyển tập công trình (có phản biện) củaHội nghị khoa học cấp quốc gia, quốc tế được xuất bản chính thức

- Được giới thiệu từ ít nhất hai nhà khoa học có chức danh giáo sư, phó giáo sưhoặc học vị tiến sĩ khoa học, tiến sĩ cùng chuyên ngành hoặc lĩnh vực nghiên cứu,trong đó có một nhà khoa học nhận hướng dẫn luận án

- Có đề cương nghiên cứu, trình bày rõ về lí do lựa chọn lĩnh vực nghiên cứu, lí dolựa chọn cơ sở đào tạo, mục tiêu nghiên cứu, kế hoạch thực hiện trong thời gian đào tạo;những kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn mà thí sinh đã chuẩn bị và dự kiến kế hoạchhoạt động khoa học sau khi hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ;

3.2.2 Về kinh nghiệm công tác

Điều kiện về kinh nghiệm công tác theo quy định của chương trình đào tạo

3.3 Danh mục các chuyên ngành phù hợp, chuyên ngành gần

- Chuyên ngành phù hợp: Địa lý học, Quản lý tài nguyên thiên nhiên, Quản lý tài

nguyên và môi trường;

- Chuyên ngành gần: Địa chất học, Môi trường, Công nghệ môi trường, Khí

tượng, Thủy văn học, Hải dương học, Quản lý đất đai, Lâm nghiệp, Nông nghiệp

3.4 Dự kiến quy mô tuyển sinh

Hàng năm tuyển sinh từ 1 đến 5 NCS

PHẦN II: CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO

1 Về kiến thức

1.1 Kiến thức chung trong ĐHQGHN (đối với NCS từ cử nhân)

- Vận dụng được kiến thức triết học trong nghiên cứu khoa học và nghề nghiệp;

- Vận dụng được kiến thức ngoại ngữ trong giao tiếp và thảo luận chuyên môn.Học viên tốt nghiệp chương trình đào tạo tiến sĩ chuyên ngành Địa lý tự nhiên phải đạtchuẩn trình độ tiếng Anh B2 của Khung tham chiếu châu Âu (tiếng Anh: tương đương5.0 IELTS hoặc 500 TOEFL)

1.2 Kiến thức nhóm chuyên ngành (đối với NCS từ cử nhân)

- Có khả năng lập luận về phương pháp nghiên cứu khoa học và đánh giá trongĐịa lý;

- Phân tích và áp dụng được kiến thức và công nghệ Viễn thám và GIS trongnghiên cứu địa lý tự nhiên;

- Phân tích và đánh giá được các tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững;

- Phân tích và đánh giá được quy hoạch vùng và tổ chức lãnh thổ;

- Có khả năng lập luận trong dự báo tài nguyên thiên nhiên và phân tích quản lý,chính sách tài nguyên và môi trường

1.3 Kiến thức chuyên ngành (đối với NCS từ cử nhân)

- Phân tích và đánh giá được các vấn đề về kinh tế tài nguyên thiên nhiên và đánhgiá tác động môi trường; cảnh quan học và sinh thái cảnh quan nâng cao; các tư tưởngđịa lý và địa lý hiện đại;

- Phân tích và áp dụng các kiến thức địa lý tự nhiên, địa lý tài nguyên đất và tàinguyên sinh học; địa mạo và tai biến thiên nhiên trong quy hoạch lãnh thổ, trong quy

hoạch không gian sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường;

- Phân tích và đánh giá được các vấn đề về thủy văn và khí hậu học ứng dụng; địa

lý tài nguyên và môi trường biển Việt Nam

1.4 Kiến thức học phần và chuyên đề tiến sĩ

Mỗi NCS phái thực hiện 3 học phần (2 bắt buộc, 1 lựa chọn) với khối lượng 9 tínchỉ và 3 chuyên đề tiến sĩ với khối lượng 6 tín chỉ

Phân tích được những kiến thức cốt lõi ở mức độ cao của ngành và chuyênngành Lựa chọn và phân tích các nội dung chuyên sâu phù hợp với đề tài nghiên cứusinh hoặc hỗ trợ rèn luyện các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành,cách viết bài báo khoa học

Tự cập nhật kiến thức mới liên quan trực tiếp đến đề tài của nghiên cứu sinh,nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, giúp nghiên cứu sinh giải quyết một số nộidung của đề tài luận án Mỗi chuyên đề được khuyến khích là một phần nội dung củaluận án gồm có: nội dung về đối tượng nghiên cứu, nội dung về khu vực nghiên cứu,nội dung về phương pháp luận nghiên cứu, nội dung về ứng dụng công nghệ hoặc sựphát triển công nghệ

1.5 Yêu cầu đối với luận án

- Luận án phải là công trình nghiên cứu khoa học độc lập, có đóng góp mới choviệc giải quyết vấn đề khoa học, lí luận hoặc thực tiễn đang đặt ra,góp phần xây dựng,hình thành khung lí thuyết mới, hệ tư tưởng mới phù hợp với chuyên ngành địa lý tựnhiên;

- Đề tài luận án phải được tiểu ban chuyên môn thông qua trong quy trình xéttuyển đào tạo trình độ tiến sĩ, được thủ trưởng đơn vị đào tạo ra quyết định giao đề tài

và người hướng dẫn Nghiên cứu sinh phải trình bày nội dung, kế hoạch nghiên cứutrước đơn vị chuyên môn chậm nhất 3 tháng sau khi nhận đề tài luận án và báo cáo kếtquả nghiên cứu 6 tháng 1 lần trong thời gian thực hiện luận án Kết quả đánh giá báocáo là điều kiện để xem xét việc đề nghị cho bảo vệ luận án;

- Kết quả nghiên cứu trong luận án phải là kết quả lao động của chính tác giả thuđược chủ yếu trong thời gian đào tạo Nếu sử dụng kết quả, tài liệu của người khác(bảng, biểu, công thức, đồ thị cùng những tài liệu khác) thì phải được tác giả đồng ý vàtrích dẫn tường minh Nếu luận án là công trình khoa học hoặc một phần công trìnhkhoa học của một tập thể trong đó tác giả đóng góp phần chính thì phải xuất trình cácvăn bản thể hiện sự nhất trí của các thành viên trong tập thể đó cho tác giả sử dụng kếtquả chung của tập thể để viết luận án;

- Luận án phải là một công trình nghiên cứu khoa học sáng tạo của chính nghiêncứu sinh, có đóng góp về mặt lí luận và thực tiễn trong lĩnh vực nghiên cứu hoặc giảipháp mới có giá trị trong việc phát triển, gia tăng tri thức khoa học của lĩnh vực địa lý

tự nhiên; giải quyết sáng tạo các vấn đề của ngành địa lý hay thực tiễn kinh tế - xã hội;

- Luận án có khối lượng không quá 150 trang A4, không kể phụ lục, trong đó có

ít nhất 50% số trang trình bày kết quả nghiên cứu và biện luận của riêng nghiên cứusinh theo cấu trúc: Phần mở đầu, Tổng quan về vấn đề nghiên cứu, nội dung, kết quảnghiên cứu, kết luận và khuyến nghị, danh mục các công trình công bố kết quả nghiêncứu của đề tài, luận án, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục (nếu có) Bản tóm tắtluận án có khối lượng không quá 24 trang A5 phản ánh trung thực kết cấu, bố cục vànội dung của luận án, phải ghi đầy đủ toàn văn kết luận của luận án Bản thông tin luận

án khoảng 3 đến 5 trang (300 đến 500 chữ) bằng tiếng Việt và tiếng Anh tr.nh bàynhững nội dung cơ bản, những nội dung mới và những đóng góp quan trọng nhất củaluận án;

- Thể hiện được hiểu biết sâu sắc về kiến thức và phương pháp nghiên cứuchuyên ngành trong việc giải quyết đề tài nghiên cứu cụ thể;

- Kết quả luận án có giá trị đối với lĩnh vực địa lý tự nhiên, về lí thuyết khoa họccũng như thực tiễn quản lí, tạo dựng các giá trị bền vững thông qua hoạt động củangười học

1.6 Yêu cầu về số lượng và chất lượng của các công trình khoa học sẽ công bố

Có ít nhất 02 bài báo liên quan đến nội dung của luận án được công bố trên tạpchí khoa học của ĐHQGHN, các tạp chí khoa học có uy tín cấp quốc gia, quốc tế hoặctrong các tuyển tập công trình (có phản biện) của Hội nghị khoa học cấp quốc gia,quốc tế được xuất bản chính thức trong thời gian đào tạo Tạp chí khoa học phải cótrong danh sách tạp chí được hội đồng chức danh Giáo sư nhà nước công nhận và tínhđiểm

2 Về kĩ năng

2.1 Kĩ năng cứng

2.1.1 Các kĩ năng nghề nghiệp

- Có kĩ năng lập kế hoạch cho nghề nghiệp tương lai

- Có khả năng nhận thức, cập nhật thông tin và bắt kịp với khoa học chuyênngành

- Có khả năng làm việc độc lập

- Tự tin trong môi trường làm việc

- Có kĩ năng tạo động lực làm việc

- Có kĩ năng đặt mục tiêu

- Có kĩ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc

- Kĩ năng phát triển cá nhân và sự nghiệp

- Kĩ năng tư vấn và làm việc với đối tác

- Kĩ năng phát triển chuyên môn

- Kĩ năng tham khảo tài liệu tiếng Anh chuyên ngành

- Kĩ năng viết bài báo và báo cáo bằng tiếng Anh chuyên ngành

- Kĩ năng lập dự án và tổ chức thực hiện dự án

- Kĩ năng đứng đầu tổ chức nhóm nghiên cứu

2.1.2 Khả năng lập luận tư duy và giải quyết vấn đề

- Có khả năng phát hiện và hình thành vấn đề

- Có khả năng tổng quát hóa vấn đề

- Có khả năng tư duy logic và phân tích hệ thống

- Nắm được kĩ năng đánh giá và phân tích định tính vấn đề

- Nắm được kĩ năng phân tích định lượng vấn đề

- Nắm được kĩ năng phân tích, xác định vấn đề trọng tâm và kĩ năng giải quyết

- Đưa ra giải pháp và kiến nghị

2.1.3 Nghiên cứu và khám phá kiến thức

- Có khả năng phát hiện các vấn đề và liên hệ giữa chúng

- Có khả năng tìm kiếm và tổng hợp tài liệu

- Có kĩ năng thu thập, phân tích và xử lý thông tin

- Có khả năng tư duy sáng tạo

- Có khả năng kiểm định giả thuyết

- Có khả năng tư duy phản biện và biện luận vấn đề

2.1.4 Hiểu bối cảnh xã hội và ngoại cảnh

- Có trách nhiệm của cá nhân đối với xã hội

- Nhận thức được vai trò của khoa học địa lý tự nhiên đối với xã hội

- Nắm và hiểu được nhu cầu của xã hội đối với kiến thức địa lý tự nhiên

- Hiểu và phân tích được bối cảnh lịch sử và văn hóa dân tộc

2.1.5 Hiểu bối cảnh tổ chức

- Nhận thức được chiến lược, mục tiêu và nhiệm vụ của đơn vị công tác

- Hiểu và khả năng vận dụng kiến thức Địa lý tự nhiên đối với hoạt động của đơn vị

- Phát triển kiến thức Địa lý tự nhiên đối với hoạt động của đơn vị

2.1.6 Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn

- Có khả năng lập các dự án ứng dụng dựa trên nhu cầu thực tiễn và bối cảnh xãhội đương đại

- Có khả năng mô hình hóa ý tưởng và hình thành các dự án xây dựng bản đồ

2.1.7 Năng lực xây dựng và thực thi dự án trong lĩnh vực có liên quan

- Nắm được cách tiếp cận và xây dựng dự án

- Sử dụng được kiến thức trong thiết kế dự án

- Hiểu và có khả năng thiết kế dự án chuyên ngành

- Hiểu và có khả năng thiết kế dự án liên ngành

- Có khả năng tổ chức thực hiện phương án/Dự án

- Xây dựng các Dự án/Phương án mới

2.2 Kĩ năng mềm

2.2.1 Kĩ năng cá nhân

- Có kĩ năng học và tự học

- Có kĩ năng quản lý bản thân

- Có kĩ năng sử dụng các thiết bị và phần mềm chuyên dụng

2.2.2 Kĩ năng làm việc theo nhóm

- Có kĩ năng làm việc theo nhóm

- Có khả năng tổ chức và phát triển hoạt động nhóm

2.2.3 Kĩ năng sử dụng ngoại ngữ

- Tiếng Anh - kĩ năng nghe, nói

- Tiếng Anh - kĩ năng đọc, viết