THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

Trang 1

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LƯU HOÀN QUÂN

THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TÊ

HÀ NỘI – 2020

Trang 2

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LƯU HOÀN QUÂN

THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngành: Luật kinh tê

Mã số: 8.38.01.07

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS LÊ THỊ THÚY HƯƠNG

HÀ NỘI - 2020

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi tự nghiên cứu; các số liệutrong Luận văn có cơ sở rõ ràng và trung thực Kêt luận của Luận văn chưatừng được công bố trong các công trình khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2020

Tác giả luận văn

Lưu Hoàn Quân

Trang 4

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu 1

2. Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5. Phương pháp nghiên cứu 4

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 4

7. Kêt cấu của luận văn 4

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ 6

1.1. Khái niệm thỏa ước lao động tập thể 6

1.2. Phân loại thỏa ước lao động tập thể… 7

1.2.1. Thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp 7

1.2.2. Thỏa ước lao động tập thể ngành 8

1.2.3. Thỏa ước lao động tập thể khác do chính phủ quy định 8

1.3. Vai trò của thỏa ước lao động tập thể 10

1.4. Nội dung pháp luật về thỏa ước lao động tập thể 12

1.4.1. Chủ thể ký kết thỏa ước lao động tập thể 12

1.4.2. Hình thức của thỏa ước lao động tập thể 16

1.4.3. Nguyên tắc ký kết thỏa ước lao động tập thể… 16

1.4.4. Nội dung của thỏa ước lao động tập thể 17

1.4.5. Trình tự thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể… 18

Trang 5

1.4.5.1. Trình tự thương lượng tập thể… 18

1.4.5.2. Ký kết thỏa ước lao động tập thể 22

1.4.6. Thực hiện thỏa ước lao động tập thể 22

1.4.6.1. Gửi, tiếp nhận thỏa ước lao động tập thể 22

1.4.6.2. Triển khai thực hiện Thỏa ước lao động tập thể 23

1.4.6.3. Hiệu lực, thời hạn thỏa ước lao động tập thể 24

1.4.7. Giải quyết tranh chấp về thỏa ước lao động tập thể… 26

1.4.8. Xử lý vi phạm thỏa ước lao động tập thể 28

Chương 2: THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 35

2.1. Tình hình thực hiện ký kêt thỏa ước lao động tập thể trên địa bàn quận Tân Phú 35

2.1.1. Tổ chức thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể… 35 2.1.2. Ký kết thỏa ước lao động tập thể giai đoạn 2013 đến 2019 43 2.1.3. Nội dung thoả ước lao động tập thể 43

2.1.4. Chất lượng thoả ước lao động tập thể… 46

2.1.5. Tình hình sửa đổi, bổ sung thỏa ước lao động tập thể 50

2.2. Tổ chức thực hiện thỏa ước lao động tập thể… 50

2.3. Giải quyêt tranh chấp về thỏa ước lao động tập thể 52

2.4. Đánh giá về hoạt động thương lượng, ký kêt thỏa ước lao động tập thể giai đoạn 2013 – 2019 trên địa bàn quận Tân Phú 56

2.4.1. Ưu điểm 57

Trang 6

2.4.2. Hạn chế 58

2.4.3. Nguyên nhân của các tồn tại hạn chế… 59

Chương 3: KIÊN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ THỎA ƯỚC LAO ĐỘNG TẬP THỂ 64

3.1. Hoàn thiện pháp luật về thỏa ước lao động tập thể… 643.2. Các kiên nghị 653.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về thỏa ước lao động tập thể trên địa bàn quận Tân Phú 67

KÊT LUẬN 71 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 7

DANH MỤC CÁC CHỮ VIÊT TẮT

Trang 8

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Tình hình DN có tổ chức công đoàn gửi TƯLĐTT (2013- 2019)

Bảng 2.2 Tình hình gửi TƯLĐTT của các doanh nghiệp (2013-2019).Bảng 2.3 Số liệu tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn các cấp (2013-2019)

Bảng 2.4 Biểu thị chất lượng TƯLĐTT qua thí điểm phân loại

Trang 9

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu

Thỏa ước lao động tập thể là văn bản quan trọng quy định các quyền

và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động trong mối quan hệlao động thông qua sự thỏa thuận về điều kiện lao động mà hai bên đạt đượcthỏa thuận thông qua thương lượng

Qua TƯLĐTT ta biêt được mức độ quan tâm của doanh nghiệp đốivới người lao động, cũng như việc doanh nghiệp áp dụng các quy định củapháp luật về TƯLĐTT có phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam haykhông

Điều kiện kinh tê nước ta đang trên đà phát triển và hội nhập, thànhphố Hồ Chí Minh là một thành phố lớn có nhiều đóng góp cho sự phát triểncủa nền kinh tê đất nước, được xem như là đầu tàu của nền kinh tê trongnước, trong giai đoạn nước ta đang thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, xây dựng nền kinh tê thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, sựvận động mạnh mẽ của kinh tê thành phố Hồ Chí minh đã góp phần khôngnhỏ vào định hướng phát triển kinh tê của cả nước, trong quá trình phát triển

đó có sự đóng góp không nhỏ của quận Tân Phú, hiện nay quận Tân Phú cógần 500 ngàn dân, gần 20 ngàn doanh nghiệp với nhiều loại hình DN, hàngnăm giải quyêt việc làm hơn 20 ngàn lao động trên địa bàn quận, thu thuê chongân sách hàng năm gần 2.000 tỷ đồng/năm

Từ sự phát triển kinh tê của quận Tân Phú đã đặt ra vấn đề cần giảiquyêt thỏa đáng để đảm bảo cho nền kinh tê phát triển mạnh mẽ, ổn định lâudài đó là mối quan hệ giữa NLĐ và NSDLĐ, giải quyêt tốt được mối quan hệlao động sẽ là chìa khóa cho sự phát triển của doanh nghiệp, là động lực thúcđẩy mối quan hệ hài hòa giữa NLĐ và NSDLĐ

Trang 10

Song trên thực tê mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp là vì lợinhuận, ít quan tâm đên đời sống vật chất tinh thần của NLĐ từ đó dễ dẫn đênmâu thuẫn trong mối quan hệ lao động Về phía NLĐ sẽ không được hưởngđầy đủ các chê độ theo quy định của pháp luật, không kích thích khả nănglàm việc, hiệu quả công việc đạt được không cao, không có sáng tạo tronghoạt động sản xuất; về phía NSDLĐ sẽ vi phạm các quy định của pháp luậtảnh hưởng đên quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ.

Người lao động và NSDLĐ không đạt được mục tiêu chung, mỗi bênđiều bị ảnh hưởng đên lợi ích của mình từ đó dẫn đên mâu thuẫn về lợi ích sẽ

là tiền đề cho hoạt động đấu tranh về các quyền lợi hợp pháp dẫn đên nhiều

vụ việc đình công, lãng công xảy ra, xung đột hai bên không được giải quyêtdứt điểm điều đó làm ảnh hưởng đên hoạt động kinh doanh của DN, ảnhhưởng đên môi trường kinh doanh của địa phương, ảnh hưởng chung đên sựphát triển của kinh tê địa phương Để giải quyêt thực trạng trên cần có một tổchức đứng ra để giải quyêt mọi tranh chấp trong quan hệ lao động giữaNSDLĐ và NLĐ đó là tổ chức công đoàn đại diện tập thể người lao động tại

DN thông qua TƯLĐTT

Do đó nghiên cứu TƯLĐTT theo pháp luật lao động Việt Nam từthực tiễn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh là cần thiêt và phù hợp gópphần vào sự phát triển kinh tê địa phương cũng như góp phần vào sự pháttriển kinh tê của thành phố Hồ Chí Minh

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Việt Nam đã tham gia ký kêt Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiên bộXuyên Thái Bình với 10 quốc gia khác và ký kêt Hiệp định thương mại tự doViệt Nam - Liên minh Châu Âu [29] Một vấn đề rất quan trọng đối với tổchức Công đoàn Việt Nam, đó là khi tham gia Hiệp định thì chúng ta sẽ phải

Trang 11

các DN phải thực hiện các quy định đã có về thương lượng, ký kêt và đăng kýTƯLĐTT, nên có nhiều DN lợi dụng để né tránh, thậm chí không thương

Tuy có nhiều tài liệu nghiên cứu về TƯLĐTT nhưng chưa có côngtrình nào nghiên cứu tình hình ký kêt thực hiện TƯLĐTT trên địa bàn quậnTân Phú Vì vậy nghiên cứu đề tài “TƯLĐTT theo pháp luật lao động ViệtNam từ thực tiễn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh” là góp phần nghiêncứu vào tình hình doanh nghiệp trên địa bàn quận thực hiện thương lương và

ký kêt TƯLĐTT

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề pháp lý về TƯLĐTT theo pháp luật ViệtNam

- Nghiên cứu quá trình thực hiện áp dụng TƯLĐTT trên địa bàn quậnTân Phú

- Nghiên cứu những bất cập khi áp dụng TƯLĐTT vào thực tiễn,nguyên nhân những bất cập từ đó đề xuất các kiên nghị để hoàn thiện phápluật về TƯLĐTT

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: các quy định của pháp luật về TƯLĐTT vàthực tiễn áp dụng pháp luật TƯLĐTT

Trang 12

Phạm vi nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn áp dụngpháp luật về TƯLĐTT của các doanh nghiệp đã xây dựng TƯLĐTT trên địabàn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2013 đên 2017, đây làgiai đoạn đánh giá của năm năm đầu của BLLĐ năm 2012 có hiệu lực, là cơ

sở để các doanh nghiệp xây dựng mới, sửa đổi, bổ sung nội dung TƯLĐTTtheo quy định luật mới

5. Phương pháp nghiên cứu

Trong đề tài này tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng,định tính và kêt hợp các phương pháp thu thập thông tin, phân tích, diễn giải,tổng hợp những quy định của pháp luật về thương lượng ký kêt TƯLĐTT

Sử dụng số liệu thu thập về thương lượng, ký kêt, thực hiện thỏa ướclao động tập thể để phân tích việc thực hiện TƯLĐTT theo pháp luật ViệtNam tư thực tiễn quận Tân Phú Đồng thời thu thập thông tin, số liệu từ cácnguồn đáng tin cậy khác phục vụ cho công tác nghiên cứu

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Đề tài nghiên cứu xuất phát từ việc nhằm nâng cao hiệu quả, vai tròcủa TƯLĐTT, hoàn thiện pháp luật về TƯLĐTT

Kêt quả nghiên cứu là quá trình đánh giá tình hình thực hiệnTƯLĐTT trên địa bàn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh làm cơ sở xâydựng quy trình hướng dẫn các doanh nghiệp trên địa bàn quận tổ chức xâydựng thỏa ước và thực hiện TƯLĐTT theo đúng quy định của pháp luật, đảmbảo quyền lợi hợp pháp cho người lao động, cho các doanh nghiệp trên địabàn quận

7. Kết cấu của luận văn

Trang 13

Luận văn gồm có phần mở đầu, phần kêt luận, danh mục tài liệu tham khảo và có 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về TƯLĐTT

Chương 2: Thực tiễn thi hành pháp luật về TƯLĐTT trên địa bàn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Kiên nghị hoàn thiện pháp luật và các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về TƯLĐTT

Trang 14

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỎA ƯỚC LAO

ĐỘNG TẬP THỂ

1.1. Khái niệm thỏa ước lao động tập thể

Theo Tổ chức lao động quốc tê (ILO) về thương lượng tập thể, Côngước ILO số 154 định nghĩa thương lượng tập thể là đề cập đên: Tất cả cáccuộc đàm phán diễn ra giữa một người sử dụng lao động, một nhóm người sửdụng lao động hoặc một hoặc nhiều tổ chức của người sử dụng lao động, mặtkhác, và một hoặc nhiều tổ chức của người lao động, cho: Xác định điều kiệnlàm việc và điều khoản tuyển dụng; Điều chỉnh quan hệ giữa người sử dụnglao động và người lao động; Điều chỉnh các mối quan hệ giữa chủ lao độnghoặc tổ chức của họ và tổ chức của người lao động hoặc tổ chức của ngườilao động [28]

Ở Việt Nam, Theo điều 66 BLLĐ năm 2012, “Thương lượng tập thể

là việc tập thể lao động thảo luận, đàm phán với người sử dụng lao độngnhằm: Giải quyêt những vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiện quyền vànghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động” ; Xác lập các điều kiện laođộng mới làm căn cứ để tiên hành ký kêt thoả ước lao động tập thể; Xây dựngquan hệ lao động hài hoà, ổn định và tiên bộ[16]

Theo điều 65 BLLĐ năm 2019, “Thương lượng tập thể là việc đàmphán, thỏa thuận giữa một bên là một hoặc nhiều tổ chức đại diện NLĐ vớimột bên là một hoặc nhiều NSDLĐ hoặc tổ chức đại diện NSDLĐ nhằm xáclập điều kiện lao động, quy định về mối quan hệ giữa các bên và xây dựngquan hệ lao động tiên bộ, hài hòa và ổn định” [17] Như vậy BLLĐ năm 2019

đã mở rộng chủ thể tham gia thương lượng so với BLLĐ năm 2012

Đây là cơ sở để người sử dụng lao động thỏa thuận với NLĐ thôngqua người đại diện là tổ chức công đoàn để xác lập một thỏa thuận được

Trang 15

thống nhất giữa hai bên về điều kiện lao động, chê độ tiền lương, nhữngquyền và lợi ích hợp của các bên theo quy định của pháp luật hiện hành, đồngthời cũng xem xét thỏa thuận về những quyền và lợi ích cao hơn cho NLĐ sovới quy định của pháp luật nhưng không làm ảnh hưởng đên lợi ích của DN.

Thỏa ước lao động tập thể được xác lập bằng văn bản, thông qua quátrình thương lượng giữa hai bên chủ thể: tập thể lao động và NSDLĐ Nộidung TƯLĐTT chứa đựng các quy định về điều kiện lao động mà hai bên đãđạt được thông qua thương lượng tập thể Vì vậy, nội dung của TƯLĐTTkhông hoàn toàn trùng với các nội dung thương lượng tập thể quy định tạiĐiều 70 BLLĐ, mà chỉ bao gồm những nội dung các bên đã thương lượng

thành Tức là, nội dung TULĐTT phải bảo đảm được 3 điều kiện: Thuộc các

nội dung thương lượng tập thể; Không được trái với quy định của pháp luật vàphải có lợi hơn cho người lao động so với quy định của pháp luật, nghĩa là cácquyền lợi của NLĐ phải cao hơn những quy định tối thiểu, các nghĩa vụ phảithấp hơn các quy định tối đa trong hành lang BLLĐ quy định; Nội dung nàyphải có đa số (trên 50%) số người của tập thể lao động (đối với thỏa ướcdoanh nghiệp) hoặc số đại diện Ban chấp hành công đoàn (đối với thỏa ướcngành) biểu quyêt tán thành

1.2. Phân loại thỏa ước lao động tập thể

Theo khoản 1 điều 73 BLLĐ năm 2012 TƯLĐTT gồm: (i) TƯLĐTTdoanh nghiệp, (ii) TƯLĐTT ngành, (iii) các hình thức TƯLĐTT khác doChính phủ quy định

Theo khoản 1 điều 75 BLLĐ năm 2019 TƯLĐTT gồm: (i) TƯLĐTTdoanh nghiệp, (ii) TƯLĐTT ngành, (iii) có nhiều DN và các TƯLĐTT khác.Trong BLLĐ năm 2019 có mở rộng thêm loại hình TƯLĐTT có nhiều DN,điều này đã phù hợp với xu thê phát triển trong thời gian tới

Trang 16

1.2.1. Thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp

Theo quy định tại khoản 1 điều 83 BLLĐ năm 2012 TƯLĐTT doanhnghiệp được ký kêt bởi: bên tập thể lao động là đại diện tập thể lao động tại

cơ sở và bên người sử dụng lao động là NSDLĐ hoặc người đại diện củaNSDLĐ

Đặc điểm của loại hình thỏa ước này là phổ biên, dễ thực hiện tuynhiên với loại hình này người đại diện cho người lao động khó phát huy đượckhả năng thương lượng, không thể thỏa thuận theo chứng kiên của mình dophụ thuộc vào NSDLĐ

1.2.2. Thỏa ước lao động tập thể ngành

Theo quy định tại khoản 1 điều 87 Bộ luật lao động năm 2012, Đạidiện ký kêt TƯLĐTT ngành được quy định như sau: bên tập thể lao động làChủ tịch công đoàn ngành và bên NSDLĐ là đại diện của tổ chức đại diệnNSDLĐ đã tham gia thương lượng tập thể ngành

Đặc điểm của loại thỏa ước này là người lao động trong các doanhnghiệp có cùng ngành với nhau, có liên hệ với nhau về tính chất công việc,điều kiện lao động, về các tiêu chuẩn chung sẽ được áp dụng chung cho nhómdoanh nghiệp đó, đây được xem là một cam kêt chung về các chính sách trongsử dụng lao động, tạo sự thống nhất chung Hiện nay Việt Nam đang thànhcông trong TƯLĐTT ngành dệt may [19], là cơ sở để mở rộng cho các ngànhkhác trong tương lai

1.2.3. Thỏa ước lao động tập thể khác do chính phủ quy định

Theo quy định tại khoản 1 điều 73 Bộ luật lao động năm 2012 có quyđịnh hình thức TƯLĐTT khác do Chính phủ quy định, hiện nay Chính phủchưa có quy định mới nào về hình thức TƯLĐTT khác, trên thực tiễn nhiều

Trang 17

địa phương đã thực hiện TƯLĐTT nhóm DN cụ thể: Theo Trung tâm hỗ trợphát triển quan hệ lao động, thuộc Cục QHLĐ và tiền lương.

Tính đên ngày 6/11/2018, các TƯLĐTT nhóm DN đã được ký kêt gồm:TƯLĐTT nhóm DN thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam ký kêtngày 28/3/2014 với 35 DN tham gia và có thời hạn áp dụng 2 năm Ngày19/6/2016, Công đoàn Khu kinh tê Hải Phòng đã thực hiện việc ký TƯLĐTTnhóm gồm 5 DN Hàn Quốc, thuộc KCN Tràng Duệ (Hải Phòng) lĩnh vựcđiện tử, có thời hạn áp dụng là 2 năm TƯLĐTT nhóm các DN du lịch, dịch

vụ ở Đà Nẵng với 4 DN tham gia; ký kêt ngày 14/1/2016; có hiệu lực thi hành

kể từ ngày 14/3/2016; thời hạn là 2 năm TƯLĐTT nhóm các DN dệt may ởQuận 12 TPHCM ký kêt ngày 28/12/2015 với 4 DN tham gia, có thời hạn là 2năm LĐLĐ thành phố Hạ Long (Quảng Ninh) tổ chức ký TƯLĐTT nhómcác DN du lịch, dịch vụ trên địa bàn thành phố Hạ Long ký kêt ngày 5/6/2018với 20 DN tham gia [13]

Liên đoàn lao động thành phố Hạ Long tổ chức hội nghị sơ kêt mộtnăm thực hiện TƯLĐTT nhóm doanh nghiệp du lịch, dịch vụ thành phố HạLong

Bản TƯLĐTT nhóm lần đầu tiên được ký kêt vào đầu tháng 6/2018gồm có 20 doanh nghiệp hoạt động lĩnh vực du lịch, dịch vụ trên địa bànthành phố Hạ Long Sau một năm triển khai, 100% doanh nghiệp cam kêtthực hiện nội dung điều khoản trong bản TƯLĐTT nhóm Các quy định vềtiền lương, việc làm, chê độ thưởng, thăm hỏi, ốm đau, hiêu, hỉ được người sửdụng lao động thực hiện nghiêm túc với 3.600 lao động được hưởng lợi; ýthức làm việc, trách nhiệm của người lao động được nâng cao, mối quan hệlao động hài hòa ổn định Trong số 20 DN tham gia TƯLĐTT nhóm, có 8/20

Trang 18

DN đạt danh hiệu DN giỏi cấp thành phố; 4/20 đơn vị đạt danh hiệu DN giỏicấp tỉnh

Liên đoàn lao động TP Hạ Long đã mời bổ sung thêm 8 doanh nghiệpkinh doanh khách sạn, tàu du lịch tham gia TƯLĐTT nhóm Nâng tổng số có

28 doanh nghiệp tham gia TƯLĐTT nhóm du lịch, dịch vụ TP Hạ Long [25]

Việc TƯLĐTT nhóm là xu thê chung, theo Trưởng ban Quan hệ laođộng, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu: Việc ký TƯLĐTTnhóm là xu thê chung [14] Thời gian tới, để có thể ký các TƯLĐTT nhóm

DN có nhiều điều khoản có lợi hơn cho NLĐ, các đơn vị thực hiện cần tậptrung vào TƯLĐTT đang có, bổ sung và nâng cao lợi ích cho NLĐ; tuyêntruyền cho chủ sử dụng lao động về Tổ chức Công đoàn và lợi ích khi DNtham gia TƯLĐTT nhóm Cần phát huy sức mạnh tổng hợp, cùng với cơ quanchuyên môn và chính quyền địa phương, cộng đồng DN, tuyên truyền về lợiích khi tham gia ký thỏa ước sẽ hiệu quả hơn nhiều trong việc vận động,tuyên truyền để các DN ký TƯLĐTT nhóm TƯLĐTT của nhóm DN giúp các

DN cùng nhóm ngành nghề liên kêt chặt chẽ trong việc chăm lo đời sốngNLĐ

Hầu hêt những TƯLĐTT nhóm đều được ký kêt giữa các doanh nghiệpcùng ngành nghề và cùng khu vực địa lý Điều này cho thấy rõ đặc điểm cơcấu công đoàn: các đông đoàn ngành chỉ chịu trách nhiệm về số người laođộng trong các ngành công nghiệp, phần lớn chủ yêu trực thuộc công đoàn địaphương

Với loại hình TƯLĐTT nhóm có thể áp dụng theo khu vực địa lýhoặc theo khu công nghiệp, khu chê xuất

1.3. Vai trò của thỏa ước lao động tập thể

Trang 19

Thỏa ước lao động tập thể đóng góp vai trò vô cùng to lớn trongdoanh nghiệp khi nó thừa nhận quyền của NLĐ thông qua tổ chức đại diệncho họ gọi là công đoàn Công đoàn là nơi sẽ thiêt lập những điều kiện laođộng có lợi nhất cho NLĐ trong khuôn khổ quy định của luật lao động, vừađảm bảo được tính hợp pháp, vừa đáp ứng được các yêu tố cơ bản về nhânquyền.

Chính bởi lẽ đó mà TƯLĐTT có vị trí vô cùng quan trọng đối vớiNLĐ nói riêng và với DN nói chung

Thứ nhất: TƯLĐTT được hình thành thể hiện sự thỏa thuận, thống

nhất giữa các bên trên tình thần tự nguyện, bình đẳng, các bên có trách nhiệmphải thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đã được cụ thể hóa trong quá trìnhthỏa thuận theo quy định của pháp luật lao động, NSDLĐ và NLĐ tuân theo

và được xem như bản quy ước có sự ràng buộc về pháp lý buộc các bên phảithực hiện, không ai được quyền thay đổi nhằm tránh ảnh hưởng đên người laođộng cũng như ảnh hưởng đên hoạt động của DN

Thứ hai: TƯLĐTT là nền tảng tạo ra mối quan hệ lao động hài hòa

giữa NLĐ và NSDLĐ, dựa trên các nội dung đã thỏa thuận để giải quyêt cácmối quan hệ lao động hạn chê được những vấn đề cạnh tranh trong quan hệlao động

Thứ ba: TƯLĐTT là quá trình hợp tác, thỏa thuận dựa trên tình thần

tự nguyện, ý chí của NLĐ và NSDLĐ thể hiện sự đoàn kêt, thống nhất về cácquyền và nghĩa vụ của các bên, đảm bảo hài hòa lao động

Về bản chất, TƯLĐTT vừa mang tính chất thỏa thuận, thương lượngvừa mang tính chất quy phạm, do đó TƯLĐTT được coi là những quy địnhchung của doanh nghiệp TƯLĐTT còn được xem như “BLLĐ con trong mỗiDN” [1]

Trang 20

Thỏa ước lao động tập thể còn giúp cho tổ chức công đoàn có điềukiện phát huy vai trò tích cực của mình trong nhiệm vụ bảo vệ lợi ích hợppháp của người lao động, đại diện cho tập thể người lao động nói lên tiêng nóicủa mình, làm cơ sở để xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh, là cầu nốiquan trọng giữa NLĐ và NSDLĐ.

1.4. Nội dung pháp luật về thỏa ước lao động tập thể.

1.4.1. Chủ thể thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể

Theo quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 điều 83 Bộ luật lao độngnăm 2012 có quy định người ký kêt TƯLĐTT DN được quy định như sau:

Bên tập thể lao động: là đại diện tập thể lao động tại cơ sở

Bên NSDLĐ: là NSDLĐ hoặc người đại diện của NSDLĐ [4]

Theo quy điều 68 BLLĐ năm 2019 có quy định quyền thương lượngtập thể của tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở trong DN như sau:

Tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở có quyền yêu cầu thương lượng tập thểkhi đạt tỷ lệ thành viên tối thiểu trên tổng số người lao động trong DN theoquy định của Chính phủ được quy định tại Khoản 1

Trường hợp doanh nghiệp có nhiều tổ chức đại diện người lao động tại

cơ sở đáp ứng quy định tại khoản 1 điều 68 BLLĐ 2019 thì tổ chức có quyềnyêu cầu thương lượng là tổ chức có số thành viên nhiều nhất trong DN Các tổchức đại diện người lao động tại cơ sở khác có thể tham gia thương lượng tậpthể khi được tổ chức đại diện NLĐ có quyền yêu cầu thương lượng tập thểđồng ý, quy định tại Khoản 2

Trường hợp DN có nhiều tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở màkhông có tổ chức nào đáp ứng quy định tại khoản 1 điều 68 BLLĐ thì các tổchức có quyền tự nguyện kêt hợp với nhau để yêu cầu thương lượng tập thể

Trang 21

nhưng tổng số thành viên của các tổ chức này phải đạt tỷ lệ tối thiểu theo quyđịnh tại khoản 1 điều 68, BLLĐ 2019, quy định tại Khoản 3

Như vậy ta thấy BLLĐ năm 2019 đã mở rộng chủ thể yêu cầu thươnglượng so với BLLĐ năm 2012, theo quy định của BLLĐ năm 2012 chủ thểđại diện tập thể NLĐ để thương lượng là Chủ tịch công đoàn cơ sở hoặc Chủtịch công đoàn cấp trên trực tiêp cơ sở ở nơi chưa thành lập công đoàn cơ sởtrong, trong khi đó BLLĐ năm 2019 quy định thêm chủ thể yêu cầu thươnglượng có thêm tổ chức đại diện người lao động có số thành viên nhiều nhấttrong DN, tổ chức này không nhất thiêt phải là Công đoàn cơ sở mà chỉ quyđịnh số lượng thành viên của tổ chức đó

Theo quy định điều 69 BLLĐ năm 2019 có quy định đại diện thươnglượng tập thể tại DN như sau:

Số lượng người tham gia thương lượng tập thể của mỗi bên do cácbên thỏa thuận, quy định tại Khoản 1

Trang 22

Thành phần tham gia thương lượng tập thể của mỗi bên do bên đóquyêt định, quy định tại Khoản 2

Trường hợp bên NLĐ có nhiều tổ chức đại diện tham gia thươnglượng tập thể theo quy định tại khoản 2 Điều 68 của Bộ luật này thì tổ chứcđại diện có quyền yêu cầu thương lượng quyêt định số lượng đại diện của mỗi

tổ chức tham gia thương lượng

Trường hợp bên NLĐ có nhiều tổ chức đại diện tham gia thươnglượng tập thể theo quy định tại khoản 3 Điều 68 của BLLĐ 2019 thì số lượngđại diện của mỗi tổ chức do các tổ chức đó thỏa thuận Trường hợp khôngthỏa thuận được thì từng tổ chức xác định số lượng đại diện tham gia tươngứng theo số lượng thành viên của tổ chức mình trên tổng số thành viên củacác tổ chức

Mỗi bên thương lượng tập thể có quyền mời tổ chức đại diện cấp trêncủa mình cử người tham gia là đại diện thương lượng và bên kia không được

từ chối Đại diện thương lượng tập thể của mỗi bên không được vượt quá sốlượng quy định tại khoản 1 điều 69 BLLĐ 2019, trừ trường hợp được bên kiađồng ý, quy định tại Khoản 3

Ở đây ta thấy có sự khác biêt nhất định về thành lập tổ thương lươnggiữa BLLĐ năm 2012 và BLLĐ năm 2019, sự khác biệt thể hiện ở số thànhviên tổ thương lượng Theo quy định của BLLĐ năm 2012 tổ thương lượng

có ít nhất ba người và do Ban chấp hành công đoàn cấp trên trực tiêp cơ sởquyêt định, trong khi đó BLLĐ năm 2019 lại quy định số lượng thành viên tổthương lượng của mỗi bên do các bên thỏa thuận Đồng thời BLLĐ năm 2019cũng quy định tổ chức đại diện có quyền yêu cầu thương lượng quyêt định sốlượng đại diện của mỗi tổ chức tham gia thương lượng

Tiêu chuẩn thành viên tham gia thương lượng

Trang 23

Thành viên tham gia thương lượng cần lựa chọn những người có thờihạn thực hiện hợp đồng ít nhất đủ từ 12 tháng trở lên; có bản lĩnh, nhiệt tình,

am hiểu tình hình sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, nắm được tâm tưnguyện vọng người lao động, có kiên thức pháp luật, nhất là pháp luật laođộng, công đoàn, có uy tín đối với tập thể lao động, có kỹ năng thương lượng[24]

Thời điểm thành lập Tổ thương lượng

Tùy từng trường hợp, việc thành lập Tổ thương lượng có thể tiên hànhtrước hoặc song song cùng với việc đề xuất với người sử dụng lao động vềthương lượng tập thể

Sau khi chọn được thành viên, Đại diện tập thể lao động tại cơ sở(Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên trựctiêp cơ sở trong trường hợp đại diện cho tập thể lao động ở nơi chưa có côngđoàn cơ sở) ra quyêt định thành lập, giao nhiệm vụ cho Tổ thương lượng vàthông báo cho người sử dụng lao động

Nhiệm vụ của Tổ thương lượng

Nắm chắc tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp;

Tổng hợp các ý kiên của NLĐ;

Chuẩn bị về nội dung đàm phán, thương lượng;

Tiên hành đàm phán, thương lượng với người sử dụng lao động vềcác nội dung đã được người lao động yêu cầu trên cơ sở bảo đảm đạt đượccao nhất nguyện vọng, lợi ích của tập thể lao động

Ngoài ra theo khoản 2 điều 18 Nghị định số 05/2015/NĐ-CP ngày 12tháng 01 năm 2015 quy định chi tiêt quy định chi tiêt và hướng dẫn thi hànhmột số điều của Bộ Luật lao động năm 2012 có quy định về trường hợp ủy

Trang 24

quyền ký TƯLĐTT, theo đó NSDLĐ hoặc người đại diện của NSDLĐ trựctiêp ký kêt TƯLĐTT thì ủy quyền hợp pháp bằng văn bản cho người khác kýkêt TƯLĐTT.

1.4.2. Hình thức của thỏa ước lao động tập thể

BLLĐ năm 2012 và Nghị định số 05/2015/NĐ-CP ngày 12 tháng 01năm 2015 không quy định hình thức ký kêt thỏa ước, tuy nhiên khi xây dựngTƯLĐTT địa phương cần đảm bảo được một số nội dung sau: thông tin vềchủ thể ký kêt TƯLĐTT, những quy định chung, thời hạn TƯLĐTT, các camkêt của NSDLĐ và tập thể người lao động, trách nhiệm thi hành TƯLĐTT

1.4.3. Nguyên tắc ký kết thỏa ước lao động tập thể

Theo khoản 1 điều 67 BLLĐ năm 2012 quy đinh thương lượng tậpthể được tiên hành theo nguyên tắc thiện chí, bình đẳng, hợp tác, công khai vàminh bạch

Nguyên tắc thiện chí: Nguyên tắc tự nguyện trong quá trình thươnglượng và ký kêt thỏa ước tập thể thể hiện ở việc các bên có ý thức tự giác,xuất phát từ nhận thức là vì quyền lợi của phía mình mà tự mình tham gia vànhận rõ trách nhiệm trong việc xúc tiên ký kêt thỏa ước Quá trình thươnglượng các bên phải trên tinh thần thiện chí

Nguyên tắc bình đẳng, hợp tác: trong quá trình lao động, tuy ngườilao động và người sử dụng lao động có địa vị kinh tê khác nhau, có các quyền

và nghĩa vụ khác nhau nhưng lại gặp nhau ở một điểm là lợi ích kinh tê Cảhai bên rất cần có nhau trong suốt quá trình lao động, vì vậy để đảm bảo đượclợi ích của cả hai phía, họ phải biêt đối xử với nhau trên cơ sở bình đẳng, tôntrọng và hợp tác Quá trình thương lượng các bên không đứng trên địa vị kinh

tê của mình mà áp đặt hoặc yêu sách, không ép buộc nhau, nhằm đạt tới sựdung hòa về lợi ích kinh tê

Trang 25

Nguyên tắc công khai và minh bạch: Việc ký kêt TƯLĐTT chỉ đượctiên hành khi có trên 50% số người của tập thể lao động trong doanh nghiệptán thành nội dung thoả ước đã thương lượng

1.4.4. Nội dung của thỏa ước lao động tập thể

Theo quy định Điều 70 BLLĐ năm 2012 quy định nội dung thỏa ướcbao gồm 02 nhóm:

Nhóm thứ nhất: thực hiện nội quy lao động; bảo đảm việc làm đối vớingười lao động, bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động; thời giờ làmviệc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ, nghỉ giữa ca; tiền lương, tiền thưởng,trợ cấp và nâng lương

Nhóm thứ hai: nội dung khác mà hai bên quan tâm theo quy định tạiKhoản 5 Điều 70 BLLĐ năm 2012

Để cụ thể hóa nội dung hai nhóm trong thương lượng và đưa vàoTƯLĐTT hai bên cần đề xuất đưa ra yêu cầu thương lượng theo từng nộidung cụ thể, chính xác, chi tiêt, đối với các vấn đề mới, luật chưa có quy địnhnhằm tạo thuận lợi cho hai bên cần nêu rõ và phân tích sự cần thiêt phải cónội dung đó để đảm bảo hài hòa mối quan hệ giữa NLĐ và NSDLĐ ổn định,tiên bộ

Tuy nhiên mặc dù có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2021 nhưng nội dungTƯLĐTT năm 2019 được quy định tại Điều 67 Bộ Luật Lao động năm 2019

có sự khác biệt, thể hiện bước tiên trong đảm bảo thực thi quyền lợi của NLĐ,nội dung của NLĐ chọn để tiên hành thương lượng tập thể được rộng hơn Cụthể các bên thương lượng lựa chọn một hoặc một số nội dung sau để tiên hànhthương lượng tập thể:

Trang 26

Tiền lương, trợ cấp, nâng lương, thưởng, bữa ăn và các chê độ khác;Mức lao động và thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ, nghỉgiữa ca.

Thực hiện nội quy lao động

Điều kiện, phương tiện hoạt động của tổ chức đại diện người lao động

Cơ chê, phương thức phòng ngừa, giải quyêt tranh chấp lao động.Bảo đảm bình đẳng giới, bảo vệ thai sản, nghỉ hằng năm

Phòng, chống bạo lực và quấy rối tình dục tại nơi làm việc

Nội dung khác mà một hoặc các bên quan tâm

1.4.5. Trình tự thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể

1.4.5.1. Trình tự thương lượng tập thể

Bước 1: Chuẩn bị thương lượng tập thể

Lấy ý kiến của của tập thể lao động:

Tuỳ theo quy mô, điều kiện làm việc của doanh nghiệp mà Đại diệntập thể lao động tại cơ sở quyêt định tổ chức lấy ý kiên trực tiêp của tập thểlao động hoặc gián tiêp thông qua tổ công đoàn, công đoàn bộ phận về đềxuất của người lao động với người sử dụng lao động và các đề xuất của ngườisử dụng lao động với tập thể lao động

Để việc đề xuất của người lao động có sự tập trung và phù hợp tìnhhình thực tiễn của doanh nghiệp, Đại diện tập thể lao động tại cơ sở có thểxây dựng dự thảo những vấn đề cần đưa ra thương lượng và xin ý kiên ngườilao động thông qua tổ công đoàn, công đoàn bộ phận

Một số nội dung cơ bản cần lấy ý kiên người lao động:

Tiền lương, tiền thưởng, trợ cấp, nâng lương, định mức lao động;

Trang 27

Các quy định về thời gian làm việc;

Việc làm và các vấn đề an toàn lao động;

Các chê độ bảo hiểm đối với người lao động;

Bữa ăn giữa ca và việc tổ chức bữa ăn giữa ca cho người lao động;Các chê độ học tập và các chê độ phúc lợi khác;

Đời sống văn hóa tinh thần của người lao động;

Biện pháp hòa giải, thương lượng khi có tranh chấp lao động

Sau khi lấy ý kiên của tập thể lao động, Đại diện tập thể lao động tại

cơ sở tiên hành tập hợp ý kiên để hoàn chỉnh các nội dung đề xuất yêu cầuthương lượng tập thể với NSDLĐ

Đề xuất thương lượng và thông báo nội dung thương lượng [27]

Đại diện tập thể lao động tại cơ sở chủ động đề xuất yêu cầu thươnglượng tập thể với NSDLĐ bằng văn bản sau khi tập hợp xong ý kiên củangười lao động

Văn bản yêu cầu thương lượng tập thể cần có các nội

dung: Nội dung thương lượng tập thể;

Dự kiên số thành viên đại diện tập thể lao động tham gia thươnglượng (Tổ thương lượng);

Đề xuất địa điểm và thời điểm bắt đầu thương lượng tập thể;

Yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp thông tin về tình hình hoạtđộng sản xuất, kinh doanh (nêu có nhu cầu)

Trường hợp cần có sự hỗ trợ của công đoàn cấp trên, thì Công đoàn

cơ sở có văn bản (kèm theo nội dung dự kiên tiên hành thương lượng tập thể)

Trang 28

đề nghị công đoàn cấp trên trực tiêp và thông báo cho người sử dụng lao động.

Những nội dung này phải được tiên hành bảo đảm thời gian theo quyđịnh tại khoản 1, khoản 2 Điều 68 và khoản 1 Điều 71 BLLĐ năm 2012

Thỏa thuận phiên họp thương lượng

Sau khi gửi yêu cầu thương lượng tập thể cho NSDLĐ, Đại diện tậpthể lao động tại cơ sở phải chủ động liên hệ với người sử dụng lao động đểthỏa thuận: thời gian bắt đầu phiên họp thương lượng; địa điểm thương lượng;

số lượng người tham dự phiên họp thương lượng của mỗi bên; dự kiên ngườighi biên bản phiên họp thương lượng và những vấn đề khác có liên quan đênthương lượng tập thể

Bước 2: Tiên hành các phiên họp thương lượng

Việc thương lượng tập thể chỉ được tiên hành với sự có mặt ít nhất 2/3

số thành viên đại diện của mỗi bên đã được hai bên thỏa thuận

Việc thương lượng tập thể phải được thực hiện theo các nguyên tắc tạiĐiều 67 BLLĐ năm 2012

Tổ thương lượng chỉ thống nhất với NSDLĐ những nội dung có lợihơn cho NLĐ so với quy định của pháp luật

Thương lượng tập thể có thể kéo dài nhiều ngày và trải qua nhiềuphiên thương lượng Vì vậy, Tổ thương lượng cần chuẩn bị các phương án, sốliệu, tư liệu để đàm phán

Nội dung của phiên họp thương lượng được lập thành biên bản, đồngthời phải ghi nhận lại những nội dung hai bên đã thống nhất hoặc nội dungchưa thống nhất và thời gian tiên hành thương lượng tiêp theo

Trang 29

Biên bản phiên họp thương lượng phải có chữ ký và đóng dấu xácnhận nội dung biên bản của đại diện tập thể lao động và của người sử dụnglao động; có chữ ký của người ghi biên bản.

Biên bản phiên họp thương lượng phải được lập thành 02 bản, có giátrị như nhau, mỗi bên giữ 01 bản

Bước 3: Kêt thúc thương lượng

Trường hợp thương lượng thành

Trong thời gian 15 ngày, kể từ ngày kêt thúc phiên họp thương lượngtập thể, Đại diện tập thể lao động tại cơ sở phải niêm yêt công khai biên bảnphiên họp thương lượng tập thể tại DN, phòng, ban, phân xưởng, tổ, đội sảnxuất, hệ thống thông tin của Công đoàn cơ sở cho tập thể lao động biêt

Trường hợp thương lượng không thành

Căn cứ vào tình hình thực tê, đại diện tập thể lao động thống nhấtquyêt định tiêp tục đề nghị thương lượng hoặc tiên hành yêu cầu giải quyêttranh chấp lao động theo quy định của pháp luật

Tùy vào điều kiện cụ thể của doanh nghiệp mà Đại diện tập thể laođộng tại cơ sở quyêt định cách thức tổ chức lấy ý kiên biểu quyêt của tập thểlao động về các nội dung đã thỏa thuận

Đối với DN có đông công nhân lao động thì có thể lấy ý của tập thểlao động về các nội dung đã thỏa thuận thông qua tổ công đoàn, công đoàn bộphận (nơi có công đoàn), phân xưởng, tổ, đội sản xuất (nơi chưa có côngđoàn) bằng chữ ký hoặc biểu quyêt

Kêt quả lấy ý kiên phải lập thành biên bản ghi rõ tổng số người đượclấy ý kiên, số người đồng ý, số người không đồng ý (có đánh giá tỷ lệ phần

Trang 30

trăm) cho từng nội dung Biên bản phải có chữ ký của đại diện tập thể lao động.

Những nội dung nào có trên 50% số người của tập thể lao động biểuquyêt tán thành thì tập hợp vào nội dung bản thảo TƯLĐTT để tiên hành kýkêt

Trường hợp nội dung thương lượng không được 50% số người củatập thể lao động biểu quyêt tán thành thì tiêp tục thương lượng

1.4.5.2. Ký kết thỏa ước lao động tập thể

Thỏa ước lao động tập thể được ký kêt giữa đại diện tập thể lao độngvới NSDLĐ hoặc đại diện người sử dụng lao động, TƯLĐTT chỉ được ký kêtkhi các bên đã đạt được thỏa thuận tại phiên họp thương lượng tập thể

1.4.6. Thực hiện thỏa ước lao động tập thể

1.4.6.1. Gửi, tiếp nhận thỏa ước lao động tập thể

Gửi TƯLĐTT: Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký kêt, Đại diện tập

thể lao động cơ sở phải gửi một bản TƯLĐTT đên Công đoàn cấp trên trựctiêp cơ sở NSDLĐ hoặc đại diện NSDLĐ phải gửi một bản TƯLĐTT đên Cơquan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh và 01 bản gửi tổ chức đại diệnNSDLĐ mà NSDLĐ là thành viên

Nhận TƯLĐTT theo Điều 19 Nghị định số 05/2015/NĐ-CP quy định như sau:

Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về lao động khi tiêp nhận TƯLĐTT được quy định [3]:

Lập sổ quản lý TƯLĐTT theo mẫu quy định

Trang 31

Khi tiêp nhận nhận TƯLĐTT, nêu phát hiện TƯLĐTT không đúngtheo quy định pháp luật, tùy theo nội dung sai phạm mà đơn vị tiêp nhận yêucầu cơ quan Tòa án tuyên bố vô hiệu hoặc yêu cầu hai bên tổ chức thươnglượng, bổ sung.

1.4.6.2. Triển khai thực hiện Thỏa ước lao động tập thể

Theo khoản 3 Điều 74 Bộ Luật lao động 2012 thì sau khi TƯLĐTTđược ký kêt, NSDLĐ phải công bố cho mọi NLĐ của mình biêt Tuy nhiên,với vai trò trách nhiệm của mình, Đại diện tập thể lao động tại cơ sở phải chủđộng hoặc phối hợp với NSDLĐ thực hiện các biện pháp để truyền đạt nộidung TƯLĐTT đên NLĐ

Đại diện tập thể lao động tại cơ sở kiên nghị với NSDLĐ xem xét,sửa đổi các quy định của doanh nghiệp có nội dung không phù hợp hoặc tráivới nội dung của TƯLĐTT

Ban Chấp hành công đoàn cơ sở phân công thành viên theo dõi, chỉđạo hướng dẫn thực hiện TƯLĐTT Có thể thỏa thuận với người sử dụng laođộng lập tiểu ban chỉ đạo thực hiện TƯLĐTT chung cho cả hai bên

Đại diện tập thể lao động tại cơ sở phải thường xuyên theo dõi, kiểmtra, giám sát việc thực hiện TƯLĐTT Qua theo dõi, kiểm tra, giám sát việcthực hiện TƯLĐTT nêu phát hiện những vướng mắc tồn tại thì kiên nghị,thương lượng với người sử dụng lao động giải quyêt kịp thời và thông báocho NLĐ biêt

Sửa đổi, bổ sung và ký kết TƯLĐTT mới

Theo quy định tại Điều 77 BLLĐ năm 2012 sửa đổi bổ sungTƯLĐTT sau 03 tháng thực hiện đối với TƯLĐTT có hạn dưới 01 năm; Sau

06 tháng thực hiện đối với TƯLĐTT có thời hạn từ 01 năm đên 03 năm, nêu

Trang 32

có điều khoản quy định tại TƯLĐTT trở nên không phù hợp hoặc trái phápluật, tập thể lao động hoặc NSDLĐ đề xuất sửa đổi bổ sung thì Đại diện tậpthể lao động tại cơ sở chủ động tiên hành các thủ tục thương lượng để sửa đổi

bổ sung TƯLĐTT theo quy định của pháp luật

Pháp luật quy định như vậy nhằm bảo đảm để TƯLĐTT phải đượcthực hiện trong một khoảng thời gian nhất định và các quy định trongTƯLĐTT đã được kiểm nghiệm trên thực tê nhằm góp phần ổn định trongmột thời gian nhất định hoạt động sản xuất kinh doanh, bảo đảm hoà bìnhcông nghiệp, tránh sự xáo trộn trong doanh nghiệp Sau thời gian thực hiện vàkiểm nghiệm này, các bên mới xác định chính xác những nội dung bất cập,chưa phù hợp để nhằm bảo đảm hơn quyền, lợi ích, nghĩa vụ của bên mình vàlợi ích chung Qua đó, do phải thực hiện trong một khoảng thời gian nên quyđịnh này cũng nhằm tăng cường trách nhiệm các bên trong quá trình thươnglượng tập thể

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp các bên chỉ được sửa đổi, bổsung TƯLĐTT sau một khoảng thời gian quy định như trên Trong trường hợpquy định của pháp luật thay đổi mà dẫn đên TƯLĐTT không còn phù hợp, thì

hai bên phải tiên hành sửa đổi, bổ sung TƯLĐTT trong vòng 15 ngày, kể từ

ngày quy định của pháp luật có hiệu lực Mục đích của quy định nêu trên lànhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, hạn chê các vi phạm phápluật ngay từ các thoả thuận trái pháp luật hoặc không còn phù hợp các quyđịnh của pháp luật hiện hành tại thời điểm thoả ước có hiệu lực

Việc sửa đổi, bổ sung TƯLĐTT được tiên hành như việc ký kêtTƯLĐTT quy định tại Điều 74 BLLĐ năm 2012

1.4.6.3. Hiệu lực, thời hạn thỏa ước lao động tập thể

Trang 33

Hiệu lực của TƯLĐTT: theo điều 76 BLLĐ năm 2012 quy định ngày

có hiệu lực của TƯLĐTT được ghi trong thoả ước

Thời hạn của TƯLĐTT: theo điều 85 BLLĐ năm 2012 quy định

TƯLĐTT doanh nghiệp có thời hạn từ 01 năm đên 03 năm Đối với doanhnghiệp lần đầu tiên ký kêt TƯLĐTT, thì có thể ký kêt với thời hạn dưới 01năm Điều 89 BLLĐ năm 2012 quy định TƯLĐTT ngành có thời hạn từ 01năm đên 03 năm

Thỏa ước tập thể vô hiệu: theo quy định Điều 78, Điều 79, Điều 80

BLLĐ năm 2012 quy định khi TƯLĐTT bị tuyên bố vô hiệu và Điều 20 Nghịđịnh số 05/2015/NĐ-CP kiên nghị tuyên bố TƯLĐTT vô hiệu

Khi thanh tra hoặc giải quyêt khiêu nại, tố cáo về lao động, nêu pháthiện TƯLĐTT có một trong các trường hợp quy định tại Điều 78 của BLLĐ,thì lập biên bản về TƯLĐTT vô hiệu, đồng thời có văn bản yêu cầu Tòa ánnhân dân tuyên bố TƯLĐTT vô hiệu

Khi có một hoặc một số nội dung trong thoả ước trái pháp luật thìthỏa ước đó sẽ bị vô hiệu từng nội dung sai phạm

Thỏa ước tập thể vô hiệu toàn bộ khi:

(i) Có toàn bộ nội dung trái pháp luật;

(ii) Người ký kêt không đúng thẩm quyền;

(iii) Thỏa ước được ký kêt không đúng quy trình thương lượng

Chỉ cần TƯLĐTT vi phạm một trong ba nội dung trên thì được xemnhư vô hiệu toàn bộ

Hậu quả của việc TƯLĐTT bị vô hiệu: quyền, nghĩa vụ và lợi ích củacác bên được giải quyêt theo quy định của pháp luật lao động và các thoảthuận hợp pháp khác mà NSDLĐ đã thực hiện ký kêt với NLĐ trong hợp

Trang 34

đồng lao động Như vậy, ở khía cạnh nào đó lợi ích của NLĐ sẽ bị thiệt thòi

vì quyền lợi chỉ được bảo đảm ở mức sàn theo quy định của BLLĐ, thay vìnhững thỏa thuận cao hơn luật trong TƯLĐTT

1.4.7. Giải quyết tranh chấp về thỏa ước lao động tập thể

* Tranh chấp lao động tập thể về quyền:

Tranh chấp lao động tập thể về quyền là tranh chấp giữa tập thể laođộng với NSDLĐ phát sinh từ việc giải thích và thực hiện khác nhau quy địnhcủa pháp luật về lao động, TƯLĐTT, nội quy lao động, quy chê và thoả thuậnhợp pháp khác

Thẩm quyền giải quyết:

Hoà giải viên lao động;

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh;Toà án nhân dân

Tại phiên họp giải quyêt tranh chấp lao động phải có đại diện của haibên tranh chấp Trường hợp cần thiêt, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyệnmời đại diện cơ quan, tổ chức có liên quan tham dự phiên họp

Trang 35

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện căn cứ vào pháp luật về laođộng, TƯLĐTT, nội quy lao động đã được đăng ký và các quy chê, thoả thuậnhợp pháp khác để xem xét giải quyêt tranh chấp lao động.

Trong trường hợp các bên không đồng ý với quyêt định của Chủ tịch

Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc quá thời hạn mà Chủ tịch Ủy ban nhân dâncấp huyện không giải quyêt thì các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyêt

* Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích:

Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích là tranh chấp lao động phát sinh

từ việc tập thể lao động yêu cầu xác lập các điều kiện lao động mới so với quyđịnh của pháp luật về lao động, TƯLĐTT, nội quy lao động hoặc các quy chê,thoả thuận hợp pháp khác trong quá trình thương lượng giữa tập thể lao độngvới NSDLĐ

Thẩm quyền giải quyêt:

Hoà giải viên lao động;

Hội đồng trọng tài lao động

Hội đồng trọng tài lao động có trách nhiệm hỗ trợ các bên tự thươnglượng, trường hợp hai bên không thương lượng được thì Hội đồng trọng tàilao động đưa ra phương án để hai bên xem xét

Trang 36

Trong trường hợp hai bên tự thỏa thuận được hoặc chấp nhận phương

án hòa giải thì Hội đồng trọng tài lao động lập biên bản hoà giải thành đồngthời ra quyêt định công nhận sự thỏa thuận của các bên

Trường hợp hai bên không thỏa thuận được hoặc một bên tranh chấp

đã được triệu tập hợp lệ đên lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý dochính đáng thì Hội đồng trọng tài lao động lập biên bản hoà giải không thành

Biên bản có chữ ký của các bên có mặt, của Chủ tịch và Thư ký Hộiđồng trọng tài lao động

Bản sao biên bản hoà giải thành hoặc hoà giải không thành phải đượcgửi cho hai bên tranh chấp trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ ngày lậpbiên bản

Sau thời hạn 05 ngày, kể từ ngày Hội đồng trọng tài lao động lập biênbản hòa giải thành mà một trong các bên không thực hiện thỏa thuận đã đạtđược thì tập thể lao động có quyền tiên hành các thủ tục để đình công

Trong trường hợp Hội đồng trọng tài lao động lập biên bản hòa giảikhông thành thì sau thời hạn 03 ngày, tập thể lao động có quyền tiên hành cácthủ tục để đình công

Đình công được thực hiện theo trình tự sau: Lấy ý kiên tập thể laođộng; Ra quyêt định đình công; Tiên hành đình công [26]

* Thời hiệu yêu cầu giải quyết

Thời hiệu yêu cầu giải quyêt tranh chấp lao động tập thể về quyền là

01 năm kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà mỗi bên tranh chấp cho rằngquyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm

1.4.8. Xử lý vi phạm thỏa ước lao động tập thể

Trang 37

Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22 tháng 8 năm 2013 của ChínhPhủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm

xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

có quy định xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm quy định về thươnglượng tập thể, TƯLĐTT như sau [5]:

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đên 1.000.000 đồng đốivới người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây: Không gửiTƯLĐTT đên cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh; Không trả chiphí cho việc thương lượng, ký kêt, sửa đổi, bổ sung, gửi và công bốTƯLĐTT; Không công bố nội dung của TƯLĐTT đã được ký kêt cho ngườilao động biêt

Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đên 5.000.000 đồng đối với người sửdụng lao động có một trong các hành vi sau đây: Không cung cấp thông tin vềtình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh khi tập thể lao động yêu cầu để tiênhành thương lượng tập thể; Không tiên hành thương lượng tập thể để ký kêthoặc sửa đổi, bổ sung TƯLĐTT khi nhận được yêu cầu của bên yêu cầuthương lượng

Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đên 15.000.000 đồng đối với NSDLĐthực hiện nội dung TƯLĐTT đã bị tuyên bố vô hiệu

Nghị định số 88/2015/NĐ-CP ngày 07 tháng 10 năm 2015 của Chínhphủ quy định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2013/NĐ-CPngày 22 tháng 8 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hànhchính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và đưa người lao động ViệtNam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Nghị định có có quy định xửphạt vi phạm hành chính về vi phạm quy định về thương lượng tập thể,TƯLĐTT như sau [6]:

Trang 38

“Điều 1, Khoản 17 sửa đổi, bổ sung Điều 24: Điều 24 Vi phạm quy định về đảm bảo thực hiện quyền công đoàn

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

Không bố trí nơi làm việc, không bảo đảm các phương tiện làm việc cần thiết cho cán bộ công đoàn;

Không bố trí thời gian trong giờ làm việc cho cán bộ công đoàn không chuyên trách hoạt động công tác công đoàn;

Không cho cán bộ công đoàn cấp trên cơ sở vào tổ chức, doanh nghiệp để hoạt động công tác công đoàn;

Không cung cấp thông tin, phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi để công đoàn thực hiện quyền, trách nhiệm đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động.

Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

Từ chối yêu cầu, đối thoại, thương lượng của công đoàn;

Không thỏa thuận bằng văn bản với Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, chuyển làm công việc khác theo hợp đồng lao động, kỷ luật sa thải đối với người lao động là cán bộ công đoàn không chuyên trách.

Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng quyền công đoàn để vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân.

Biện pháp khắc phục hậu quả:

Trang 39

Phải bảo đảm các điều kiện làm việc cần thiết cho tổ chức công đoàn,

bố trí thời gian cho người làm công tác công đoàn đối với vi phạm quy định tại Điểm a, Điểm b Khoản 1 Điều này;

Phải nhận người lao động trở lại làm việc đối với hành vi vi phạm tại Điểm b Khoản 2 Điều này.”

Nghị định số 28/2020/NĐ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ quyđịnh quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm

xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồngthay thê cho Nghị định số 95/2013/NĐ-CP và Nghị định số 88/2015NĐ-CP cóquy định xử phạt vi phạm hành chính về đối thoại tại nơi làm việc, thươnglượng tập thể, TƯLĐTT như sau [7]:

Vi phạm quy định về đối thoại tại nơi làm việc, Phạt tiền từ 500.000 đồngđên 1.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành visau đây: Không thực hiện quy chê dân chủ ở cơ sở theo quy định pháp luật;Không bố trí địa điểm và bảo đảm các điều kiện vật chất khác cho việc đốithoại tại nơi làm việc Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đên 5.000.000 đồng đối vớingười sử dụng lao động có hành vi không thực hiện đối thoại khi đại diện tậpthể lao động yêu cầu

Vi phạm quy định về thương lượng tập thể, thỏa ước lao động tập thể,Phạt tiền từ 500.000 đồng đên 1.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động

có một trong các hành vi sau đây: Không gửi thỏa ước lao động tập thể đên cơquan quản lý nhà nước theo quy định; Không trả chi phí cho việc thươnglượng, ký kêt, sửa đổi, bổ sung, gửi và công bố thỏa ước lao động tập thể;Không công bố nội dung của thỏa ước lao động tập thể đã được ký kêt chongười lao động biêt Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đên 5.000.000 đồng đối vớingười sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây: Không cung cấp

Trang 40

thông tin về tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh khi tập thể lao động yêucầu để tiên hành thương lượng tập thể; Không tiên hành thương lượng tập thể

để ký kêt hoặc sửa đổi, bổ sung thỏa ước lao động tập thể khi nhận được yêucầu của bên yêu cầu thương lượng Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đên

15.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động thực hiện nội dung thỏa ướclao động tập thể đã bị tuyên bố vô hiệu

Vi phạm quy định về đảm bảo thực hiện quyền công đoàn, Phạt tiền

từ 500.000 đồng đên 1.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có mộttrong các hành vi sau đây: Không bố trí nơi làm việc, không bảo đảm cácphương tiện làm việc cần thiêt cho cán bộ công đoàn; Không bố trí thời giantrong giờ làm việc cho cán bộ công đoàn không chuyên trách hoạt động côngtác công đoàn; Không cho cán bộ công đoàn cấp trên cơ sở vào tổ chức,doanh nghiệp để hoạt động công tác công đoàn; Không cung cấp thông tin,phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi để công đoàn thực hiện quyền, trách nhiệmđại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động.Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đên 20.000.000 đồng đối với người sử dụng laođộng có hành vi không thỏa thuận bằng văn bản với Ban chấp hành công đoàn

cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên trực tiêp cơ sở khi đơn phươngchấm dứt hợp đồng lao động, chuyển làm công việc khác theo hợp đồng laođộng, kỷ luật sa thải đối với người lao động là cán bộ công đoàn khôngchuyên trách mà chưa đên mức truy cứu trách nhiệm hình sự Phạt tiền từ10.000.000 đồng đên 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng quyền côngđoàn để vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi íchhợp pháp của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân Biện pháp khắc phụchậu quả là Buộc bảo đảm các điều kiện làm việc cần thiêt cho tổ chức côngđoàn, bố trí thời gian cho người làm công tác công đoàn đối với vi phạm quyđịnh tại các điểm a, b khoản 1 Điều này

Định dạng
Số trang	85
Dung lượng	500,59 KB