Giáo án chủ đề môn sinh học 9, chủ đề ô nhiễm môi trường

Đây là giáo án (kế hoạch bài học) chủ đề môn Sin học lớp 9. Chủ đề ô nhiễm môi trường. Giáo án soạn theo 5 bước mới nhất của cv 3280 và cv 5512.Từng bước được soạn chi tiết cụ thể: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập, hoạt động mở rộng, hoạt động tìm tòi mở rộng...

KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

Môn: Sinh học – Lớp 9 Dạy trong 2 tiết

TIẾT 1- TIẾT 55.

I MỤC TIÊU CHỦ ĐỀ

1 Kiến thức: Sau khi học xong chủ đề HS cần đạt được các yêu cầu cần đạt về

kiến thức như sau:

hướng tới

- Khái niệm

ô nhiễm môi

trường

- Nêu được khái niệm ô nhiễm môi trường

- Phân biệt được các nguyên nhân gây ÔNMT (do hoạt động của con người hoạc do tự nhiên)

- Giải thích được vì sao ô nhiễm MT chủ yếu do hoạt động của con người

- Xác định được những hoạt động nào của con người gây ô nhiễm MT không khí ở các mức độ không, ít, nhiều, rất nhiều

* NBSH

* THSH

*VDSH

*VDSH

- Các tác

nhân gây ô

nhiễm môi

trường và tác

hại của việc

ô nhiễm môi

trường

- Trình bày sơ lược về một số nguyên nhân chính gây

ô nhiễm môi trường

* Liệt kê được một số tác nhân gây ô nhiễm môi trường:

+ Các khí thải sinh hoạt và công nghiệp +Ô nhiễm hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật + Thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ

+ Ô nhiễm phóng xạ + Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh: tác nhân gây đột biến

+ Nêu được hậu quả của ô nhiễm môi trường ảnh hưởng tới sức khỏe và gây bệnh tật cho con người và sinh vật

- Phân tích hậu quả của một số tác nhân gây ô nhiễm môi trường điạ phương

- Xác định được những cơ quan của cơ thể người chịu

* NBSH

* NBSH

* THSH

*VDSH

ảnh hưởng trực tiếp khi sống trong môi trường ô nhiễm

- Biện pháp

hạn chế ô

nhiễm MT

- Nêu được những biện pháp chính để hạn chế, ô nhiễm môi trường

- Điều tra hiện trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương

* NBSH

* VDSH

2 Kỹ năng

- Kĩ năng nghiên cứu tài liệu, sưu tầm tài liệu, xử lý thông tin và tổng hợp kiến thức

- Kĩ năng hợp tác trong thảo luận, hoạt động tập thể: kỹ năng lắng nghe tích cực, kỹ năng trình bày ý tưởng, suy nghĩ và kỹ năng trình bày ý kiến trước nhóm, lớp, kĩ năng quản lí thời gian

- Kĩ năng quan sát, phân tích tranh, phỏng vấn, điều tra, bảng số liệu và vận dụng kiến thức vào giải thích các hiện tượng thực tiễn

- Vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường ở địa phương

3 Thái độ

- Có ý thức giữ gìn môi trường sống xanh, sạch,

- Tích cực tuyên truyền tới mọi người dân cùng nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, yêu thiên nhiên, yêu đất nước

- Vận đông tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây xanh, vệ sinh nơi công cộng, thu gon rác thải, tham gia nghiên cứu khoa học tìm giải pháp phù hợp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay

- HS bộc lộ quan điểm đúng đắn trước những hoạt động gây ô nhiễm môi trường, đấu tranh chống các hành vi, hoạt động của con người gây ô nhiễm môi trường

4 Định hướng phát triển năng lực :

Thông qua chủ đề học tập, góp phần bồi dưỡng và phát triển các năng lực:

4.1 Định hướng phát triển năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: thông qua hoạt động nghiên cứu tài liệu, tìm kiểm nguồn học liệu, hoạt động nhóm để trả lời các câu hỏi, bài tập, hoàn thành nội dung phiếu học tập

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thông qua họat động thảo luận nhóm, qua thảo luận trước lớp

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ trình bày trước tập thể: thông qua việc sử dung

ngôn ngữ để trình bày các khái niệm, các nội dung trình bày qua slides PowerPoint

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin để thiết kế các slides PowerPoint

4.2 Định hướng năng lực đặc thù

- Nhận thức sinh học (NTSH): Thông qua việc trình bày được các khái niệm

ô nhiễm môi trường; nhận biết được các tác nhân gây ô nhiễm môi trường; đề xuất được các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường,

- Tìm hiểu thế giới sống (THSH): Thông qua việc phân tích được các số liệu, hình ảnh, trải nghiệm ở địa phương sinh sống v.v

- Vận dụng kiến thức kỹ năng đã học (VDSH): Thông qua việc giải thích tại sao nên trồng nhiều cây xanh, sử dụng nguồn năng lượng sạch, hạn chế sử dụng túi nilon, làm các bài tập,

5 Định hướng phát triển phẩm chất chủ yếu:

- Trung thực: Báo cáo đúng kết quả nội dung của nhóm

- Trách nhiệm: thông qua hoạt động nghiên cứu tài liệu, tìm kiểm nguồn học liệu, hoạt động nhóm để trả lời các câu hỏi, bài tập, hoàn thành nội dung phiếu học tập

II CHUẨN BỊ DẠY HỌC CHỦ ĐỀ

1 Giáo viên

- Chuẩn bị hệ thống câu hỏi, bài tập, câu hỏi tự luận, câu hỏi trắc nghiệm khách quan

- Chuẩn bị các tranh ảnh, bảng số liệu, phiếu học tập

- Chuẩn bị phương tiện dạy học: Bẳng phụ, đèn chiếu v.v

2 Học sinh

- Nghiên cứu kiến thức SGK và hoàn thành các bài tập về nhà theo hướng dẫn của GV

- Tìm hiểu tình hình môi trường địa phương

III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC:

- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, trực quan, dạy học nhóm, dựa trên dự án

- Kỹ thuật: Động não, khăn trải bàn, sơ đồ tư duy, thuyết trình 3- 5 phút

IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định lớp (1p)

2 Bài mới:

Họat động của giáo viên Họat động của học sinh Nội dung

HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động (5’)

Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm thế

cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới

Phương pháp dạy học: Dạy học nêu và giải quyết vấn đề; sử dụng đồ dung trực

quan

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tự chủ, năng lực sáng tạo, năng lực giải

quyết vấn đề

- GV: tổ chức cho HS chơi trò chơi lật mảnh ghép đoán hình nền

- GV: Chia lớp thành 3 đội, mỗi đội được chọn 2 mảnh ghép, đội nào trả lời đúng thì mảnh ghép được lật ra, đội đó được 5 điểm Đội nào chọn mảnh ghép mà trả lời sai thì mảnh ghép không được lật ra và đội đó không được điểm Đội nào đoán hình nền đội đó được 10 điểm

- HS: Quan sát, lắng nghe

- GV: Hình nền là ảnh ô nhiễm môi trường

- GV dẫn dắt: Ô nhiễm môi trường là gì? Những nguyên nhân nào, tác nhân nào gây ô

nhiễm môi trường? Ô nhiễm môi trường gây tác hại như thế nào đến chính đời sống của chúng ta và các sinh vật khác? Cần phải có những biện pháp nào để hạn chế ô nhiễm môi trường hiện nay trên thế giới nói chung và khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương nói riêng?

-> Tìm hiểu chủ đề “Ô nhiễm môi trường” (Tiết 1)

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1: Khái niệm ô nhiễm môi trường (5 p) Mục tiêu: Sau hoạt động này HS phải:

- Nêu được khái niệm ô nhiễm môi trường

- Chỉ ra được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

- Phân biệt được các nguyên nhân gây ÔNMT (do hoạt động của con người hoặc do tự nhiên)

Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương

pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tự chủ, năng lực sáng tạo, năng lực giải

quyết vấn đề

Họat động của giáo viên Họat động của học sinh Nội dung

- GV: Cho HS quan sát một số

hình ảnh về môi trường bị ô

nhiễm

- HS quan sát hình ảnh nhận xét: môi trường nước, đất, không khí bị ô nhiễm

I Ô nhiễm môi trường là gì?

- Ô nhiễm môi trường là

? Em có nhận xét gì về màu

nước ở đây, động vật ở đây?

? Theo em như thế nào là ô

nhiễm môi trường?

? Qua kiến thức Văn học

trong bài “Thông tin về ngày

trái đất năm 2000” - Ngữ văn

8 và liên hệ thực tế, các em có

nhận xét gì về tình hình môi

trường hiện nay?

? Do đâu môi trường bị ô

nhiễm?

- GV cho HS quan sát 1 số

hình ảnh về ô nhiễm do tự

nhiên và do con người

- HS: Màu nước thay đổi, nước có màu vàng, nâu, (đen), cá chết nhiều

- HS nghiên cứu SGK trang 161/ SGK; hình ảnh

để trả lời

- Vận dụng kiến thức, liên

hệ trả lời: môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng

- Do con người và tự nhiên

hiện tượng môi trường tự nhiên bị nhiễm bẩn, đồng thời các tính chất vật lí, hóa học, sinh học của môi trường bị thay đổi gây tác hại tới đời sống của con người và các sinh vật khác

- Ô nhiễm môi trường do: + Hoạt động của con người

+ Hoạt động tự nhiên: thiên tai, lũ lụt,…

Dự kiến đánh giá kết quả hoạt động

- Dựa vào sản phẩm là câu trả lời của cá nhân để đánh giá

+ Mức 3: Trả lời nhanh và chính xác các yêu cầu của GV

+ Mức 2: Chỉ trả lời được ngắn gọn

+ Mức 1: Trả lời theo gợi ý của giáo viên

Hoạt động 2.2: Các tác nhân gây ô nhiễm môi trường (25’)

Mục tiêu:

- Trình bày sơ lược về một số nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường

* Liệt kê được một số tác nhân gây ô nhiễm môi trường:

+ Các khí thải sinh hoạt và công nghiệp

+ Ô nhiễm chất thải rắn

+ Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh: tác nhân gây đột biến

+ Nêu được hậu quả của ô nhiễm môi trường ảnh hưởng tới sức khỏe và gây bệnh tật cho con người và sinh vật

- Phân tích hậu quả của một số tác nhân gây ô nhiễm môi trường điạ phương

Họat động của giáo viên Họat động của học sinh Nội dung

- GV cho HS quan sát các

hình ảnh

- GV: Có rất nhiều tác nhân

gây ô nhiễm MT nhưng tiết

học này chúng ta tìm hiểu

3tác nhân

- GV: chia lớp thành 6

nhóm

- GV: các nhóm thảo luận

theo kỹ thật sơ đồ tư duy

hoàn thành 3 câu hỏi sau:

+ Các tác nhân gây ô nhiễm

môi trường có nguồn gốc từ

đâu?

+ Tác hại của các tác nhân

đó?

+ Nêu Biện pháp hạn chế ô

nhiễm của tác nhân đó?

- GV: Nhóm 1,2,3 thảo luân

ô nhiễm do các chất khí thải

ra từ hoạt động công nghiệp

và sinh hoạt

- GV: Nhóm 4,5,6 thảo luận

ô nhiễm do sinh vật gây

bệnh

- GV: Chiếu đáp án, yêu cầu

HS các nhóm nhận xét,

chấm cho nhau

- GV: Tích hợp Sinh học 8-

bài vệ sinh hô hấp;

- HS quan sát hình và kể tên các tác nhân gây ô nhiễm MT

- Các nhóm thảo luận thống nhất đáp án

- Nguồn gốc: Đốt cháy nhiên liệu thải ra CO, SO2, CO2 NO2…và bụi

- Tác hại: Ô nhiễm môi trường không khí

- Biện pháp: lắp đặt các thiết bị lọc, sử dụng năng lượng không sinh ra khí thải, …

- Đại diện nhóm lên treo sản phẩm của nhóm mình ở vị trí dễ quan sát

- HS: nhóm 1,2, 3 chấm cho nhau

- Tích hợp Sinh học 8- bài

vệ sinh hô hấp

- Khí CO có ái lực mạnh với

Hb (phân tử hêmoglobin trong hồng cầu) chiếm chỗ của oxi trong hồng cầu, làm

1 Ô nhiễm do các chất khí thải ra từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt.

- Nguồn gốc: Đốt cháy

nhiên liệu thải ra CO, SO2, CO2 NO2…và bụi

- Tác hại: Ô nhiễm môi trường không khí

- Biện pháp: lắp đặt các thiết bị lọc, sử dụng năng lượng không sinh ra khí thải, xây dựng các nhà máy,

xí nghiệp xa khu dân cư…

* Liên hệ: Ở nơi gia đình

em sinh sống có hoạt động

đốt cháy nhiên liệu gây ô

nhiễm không khí không?

Em sẽ làm gì trước tình

hình đó?

- GV phân tích thêm: Việc

đốt cháy nhiên liệu trong

gia đình như than, củi, gas,

… sinh ra chất khí độc hại

chất này tích tụ sẽ gây ô

nhiễm Vậy trong từng gia

đình phải có biện pháp

thông thoáng khí để tránh

độc hại

- GV: Yêu cầu nhóm 4,5,6

chấm chéo cho nhau:

- GV nhận xét

- GV: Tích hợp kiến thức sinh

học7

? Để phòng tránh các bệnh

do sinh vật gây nên chúng

ta cần có biện pháp gì?

cho cơ thể ở trạng thái thiếu oxi,

- Khí SO2, NO2, CO chất khí gây hại cho hệ hô hấp (gây ra các bệnh về đường

hô hấp: viêm phổi, ung thư phổi ), ô nhiễm môi trường không khí, là một trong những nguyên nhân gây mưa axit, làm thủng tầng ô zôn, gây nên hiệu ứng nhà kính

- HS thấy được: Không nên đốt củi, lò than để sưởi trong nhà kín vì sinh nhiều khí CO, CO2 Không khí bị

ô nhiễm gây ngộ độc, gây bệnh … có thể dẫn đến chết người

- HS: chấm chéo bài của nhóm bạn rồi so sánh kết quả

- Nguồn gốc: Từ các chất

thải: phân, rác, nước thải sinh hoạt, rác bệnh viện, xác chết sinh vật…

- Tác hại: Nhiều loài vi sinh

2 Ô nhiễm do các tác nhân sinh học

- Nguồn gốc: Từ các chất

thải: phân, rác, nước thải sinh hoạt, rác bệnh viện, xác chết sinh vật…

- Tác hại: Nhiều loài vi sinh

vật gây bệnh cho người và động vật, gây nguy hiểm cho cộng đồng xã hội

- Biện pháp: ăn uống hợp

vệ sinh, ngủ phải mắc màn,

- GV hoàn thiện câu trả lời.

- GV: liên hệ liên môn công

nghệ 7

? Trong chăn nuôi, trồng

trọt người dân thường sử

dụng những biện pháp nào

để hạn chế ô nhiễm môi

trường

- GV: liên hệ thực tế:

VIRUT CORONA(covid 19

)

- GV: Tác hại của virus

corona?

- GV: biện pháp phòng

chống virus corona của bộ y

tế?

- GV: Yêu cầu đại diện

nhóm lên trình bày dự án

của mình về tình hình ô

nhiễm các chất thải rắn ở

địa phương (xã Bình

vật gây bệnh cho người và động vật, gây nguy hiểm cho cộng đồng xã hội

- HS: ăn uống hợp vệ

sinh( không ăn gỏi, tái, tiết canh…) , ngủ phải mắc màn, giữ vệ sinh nhà cửa sạch sẽ

- HS: xây hầm biogas để hạn chế ô nhiễm môi trường

+ Ủ phân động vật đúng quy trình

+ Áp dụng biện pháp đấu tranh sinh học(sử dụng thiên địch)

- HS: Tác hại: gây ảnh

hưởng đến hệ hô hấp, viêm đường hô hấp cấp (gây viêm phổi cấp, suy hô hấp, tử vong), lây nhiễm từ người sang người qua đường hô hấp

- HS: Biện pháp: thực hiện THÔNG ĐIỆP 5K: khẩu

trang, khử khuẩn, khoảng cách, không tụ tập, khai báo

y tế

- HS: đại diện nhóm thuyết trình bài của nhóm mình

- HS: lắng nghe

giữ vệ sinh nhà cửa sạch sẽ

3 Ô nhiễm do các chất thải rắn

- Nguồn gốc chủ yếu từ các hoạt động xây dựng, y tế, sinh hoạt gia đình

- Tác hại: Tạo điều kiện cho sinh vật gây bệnh phát triển người và sinh vật, một số chất thải rắn gây cản trở giao thông, gây tai nạn cho người

- Biện pháp hạn chế: xây dựng nhà máy xử lý rác, xây dựng them các nhà máy tái

- GV: yêu cầu đại diện các

nhóm nhận xét, bổ sung

- GV: Là học sinh cần làm

gì để giảm ô nhiễm chất thải

rắn?

- HS: các nhóm nhận xét bổ sung

- Tham gia vệ sinh khu dân cư

- Trường học: vệ sinh trường lớp sạch sẽ, để rác đúng qui định tuyên truyền tác hại ô nhiễm môi trường

chế chất thải thành nguyên liệu, đồ dung…

Dự kiến đánh giá kết quả hoạt động

- Dựa vào sản phẩm là phiếu học tập để đánh giá

+ Mức 3: Hoàn thành nhanh và chính xác các yêu cầu trong phiếu học tập

+ Mức 2: Chỉ hoàn thành được những gì xuất hiện trong hình

+ Mức 1: Hoàn thành phiếu học tập theo hướng dẫn của giáo viên

- Dựa trên quan sát để đánh giá

+ Mức 3: Cá nhân học sinh tập hợp nhóm nhanh, trật tự theo đúng các tiêu chí mà GV yêu cầu

+ Mức 2: Cá nhân học sinh tập hợp nhóm theo đúng các tiêu chí mà giáo viên yêu cầu + Mức 1: Cá nhân học sinh tập hợp nhóm cần sự hướng dẫn của giáo viên

HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (5') Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương

pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tự chủ, năng lực sáng tạo, năng lực giải

quyết vấn đề

- GV: Sơ đồ tư duy

- GV: Cho HS chơi trò chơi rung chuông vàng

Câu 1 : Ô nhiễm môi trường dẫn đến hậu quả nào sau đây:

a Sự tổn thất nguồn tài nguyên dự trữ

b Sự suy giảm sức khoẻ và mức sông của con người

c Ảnh hưởng xấu đến quá trình sản xuất

d Cả a; b; c đều đúng

Đáp án : c

Câu 2 : Các chất bảo vệ thực vật và những chất độc hóa học thường được tích tụ ở

đâu ?

a Đất, nước

b Nước, không khí

c Đất, nước, không khí và trong cơ thể sinh vật

d Không khí, đất

Đáp án: c

Câu 3 : Biện pháp nào sau đây được xem là hiệu quả nhất trong việc hạn chế ô

nhiễm môi trường ?

a Trồng nhiều cây xanh

b Giáo dục nâng cao ý thức cho mọi người về bảo vệ môi trường

c Bảo quản và sử dụng hợp lý hóa chất bảo vệ thực vật

d Xây dựng các nhà máy xử lý rác thải

Đáp án: b

Câu 4: Ô nhiễm môi trường là:

a Là môi trường chứa nhiều chất thải độc hại, và dễ lên men

b Là môi trường có nhiều các loại rác khó tiêu hủy và nhiều xác chết động thực vật gây hôi thối

c Là hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, các tính chất vật lý, hóa học, sinh học

bị thay đổi, gây tác hại cho con người và các sinh vật khác

d Cả A, B và C

Đáp án: c

Câu 5 : Ngoài việc gây tác hại tới đời sống của con người và các sinh vật khác, tạo điều

kiện cho các vi sinh vật phát triển, ô nhiễm môi trường còn góp phần làm ……… các hệ sinh thái, môi trường sống của con người và sinh vật

Đáp án: suy thoái.

HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (3’) Mục tiêu: Vận dụng làm bài tập

Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương

pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực thực nghiệm, năng lực quan sát, năng lực

sáng tạo, năng lực trao đổi

- GV: Bản thân em cần phải làm gì để góp phần phòng chống ô nhiễm môi trường

ở địa phương?

- Đáp án: - Thu gom và bỏ rác thải đúng nơi quy định, không vức rác bừa bãi ở