Tài liệu Ngữ văn 8 KII 2010-2011- CKTKN+KNS

III/ TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG 1/ Ổn định tổ chức 2/ Kiểm tra bài cũ 3/ Vào bài mới Giới thiệu bài : Sơ lợc về thơ mới và phong trào thơ mới; Thế Lữ là nhà thơ có công đầu đem

Tuaàn : 20 Ngày soạn:

I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT (Tiết 1)

1 Kiến thức

- Sơ giản về phong trào Thơ mới

- Chiều sõu tư tưởng yờu nước thầm kớn của lớp hệ trớ thức Tõy học chỏn ghột thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Hỡnh tượng nghệ thuật độc đỏo, cú nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

2 Kĩ năng

- Nhận biết tỏc phẩm thơ lóng mạn

- Đọc diễn cảm tỏc phẩm thơ hiện đại viết theo bỳt phỏp lóng mạn

- Phõn tớch được những chi tiết nghệ thuật tiờu biểu trong tỏc phẩm

- Học sinh : SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

3/ Vào bài mới

Giới thiệu bài : Sơ lợc về thơ mới và phong trào thơ mới; Thế Lữ là nhà thơ có công

đầu đem lại chiến thắng cho thơ mới lúc ra quân ; “ Nhớ rừng ” là lời con hổ trong vờn báchthú - tác giả mợn lời con hổ, bài thơ có đợc sự đồng cảm rộng lớn, có tiếng vang lớn

sung

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS Tỡm hiểu

chung

GV : Hãy nêu những nét chính về tác giả

G V : Em hieồu nhử theỏ naứo veà phong

traứo Thụ mụựi ?

GV : Nêu những hiểu biết của mình về

tác phẩm

GV hớng dẫn HS tìm hiểu những tửứ khoự

I/ Tìm hiểu chung 1/ Tác giả :

Theỏ Lửừ (1907-1989) laứ moọt trong nhửừng lụựp ủaàu tieõn trong phong traứo traứo Thụ mụựi.- Là nhà thơ tiêu

biểu nhất của phong trào Thơ mới buổi

đầu (1932-1935)

* Thụ mụựi : moọt phong traứo thụ coựtớnh chaỏt laừng maùn cuỷa taàng lụựp trớthửực treỷ tửứ naờm 1932-1945 Ngay ụỷ

GV : Hai câu đầu nói lên điều gì về hoàn

cảnh đặc biệt và tâm trạng của con hổ?

HS :bị giam cầm trong cũi sắt, căm hờn,

uất hận

Hoồ caỷm nhaọn nhửừng noồi khoồ naứo trong

khi bũ nhoỏt trong cuừi saột ụỷ vửụứn baựch thuự

?

HS : - Noói khoồ khoõng ủửụùc hoaùt ủoọng ,

trong moọt khoõng gian tuứ haừm thụứi gian

keựo daứi ( ta naốm daứi … daàn qua)

- Noói nhuùc bũ bieỏn thaứnh troứ chụi cho

thieõn haù taàm thửụứng

- Noói baỏt bỡnh vỡ bũ ụỷ chung cuứng vụựi

boùn thaỏp keựm

GV : Em có nhận xét gì về từ ngữ trong

hai câu thơ này?

HS : Từ gợi tả, diễn tả tâm trạng căm hờn,

uất ức âm ỉ, luôn thờng trực trong tâm

hồn

(Đọc lại đoạn 4)

GV : Cảnh vờn bách thú đợc miêu tả ntn?

HS : Đơn điệu, nhàn tẻ, đều chỉ là nhân

tạo do bàn tay con ngời sửa sang, tỉa tót

nên tầm thờng, giả dối, không phải là TG

GV : Trong ủoự , noói khoồ naứo coự sửực bieỏn

thaứnh khoỏi caờm hụứn ? Vỡ sao ?

HS : Vỡ hoồ laứ chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi ,

ủang tung hoaứnh choỏn nửụực non huứng

giai ủoaùn ủaàu, Thụ mụựi ủoựng goựp chovaờn hoùc ngheọ thuaọt nuụực nhaứ Nhụựrửứng laứ baứi thụ vieỏt theo kieồu 8 chửừhieọn ủaùi Sửù ra ủụứi

2/ Tác phẩm

- Thụ mụựi : moọt phong traứo thụ coựtớnh chaỏt laừng maùn cuỷa taàng lụựp trớthửực treỷ tửứ naờm 1932-1945 Ngay ụỷgiai ủoaùn ủaàu, Thụ mụựi ủoựng goựp chovaờn hoùc ngheọ thuaọt nuụực nhaứ

- Nhụự rửứng laứ baứi thụ vieỏt theo kieồu 8chửừ hieọn ủaùi Sửù ra ủụứi ủaừ goựp phaànmụỷ ủuụứng cho sửù nghieọp thaộng lụicuỷa phong traứo Thụ moựi

- Là bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ

- Taỏt caỷ chổ laứ giaỷ doỏi, ủụn ủieọu , tổatoựt cuỷa con ngửụứi chửự khoõng phaỷi laứtheỏ giụựi cuỷa tửù nhieõn to lụựn, bớ hieồm

 Chaựn gheựt thửùc taùi tuứ tuựng, taàmthửụứng, giaỷ doỏi Khao khaựt ủửụùc soỏngtửù do

vĩ , nay lại bị nhốt trong cũi sắt

Hoạt động 3 : Hướng dẫn tự học (nối

tiếp tiết 1)

GV yêu cầu HS về nhà tìm hiểu và thực

hiện các vấn đề sau :

- Đọc kĩ, tìm hiểu sâu hơn một vài chi

tiết biểu cảm trong bài thơ

- Học thuộc lịng bài thơ

4.Củng cố:

Phân tích hình ảnh con hổ trong vườn bách thú

5 Dặn dị:

- Häc thuéc ®o¹n 2 – 3

- Chuẩn bị tiết 2 cđa bµi th¬ Nhớ rừng

IV/ RÚT KINH NGHIỆM

(Nối tiếp tiết 1)

II/ CHUẨN BỊ

- Giáo viên: SGK,SGV

- Học sinh: SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

3/ Vào bài mới

Hoạt động 2 : Tiếp tục Hướng dẫn

HS : Bóng cả, cây già, tiếng gió gào

ngàn, giọng nguồn…

GV : Những từ ngữ đó khiến em hình

dung ra cảnh nhử theỏ naứo ?

HS : Núi rừng đại ngàn, cái gì cũng

lớn lao, phi thờng, cũng hoang vu, bí

mật – giang sơn của hổ xa kia

GV : Trong khung cảnh ủoự hình ảnh

con hổ hiện ra với vẻ đẹp nhử theỏ

naứo ? (oai phong lẫm liệt)

GV : Có gì đặc sắc trong các từ ngữ

miêu tả chúa tể của muôn loài? (từ gợi

tả)

GV : Đoạn thơ thứ ba có thể coi là bộ

tranh tứ bình đẹp lộng lẫy Em hãy chỉ

ra vẻ đẹp của bộ tranh tứ bình ấy ?

(gồm cảnh gì? Ngheọ thuaọt tả có gì đặc

sắc? Điệp ngữ, nhân hoá, câu hỏi tu từ,

liệt kê, giọng điệu nhanh) Tác dụng

của ngheọ thuaọt đó ?

HS : làm nổi bật vẻ đẹp hùng vĩ, thơ

mộng của núi rừng, t thế lẫm liệt, kiêu

hãnh của chúa sơn lâm đầy quyền uy

và nỗi nhớ tiếc không nguôi

* GV : Em có nhận xét gì cuộc sống

con hổ nụi nuựi non rửứng thaồm?

HS : Cuộc sống tự do, tửù taùi trị vì một

cõi Mang dáng vấp của đế vơng nụi

rừng thẩm bao la hùng vĩ ; nụi núi

rừng đại ngàn lớn lao, phi thờng :

Boựng caỷ, caõy giaứ, gioự ngaứn, nguoàn

heựt nuựi…

GV : Qua sự đối lập sâu sắc giữa hai

cảnh nêu trên, tâm sự con hổ ở vờn

bách thú đợc biểu hiện nhử theỏ naứo ?

Tâm sự ấy có gì gần gũi với tâm sự

ngời dân Vieọt Nam đơng thời?

(Tâm trạng chung của ngời dân Vieọt

Nam mất nớc khi đó)

HS : Mạch cảm xúc sôi nổi, tuôn trào

 đặc điểm tiêu biểu của bút pháp

lãng mạn Con hổ có vẻ đẹp oai hùng,

là chúa sơn lâm, đầy quyền uy bị tù

hãm trong cũi sắt  biểu tợng về ngời

- Con hoồ hieọn ra vụựi veỷ ủeùp oaiphong laóm lieọt, duừng maừnh vửứameàm maùi vửứa uyeồn chuyeồn

- Theồ hieọn khớ phaựch ngang taứng,mang daựng daỏp moọt ủeỏ vửụng

- Dieón taỷ thaỏm thớa noói nhớ tieỏckhoõn nguoõi cuỷa con hoồ ủoỏi vụựinhửừng caỷnh khoõng bao giụứ coứn thaỏyủửụùc nửừa

 Laứm noồi baọt sửù tửụng phaỷ, ủoỏilaọp gay gaột hai caỷnh tửụùng, hai theỏgiụựi, nhaứ thụ theồ hieọn noói baỏt hoaứủoỏi vụựi thửùc taùi vaứ nieàm khaựt khaotửù do maùnh lieọt

c/ Khao khaựt giaỏc moọng ngaứn

- Khao khaựt cuoọc soỏng chaõn thửùcCuộc sống tự do cuoọc soỏng cuỷachớnh mỡnh, trong xửự sụỷ cuỷa chớnhmỡnh

- ẹoự laứ khaựt khao giaỷi phoựng , khaựt

Goùi hs ủoùc khoồ thụ cuoỏi

GV : Giaỏc moọng ngaứn cuỷa con hoồ

hửụựng veà moọt khoõng gian nhử theỏ

naứo?

HS : Oai linh, hỡnh vú, theõnh thang.

Nhửng ủoự laứ khoõng gian trong moọng

GV : Caõu thụ caỷm thaựn mụỷ ủaàu coự yự

nghúa gỡ ?

HS : Boọc loọ trửùc tieỏp noói tieỏc nhụự

cuoọc soỏng tửù do

GV : Tửứ ủoự giaọc moọng ngaứn cuỷa con

hoồ laứ giaọc moọng nhử theỏ naứo ?

HS : Maừnh lieọt, to lụựn, nhửng ủau

xoựt, baỏt lửùc

GV : Noói ủau tửứ giaỏc moọng ngaứn to

lụựn aỏy phaỷn aựnh khaựt voùng maừnh lieọt

naứo cuỷa con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự

cuừng laứ cuỷa con ngửụứi ?

GV : taõm sửù nhụự rửứng cuỷa con hoồ ụỷ

vửụứn baựch thuự, em hieồu nhửừng ủieồm

saõu saộc naứo trong taõm sửù cuỷa con

ngửụứi ?

GV : Hãy nêu vài nét đặy sắc nghệ

thuật của bài thơ

GV : Qua tâm trạng con hổ tác giả

muốn gửi gắm điều gì ?

Hoaùt ủoọng 3 : Hướng dẫn tự học

GV yeõu caàu HS veà nhaứ tỡm hieồu vaứ

thửùc hieọn caực vaỏn ủeà sau :

- Đọc kĩ, tỡm hiểu sõu hơn một vài chi

tiết biểu cảm trong bài thơ

- Học thuộc lũng bài thơ

voùng tửù do

* Tâm sự con hổ – Tâm sự con ngời

- Bất hoà với thực tại

- Khao khát tự do mãnh liệt

2/ Những nét đặc sắc về nghệ thuật :

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, vớinhiều biện pháp nghệ thuật nh nhânhoá, đối lập, phóng đại, sử dụng từngữ gợi hình, giầu sức biểu cảm

- Xây dựnh hình tợng nghệ thuật cónhiều tầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá qua mỗi

đoạn thơ nhng thống nhất ở giọng

điệu giữ dội, bi tráng trong toàn bộtác phẩm

3/ í nghĩa: Mượn lời con hổ trong

vườn bỏch thỳ, tỏc giả kớn đỏo bộc lộtỡnh cảm yờu nước, niềm khỏt khaothoỏt khỏi kiếp đời nụ lệ

4 Củng cố : Nhắc lại nội dung bài học, phõn tớch nghệ thuật của bài thơ, nêu yự nghĩa văn

bản

5.Dặn dũ :

- Hoùc thuoọc baứi thụ

- Chuaồn bũ baứi : Câu nghi vấn

IV/ RUÙT KINH NGHIEÄM

Tuaàn : 20 Ngày soạn:

- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn

- Chức năng chính của câu nghi vấn

2 Kĩ năng

- Nhận biết và hiểu tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể.

- Phân biệt câu nghi vấn với một số câu dễ lẫn

II/ CHUẨN BỊ

- Giáo viên : SGK,SGV

- Học sinh : SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ : KiÓm tra sù chuÈn bÞ bµi cña HS.

3/ Vào bài mới

Giới thiệu bài : Trong tiếng việt cũng nh nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu cómột số đặc điểm, hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức tơng ứng với một chứcnăng khác Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về câu nghi vấn

Hoạt động 1 : Hớng dẫn HS tìm hiểu

Đặc điểm và chức năng chính của câu

nghi vấn.

HS đọc câu hỏi : VD và câu hỏi (SGK)

GV : Em hãy nêu đặc điểm hình thức và

chức năng chính của câu nghi vấn trong

ví dụ vừa tìm hiểu?

1.Ví dụ : tr 11 / SGK

* Câu nghi vấn :

- Sáng nay ngời ta đấm u có đau lắmkhông?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi màkhông ăn khoai?

- Hay u thơng chúng con đói quá?

* Dấu hiệu nhận biết :+ Dấu chấm hỏi cuối câu+ Câu có những từ nghi vấn : có…

- Chức năng chính : Dùng để hỏi

II/ Luyện tập Bài tập 1/ tr 11

a Chị khất tiền su đến chiều mai

phải không ?

b Taùi sao con ngửụứi laùi phaỷi nghieõm toỏn nhử theỏ ?

c Vaờn laứ gỡ ? ; Chuụng laứ gỡ ?

d Chú mình muốn cùng tớ đùa vui

không ? + Trò đùa gì ? + Cái gì thế ?

+ Chị cối béo xù đứng trớc cửa nhà ta

đấy hả ?

Bài tập 2 / tr 12

a Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu

b Không thể thay, nếu thay từ haytrong câu nghi vấn bằng từ hoặc thì

câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến

Bài tập 3 : Coự theồ ủaởt daỏu chaỏm hoỷi ụỷ

nhửừng caõu sau ủuụùc khoõng ? Vỡ sao ?

Bài tập 4 : Phân biệt hình thức và ý

nghĩa của hai câu?

Bài tập 6

Xác định câu đúng? Sai? Giải thích?

Hoaùt ủoọng 3 : Hướng dẫn tự học

GV yeõu caàu HS veà nhaứ tỡm hieồu vaứ

thửùc hieọn caực vaỏn ủeà sau :

- Tỡm cỏc văn bản chứa cõu nghi vấn,

- Em hãy nêu đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn

- Lưu ý lại cho HS nắm bắt kĩ hơn nội dung của bài tập 4 và 6

5/ Dặn dũ.

- Học thuộc bài đã học

- Làm bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài : Viết đoạn trong văn bản thuyết minh

IV/ RUÙT KINH NGHIEÄM

- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh.

- Yờu cầu viết đoạn văn thuyết minh

- Học sinh : SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

3/ Vào bài mới

Giới thiệu bài : Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng một vai trò quan trọng Viết tốt đoạn văn là điều kiện để

hiểu theo câu hỏi SGK

HS : nhận xét và sửa lại đoạn a

- Hãy cho biết cách viết đoạn văn

trong văn thuyết minh ?

HS suy nghĩ trả lời

GV : Khi viết đoạn văn các ý đợc sắp

xếp theo trình tự nh thế nào ?

Cho HS về nhà viết lại các đoạn văn

thuyết minh cha chuẩn

GV : Khi viết đoạn văn thuyết minh

chúng ta cần làm gì ?

I/ Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

1/ Nhận diện đoạn văn thuyết minh

- Đoạn a : câu chủ đề câu1, từ ngữ chủ

đề : nớc gop+ Các câu sau : câu 2 cung cấp thông tin l-ợng nớc ngọt ít ỏi – câu 3 lợng nớc ấy bị

ô nhiễm – câu 4 sự cần thiết nớc ở các

n-ớc thế giới thứ 3 – câu 5 dự báo đến năm

2005 thì 2/3 dân số thế giới thiếu nớc+ Các câu sau bổ sung thông tin làm rõcâu chủ đề

- Đoan b từ ngữ chủ đề: Phạm Văn

Đồng – các câu tiếp cung cấp thôngtin về Phạm Văn Đồng theo lối liệt kêcác hoạt động đã làm

* Xác định các ý lớn mỗi ý viết thành 1

đoạn văn.

2/ Sửa các đoạn văn thuyết minh chachuẩn

- Vấn đề thuyết minh: cây bút bi

- Đoạn văn mắc lỗi: không làm rõ chủ

đề, cha có ý công dụng, các ý còn sắpxếp lộn xộn thiếu mạch lạc

- Giới thiệu cây bút bi: cấu tạo côngdụng, cách sử dụng

- Tách làm 3 đoạn: theo 3 ý : cấu tạo,công dụng, sử dụng

- Nhợc điểm: đoạn văn viết về đèn bànnhng ý lộn xộ, rắc rối, phức tạp Câu 1vả câu sau gắn kết gựơng

- Phơng pháp: đinh nghĩa so sánh phânloại

- Ba đoạn câu tạo, công dụng, sử dụng

* Trình bày rõ ý của chủ đề của đoạn, tránh lẫn ý của của đoạn văn khác.

* Các ý sắp xếp theo thứ tự : cấu tạo, nhân thức, diến biến, chính phụ: Các ý

trong đoạn văn nên sắp xếp theo thứ tự cấutạo của sự vật, thứ tự nhận thức (tự tổngthể đến bộ phận, từ ngoài vào trong, từ xa

Hoạt động 2 : Hớng dẫn HS Luyện

tập

Bài tập 1: h/s đọc bài

-Làm việc cá nhân

-Viết đoạn giới thiệu trờng em

-Mở bài, kết bài khoảng 1 đến 2 câu

Bài tập 2: Chủ đề Hồ Chí Minh

Bớc 1: Tìm ý

Bớc 2: viết đoạn

Hoaùt ủoọng 3 : Hướng dẫn tự học

GV yeõu caàu HS veà nhaứ tỡm hieồu vaứ

thửùc hieọn caực vaỏn ủeà sau :

- Sưu tầm một số đoạn văn thuộc cỏc

phương thức biểu đạt khỏc nhau để so

sỏnh, đối chiếu, làm mẫu tự phõn tớch,

II/ Luyện tập 1/ Bài tập 1 / tr 15

- Mở bài: mời bạn đén thăm trờng tôi

Đó là một ngôi trờng nhỏ đẹp nằmvạnh đờng Nguyễn Văn Cừ

- Kết bài : Trờng tôi nh thế đó: giản dị,khiêm nhờng và siết bao gắn bó.Chúng tôi yêu quý ngôi trờng nh ngôinhà của mình Chắc chắn những kỉniệm về mái tròng sẽ đi cùng chúng tôitrong suốt cuộc đời

Bài tập 2 / tr 15

- Tìm ý:

+ Năm sinh, năm mất, quê quán, gia đình+ Đôi nét về quá trình hoạt động và sựnghiệp cách mạng

+Vai trò và cống hiến to lớn đối với dântộc và thời đại

4/ Củng cố

Nhắc lại cách viết đoạn văn thuyết minh

5/ Dặn dò

- Làm bài tập còn lại SGK

- Chuaồn bũ bài : Quê hơng

IV/ RUÙT KINH NGHIEÄM

- Học sinh : SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

- Đọc thuộc bài thơ “ Nhớ rừng” Nêu nội dung chính của bài thơ

- Nêu đặc sắc nghệ thuật và ý nghĩa của bài thơ

3/ Vào bài mới

Hoạt động 1 : Hướng dẫn HS Tỡm hiểu

chung

GV : Giới thiệu nét chính về tác giả?

GV : Neõu xuaỏt sửự taực phaồm ?

GV : Khoõng gioỏng caực phaàn lụựn caực taực

phaồm ủửụng thụứi, ủaõy laứ moọt trong soỏ ớt

baứi thụ laừng maùn ngaõn leõn nhửừng giai

ủieọu thaõt laứ tha thieỏt ủoỏi vụựi cuoọc soỏng

caàn lao

Hoạt động 2 : Hướng dẫn HS Đọc – tỡm

hiểu văn bản

GV : Làng quê của tác giả đợc giới thiệu ở

hai câu mở đầu có gì đặc biệt?

HS : Bình dị, tự nhiên, giới thiệu chung về

GV: Hình ảnh chiếc thuyền đợc miêu tả

bằng BPNT (bieọn phaựp ngheọ thuaọt) gì?

Tác dụng của BPNT đó?

GV : Em có nhận xét gì về từ ngữ đợc sử

dụng?

I/ Tìm hiểu chung 1/ Tác giả : Teỏ Hanh (1921-2009)

ủeỏn vụựi Thụ mụựi khi phong traứo naứyủaừ coự raỏt nhieàu thaứnh tửùu Tỡnh yeõuqueõ huụng tha thieỏt laứ ủieồm noồi baọt

trong thụ Teỏ Hanh.

II/ Đọc – tỡm hiểu văn bản 1/ Nội dung

a/ Cảnh ra khơi

- Hai cõu thơ đầu tỏc giả giới thiệu

về nghề nghiệp và vị trớ của làng

- Hình ảnh so sánh, động từ mạnh diễn tả khí thế dũng mãnh của conthuyền toát lên sức sống mạnh mẽ, vẻ

đẹp hùng tráng

- Hình ảnh cánh buồm trở nên lớnlao, thiêng liêng và thơ mộng Đóchính là biểu tợng của làng chài

b/ Cảnh thuyền về bến

- Cảnh sống lao động náo nhiệt đầy

GV : Chi tiết nào đặc tả con thuyền? (cánh

buồm) Có gì độc đáo trong chi tiết này?

GV : Ngời dân chài đợc miêu tả ntn? Cảm

nhận của em về ngời dân chài qua những

chi tiết đó?

GV : Khi miêu tả chiếc thuyền, tác giả sử

dụng BPNT gì? Tác dụng của BPNT đó? Từ

đó em cảm nhận đợc vẻ đẹp nào trong tâm

hồn tác giả?

HS : Sự nhạy cảm, tấm lòng gắn bó sâu

nặng với quê hơng

GV : Trong xa cách, lòng tác giả nhớ tới

những điều gì nơi quê nhà?

- Giọng thơ ở khổ kết nh thế nào?

HS : Giản dị, tự nhiên nhng không kém

phần tha thiết

GV Qua bài thơ, em cảm nhận đợc điều gì

về cuộc sống ngời dân làng chài và nhà

thơ?

HS : Cuộc sống của họ gắn liền với nghề

đánh bắt, không khí nơi làng chài vui tơi

nhộn nhịp, hân hoan mỗi khi thuyền cá

đánh bắt trở về

GV : Bài thơ có những nét đặc sắc NT gì

nổi bật?

GV : Hãy nhận xét về tình cảm của tác giả

qua baứi thụ ?

Hoaùt ủoọng 3 : Hướng dẫn tự học

GV yeõu caàu HS veà nhaứ tỡm hieồu vaứ thửùc

hieọn caực vaỏn ủeà sau :

- Học thuoọc lũng bài thơ.

- Viết đoạn văn phõn tớch một vài chi tiết

nghệ thuạt tiờu biểu trong bài thơ

niềm vui

- Hình ảnh ngời dân chài vừa chânthực vừa lãng mạn, có tầm vóc phi th-ờng

- Con thuyền gắn bó mật thiết với sựsống con ngời  tâm hồn tinh tế củatác giả

c/ Nỗi nhớ quê hơng cuỷa taực giaỷ

- Nỗi nhớ chân thành, tha thiết, khônnguôi của người con khi xa quờhương

- Qua đú cho ta thấy hỡnh ảnh quờhương luụn sống trong tõm trớnhà thơ với sức ỏm ảnh mảnh liệt

2/ Nghệ thuật

- Sỏng tạo những hỡnh ảnh của cuộc

sống lao động thơ mộng

- Tạo liờn tưởng, so sỏnh độc đỏo, lời

thơ bay bổng, đầy cảm xỳc

- Sử dụng thể thơ 8 chữ hiện đại cú những sỏng tạo mới mẻ, phúng khoỏng

3/ í nghĩa văn bản

- Bài thơ là bày tỏ của tỏc giả vể một

tỡnh yờu tha thiết đối với quờ hươnglàng biển

4/ Củng cố:

-Gọi HS đọc diễn cảm bài thơ

-Gọi HS nhắc lại nghệ thuật, ý nghĩa của bài thơ

5/ Dặn dũ :

- Học thuộc long bài thơ

- Tập phân tích các hình ảnh đặc sắc;

- Chuẩn bị bài : Khi con tu hú

IV/ RUÙT KINH NGHIEÄM

1 Kiến thức

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu.

- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh ( Thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do )

- Niềm khát khao cuộc sống tự do, lí tưởng cách mạng của tác giả

- Học sinh : SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

Đọc thuộc lòng – diễn cảm bài thơ Quê hương của Tế Hanh Đây là bài thơ tả cảnhhay tả tình ? Vì sao ?

- Hình ảnh nào trong bài thơ gây cho em ấn tượng và xúc động nhất ? Vì sao ?

3/ Vào bài mới

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS Tìm hiểu

chung

- Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao

(?) Em hãy nêu vài nét về thân thế sự

nghiệp của tác giả ?

(sgk)

GV : Khi con tu hú được viết trong hoàn

cảnh đặc biệt nào ?

HS : Được viết trong nhà lao thừa phủ

( Huế ) khi tác giả đang hoạt động cách

mạng

Gv cùng hs đọc ( yêu cầu Chú ý thay đổi

giọng đọc Đoạn đầu với gịong vui , náo

nức , phấn chấn , đoạn sau với giọng bực

bội và các từ ng÷ cảm thán )

Yêu cầu HS giải thích từ khó

GV : Nên hiêu nhan đề của bài thơ ntn?

Hãy viết một đoạn văn có bốn chữ đầu là “

Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ ?

HS : Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè

đến , người tù cách mạng ( nhân vật trữ

tình ) càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng

giam chật chội , càng thèm khát cháy bỏng

cuộc sống tự do tưng bừng ở bên ngoài Tên

bài thơ đã gợi mở cảm xúc của toàn bài

GV : Bài thơ này được viết theo thể thơ gì ?

Hình thức thơ ấy có diễn tả cảm xúc ntn?

HS : Thể thơ lục bát Diễn tả cảm xúc tha

thiết , nồng hậu của tâm hồn

Hoạt động 2 : Hướng dẫn HS Đọc – tìm

hiểu văn bản

Gọi hs đọc đoạn 1

GV : Thời gian mùa hè được gợi tả bằng

những âm thanh nào ?

HS : Tiếng tu hú / tiếng ve sâu

I/ Tìm hiểu chung :

1 T¸c gi¶ : Tố Hữu (1920-2002) quê ở Thừa Thiên – Huế Đuợc giác ngô trong phong trào học sinh, sinh viên Với nguồn cảm hứng lớn là lí tuởng cách mạng, thơ Tố Hữu là lá cờ đầu của thơ

ca cách mạng Việt Nam

2 T¸c phÈm

Khi con tu hú ra đời khi tavs giả bịbăt giam trong nhµ lao Thõa Phđ,

được in trong tập Từ ấy – tập thơ

đầu tiên của Tố Hữu

3 Đọc – gi¶i thÝch tõ khã

sgk

II/ Đọc – tìm hiểu văn bản 1/ Néi dung

a, Bức tranh mùa hè

+ Âm thanh : Tiếng tu hú / tiếng

ve sầu

GV : Trong bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt

cũng có tiếng chim tu hú : Tu hú ơi chẳng

đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những

cảnh đồng xa Theo em , có gì giống nhau

và khác nhau trong cảm nhận tiếng chim tu

hú ở hai nhà thơ Tâố Hữu và Bằng Việt ?

HS : Giống nhau : Tiếng tu hú đều gợi

không gian đồng quê gần giũ , thân thuộc

Đều là âm thanh được đón nhận bởi tình

thương mến

- Khách nhau :

+ Trong thơ BV , tiếng tu hú gợi nhớ về

những kỉ niệm thân thương của tình bà cháu

nơi quê nhà

+ Trong thơ TH , tiếng chim tu hú là âm

thanh báo hiệu mùa hè sôi động được cảm

nhận từ tâm hồn yêu sống , khát khao tự do

của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh

ngộ tù đày

GV : Mùa hè còn được gợi tả qua dấu hiệu

điển hình nào của không gian Không gian

ấy nhuốm những màu sắc nào ?

HS : + Vàng ( Bắp rây vàng hạt )

+ Hồng ( đầy sân nắng đào)

+ Xanh ( TrờiXanh càng rộng càng sao )

GV : Những sản vật điển hình nào của mùa

hè được gợi nhắc ?

HS :

+ Lúa chim đang chín

+ Trái cây ngọt dần

+ Bắp dây vàng hạt

GV : Một sự sống như thế nào được gợi lên

từ những âm thanh , màu sắc , sản vật đó?

HS : Một sự sống tưng bừng rộn rã , thanh

bình , Tràn trề nhựa sống

GV Bầu trời hạ cao xanh , nơi những tiếng

sáo diều vạng trong lời thơ : “Trời xanh

càng rộng càng cao – Đôi con diều sáo lộn

+ Màu sắc :

- Vàng ( Bắp rây vàng hạt )

- Hồng ( đầy sân nắng đào)

- Xanh ( Trời Xanh càng rộngcàng cao)

+ Sản vật :

- Lúa chiêm đang chín

- Trái cây ngọt dần

- Bắp dây vàng hạt

 Một sự sống tưng bừng, rộn rã,thanh bình, Tràn trề nhựa sống

Qua đó ta thấy được một thế giớitự do, phóng khoáng

b, Tâm trạng của nguời tù

- Cảm giác bực bội, u uất trongnhà giam chật chội thiếu sinh khí

- Bộc lộ thẳng thắn ,trực tiếp cảmxúc của lòng mình

- Dùng câu cảm thán liên tiếp,dùng một loạt động từ , cách ngắtnhịp đổi khác thường cho thấytrạng thái căng thẳng cao độ đangdiễn ra trong tâm hồn người tùmất tự do

nhaứo tửứng khoõng “ gụùi leõn moọt khoõng gian

nhử theỏ naứo ? ( phong khoaựng , tửù do )

GV Taực giaỷ ủaừ caỷm nhaọn roừ naựt caỷnh tửụùng

ủoự cuỷa muứa heứ tửứ trong nhaứ tuứ ẹieàu ủoự cho

thaỏy naờng lửùc taõm hoàn naứo cuỷa nhaứ thụ ntn?

HS

+ Noàng naứn tỡnh yeõu cuoọc soỏng

+ Tha thieỏt vụựi cuoọc soỏng tửù do

+ Nhaùy caỷm vụựi moùi bieỏn coỏ cuỷa cuoọc

ủụứi

GV Naờng lửùc yeõu quớ tửù do coứn ủửụùc Toỏ

Hửừu theồ hieọn trong nhửừng vaàn thụ naứo khaực

maứ em bieỏt ?

HS Coõ ủụn thay laứ caỷnh thaõn tuứ

Tai mụỷ roọng vaứ , loứng nghe raùo rửùc

Toõi laộng nghe tieỏng ủụứi laờn naựo nửực

ễÛ ngoaứi kia vui sửụựng bieỏt bao nhieõu

Goùi hs ủoùc ủoaùn cuoỏi

GV Khi nhaứ thụ vieỏt : Ta nghe heứ daọy beõn

loứng , em hieồu nhaứ thụ ủaừ ủoựn nhaọn caỷnh

tửụi ủeùp cuỷa muứa heứ baống thớnh giaực hay

baống sửực maùnh cuỷa taõm hoàn ?

HS Baống sửực maùnh taõm hoàn , baống taỏm

loứng

GV Tửứ ủoự coự theồ hỡnh dung traùng thaựi taõm

hoàn taực giaỷ ntn?

HS : Noàng nhieọt vụựi tỡnh yeõu cuoọc soỏng

tửù do

GV : Con ngửụứi muoỏn ủaùp tan phoứng giam

haừm khi nghe heứ daọy beõn loứng coứn vỡ lớ do

gỡ khaực ?

HS : Caỷm giaực bửùc boọi, u uaỏt trong nhaứ

giam chaọt choọi thieỏu sinh khớ

GV : Nhaọn xeựt veà caựch dieón ủaùt lụứi thụ naứy ,

YÙ nghúa cuỷa caựch dieón ủaùt naứy ?

HS

- Boọc loọ thaỳng thaộn ,trửùc tieỏp caỷm xuực cuỷa

loứng mỡnh

* Sự khác nhau của tiếng tu hú kêu:

- Lúc đầu: tâm trạng hoà hợp với sức sống mùa hè, thể hiện lòng say

mê cuộc sống.

- Lúc cuối: tâm trạng u uất, khắc khoải của ngời bị mất tự do, bị tách rời cuộc sống.

- Lí do: tâm trạng đợc khơi dậy từhai không gian hoàn toàn khácnhau và tiếng chim tu hú đều làtiếng gọi tha thiết của thế giới tựdo

 Theứm khaựt cao ủoọ cuoọc soỏng tửù

do Taõm hoàn ủang chaựy leõn khaựtvoùng yeõu soỏng, yeõu tửù do, yờucỏch mạng muốn sớm trở về vớiđồng bào, đồng chớ

- Dùng câu cảm thán liên tiếp, dùng một

loạt động từ , cách ngắt nhịp đổi khác

thường cho thấy trạng thái căng thẳng cao

độ đang diễn ra trong tâm hồn người tù mất

tự do

GV : Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có

tiếng chim tu hú kêu , nhưng tâm trạng

người tù khi nghe tiếng tu hú kêu thể hiện ở

câu đầu và câu cuối khác nhau ntn? Vì sao ?

HS

- Tiếng chim tu hú mở đầu bài thơ gợi ra bức

tranh mùa hè trong tưởng tượng với tâm

trạng náo nức bồn chồn của nhà thơ

- Tiếng chim tu hú ở câu kết gợi cảm xúc

khác hẳn : u uất , nôn nóng , khắc khoải –

Tâm trạng của kẻ bị cưỡng đoạt tự do , bị

tách rời cuộc sống

- Vì : Vì 2 tâm trạng được khơi dậy từ hai

không gian hoàn toàn khác nhau : tự do và

mất tự do

GV : Em cảm nhận điều mãnh liệt nào diễn

ra trong tâm hồn con người từ những lời

cuối cùng của bài thơ khi con tu hú ?

HS

- Thèm khát cao độ cuộc sống tự do

- Tâm hồn đang cháy lên khát vọng yêu

sống, yêu tự do

GV Hai đoạn thơ, một thiên về tả cảnh,

một thiên về tả tình nhưng đều là tiếng nói

của một tâm hồn Em cảm nhận được những

điều cao đẹp nào từ tâm hồn ấy ?

HS - Lòng yêu sống, niềm khát khao tự do

cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng

trong cảnh tù đày

GV : Theo em , những tác dụng của thơ lục

bát đem lại cho bài thơ này là gì ? nªu vµi

nÐt nghƯ thuËt cđa bµi th¬

HS

- Có ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết , nồng 2/ Nghệ thuật - Viết theo thể lục bát giàu, nhịp

chaựy cuỷa taõm hoàn

- Giaứu nhaùc ủieọu

- Deó ủoùc, deó thuoọc, deó nhụự

GV Tỡnh yeõu cuoọc soỏng vaứ khaựt voùng tửù do

laứ caỷm xuực thửụứng gaởp trong thụ tửứ cuỷa

nhieàu chieỏn sú caựch maùng Trong voỏn thụ

cuỷa mỡnh, em coứn bieỏt nhửừng vaàn thụ naứo

nhử theỏ ?

GV : Bài thơ có những nét đặc sắc nghệ thuật

gì nổi bật?

GV : Hãy nhận xét về ý nghĩa văn bản?

Hoaùt ủoọng 3 : Hướng dẫn tự học

GV yeõu caàu HS veà nhaứ tỡm hieồu vaứ thửùc

hieọn caực vaỏn ủeà sau :

- Học thuộc lũng bài thơ.

- Liờn hệ một số bài thơ được viết trong tù

của cỏc chiến sĩ cỏch mạng đó học trong

chương trỡnh

điệu, mượt mà, uyển chuyển

- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm xỳc khi thiết tha, khi sụi nổi, manh mẽ

- Sử dụng cỏc biện phỏp tu từ điệp ngữ, liệt kờ… vừa tạo nờn tớnh thống nhất về chủ đề văn bản, vừa thể hiện cảm nhận về sự đối lập giữa niềm khao khỏt sự sống đớch thực, đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chỏn của tỏc giả vỡ bị giam hóm trong nhà tự thực dõn

3/ í nghĩa văn bản Bài thơ thể hiện lũng yờu đời, lý

tưởng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh ngục tự

4 Củng cố:

-Gọi HS đọc diễn cảm bài thơ

-Gọi HS nhắc lại nghệ thuật, ý nghĩa của bài thơ

5 Dặn dũ :

- Học thuộc lòng bài thơ

- Nắm vững nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa ;

- Chuẩn bị bài: Câu nghi vấn (tiếp)

IV/ RUÙT KINH NGHIEÄM

Tuaàn: 21 Ngaứy soaùn:16/01/11

Soỏ tieỏt : 1

CÂU NGHI VẤN (TIẾP THEO)

- Học sinh : SGK, Vở bài soạn

III/ TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

Theõự naứo laứ caõu nghi vaỏn ? Caõu nghi vaỏn duứng ủeồ laứm gỡ ?

3/ Vào bài mới :

Giới thiệu bài : Caõu vaờn cuừng nhử cuoọc ủụứi , cuoọc ủụứi luoõn luoõn thay ủoồi thỡ caõu vaờn cuừng luoõn luoõn ủoồi thay ủeồ thửùc hieọn chửực naờng dieón ủaùt chớnh xaực tụựi mửực tinh teỏ nhửừng caỷm xuực , nhửừng taõm traùng voõ cuứng phong phuự , ủa daùng vaứ phửực taùp cuỷa con ngửụứi Vi thế , caực em coự theồ gaởp nhieàu caõu vaờn coự hỡnh thửực gioỏng nhử moọt caõu nghi vaỏn , nhửng treõn thửùc teỏ, noự laùi khoõng phaỷi laứ moọt caõu nghi vaỏn ủũch thửùc Vaọy caõu nghi vaỏn coứn chửực naờng naứo khaực Tieỏt hoùc naứy seừ traỷ lụứi cho caõu hoỷi ủoự

Hoạt động 1 : Hớng dẫn HS tìm hiểu

phần Nhửừng chửực naờng khaực cuỷa caõu

nghi vaỏn

Goùi hs ủoùc đoạn trích sgk

GV Haừy tỡm nhửừng caõu coự tửứ nghi vaỏn

trong nhửừng vớ duù treõn ?

HS a, Nhửừng ngửụứi muoõn naờm cuừ / Hoàn ụỷ

ủaõu bao giụứ ?

b, Maứy ủũnh noựi cho cha maứy nghe ủaỏy aứ?

c, Coự bieỏt khoõng ? ; Lớnh ủaõu? ; Sao bay

giaựm ủeồ noự chaùy xoàng xoọc vaứo ủaõy nhử

vaọy ? ;Khoõng caàn pheựp taộc gỡ nửừa aứ?

d, Caỷ ủoaùn trớch laứ caõu nghi vaỏn

e, Con gaựi toõi veừ ủaỏy ử? Chaỷ leừ laùi ủuựng laứ

noự , caựi con meứo hay luùc loùi aỏy ?

GV Haừy xaực ủũnh chửực naờng cuỷa caõu nghi

vaỏn trong ủoaùn trớch ?

III/ Nhửừng chửực naờng khaực 1/ Tìm hiểu đoạn trích

a, Nhửừng ngửụứi muoõn naờm cuừ / Hoàn

ụỷ ủaõu bao giụứ ?

 Boọc loọ caỷm xuực

b, Maứy ủũnh noựi cho cha maứy ngheủaỏy aứ?

 ẹe doaù

c, Coự bieỏt khoõng ? ; Lớnh ủaõu? ; Saobay giaựm ủeồ noự chaùy xoàng xoọc vaứoủaõy nhử vaọy ? ;Khoõng caàn pheựp taộc

e, Boọc loọ caỷm xuực

GV Nhaọn xeựt veà daỏu keỏt thuực nhửừng caõu

nghi vaỏn treõn ?

HS Baống daỏu chaỏm hoỷi Caõu nghi vaỏn thửự

2 ụỷ (e) keỏt thuực baống daỏu chaỏm than , chửực

khoõng phaỷi laứ daỏu chaỏm hoỷi

GV : Qua phaõn tớch caực vd treõn , haừy khaựi

quaựt chửực naờng cuỷa caõu nghi vaỏn vaứ duứng

daỏu cuoỏi caõu ?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn Luyện tập

Baứi taọp 1 : Tỡm caõu nghi vaỏn vaứ coõng

duùng cuỷa nhửừng caõu nghi vaỏn ủoự

Baứi taọp 2 : Xeựt nhửừng ủoaùn trớch vaứ traỷ

lụứi caõu hoỷi.

aỏy ?

 Boọc loọ caỷm xuực

* Nhaọn xeựt veà daỏu keỏt thuực :Khoõng phaỷi taỏt caỷ caực caõu nghi vaỏnủeàu keỏt thuực baống daỏu chaỏm hoỷi ,coự trửụứng hụùp caõu nghi vaỏn keỏt thuựcbaống daỏu chaỏm , daỏu chaỏm thanhoaởc daỏu chaỏm lửừng

2/ Keỏt luaọn

- Trong nhiều trờng hợp câu nhi vấn không dùng đẻ hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định,

II/ Luyeọn taọp Baứi taọp 1 / tr 21

a, Con ngửụứi ủaựng kớnh aỏy baõy giụứcuừng theo goựt Binh Tử ủeồ coự aờn ử ?( Boọc loọ caỷm xuực )

b, Trong khoồ thử chổ rieõng “ Thanoõi!” khoõng phaỷi laứ caõu nghi vaỏn

* Phuỷ ủũnh ; boọc loọ caỷm xuực

c, Sao ta khoõng ngaộm sửù bieọt li theotaõm hoàn moọt chieỏc laự nheù nhaứng rụi

? Caàu khieỏn ; boọc loọ caỷm xuực

d, OÂi, neỏu theỏ thỡ coứn ủaõu laứ quaỷboựng bay? ( phuỷ ủũnh , boọc loọ caỷmxuực )

Baứi taọp 2 / tr 23

a, Sao cuù lo xa quaự theỏ ? ; Toọi gỡbaõy giụứ nhũn ủoựi maứ tieàn ủeồ laùi ? ;Aờn maừi heỏt ủi thỡ ủeỏn luực cheỏt laỏy gỡmaứ lo lieọtu

Bài tập 3 : Đặt câu nghi vấn không dùng

để hỏi

a, Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung

của bộ phim “ Cánh đồng hoang” được

không ?

b, ( Lão Hạc ơi!) Sao đời lão khốn cùng

đến thế

Bài tập 4 : Trong nhiều trường hợp giao

tiếp, những câu như vậy dùng để chào

Người nghe không nhất thiết phải trả lời,

có thể đáp lại bằng một lời chào khác

* Câu 1 phủ định ; câu 2 : khẳngđịnh ; câu 3 : phủ định

b, Cả đàn bò giao cho thằng békhông ra người , không ra ngợmấy , chăn dắt làm sao?

* Bộc lộ sụ băn khoăn ngần ngại

c, Ai bảo thảo một tự nhiên khôngcó tình mẫu tử ? (Khẳng định )d,Thằng bé kia , mày có việc gì ? ;Sao lại đến đây mà khóc ? ( dùngđể hỏi)

Trong những câu nghi vấn đó, câuc1 có thể thay thế được bằng mộtcâu không phải là câu nghi vấn có

ý nghĩa tương tự

a, Sao cụ phải lo xa quá thế ;không nên nhịn đói mà tiền để lại ;Ăn hết thì lúc chết lấy gì mà loliệu

b, Không biết chắc là thằng bé cóthể chăn dắt được đàn bò haykhông

c, Thảo mộc tự nhiên có tình mẫutử

Bài tập 3 / tr 24 :

Đặt câu

a, Bạn có thể kể cho mình nghe nộidung của bộ phim “ cánh đồnghoang được không ?

b, ( Lão Hạc ơi!) Sao đời lão khốncùng đến thế

Bài tập 4 / tr 24 : Trong nhiều

trường hợp giao tiếp, những câu nhưvậy dùng để chào Người nghekhông nhất thiết phải trả lời , có thểđáp lại bằng một lời chào khác