Phòng Giáo dục & Đào tạo Yên Thành Đề thi chọn đội tuyển HSG tỉnh (vòng 3) năm học 2010- 2011 Môn: sinh học- lớp 9- Thời gian làm bài: 120 phút. Câu 1: a/ So sánh quá trình tự nhân đôi của ADN với quá trình tổng hợp ARN. b/ Vì sao ADN đợc xem là cơ sở vật chất của hiện tợng di truyền ở cấp độ phân tử Câu 2: a/ Tính đặc trng của bộ NST đợc thể hiện nh thế nào? Số lợng NST trong bộ lỡng bội của loài có phản ánh trình độ tiến hoá của loài không? Lấy ví dụ minh hoạ. Nói trong tế bào lỡng bội, NST luôn tồn tại thành từng cặp tơng đồng, có đúng không? b/ Cơ chế nào đảm bảo cho bộ NST của loài ổn định? Câu 3: Khi lai hai cây lỡng bội có kiểu gen AA và aa, ngời ta thu đợc một số cây lai tam bội có kiểu gen AAa. Hãy giải thích cơ chế hình thành và đặc điểm của các cây lai tam bội đó Câu 4: Bộ NST của một loài thực vật có hoa gồm 5 cặp NST (kí hiệu I, II, III, IV, V), khi khảo sát một quần thể của loài này, ngời ta phát hiện 3 thể đột biến (kí hiệu a, b, c). Phân tích bộ NST của 3 thể đột biến đó thu đợc kết quả sau: Thể đột biến Số lợng NST đếm đợc ở từng cặp I II III IV V a 3 3 3 3 3 b 3 2 2 2 2 c 1 2 2 2 2 a) Xác định tên gọi của các thể đột biến trên? Cho biết đặc điểm của thể đột biến a? b) Nêu cơ chế hình thành thể đột biến c? Câu 5: 1/ ở một loài thực vật, cho lai giữa 2 cây thuần chủng có quả tròn, ngọt với quả dài, chua, thu đợc F 1 . Cho F 1 tự thụ phấn thu đơc F 2 gồm: 300 cây quả tròn, ngọt: 602 cây quả bầu dục, ngọt: 301 cây quả dài, chua. Hãy biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F 2 . 2/ ở một loài động vật, cá thể đực có cặp nhiễm sắc thể giới tính XX, cá thể cái XY. Quá trình thụ tinh tạo ra một số hợp tử có tổng số nhiễm sắc thể đơn là 720, trong đó 1/12 là nhiễm sắc thể giới tính, số nhiễm sắc thể X gấp 2 lần nhiễm sắc thể Y. Xác định số cá thể đực và cá thể cái đợc hình thành từ nhóm hợp tử trên, biết tỷ lệ hợp tử XX phát triển thành cơ thể là 7/10, tỉ lệ hợp tử XY phát triển thành cơ thể là 40%. ---------------------------------Hết----------------------------- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm Hớng dẫn chấm môn sinh học 9 Câu ý Nội dung điểm 1 a/ So sánh quá trình tự nhân đôi của ADN với quá trình tổng hợp ARN. b/ Vì sao ADN đợc xem là cơ sở vật chất của hiện tợng di truyền ở cấp độ phân tử 4,0đ a - Sự giống nhau: + Đều xảy ra ở kì trung gian, lúc NST ở dạng sợi mảnh. + Đều dựa trên mạch khuôn của ADN + Đều hình thành mạch mới theo NTBS và nguyên tắc khuôn mẫu. + Đều có sự duỗi xoắn của ADN và sự xúc tác của các enzim. 1,0đ - Sự khác nhau: Tự nhân đôi ADN Tổng hợp ARN Sự duỗi xoắn Toàn bộ Gen tham gia tổng hợp ARN Nguyên liệu 4 loại Nu: A, T, G, X A, U, G, X Enzim Khác với ARN Khác với ADN Nguyên tắc NTBS: A-T; G-X Có NT bán bảo toàn A-U; T-A; G-X Không Qui mô Diễn ra trên cả 2 mạch đơn của ADN Diễn ra trên một đoạn của ADN (gen) và trên một mạch đơn Kết quả Mỗi lần tự nhân đôi tạo ra 2 phân tử ADN con. Mỗi lần tổng hợp tạo ra một phân tử ARN 1,5đ b - Vì ADN có các chức năng quan trọng: + ADN là cấu trúc mang thông tin di truyền ở cấp độ phân tử: ADN là cấu trúc mang gen qui định cấu trúc prôtêin. + Các gen trên ADN có khả năng tự sao và sao mã nên thông tin di truyền đợc truyền đạt từ nhân đến prôtêin và truyền đạt qua các thế hệ tế bào và cơ thể. + ADN có khả năng xảy ra đột biến, làm tăng tính đa dạng và khả năng thích nghi của loài. 1,5đ 2 a/ Tính đặc trng của bộ NST đợc thể hiện nh thế nào? Số lợng NST trong bộ lỡng bội của loài có phản ánh trình độ tiến hoá của loài không? Lấy ví dụ minh hoạ. Nói trong tế bào lỡng bội, NST luôn tồn tại thành từng cặp tơng đồng, có đúng không? b/ Cơ chế nào đảm bảo cho bộ NST của loài ổn định? 3,5đ a - Tính đặc trng: + Số lợng: Mỗi loài SV có một bộ NST đặc trng về số lợng: VD: ng- ời: 46 NST; + Hình thái: NST có hình thái đặc trng ở kì giữa của nguyên phân. Mỗi loài có một bộ NST với hình dạng đặc trng riêng: VD: ở ruồi dấm có 2 cặp hình chữ V, 1 cặp hình hạt, 1 cặp hình que (ở ruồi cái) 1,5đ + Cấủ trúc: Trên NST, mỗi gen nằm ở một vị trí , mang tính đặc trng cho loài. Số lợng NST không phản ánh trình độ tiến hoá của loài, VD: bộ NST ở ngời: 46, ở gà 78 0,5đ - Không phải tất cả các cặp NST trong tế bào sinh dỡng đều tồn tại thành cặp tơng đồng, VD: ở những loài đơn tính, cặp NST giới tính XY 0,5đ b Cơ chế đảm bảo ổn định bộ NST: - ở những loài sinh sản hữu tính: nhờ sự kết hợp 3 quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh. - ở những loài sinh sản vô tính: nhờ quá trình nguyên phân. 0,5đ 0,5đ 3 Khi lai hai cây lỡng bội có kiểu gen AA và aa, ngời ta thu đợc một số cây lai tam bội có kiểu gen AAa. Hãy giải thích cơ chế hình thành và đặc điểm của các cây lai tam bội đó 2,0 - Cơ chế hình thành cây lai tam bội: do sự không phân ly của cặp NST mang alen A trong quá trình giảm phân nên hình thành loại giao tử không bình thờng mang cả hai alen A, giao tử này kết hợp với giao tử bình thờng mang alen a hình thành hợp tử AAa (tam bội). - Đặc điểm của cây tam bội: Bộ NST 3n, cơ quan dinh dỡng to, khả năng chống chịu tốt, thờng bất thụ . 1,5đ 1,5đ 4 Bộ NST của một loài thực vật có hoa gồm 5 cặp NST (kí hiệu I, II, III, IV, V), khi khảo sát một quần thể của loài này, ngời ta phát hiện 3 thể đột biến (kí hiệu a, b, c). Phân tích bộ NST của 3 thể đột biến đó thu đợc kết quả sau: Số lợng NST đếm đợc ở từng cặp I II III IV V a 3 3 3 3 3 b 3 2 2 2 2 c 1 2 2 2 2 a) Xác định tên gọi của các thể đột biến trên? Cho biết đặc điểm của thể đột biến a? b) Nêu cơ chế hình thành thể đột biến c? 2,5đ a Tên gọi của 3 thể đột biến + Thể đột biến a có 3n NST: Thể tam bội . 0,5đ + Thể đột biến b có (2n + 1) NST: Thể dị bội (2n + 1) hay thể tam nhiễm 0,5đ + Thể đột biến c có (2n 1) NST: Thể dị bội (2n 1) hay thể một nhiễm 0,5đ - Đặc điểm của thể đột biến a: + Tế bào đa bội có số lợng NST tăng gấp bội, số lợng ADN cũng tăng tơng ứng => thể đa bội có quá trình tổng hợp các chất hữu 1,0đ cơ diễn ra mạnh mẽ hơn => kích thớc tế bào của thể đa bội lớn, cơ quan sinh dỡng to, sinh trởng mạnh và chống chịu tốt. + Thể đa bội khá phổ biến ở thực vật. b Cơ chế hình thành thể đột biến c: + Trong giảm phân, cặp NST số 1 nhân đôi nhng không phân ly tạo thành 2 loại giao tử (n + 1) và (n 1) NST. + Khi thụ tinh, giao tử (n1) kết hợp với giao tử (n) tạo thành hợp tử (2n1) NST => phát triển thành thể dị bội (2n 1). 1,0đ 5 a/ ở một loài thực vật, cho lai giữa 2 cây thuần chủng có quả tròn, ngọt với quả dài, chua, thu đợc F 1 . Cho F 1 tự thụ phấn thu đ- ơc F 2 gồm: 300 cây quả tròn, ngọt: 602 cây quả bầu dục, ngọt: 301 cây quả dài, chua. Hãy biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F 2 . b/ ở một loài động vật, cá thể đực có cặp nhiễm sắc thể giới tính XX, cá thể cái XY. Quá trình thụ tinh tạo ra một số hợp tử có tổng số nhiễm sắc thể đơn là 720, trong đó 1/12 là nhiễm sắc thể giới tính, số nhiễm sắc thể X gấp 2 lần nhiễm sắc thể Y. Xác định số cá thể đực và cá thể cái đợc hình thành từ nhóm hợp tử trên, biết tỷ lệ hợp tử XX phát triển thành cơ thể là 7/10, tỉ lệ hợp tử XY phát triển thành cơ thể là 40%. 4,0đ a -Xét tỉ lệ từng cặp tính trạng ở F 2 : + Tỉ lệ cặp tính trạng dạng quả: Quả tròn : quả bầu dục : quả dài = 1 : 2 : 1 => Tính trạng dạng quả có hiện tợng trội không hoàn toàn. Qui ớc: Gen A quả tròn trội không hoàn toàn so với gen a quả dài, quả bầu dục có kiểu gen Aa. + Tỉ lệ cặp tính trạng tính chất quả: Quả ngọt : quả chua = 3 : 1 => quả ngọt trội hoàn toàn so với quả chua. Qui ớc: Gen B: quả ngọt, gen b: quả chua Do P thuần chủng => F 1 có kiểu gen dị hợp cả 2 cặp gen. Nếu các cặp gen phân li độc lập, F 2 có 6 loại kiểu hình với tỉ lệ : ( 1 : 2 : 1). ( 3 : 1). Nhng theo bài ra, F 2 chỉ có 3 loại kiểu hình với tỉ lệ: 1 : 2 : 1 = > có 4 tổ hợp giao tử= 2 giao tử . 2 giao tử. => F 1 dị hợp cả 2 cặp gen mà chỉ tạo ra 2 loại giao tử => 2 cặp gen qui định 2 cặp tính trạng trên nằm trên cùng 1 NST. => Kiểu gen của P: Quả tròn, ngọt: AB AB ; quả dài, chua: ab ab => Sơ đồ lai: P tc : Quả tròn, ngọt: AB AB X quả dài, chua: ab ab 3,0đ G P : AB ab F 1: AB ab : Quả bầu dục, ngọt X AB ab Quả bầu dục, ngọt G F1 : AB; ab AB; ab F 2 : 1 AB AB Quả tròn, ngọt : 2 AB ab Quả bầu dục, ngọt : 1 ab ab quả dài, chua b - Số NST giới tính là: 720 : 12 = 60 (NST) - Số NST Y là: 60 : 3 = 20 - Số NST X là: 20 . 2 = 40. => Số hợp tử XY là 20, số hợp tử XX là 10. Số cá thể đực đợc phát triển từ hợp tử là 20 . 7/10 = 14 Số cá thể cái đợc phát triển từ hợp tử là 10 . 40% = 4 1,0đ - . hiện 3 thể đột biến (kí hiệu a, b, c). Phân tích bộ NST của 3 thể đột biến đó thu đợc kết quả sau: Số lợng NST đếm đợc ở từng cặp I II III IV V a 3 3 3 3 3. quả sau: Thể đột biến Số lợng NST đếm đợc ở từng cặp I II III IV V a 3 3 3 3 3 b 3 2 2 2 2 c 1 2 2 2 2 a) Xác định tên gọi của các thể đột biến trên? Cho