tuần 01 tuần 01 ngày soạn 20082009 ngày dạy 24082009 tiết ppct 01 phần i khái quát lịch sử thế giới trung đại bài 01 sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở châu âu thời sơ – trung kì

Sau các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên tình hình kinh tế thời Trần đạt được nhiều thành tựu rực rỡ đóng góp cho sự phát triển đất nước.. Nhưng đến cuối thế kỉ XIV n[r]

Trang 1

Bài 01

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở

CHÂU ÂU

(Thời sơ – Trung kì Trung đại)

Loại bài : Xã hội phong kiến ở châu âu

Vị trí : phần 1 bài 1

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC

1/ Kiến thức :

- Trình bày sự ra đời xã hội phong kiến ở châu Aâu

- Hiểu biết sơ giản về thành thị trung đại : sự ra đời , các quan hệ kinhtế , sự hình thành tầng lớp thị dân

2/ Về tư tưởng :

- Thấy được sự phát triển hợp quy luật của xã hội lồi người, chuyển từ xã hội chiếm hữu nơ lệ sang xã hội phong kiến

3/ Về kỹ năng :

- Biết xác định vị trí các quốc gia phong kiến châu âu trên bản đồ

- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến

từ xã hội chiếm hữu nơ lệ sang xã hội phong kiến

II/ CHUẨN BỊ :

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ châu âu thời phong kiến,

tranh ảnh mơ tả hoạt động trong lãnh địa phong kiến và thành thị trung đại

2/ Học sinh : Xem bài, SGK, tập

III/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :

Trang 2

Hoạt động 1 : (15 phút)

GV : (Chỉ trên bản đồ) từ thiên niên kỷ I

trước công nguyên các quốc gia cổ đại

phương tây Hi Lạp và Rooma phát triển

và tồn tại đến thế kỉ V, từ phương bắc,

người Giéc-man tràn xuống và tiêu diệt

các quốc gia này, lập nên nhiều vương

Hỏi : Những việc ấy làm xã hội phương

tây biến đổi như thế nào ?

HS :

- Bộ máy nhà nước chiếm hữu nô lệ sụp

đổ

- Các tầng lớp mới xuất hiện

Hỏi : Những người như thế nào được gọi

là lãnh chúa phong kiến

HS : Những người vừa có ruộng đất, vừa

có tước vị

Hỏi : Còn nông nô do những tầng lớp nào

hình thành ?

HS : Nô lệ và nông dân

Hỏi : Quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô

ở châu âu như thế nào ?

HS :

Hỏi : Em hiểu như thế nào là lãnh

địa, lãnh chúa, nông nô ?

HS : - Lãnh địa là vùng đất do

quý tộc phong kiến chiếm được

- Lãnh chúa : Là người đứng đầu

lãnh đại

- Nông nô là người phụ thuộc vào

lãnh chúa, phải nộp tô thuế cho lãnh

chúa

GV : Mở rộng so sánh với điền

trang, thái ấp ở Việt Nam

Hỏi : Em hãy miêu tả và nêu nhận

xét về lãnh địa phong kiến trong

hình 1 ở SGK

1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu âu.

a/ Hoàn cảnh lịch sử cuối thế

kỉ V, người Giéc man tiêu diệt các quốc gia cổ đại.

b/ Biến đổi trong xã hội :

- Tướng lĩnh, quý tộc đượcchia ruộng, phong tước chocác lãnh chúa phong kiến

- Nô lệ và nông dân

- Nông nô phụ thuộc lãnhchúa, xã hội phong kiến hìnhthành

2/ Lãnh địa phong kiến :

- Là vùng đất rộng lớn dolãnh chúa làm chủ, trong đó cólâu đài và thành quách

- Đời sống trong lãnh địa :

- Lãnh chúa xa hoa đầy đủ

- Nông nô : Đói nghèo khổcực, nên họ đã chống lãnh

Trang 3

HS : (thảo luận nhóm 3 phút)

- Tường cao, hào lâu, đồ sộ, kiêm

cố, có đầy đủ nhà cửa, trang trại,

nhà thờ như đất nước thu nhỏ

Hỏi : Còn đời sống, sinh hoạt trong

lãnh địa như thế nào ?

HS : Lãnh chúa giàu có nhờ bóc lột

tô thuế nặng nề từ nông nô, ngược

lại nông nô hết sức khổ cực, nghèo

đói

Hỏi : Đặc điểm chính của nền kinh

tế lãnh địa phong kiến là gì ?

HS : Tự SX và tiêu dung, không

trao đổi với bên ngoài và tự cấp tự

túc

Hỏi : Em hãy phân biệt sự khác

nhau giữa xã hội cổ đại và xã hội,

phong kiến ?

HS : Xã hội cổ đại gồm chủ nô và

nô lệ, nô lệ chỉ là công cụ biết nói,

xã hội phong kiến gồm lãnh chúa

và nông nô, nông nô phải nộp tô

thuế cho lãnh chúa

Hỏi : Đặc điểm của thành thị là gì ?

HS : Là các nơi buôn bán, giao lưu tập

trung đông dân cư

Hỏi : Thành thị trung đại xuất hiện do đâu

?

HS : Do hàng hóa nhiều, cần trao đổi

buôn bán, lập xưởng sản xuất, mở rộng thị

trấn, thành thị trung đại ra đời

Hỏi : Còn dân trong thành thị gồm

những ai ? Họ làm những nghề gì ?

HS : Thợ thủ công và thương nhân,

sản xuất và buôn bán, trao đổi hàng

3/ Sự xuất hiện các thành thị trung đại :

Tầng lớp thị dân (thợ thủ công

và thương nhân)

Trang 4

phát triển -> tác động đến sự phát triển của xã hội phong kiến.

GV : Yêu cầu học sinh miêu tả lại cuộc sống ở thành thị qua bức tranh(H2 SGK)

HS : Đông người sầm uất, hoạt động chủ yếu là buôn bán trao đổi hàng hóa

GV : giáo dục các em về sự thay đổi chợ xã

Hoạt động 4 :(5 phút) 4/ Củng cố : (4 phút) Xã hội phong

kiến châu âu được hình thành như thế nào ? Vì sao lại có sự xuất hiện của thành thị trung đại ? Kinh tế thành thị có gì mới ?

5/ Dặn dò : (1 phút) Các em về nhà

học bài, xem bài và soạn tiếp các câu hỏi ở trong bài 2 sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu âu

SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ HÌNH THÀNH

CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU

Loại bài : Xã hội phong kiến ở châu âu

- Quá trình hình thành quan hệ sản cuất chủ nghĩa tư bản trong làng xã hộiphong kiến ở châu âu

- Thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ xã hộiphong kiến lên chủ nghĩa tư bản ở châu âu

Trang 5

- Mở rộng thị trường giao lưu buôn bán giữa các nước là tất yếu.

- Bồi dưỡng kỉ năng quan sát bản đồ, chỉ được các hướng đi trên biển của

các nhà thám hiểm trong các cuộc phát kiến địa lí

- Biết khai thác tranh ảnh lịch sử

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ thới giới, tranh ảnh về những nhà phát

kiến địa lí, tàu thuyền, các câu chuyện về những cuộc phát kiến địa lí

2/ Học sinh : Học bài, sách, tập, tài liệu

1/ Ổn định lớp : (1 phút)

2/ Kiểm tra bài cũ : (5 phút).

Hỏi : Xá hội phong kiến châu âu hình thành như thế nào? Đặc điểm nền kinh

tế lãnh địa?

3/ Dạy bài mới :

a/ Giới thiệu : (2 phút)

Các thành thị trung đại ra đời thúc đẩy sản xuất, phát triển Vì vậy yêu cầu vè

thị trường tiêu thụ được đặt ra Nền kinh tế hang hóa phát triển đã dẫn đến sự

suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu âu

thương nhân, thợ thủ công cần thị

trường và nguyên liệu

Hỏi : Các cuộc phát kiến địa lí được

thực hiện nhờ những điều kiện nào ?

Hỏi : Kể tên các cuộc phát kiến địa lý

lớn và nêu sơ lược về các cuộc hành

+ Cần nguyên liệu

+ Cần thị trường

Các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu

- Kết quả;

+ Tìm ra những con đường mới

+ Đem lại những món lợi khổng lồ cho giai cấp tư sản châu âu

+ Đặt cơ sở cho việc mở rộng thị trường của các nước châu âu

- Ý nghĩa

+ Là cuộc cách mạng vì giao thong và tri thức

+ Thúc đẩy thương nghiệp phát triển

2/ Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu

Trang 6

HS : Tìm ra những con đường mới để

nối liền giữa các châu lục, đem lại

nguồn lợi cho giai cấp tư sản châu âu

Hỏi : Các cuộc phát kiến địa lí đó có

ý nghĩa gì ?

HS : Là cuộc cách mạng về khoa học

kỉ thuật, thúc đẩy thương nghiệp phát

triển

GV ; Các cuộc phát kiến địa lí đá

giúp cho việc giao lưu văn hóa được

đẩy mạnh, quá trình tích lũy tư bản

cũng dần dần hình thành đó là quá

trình tạo ra số vốn ban đầu và những

người làm thuê

Hỏi : Quý tộc và thương nhân châu ấu

đã tích lũy vốn và đã giải quyết nhân

công bằng cách nào ?

HS : Cướp bóc tài nguyên từ thuộc

địa

+ Buôn bán nô lệ da đen

+ Đuổi nông nô ra khỏi lãnh

địa -> Không có việc làm -> làm thuê

cho giai cấp tư sản

Hỏi : Tại sao quý tộc phong kiến

không tiếp tục sử dụng nông nô để

lao động ?

HS : Vì sử dụng nô lệ da đên thu lợi

nhuận nhiều hơn

Hỏi : Với nguồn vốn và nhân công có

được, quý tộc và thương nhân châu âu

 Tư sản bóc lột kiệt quệ vô sản

Quan hệ sản xuất tư bản hình thành

Trang 7

HS : Hình thức kinh doanh tư bản

thay thế chế độ tự cấp tự túc

Các giai cấp mới được hình thành

Hỏi : Giai cấp tư sản và vô sản được

Hỏi : Quan hệ sản xuất tư bản chủ

nghĩa được hình thành như thế nào ?

4/ Củng cố : (4 phút)

Em hãy kể tên các cuộc phát kiến địa

lý và tác động của các cuộc phát kiến

đại lý tới xã hội châu âu

Quan hệ sản xuất tư bản chủ yếu ở

châu âu được ình thành như thế nào ?

5/ Dặn dò : (1 phút)

Các em về nhà học nội dung bài học,

xem và soạn từng câu hỏi ở bài 3

THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU

Loại bài : Xã hội phong kiến thời hậu kì trung đại ở châu âu

Vị trí : phần 1 bài 3

Trang 8

- Các phong trao :văn hóa Phục hưng ,Cải cách tôn giáo , chiến tranh

nông dân Đức Yùnghĩa của các phong trào này.

- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hĩa phục

hưng

- Nguyên nhân dẫn đến phong trài cải cách tơn giáo và những tác động của

phong trào này đến xã hội phong kiến châu âu bấy giờ

- Nhận thức được sự phát triển hợp quy luật của xã hội lồi người, xã hội

phong kiến lạc hậu, lỗi thời sụp đổ và thay vào đĩ là xã hội tư bản

- Phong trào văn hĩa phục hưng đã để lại nhiều giá trị to lớn cho nền văn

hĩa nhân loại

- Phân tích những mâu thuẩn xã hội đã thấy được nguyên nhân sâu xa của

cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ châu âu, tranh ảnh về thời kì văn hĩa

phục hưng sưu tầm tài liệu về nhân vật lịch sử và doanh nhân văn hĩa tiêu

biểu thời phục hưng

2/ Học sinh : Học bài, sách, tập, tài liệu

Hỏi : Em hãy kể tên các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu và nêu hệ quả của các

cộc phát kiến đĩ tới xã hội châu âu.?

Hỏi : Đến thế kỷ XIV nĩ bộc lộ những hạnchế nào?

HS :

GV : trong suất 1000 năm đến thời trung

cổ, chế độ phong kiến đã kìm hãm sự pháttriển của xã hội Tồn xã hội chỉ cĩ trườnghọc để đào tạo giáo sĩ những di sản củanền văn hĩa cổ đại bị phá hủy hồn tồn,trừ nhà thờ và tu viện Do đĩ, giai cấp tưsản đấu tranh chống lại sự rang buộc của

I/ Phong trào văn hĩa phục hưng (Thé kỉ XIV – XVII)

1/ Nguyên nhân :

- Chế độ phong kiến kìm

Trang 9

tư tưởng phong kiến.

Hỏi : Vậy phục hưng ở đây là gì ?

HS : Là khôi phục lại giá trị của nền văn

hóa Hi Lạp và RoMa cổ đại, sang tạo nền

văn hóa mới của giai cấp tư sản

Hỏi : Tại sao giai cấp tư sản lại chọn văn

hóa làm cuộc mở đường cho đấu tranh

chống phong kiến ?

HS : Vì giai cấp tư sản có thế lực về kinh

tế, nhưng không có địa vị xã hội, vì thế họ

đấu tranh chống phong kiến trên nhiều lĩnh

vực khác nhau bắt đầu là lĩnh vực văn hóa

Nhưng giá trị văn hóa cổ đại là tinh hoa

nhân loại, việc khôi phục nó sẽ tác động

tập hợp được đông đảo dân chúng để

chống lại phong kiến

Hỏi : Vậy em hãy kể tên một số nhà văn

hóa, khoa học tiêu biểu mà em biết

HS : Lê ô na đơ vanh xi, Ra bơ le,

GV : Giới thiệu một số tư liệu, tranh ảnh

trong thời văn hóa phục hưng cho học sinh

xem

HS : Quan sát, lắng nghe

Hỏi : Thành tựu nổi bật của phong trào văn

hóa phục hưng là gì ?

HS : Khoa học kỉ thuật tiến bộ vượt bậc

Sự phong phú về văn hóa

Thành công trong các lĩnh vực nghệ thuật

GV : Các thành tựu đó nó có giá trị đến

ngày nay

Giáo viên lien hệ, giáo dục học sinh phải

gìn giữ những thành tựu đó

Hỏi : Qua những tác phẩm của mình các

tác giả thời phục hưng muốn nói lên điều

gì ?

HS : Phê phán xã hội phong kiến giáo hội

Đề cao giá trị chân chính của con người

Mở đường cho sự phát triển của văn hóa

nhân loại

Hoạt động 2 :(15 phút)

GV : Yêu cầu học sinh đọc phần 2 SGK

HS : Đọc

Hỏi : Nguyên nhân nào dẫn đến phong trào

cải cách tôn giáo ?

hãm sự phát triển của xãhội

- Giai cấp tư sản có thếlực kinh tế nhưng không

có địa vị xã hội nên cầnphục hưngải có phongtrào văn hóa phục hưng

 Nội dung tư tưởng :Phê phán xã hội phongkiến và giáo hội ki tô

Đề cao giá trị con người

2/ Phong trào cải cách tôn giáo.

a/ Nguyên nhân :

- Giáo hội bóc lột nhândân

- Cản trở sự phát triểncủa giai cấp tư sản

b/ Nội dung :

- Phủ nhận vai trò thốngtrị của giáo hội

- Bãi bỏ lể nghi phiềntoái

- Quay về giáo lí nguyênthủy

Trang 10

HS : Do giáo hội cản trở sự phát triển của

giai cấp tư sản đang lên

Hỏi : Em hãy trình bày nội dung tư tưởng

cuộc cải cách của Lu-Thơ và Can-Vanh

HS : Phủ nhận vai trò của giáo hội

Bãi bỏ lể nghi phiền toái

Quay về giáo lí ki tô nguyên thủy

GV : Giai cấp phong kiến châu âu dựa vào

giáo hội để thống trị nhân dân về mặt tinh

thần, giáo hội có thế lực kinh tế rất hung

hậu, có nhiều ruộng đất-> bóc lột nhân dân

như các lãnh chúa phong kiến Giáo hội

còn ngăn cấm sự phát triển của khoa học

tự nhiên Mọi tư tưởng tiến bộ đều bị cấm

đoán

Hỏi : Phong trào cải cách tôn giáo đã phát

triển như thế nào ?

HS : Lan rộng san nhiều nước tây âu :

Anh, Pháp, Thụy Sĩ

Hỏi : Tác động của phong trào cải cách tôn

giáo đến xã hội như thế nào ?

Hỏi : Giai cấp tư sản chống pl trên những

lĩnh vực nào? Tại sao lại có cuộc đấu tranh

đó ?

Phong trào cải cách tôn giáo đã có tác

động trực tiếp như thế nào đến xã hội châu

âu thời bấy giờ

5/ Dặn dò : (2 phút)

Các em về nhà học bài, xem bài và soạn

tiếp các câu hỏi ở bài 4(trung quốc thời kì

phong kiến)

GV : Nhận xét tiết học

c/ Tác động đến xã hội:

góp phần thúc đẩy chocác cuộc khởi nghĩanông dân

Đạo ki tô bị phân hóa

Trang 11

Loại bài : Xã hội phong kiến.

Vị trí : phần 1 bài 4.

- Giúp học sinh nắm được những nội dung chính sau :

- Trung Quốc : Một số điểm nổi bật về kinh tế , chính trị , những thành tựu

tiêu biểu nhất về văn hóa của Trung Quốc trong thời kỳ phong kiến

- Giúp học sinh hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn, điển

hình ở phương đơng, đồng thời là một nước láng giềng, gần gũi của Việt

Nam, cĩ ảnh hưởng khơng nhỏ tới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam

- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc

- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị

của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hĩa

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ Trung Quốc thời phong kiến, tranh ảnh

về một số cơng trình kiến trúc Trung Quốc thời phong kiến : Vạn lí trường

thành

2/ Học sinh : Học bài, xem bài mới, sách, tập, tài liệu sưu tầm

- Nguyên nhân xuất hiện phong trào văn hĩa phục hưng, nội dung tư tưởng

của phong trào văn hĩa phục hưng là gì ?

- Phong trào cải cách tơn giáo đã cĩ tác động trực tiếp như thế nào đến xã hội

châu âu thời bấy giờ

Là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển nhanh, Trung

Quốc đã đạt được nhiều thành tựu rực rở trên mọi lĩnh vực khác với các nước

châu âu, thời phong kiến ở Trung Quốc bắt đầu sớm và kết thúc muộn hơn

b/ Bài mới :

GV : Sư dụng bản đồ treo lên bảng

Từ 2000 năm TCN, người Trung Quốc đã

1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc.

Trang 12

xây dựng bên lưu vực song Hoàng Hà Với

những thành tựu văn minh rực rỡ thời cổ

đại, Trung Quốc đóng góp lớn cho sự phát

triển của nhân loại

Hỏi : Vậy sản xuất thời kì xuân thu – chiến

quốc có gì tiến bộ ?

HS : Công cụ bằng sắt ra đời, kỉ thuật canh

tác phát triển, mở rộng diện tích gieo trồng

năng suất tăng

Hỏi : Biến đổi về mặt sản xuất đã có những

biến đổi như thế nào tới xã hội ?

HS : Xuất hiện giai cấp mới là địa chủ và

tá điền

(nông dân, lính canh)

Hỏi : Như thế nào được gọi là địa chủ ?

HS : là giai cấp thống trị trong xã hội

phong kiến vốn là những quý tộc cũ và

nông dân giàu có, có nhiều ruộng đất

Hỏi : Thế nào được gọi là tá điền

HS : Nông dân bị mất ruộng, phải nhận

ruộng của địa chủ và nộp địa tô

GV : từ đó quan hệ sản xuất phong kiến

Hỏi : Em hãy kể tên một số công trình mà

tần thủy hoàng bắt nông dân xây dựng

HS : Rất cầu kì, giống người thật, số lượng

lớn, thể hiện uy quyền của tần thủy hoàng

 Những biến đổi trong sản xuất :

- Công cụ bằng sắt rađời, năng suất tăng, diệntích gieo trồng được mởrộng

- Biến đổi trong xã hộixuất hiện giai cấp mới

là địa chủ và tá điền

- Quan hệ sản xuấtphong kiến hìnhthành

2/ Xã hội Trung Quốc thời Tần – Hán.

a/ Thời Tần :

- Chia đất nước thànhquận, huyện

- Cử quan lại đến cai trị

- Ban hành chế độ đolường, tiền tệ

Bắt lao dịch

b/ Nhà Hán :

- Xóa bỏ chế độ hà khắcpháp luật

- Giảm tô thuế, sưudịch

Khuyến khích sản xuất

Trang 13

HS : Giảm thuế, lao dịch, xóa bỏ sự hà

khắc của pháp luật, khuyến khích sản xuất

Hỏi : Em hãy so sánh thời gian tồn tại của

nhà Tần và nhà Hán vì sao lại có chênh

thế nào đối với xã hội

HS : Kinh tế phát triển, xã hội ổn định –

cai quản các vùng xa, mở nhiều khoa thi để

chọn nhân tài, chí ruộng cho nông dân,

Hỏi : Còn chính sách đối ngoại của nhà

Đường như thế nào?

- Tiến hành chiến tranhxâm lược

3/ Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời nhà Đường :

a/ Chính sách đối nội :

- Cử người cai quản cácđịa phương

- Mở khoa thi chọnnhân tài

- Giảm thuế, chia ruộngcho nông dân

b/ Chính sách đối ngoại :

tiến hành chiến tranhxâm lược, mở rộng bờcỏi, trở thành đất nướccường thịnh nhất châuá

Trang 14

(học sinh thảo luận nhóm – 3 phút)

HS : Đất nước ổn định, kinh tế phát triển,

bờ cỏi được mở rộng

Hoạt động 4 : (6 phút) 4/ Củng cố ; (4 phút)

Hỏi : Xã hội phong kiến Trung Quốc đượchình thành như thế nào?

Sự thịnh vượng của Trung Quốc biểu hiện

ở những mặt nào dưới thời nhà Đường

- Giúp học sinh nắm vững các nội dung chính sau :

- Học sinh hiểu rõ tiến trình lịch sử Trung Quốc, nhà Tống đã có công thốngnhất lại Trung Quốc như thế nào sau hơn nữa thế kỷ loạn lạc

- Sự thành lập triều Nguyên ở Trung Quốc

- Sự thành lập triều Minh là kết quả của cuộc khởi nghĩa của nông dân

- Các chính sách của triều Minh và những biểu hiện của quan hệ sản xuất

- Sự thành lập của nhà Thanh, chính sách đối nội đối ngoại của nhà Thanh

- Giúp học sinh hiểu được các triều đại của Trung Quốc là một quốc giaphong kiến lớn, điển hình ở phương đông, đồng thời là một nước láng giềng,gần gũi của Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển lịch

sử Việt Nam

- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc

Trang 15

- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị

của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hóa

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ Trung Quốc thời phong kiến, tranh ảnh

về một số công trình kiến trúc Trung Quốc thời phong kiến : Vạn lí trường

thành, lâu đài, lăng tẩm, tư liệu về các chính sách của Trung Quốc qua các

triều đại

2/ Học sinh : Học bài, xem bài mới, sách, tập, tài liệu sưu tầm

Hỏi : Nguyên nhân dẫn đến sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung

Sauk hi phát triển đến độ cực thịnh dưới thời nhà Đường Trung Quốc lại lâm

vào tình trạng chia cắt suốt hơn nửa thế kỷ (Từ năm 907 - 960) nhà Tống

thành lập năm 960, Trung Quốc thống nhất và tiếp tục phát triển

b/ Bài mới :

Hỏi : Nhà Tống đã thi hành những chính sách gì?

HS : Xóa bỏ , miễn giảm sưu thuế, mở mang các

công trình thủy lợi, khuyến khích phát triển thủ

công nghiệp khai mỏ, luyện kim, dệt tơ lụa, đúc

vũ khí

Hỏi : Các chính sách đó có tác dụng gì ?

HS : Ổn định đời sống nhân dân sau nhiều năm

chiến tranh lưu lạc

Hỏi : Nhà Nuyên ở Trung Quốc được thành lập

như thế nào ?

HS : Vua Mông Cổ là Hốt Tất Liệt nhà Tống lập

nên nhà Nguyên ở Trung Quốc

Gv : Thế kỉ XIII quân Mông Cổ rất hung mạnh,

vó ngựa của người Mông Cổ đã tràn ngập lãnh

thổ các nước Châu Âu cũng như Châu Á, khi tiến

4/ Trung Quốc th ời Tống – Nguyên :

a/ Thời Tống :

Miễn giảm thuế, sưu dịch

Mở mang thủy lợi

Phát triển thủ công nghiệp

Có nhiều phát minh

b/ Thời Nguyên :

Phân biệt đối xử giữa ngườiMông Cổ và người Hán.Nhân dân nổi dậy khởi nghĩa

5/ Trung Quốc thời Minh – Thanh :

Trang 16

vào Trung Quốc, người Mông Cổ lập nên nhà

Nguyên

Hỏi : Sự phân biệt đối xử giữa người Mông Cổ

và người Hán được biểu hiện như thế nào ?

HS : Người Mông Cổ có địa vị cao, hưởng nhiều

đặc quyền

Người Hán bị cấm đoán đủ thứ như cấm mang vũ

khí, thậm chí cả việc họp chợ, ra đường vào ban

đêm

Hỏi : Tình hình chính trị của Trung Quốc từ sau

thời Nguyên đến cuối thời Thanh như thế nào ?

HS : Năm 1368, nhà Nguyên bị lật đổ, nhà Minh

thống trị sau đó Lý Tự Thành lật đổ nhà Minh

quân mãnh Thanh từ phương Bắc tràn cuống lập

nên nhà Thanh

Hỏi : Vậy xã hội Trung Quốc cuối thời Minh –

Thanh có gì biến đổi

HS : Xã hội phong kiến lâm vào tình trạng suy

thoái

Vua quan ăn chơi xa xỉ

Nông dân, thợ thủ công phải nộp tô thuế nặng nề

Phải đi lao dịch, đi phu

Hỏi : Còn mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa

biểu hiện ở những điểm nào ?

HS : Xuất hiện nhiều xưởng dệt lớn, xưởng làm

đồ sứ, với sự chuyên môn hóa cao, thuê nhiều

nhân công

Buôn bán với nước ngoài được xuất hiện

GV : Thời Minh – Thanh tồn tại khoảng hơn 500

năm ở Trung Quốc Trong suốt quá trình lịch sử

ấy mặc dù còn có những mặt hạn chế song Trung

Quốc cũng đạt được nhiều thành tựu trên nhiều

lĩnh vực

Hỏi : Thời phong kiến Trung Quốc đã đạt được

những thành tựu nổi bật nào về văn hóa

HS : Đạt được thành tựu trên nhiều lĩnh vực văn

hóa khác nhau, Văn học, sử học, nghệ thuật, điêu

- Năm 1644, nhà Thanh đượcthành lập

- Biến đổi trong xã hội cuốithời Minh – Thanh

- Biến đổi về kinh tế :Mầm móng kinh tế tư bảnchủ nghĩa xuất hiện

- Buôn bán với nước ngoàiđược mở rộng

6/ Văn hóa, khoa học kỉ thuật Trung Quốc thời phong kiến.

a/ Văn hóa :

Tư tưởng : Nho giáo, vănhọc, sử học rất phát triển.nghệ thuật : Hội họa điêukhắc kiến trúc đều ở trình độcao

b/ Khoa học kỉ thuật :

Tứ đại phát minh

Kỉ thuật đóng tàu, luyện sắt,khai thác dầu mỏ, có đónggóp lớn với nhân loại

Trang 17

mà em biết.

HS : Tây du ký, Tam quốc diễn nghĩa, đông chiliệt quốc

Hỏi : Em có nhận xét gì về trình độ sản xuất đồgốm qua hình 10.SGK ?

HS : Đạt đỉnh cao, trang trí tinh xảo, nét vẻ điêuluyện đó là tác phẩm nghệ thuật

Hỏi : Em hãy kể tên một số công trình kiến trúclớn ?Quan sát cố cung (H9.SGK) em có nhận xét

GV : giáo dục học sinh về ý thức bảo vệ các côngtrình kiến trúc của thế giới nói chung và củanước ta nói riêng

Em hãy trình bày những thay đổi của xã hộiphong kiến Trung Quốc cuối thời Minh – Thanh.Văn hóa khoa học kỉ thuật Trung Quốc thờiphong kiến có những thành tựu gì ?

Trang 18

- Aán Độ : các vương triều , văn hóa Aán Độ.

- Các giai đoạn lớn của lịch sử Ấn Độ từ thời cổ đại đến giữa thế kỉ XIX

- Những chính sách cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự

phát triển thịnh đạt của Ấn Độ thời phong kiến

- Một số thành tựu của văn hĩa Ấn Độ thời cổ, trung đại

- Lịch sử Ấn Độ thời phong kiến gắn với sự hưng thịnh, ly hợp dân tộc với

đấu tranh tơn giáo

- Nhận thức được Ấn Độ là một trong những trung tâm của văn minh nhân

loại, cĩ ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển lịch sử và văn hĩa của nhiều

dân tộc Đơng Nam Á

- Bồi dưỡng kỷ năng quan sát bản đồ

- Tổng hợp những kiến thức trong bài để đạt được mục tiêu bài học

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ Ấn Độ thời cổ dại và phong kiến, tư liệu

về các triều đại, tranh ảnh

2/ Học sinh : Học bài, tập,vở, sưu tầm tài liệu

Hỏi : Sự suy yếu của xã hội phong kiến Trung Quốc cuois thời Minh – Thanh

được biểu hiện như thế nào ?

Hỏi : Em hãy trình bày những thành tựu lớn về văn hĩa khoa học kỉ thuaatjtw

thời phong kiến

Ấn Độ là một trong những trung tâm văn minh lớn nhất của nhân loại cũng

được hình thành từ rất sớm, với một bề dày lịch sử và những thành tựu văn

hĩa vĩ đại, Ấn Độ đã cĩ những đĩng gĩp lớn lao trong lịch sử nhân loại

b/ Bài mới :

Hỏi : Các tiểu vương quốc đầu tiên đượchình thành ở đâu trên đất Ấn Độ ? Vào thờigian nào ?

HS : 2500 năm TCN trên lưu vực sơng Ấn,thành thị xuất hiện

1500 năm TCN, trên lưu vẹc song hằngcũng cĩ những thành thị

1/ Những trang sử đầu tiên :

- Vào 2500 năm TCNthành thị xuất hiện(Sơng Ấn)

- 1500 năm TCN (SơngHằng)

- Thế kỷ VI TCN nhà

Trang 19

Những thành thị tiểu vương quốc dần dần

liên kết với nhau, đạo phật có vai trò quan

trọng trong quá trình thống nhất này ?

Hỏi : Tại sao các thành thị lại xuất hiện ở

trên lưu vực song Ấn và song Hằng ?

HS : Thảo luận nhóm (2 phút)

GV : Dùng bản đồ giới thiệu những con

sóng lớn góp phần hình thành nền văn minh

từ rất sớm của Ấn Độ ?

Hỏi : Nhà nước Magada thống nhất ra đời

trong hoàn cảnh nào ?

Cả về kinh tế xã hội và văn hóa đều rất phát

triển chế tạo được sắt không rỉ, đúc tượng

đồng, dệt vải với kỉ thuật cao, làm đồ kim

hoàn

Hỏi : Sự sụp đổ của vương triều Gupta diễn

ra như thế nào Hỏi :

HS : Đầu thế kỷ XII, người Thổ Nhỉ Kỳ

tiêu diệt, miền Bắc Ấn Độ dẫn tới vương

triều Gupsta sụp đổ

Hỏi : Người hồi giáo đã thi hành những

chính sách gì ?

HS : Chiếm ruộng đất, cấm đạo Hindu dẫn

tới mâu thuẩn dân tộc

Hỏi : Vậy vương triều Đêli tồn tại trong

bao lâu Hỏi :

HS : từ (TK XII - XVI), bị người mông cổ

tấn công lật đổ

Hỏi : Vua Cơba đã áp dụng những chính

sách gì để cai trị Ấn Độ ?

HS : thực hiện các biện pháp để xóa bỏ sự

kì thị tôn giáo, thủ tiêu đặc qyền hồi giáo,

nước Magada thốngnhất – hung mạnh (Cuối

tk III TCN)

- Sau TK III sụp đổThế kỷ IV : Vương triềuGupta ra đời

2/ Ấn Độ thời phong kiến :

Vương triều Gupta (TK

IV - VI)

Luyện kim rất pháttriển

Nghề thủ công : Dệt,chế tạo kim hoàn, khắctrên ngà voi

Vương quốc hồi giáoĐêli (XII - XVI)

Chiếm ruộng đất

Cấm đoán đạo Hindu.Vương triều Mogon (TKXVI - XIX)

Xóa bỏ kì thị tôn giáo.Khôi phục kinh tế

Phát triển văn hóa

Trang 20

khôi phục kinh tế và phát triển văn hóa.

GV : giáo dục HS không được phân biệt

các tôn giáo

Hỏi : Chử viết đầu tiên được người Ấn độ

sang tạo là loại chữ gì ? Dùng để làm gì ?

HS : Chử phạn, để sang tác văn học, thơ ca,

sử thi, các bộ kinh là nguồn gốc của Hindu

GV : Kinh Veeda là bộ kinh cầu nguyện cổ

nhất, Veda có nghĩa là hiểu biết gồm 4 tập

Hỏi : Em hãy kể tên các tác phẩm văn hóa

nổi tiếng của Ấn Độ

HS : 2 bộ sử thi

Mahabhanata và Ramayana

Kịch của Kalidasa

GV : Vở Sơ kinh tơ la nói về tình yêu của

nàng Kutơla và vua Dusonta, phỏng theo

câu chuyện dân gian Ấn Độ

Hỏi : Kiến trúc Ấn Độ có gì đặc sắc ?

HS : Kiến trúc Hindu, tháp nhọn, nhiều

tầng trang trí bằng phù điêu

Kiến trúc phật giáo, chùa xây hoặc khoét

sâu vào vách núi, tháp có mái tròn như bác

Hỏi : Trình bày những thành tựu lớn về văn

hóa mà người Ấn Độ đã đạt được

5/ Dặn dò : (1 phút)

Các em về nhà học bài, xem bài và soạn

tiếp bài 6 các quốc gia phong kiến Đông

Nam Á

3/ Văn hóa Ấn Độ :

Chữ viết : Chử phạn.Văn học : Sử thi đồ sộkịch thơ ca

Kinh : veda

Trang 21

Loại bài : Phong kiến đơng nam á.

- Giúp học sinh năm được : - Các quốc gia phong kiến độc lập ở Đông Nam

Á ( thời điểm xuất hiện , địa bàn ) Những nét nổi bật về kinh tế , chínhtrị , văn hóa

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, bản đồ Đơng Nam Á, tranh ảnh tư liệu về các

cơng trình kiến trúc, văn hĩa, đất nước của khu vực Đơng Nam Á

Trang 22

Hỏi : Sự phát triển của Ấn Độ dưới vương triều Gupta được biểu hiện như thế

nào ?

Hỏi : Em hãy trình bày những thành tựu lớn về văn hóa mà Ấn Độ đã đạt

được ở thời trung đại

Đông Nam Á từ lâu đã được coi là một khu vực có bề dày văn hóa lịch sử,

ngay từ những thế kỉ đầu công nguyên,các quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á

đã bắt đầu xuất hiện Trải qua hang ngàn lịch sử, các quốc gia đó đã có nhiều

HS : Gồm 11 nước : Việt Nam, Lào,Campuchia, Thái Lan, Mianma, Brunay,Indonesia, Philipin, Malaysia, Singapo vàĐông ti mo

Hỏi : Em hãy chỉ ra đặc điểm chung về tựnhiên của các nước đó

HS : Nét chung ảnh hưởng của gió mùa

Hỏi : ĐIều kiện tự nhiên ấy tác động nhưthế nào đến phát triển nông nghiệp ?

HS : Thuận lợi : Cung cấp đủ nước tưới,khí hậu nóng ẩm -> Thích hợp cho câycối sinh trưởng và phát triển

Khó khăn : Gió mùa cũng là nguyên nhângây ra lũ lụt, hạn hán ảnh hưởng đến sựphát triển nông nghiệp

Hỏi : Các quốc gia cổ Đông Nam Á xuấthiện từ bao giờ ?

HS : Từ những thế kỉ đầu sau côngnguyên (Trừ Việt Nam đã có nhà nước từtrước công nguyên)

Hỏi : Em hãy kể tên một số quốc gia cổ

và xác định vị trí trên lược đồ

HS : Champa, Phù nam, và hàng loạt cácquốc gia nhỏ khác

1/ Sự hình thành các vương quốc cổ đông nam á.

 Điều kiện tự nhiên chịuảnh hưởng của gió mùa– mùa khô và mùa mưa.Thuận lợi : Nông nghiệpphát triển

Khó khăn : Có nhiềuthiên tai

 Sự hình thành cácvương quốc cổ :

- Đầu công nguyên

- 10 thế kỉ sau côngnguyên : Các quốc giađược thành lập

Trang 23

Hoạt động 2 : 16 phút

GV : Các quốc gia phong kiến ĐÔng

Nam Á cùng trải qua các giai đoạn hình

thành hưng thịnh và suy vong ở mỗi

nước, các quá trình đó diễn ra trong thời

gian khác nhau, nhưng nhìn chung, giai

đoạn từ nữa sau thế kỉ X đến đầu thế kỉ

XVIII là thời kì thịnh vượng nhất của các

quốc gia phong kiến Đông Nam Á

Hỏi : Em hãy trình bày sự hình thành của

quốc gia phong kiến Indonesia ?

HS : Cuối thế kỉ XIII, dòng vua gia va

mạnh lên đã chinh phục tất cả các tiểu

quốc ở hai đảo Xumatơ và Giava mạnh

lên lập nên vương triều Mô giô pa hít

hùng mạnh trong suốt hơn 3 thế kỉ

Hỏi : Em hãy kể tên một số quốc gia

phong kiến Đông Nam Á khác vào thời

điểm hình thành các quốc gia đó ?

(Học sinh thảo luận nhón 3 phút)

HS : Pa gan (XIII)

Lạn xạng (XIV)

Chân lạp (VI)

Cham pa ()

Hỏi : Em hãy kể tên một số thành tựu

thời phong kiến của các quốc gia Đông

Nam Á

HS : Thành tựu nổi bật của cư dân Đông

Nam Á thời phong kiến là kiến trúc và

điêu khắc với nhiều công trình nổi tiếng :

2/ Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á.

- Từ thế kỉ X – XVIII làthời kì phát triển thịnhvượng

- Indônexia vương triềuMogiopahit (1213 -1527)

- Campuchia thời kì Ăng

Trang 24

Đền Ăng co, đền Bô rô ba đoa, chùa thápPagan, tháp chàm…

GV : Cho học sinh xem h.12, 13 SGK,rồi nhận xét về kiến trúc của ĐÔng NamÁ

HS : Hình vòm, kiểu bát úp, có tháp nhọn

đồ sộ, khắc họa nhiều hình ảnh sinh động(Chịu ảnh hưởng của kiến trúc ấn độ)

Hoạt động 3 : 5 phút 4/ Củng cố :

Hỏi : Em hãy trình bày về điều kiện tựnhiên và những yếu tố hình thành nên cácvương quốc ở Đông Nam Á

Hỏi : Em hãy kể tên một số vương quốcphong kiến Đông Nam Á tiêu biểu vàmột số công trình kiến trúc đặc sắc

Loại bài : Phong kiến Đông Nam Á.

- Lập được biểu đồ các giai đoạn phát triển lịch sử của Lào và Campuchia

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, lược đồ các nước Đông Nam Á, bản đồ Đông

Nam Á, tư liệu lịch sử về Lào – Campuchia

Trang 25

Hỏi : Em hãy cho biết khu vực Đông Nam Á ngày nay gồm những nước nào ?

Các nước trong khu vực Đông Nam Á có điểm gì chung về điều kiện tự nhiên

? Điều đó có ảnh hưởng gì đến sự phát triển nông nghiệp

Campuchia và lào là hai nước an hem cùng ở trên bán đảo Đông Dương với

Việt Nam Hiểu được lịch sử của hai nước bạn, cũng góp phần hiểu them lịch

HS : Nông nghiệp rất phát triển

Có nhiều công trình kiến trúc độc đáo

Quân đội hùng mạnh

GV : “Ăng co” có nghĩa là “đô thị”,

“kinh thành”, Ăng co vát được xây dựng

từ thế kỉ XII, còn Ăng co thom được xâydựng trong suốt 7 thế kỉ của thời kỳphong kiến

Hỏi : Em có nhận xét gì về khu đền Ăng

c/ Từ thế kỉ IX – XV thời kì Ăng co :

- Sản xuất nông nghiệpphát triển

xây dựng các công trìnhkiến trúc độc đáo

Trang 26

mỹ và trình độ kiến trúc rất cao của

HS : Trước thế kỉ XIII chỉ có người

Đông Nam Á cổ là người Lào thưng

Sang thế kỉ XIII, người Thái di cư đến

đất Lào, gọi là Lào Lùm, bộ tộc chính

của Lào

Năm 1353 nước Lạn xạng được thành

lập

Thế kỉ XV đến XVII thịnh vượng

Thế kỉ XVIII đến XIX suy yếu

Hỏi : Em hãy trình bày những nét chính

trong đối nội và đối ngoại của vương

quốc Lạn xạng ?

HS : Đối nội chia đất nước thành các

mường, đặt quan cai trị, xây dựng quân

đội vững mạnh

Đối ngoại : Luôn giữ mối quan hệ hòa

hiếu với các nước nhưng cương quyết

chống xâm lược

Hỏi : Nguyên nhân nào dễn đến sự suy

yếu của vương quốc lạng xạng ?

HS : Do có sự tranh chấp quyền lực

trong hoàng tộc, đất nước suy yếu,

vương quốc xiêm xâm chiếm

Hỏi : Còn kiến trúc Thal Luổng của lào

4/ Vương quốc Lào :

- Trước thế kỉ XIII ngườiLào thưng

- Sau thế kỉ XIII ngườithái di cư đến đất lào gọi

là Lào lùn

- Năm 1353 nước Lạnxạng được thành lập.Thế kỉ XV – XVII thời kìthịnh vượng

- Đối nội :+ Chia đất nước để caitrị

+ Xây dựng quân đội

- Đối ngoại :+ Giữ quan hệ hòa hiếuvới các nước láng giềng.+ Kiên quyết chống xâmlược

+ Thế kì XVIII – XIXsuy yếu

Trang 27

có gì giống và khác với các công trìnhkiến trúc của các nước trong khu vực.

HS : Uy nghi, đồ sộ, có kiến trúc nhiềutầng lớp, có một tháp chính và nhiềutháp phụ nhỏ hơn ở xung quanh, những

có phần không cầu kỳ, phức tạp bằngcác công trình của Campuchia

Hoạt động 3 : 5 phút 4/ Củng cố : 4 phút

Hỏi : Em hãy lập niên biểu các giai đoạnphát triển chính của lịch sử Lào vàCampuchia đến giữa thế kỉ XIX

Hỏi : Trình bày sự thịnh vượng củaCampuchia thời kì Ăng co

5/ Dặn dò : 1 phút

Các em về nhà học bài, làm bài tập, xem

và soạn các câu hỏi ở bài 7 những nétchung về xã hội phong kiến

- Nền tảng kinh tế và các giai cấp cơ bản trong xã hội

- Thể chế chính trị của nhà nước phong kiến

Trang 28

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, lược đồ các nước Đơng Nam Á, tư liệu về xã

hội phong kiến ở phương đơng

Hỏi : Sự phát triển của vương quốc Campuchia thời Ăng-co được biểu hiện

như thế nào ?

Em hãy trình bày về chính sách đối nội và đối ngoại của các Vua lan xay

Qua các tiết học trước, chúng ta đã biết được sự hình thành phát triển của chế

độ phong kiến ở phương đơng và phương tây, chế độ phong kiến là một giai

đoạn quan trọng, trong quá trình phát triển lịch sử lồi người

b/ Bài mới :

GV : Cho học sinh đọc nội dung ở mục I, SGK

HỎI: Xã hội phong kiến phương đơng và châu

âu hình thành từ khi nào ?

HS :

Phương đơng trước cơng nguyên (TrungQuốc) Đầu cơng nguyên (các nước ĐƠngNam Á)

Châu âu : Thế kỉ V

HỎI: Em cĩ nhận xét gì về thời gian hình thành

xã hội phong kiến của hai khu vực trên

HS : Xã hội phong kiến phương tây hình thành

sớm hơn

Xã hội phong kiến châu âu hình thànhmuộn hơn

Hỏi : Thời kỳ phát triển của xã hội phong kiến ở

phương đơng và châu âu kéo dài trong bao lâu ?

HS ; Xã hội phong kiến phương đơng phát triển

rất chậm chạp, Trung Quốc (XII - XIII), các

nước Đơng Nam Á (X - XV)

Xã hội phong kiến châu âu thế kỉ XI –XIV

Hỏi : Cịn thời kỳ khủng hoảng và suyvong ở phương đơng và châu âu diễn ranhư thế nào ?

HS : Phương đơng kéo dài suốt 3 thế kỷ (XVI

đến giữa thế kỉ XIX)

Châu âu rất nhanh (XV - XVI)

1/ Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến.

Xã hội phong kiếnphương đơng : Hìnhthành sớm, phát triểnchậm, suy vong kéodài

Xã hội phong kiếnChâu Âu : Hình thànhmuộn hơn, kết thúc sớmhơn so với xã hội phongkiến phương Đơng chonên CNTB hình thành

Trang 29

*Hoạt động 2 : 10 phút

GV : Cho học sinh đọc nội dung ở mục 2, SGK

Hỏi : Theo em, cơ sở kinh tế của xã hội phong

kiến ở phương đông và châu âu có điểm gì

Hỏi : Em hãy trình bày các giai cấp cơ bản trong

xã hội phong kiến ở cả phương đông và châu âu

HS : Phương đông : Địa chủ - nông dân

Châu âu : Lãnh chúa – nông nô

Hỏi : Hình thức bóc lột chủ yếu trong xã hội

phong kiến là gì ?

HS : Phơng thức bóc lột bằng địa tô

Hỏi : Giai cấp địa chủ, lãnh chúa bóc lột bằng

địa tô như thế nào ?

HS : Giao ruộng đất cho nông dân, nông nô rồi

thu thuế tô rất nặng

Hỏi : Nền kinh tế phong kiến ở phương đông và

châu âu còn khác nhau ở điểm nào ?

HS : Ở châu âu xuất hiện thành thị trung đại,

thương nghiệp, công nghiệp phát triển

Hỏi : Trong xã hội pong kiến ai là người nắm

quyền lực ?

HS : Vua là người nắm quyền lực, đứng dầu bộ

máy nhà nước phong kiến

Hỏi : Vậy chế độ quân chủ là gì ?

HS : Là thể chế của nhà nước do vua đứng đầu

Hỏi : Chế độ quân chủ ở châu âu và phương

2/ Cơ sở kinh tế-xã hội xủa xã hội phong kiến :

- Cơ sở kinh tế nôngnghiệp

+ Địa chủ - nông dân(pương đông)

+ Lãnh chúa – nông nô(châu âu)

- Phương thức bóc lộtbằng địa tô

3/ Nhà nước phong kiến :

- Thế chế nhà nước vuađứng đầu gọi là chế độquân chủ

- Chế độ quân chủ ởphương đông và châu

Trang 30

đông có gì khác biệt.

HS : Phương đông vua vua rất nhiều quyền lực

gọi là hoàng đế

Châu âu lúc đầu hạn chế trong các lãnh địa sang

thế kỉ XV quyền lực tập trung trong tay vua

*Hoạt động 4 : 5 phút 4/ Củng cố : Lập bảng so sánh chế độ phong

kiến phương đông và châu âu theo mẫu sau (GV

treo bảng phụ)

Trong xã hội phong kiến có những giai cấp nào,

trình bày mối quan hệ giữa các giai cấp ấy ?

Trang 31

CHƯƠNG I BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ ĐINH TIỀN LÊ (TK X)

Bài 08 NƯỚC TA BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP

Loại bài : Tình hình chính trị nhà nước Việt Nam.

Vị trí : phần 2, chương 1, bài 8

- Trình bày được những điểm chủ yếu sau :

- sư ra đời của các triều đại Ngô ,Đinh , Tiền Lê ; tổ chức nhà nước thời

Ngô-Đinh –Tiền Lê.

- Giúp học sinh hiểu rằng Ngô Quyền xây dựng nền độc lập không phải phụthuộc vào các triều đại phong kiến nước ngoài, nhất là về tổ chức nhà nước

- Nắm được quá trình thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước, bản đồ 12 sứ

quân, một số tranh ảnh (đền thờ của vua Đinh, vua Lê)

Hỏi : Xã hội phong kiến ở phương đông và phương tây được hình thành và từbao giờ ?

Hỏi : Cơ sở kinh tế của xã hội phong kiến là gì ?

Hỏi : Trong xã hội phong kiến có những giai cấp nào ? Quan hệ giữa các giaicấp ấy ra sao ?

Trang 32

Sau hơn 1000 năm kiên cường và bền bỉ chống lại ách đô hộ của phong kiến phơng Bắc cuối cùng nhân dân ta đã giành lại được nền độc lập với trận Bạch Đằng lịch sử (năm 938) nước ta bước vào thời kì như thế nào.

b/ Bài mới :

GV : Ở lịch sử lớp 6 với trận chiến thắng

Bạch Đằng năm 938 của ngô Quyền là

một chiến thắng vĩ đại của dân tộc ta

Hỏi : Vậy chiến thắng Bạch Đằng năm

938 đã có ý nghĩa lịch sử gì ?

HS : Đánh bại âm mưu xâm lược của

quân Nam Hán, chấm dứt hơn 10 thế kỉ

thống trị của các triều đại phong kiến

phương Bắc

Hỏi : Tại sao Ngô Quyền lại bãi bỏ bộ

máy cai trị của họ khúc để thiết lập triều

đình mới

HS : Vì họ khúc mới chỉ giành được

quyền tự chủ, trên danh nghĩa vẫn phụ

thuộc nhà Hán cho nên Ngô Quyền quyết

tâm xây dựng một quốc gia độc lập (học

sinh nhớ lại lịch sử lớp 6)

Hỏi : Vậy Ngô Quyền dựng nền độc lập

như thế nào ?

HS : Năm 939 Ngô Quyền lên ngôi vua

chọn Cổ Loa làm kinh đô

Hỏi : Bộ máy nhà nước được tổ chức như

thế nào ?

GV : Hướng dẫn học sinh vẽ sơ đồ (Giáo

viên treo bảng phụ gọi học sinh lên điền

vào bảng)

Hỏi : Vua có vai trò gì trong bộ máy nhà

nước ?

HS : Đứng đầu triều đình quyết định mọi

công việc chính trị, ngoại giao, quân sự

Hỏi : Em có nhận xét gì về tổ chức nhà

nước thời Ngô ?

HS : Còn đơn giản, sơ sài nhưng bước

đầu đã thể hiện ý thức độc lập, tự chủ

1/ Ngô Quyền dựng nền độc lập :

Năm 939 Ngô Quyền lênngôi và chọn Cổ Lóa làmkinh đô

Bộ máy nhà nước

Thứ sử các châu

Trang 33

Hoạt động 2 : 12 phút.

GV : Sau khi trị vì đất nước được 5 năm,

Ngô Quyền đã qua đời

Hỏi : Lúc đó tình hình đất nước ta như

thế nào ?

HS : Đất nước rối loạn, các phe phái

nhân cơ hội này nổi lên giành quyền lực,

Dương Tam Kha cướp ngôi

GV : Năm 950, Ngô Xương Văn giành

lại được ngôi vua song uy tín của nhà

Ngô đã giảm sút cho nên đất nước không

ổn định

Hỏi : Tại sao uy tín của nhà Ngô lại giảm

sút ?

HS : Do mâu thuẩn nội bộ

GV : Giáo dục cho học sinh về tinh thần

đoàn kết

Hỏi : Khi Ngô Xương Văn chết vào năm

965 tình hình đất nước như thế nào ?

HS : Cuộc tranh chấp vẫn tiếp diễn, đất

nước rơi vào tình trạng chia cắt hỗn loạn

của 12 sứ quân

Hỏi : Vậy sứ quân ở đây là gì ?

HS : Là các thế lực phong kiến nổi dậy

chiếm lĩnh một vùng đất

GV : Sử dụng lược đồ (chưa ghi tên các

sứ quân), yêu cầu học sinh đánh dấu các

sứ quân vào các khu vực trên lược đồ

Hỏi : Việc chiếm đóng của các sứ quân

vào các khu vực đều có ảnh hưởng như

thế nào tới đất nước

HS : Các sứ quân chiếm đóng ở nhiều vị

trí quan trọng trên khắp đất nước, liên

tiếp đánh nhau dẫn tới đất nước loạn lạc

đó là điều kiện thuận lợi cho giặ ngoại

xâm tấn công đất nước

GV : Loạn 12 sứ quân đã gây nên biết

bao tang tóc cho nhân dân, trong khi đó

nhà Tống đang có âm mưu xâm lược

nước ta Do vậy việc thống nhất đất nước

trở nên cấp bách hơn bao giờ hết

Hỏi : Trong hoàn cảnh ccos ai đã đứng

lên để dẹp yên 12 sứ quân ?

Đất nước yên bình

2/ Tình hình chính trị cuối thời Ngô :

Năm 944 Ngô Quyền mấtDương tam Kha cúp ngôidẫn tới triều đình lục đục

Năm 950 Ngô Xương Vănlật đổ Dương Tam Khanhưng không quản lý đượcđất nước

Năm 965 Ngô Xương Vănchết đẫn tới loạn 12 sứquân

3/ Đinh bộ lĩnh thống nhất đất nước :

Trang 34

HS : Đinh Bộ Lĩnh.

Hỏi : Đinh Bộ Lĩnh là người như thế

nào ?

HS : Con của thứ sứ Đinh Công Trứ,

người Ninh Bình, có tài thống lĩnh quân

HS : Được nhân dân ủng hộ, có tài đánh

đâu thắng đó, các sứ quân xin hàng hoặc

lần lược bị đánh bại

Hỏi : Việc Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ

quân có ý nghĩa gì ?

HS : Thống nhất đất nước, lập lại hòa

bình trong cả nước để tạo điều kiện xây

dựng đất nước vững mạnh chống lại âm

mưu xâm lược của kẻ thù

4/ Củng cố :

Hỏi : Em hãy cho biết những biểu hiện vè

ý thức tự chủ của Ngô Quyền trong việc

và soạn tiếp các câu hỏi ở bài 9 nước Đại

Cồ Việt thời Đinh – tiền Lê

- Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ ởHoa Lư

- Liên kết với sứ quân TrầnLãm

- Được nhân dân ủng hộđánh đâu thắng đó

- Các sứ quân lần lượt bịđánh bại hoặc xin hàng

- Năm 967 đất nước thốngnhất

Trang 35

- Giáo dục long tự hào, tự tôn dân tộc.

- Biết ơn các vị anh hung có công xây dựng và bảo vệ đất nước

Biết trình bày cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất theo lược đồ.

- Bồi dưỡng năng vẽ sơ đồ, lập biểu đồ, trong quá trình học bài

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, lược đồ cuộc kháng chiến chống tống lần thứ

nhất, tranh ảnh di tích lịch sử về đền thờ vua DInh, vua Lê, tư liệu về nướcĐại Cồ Việt thời Đinh – tiền Lê

2/ Học sinh : Học bài, tập,vở, sưu tầm tài liệu thời Đinh – tiền Lê.

Hỏi : Em hãy cho biết những biểu hiện về ý thức tự chủ của Ngô Quyền trongviệc xây dựng đất nước ?

Hỏi : Tại sao lại xảy ra loạn 12 sứ quân ? Ai đã có công dẹp yên các sứ quân

HS Lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là

Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư

GV : Đại = lớn, cồ cũng có nghĩa là lớn,

1/ Nhà Đinh xây dựng đất nước :

- Năm 968 Đinh Bộ Lĩnh lênngôi vua

Đặt tên nước là Đại Cồ Việt

Trang 36

nước Việt to lớn có ý đặt ngang hàng

với Trung hoa

Hỏi : Tại sao Đinh Tiên hoàng lại đóng

đô ở Hoa Lư

HS : Đó là quê hương của Đinh Tiên

Hoàng, đất hẹp nhiều đồi núi nên thuận

lợi cho việc phòng thủ

Hỏi : Việc nhà Đinh không đặt niên

hiệu của phong kiến Trung Quốc để đặt

tên nước nói lên điều gì ?

HS : Do ông muốn khẳng định nền độc

lập, ngang hàng với Trung Quốc chứ

không phụ thuộc vào Trung Quốc

GV : Từ “VƯơng” và “Đế”

+ Vương : tước hiệu của vua (dùng cho

nước nhỏ chư hầu)

+ Đế là tước hiệu của vua nước lớn

mạnh, có nhiều nước thuần phục (như

Trung Quốc sau khi thống nhất thì xưng

đế)

Hỏi : Ngoài ra Đinh Tiên Hoàng còn áp

dụng biện pháp gì để xây dựng đất nước

?

HS : Phong vương cho con, cắt cứ

tướng lĩnh thân cận giữ những chức vụ

chủ chốt, xây cung điện, đúc tiền sử

phạt nghiêm khắc những kẻ có tội

GV : Thời Đinh nước ta chưa có luật

pháp cụ thểm, vua sai đặt vạc dầu và

chuồng cọp trước cung điện để răn đe

những kẻ phản loạn

Hỏi : Những việc làm của Đinh Bộ

Lĩnh có ý nghĩa như thế nào đối với xã

hội

HS : Thảo luận nhóm

Xã hội ổn định về đời sống đó là cơ sở

để xây dựng và phát triển đất nước

Hỏi : Nhà tiền Lê được thành lập trong

hoàn cảnh nào ?

HS : Sau khi Đinh Bộ Lĩnh và Đinh

Liển bị ám hại nên nội bộ nhà Đinh lục

đục, bên ngoài quân Tống chuẩn bị xâm

lược nên Lê Hoàn được xưng tôn làm

đóng đô ở Hoa Lư

- Phong vương cho con cắt cứquan lại

Xây dựng cung điện, đúc tiền,

xử phạt nghiêm với kẻ phạmtội

2/ Tổ chức chính quyền thời tiền Lê :

* Sự thành lập của nhà Lê

- Năm 979 Đinh Tiên Hoàng

Trang 37

Hỏi : Việc thái hậu Dương Văn Nga

trao áo bào cho Lê Hoàn nói lên điều gì

Hỏi :

HS : Thể hiện sự thông minh, quyết

đoán, đặt lợi ích của quốc gia lên trên

lợi ích dòng họ, vượt lên quan niệm

phong kiến để bảo vệ lợi ích dân tộc

GV : Phân biệt khái niệm “Tiền Lê” và

“Hậu Lê”

Hỏi : Chính quyền nhà Lê tổ chức như

thế nào ?

GV : Treo bảng

HS : Vua đứng đầu, dưới vua là quan

văn, quan võ và tăng quan, cả nước chia

thành 10 lộ dưới lộ là ơhur và châu

Hỏi : Còn quân đội thời tiền Lê được tổ

chức như thế nào ?

HS : Gồm 10 đạo, chia thành 2 bộ

phận :

Cấm quâm (quân của triều đình)

Quân địa phương

Hỏi : Quân Tống xâm lược nước ta

trong hoàn cảnh nào ?

HS : Cuối năm 979 nội bộ nhà Đinh lục

đục vì tranh quyền lợi, quân Tống xâm

lược

GV : Tường thuật diễn biến cuộc kháng

chiến theo lược đồ

Lê Hoàn chọn Bạch Đằng để chặn giặc

đó là kế thừa quân sự của Ngô Quyền

nước, đánh bại âm mưu xâm lược của

bị giết dẫn tới nội bộ lục đục

- Nhà Tống lăm le xâm lược,nên Lê Hoàn được suy tôn lênlàm vua

- Quân đội

- Cấm quân

- Quân địa phương

3/ Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn.

a/ Hoàn cảnh lịch sử :

- Cuối năm 979 nhà Đinh rốiloạn nên quân Tống xâmlược

b/ Diễn biến :

* Địch :

- Theo hai đường thủy và bộ

do Hầu Nhân Bảo chỉ huy

Trang 38

quân Tống, củng cố nền độc lập của

nước nhà

GV : Giáo dục ông cha ta đã chiến đấu

hi sinh để giành lại độc lập tự chủ cho

đất nước, nên các em cần phải học tập

tốt để xây dựng đất nước ngày càng

giàu mạnh

GV : Cho học sinh xem h.19 SGK

*Hoạt động 4 : 5 phút 4/ Củng cố : 4 phút

Em hãy vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền

trung ương và địa phương thời tiền Lê

Trình bày diễn biến, ý nghĩa của cuộc

kháng chiến chống Tống do Lê hoàn chỉ

II – SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HÓA

Loại bài : Kinh tế và văn hóa.

Vị trí : phần 2, chương 1, bài 9

- Giúp học sinh thấy

+ Đời sống kinh tế : quyền sở hửu ruộng đất , khai hoang , đào vét kênh ngòi ;một số nghề thủ công ; đúc tiền các trung tâm buôn bán

+ Về xã hội : các giai cấp tầng lớp trong xã hội ( nông dân tự do, thợ thủcông , người buôn bán nhỏ , nô tì )

- Giáo dục cho học sinh ý thức độc lập tự chủ xây dựng đất nước, biết quýtrọng các truyền thống văn hóa của ông cha ta thời Đinh – tiền Lê

Trang 39

- Rèn luyện kỹ nằng phân tích và rút ra ý nghĩa thành tựu kinh tế văn hóathời Đinh – tiền Lê.

1/ Giáo viên : Giáo án, SGK, tranh ảnh di tích các công trình văn hóa, kiếm

trúc thời Đinh – tiền Lê, tư liệu thành văn các triều đại Đinh – tiền Lê

2/ Học sinh : Học thuộc bài, bài mới, sách tập.

Hỏi : Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời tiền Lê và giải thích

Hỏi : Em hãy tường thuật lại diễn biến cuộc khánh chiến chống Tống

Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của kẻthù, khẳng định quyền làm chủ đất nước của nhân dân ta và cũng cố nền độc lập, thống nhất của nước Đại Cồ Việt Đó cũng là cơ sở để xây dựng nền kinh

tế, văn hóa, buổi đầu độc lập

b/ Bài mới :

Hỏi : Sau khi đất nước được tự chủ, em

có suy nghĩ gì về nông nghiệp thời Đinh

– tiền Lê

HS : Nông nghiệp được coi trọng vì đây

là nền tảng kinh tế của đất nước

Nhà nước chú ý đến việc khai khẩn đất

hoang, đào vét kênh ngòi, nhân dân được

chia ruộng … tạo điều kiện sản xuất

nông nghiệp ổn định

Hỏi : Điều nào đã khẳng định sự quan

tâm của nhà vua đối với nông nghiệp

HS :

Hỏi : Điều đó đã nói lên điều gì ?

HS : Sự quan tâm của nhà vua đến sản

xuất và khuyến khích nhân dân làm nông

nghiệp

Hỏi : Sự phát triển của thủ công nghiệp

thể hiện ở những mặt nào ?

HS : Các xưởng thủ công như đúc tiền,

rèn vũ khí, may mặc, xây dựng nhiều

xưởng được thành lập

GV : Vì đất nước đã được độc lập, các

nghề được tự do phát triển, không bị kìm

hãm như trước đây, mặc khác các thợ

khéo cũng không bị cống nạp sang Trung

1/ Bước đầu xây dựng nền kinh tế tự chủ : a/ Nông nghiệp :

- Ruộng đất chia cho nông dân

- Khai khẩn đất hoang

- Chủ trương thủy lợi

- Nền kinh tế ổn định và phát triển

b/ Thủ công nghiệp :

- Lập nhiều xưởng mới

- Nghề cổ truyền phát triển

a/ Xã hội :

Trang 40

Hỏi : Em hãy miêu tả lại cung điện Hoa

Lư để thấy được sự phát triển của nước

ta thời tiền Lê

HS : Tả cột dát vàng, bạc, có nhiều điện,

đài tế, chùa chiền, kho vũ khí, kho thóc

thuế được xây dựng rất quy mô hoành

tráng hơn.`

Hỏi : Còn thương nghiệp có gì đáng chú

ý

HS : Nhiều khu chợ được hình thành,

buôn bán với nước ngoài phát triển

Hỏi : Vậy việc thiết lập quan hệ bang

giao với nhà Tống có ý nghĩa gì ?

Vua quan văn, võ và một số nhà sư

Hỏi : Những người nào thuộc tầng lớp bị

HS : Do đạo phật được truyền bá rộng

rãi, các nhà sư có học giỏi chữ Hán và

nhà sư trựca tiếp dạy học, làm cố vấn

trong ngoại giao, rất được trọng dụng

GV : Kể chuyện đón tiếp sứ thần nước

Tống của nhà sư Đỗ Thuận (SGK)

Hỏi : Đời sống sinh hoạt của người dân

diễn ra như thế nào ?

HS : Rất bình dị, nhiều loại hình văn hóa

dân gian như ca hát, nhảy múa, đua

thuyền, đánh đu, võ, vật diễn ra trong các

b/ Văn hóa :

- Giáo dục chưa phát triển

- Đạo phật được truyền

bá rộng rãi

- Chùa chiền được xây dựng nhiều, nhà sư được coi trọng

- Các loại hình văn hóa dân gian khá phát triển

Tiêu đề	Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở châu âu thời sơ – trung kì
Trường học	Trường Đại Học XYZ
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	126
Dung lượng	168,45 KB