1- Loại đề tài nghiên cứu khoa học đánh giá một cách tổng quan tài nguyên du lịch về xã hội - nhân văn của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với đầy đủ hiện trạng, khả năng phát triển, quá trình b[r]
Trang 1những đề tài nghiên cứu khoa học khai thác tài nguyên du lịch trên lĩnh vực khoa học xã hội – nhân văn phục vụ phát triển du lịch của tỉnh Bà
Rịa – Vũng Tàu từ 2005 - 2020
PGS.TS Võ Xuân Đàn
Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh
Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu phía Bắc giáp tỉnh Đồng Nai phía Đông giáp tỉnh Bình Thuận, phía Tây giáp huyện Cần Giờ - TP Hồ Chí Minh, phía Nam và Đông Nam giáp biển Diện tích tự nhiên 1965km2, cấu tạo địa hình đa dạng gồm núi, đồi đồng bằng nhỏ, các đồi cát, dãi cát theo bờ biển dài 100km, thềm lục địa tiếp giáp với quần đảo Trường Sa,
có trên 200 con suối và các sông lớn như Sông Ray, sông Bà Đáp, sông Đông và có Côn Đảo với nhiều giá trị về lịch sử, tài nguyên và du lịch…
Dân số tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu khoảng 900.0000 người gồm các dân tộc: Người Kinh (Việt) chiếm đa số, người Hoa và người Khơme Lợi thế kinh tế của Bà Rịa - Vũng Tàu
là thủy sản, dầu khí và du lịch (du lịch biển và du lịch sinh thái)
Bà Rịa - Vũng Tàu có hch sử hình thành và phát triển lâu đời Ngày nay công nghiệp dầu khí và du lịch - dịch vụ tắm biển nghỉ mát là thế mạnh của tỉnh và của cả nước chiếm vị trí hàng đầu về tốc độ phát triển, có tiềm lực lớn có khả năng bức phá trong tiến trình hội nhập với thế giới và nhiều triển vọng phát triển trong tương lai
Từ ngày đất nước thống nhất đến nay, đặc biệt là trong 18 năm đổi mới Bà Rịa - Vũng Tàu đã có những bước đi vững chắc trên con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và tỉnh Đông bộ Riêng trong lĩnh vực du lịch, để phát triển bền vững trong thời gian qua Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã triển khai một số đề tài nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội - nhân văn phục vụ có hiệu quả cho
sự phát triển nền công nghiệp không khói của tỉnh nhà và thương hiệu du lịch đã có thế đứng trên thương trường thế giới trong nước
Du lịch là một hoạt động tiêu dùng xã hội cao, là một nhu cầu của xã hội, là sản phẩm tất yếu của sự phát triển kinh tế - xã hội vì thu nhập bình quân đầu người tăng, thời gian làm việc rút ngắn, nhịp điệu sống khẩn truơng, mọi người có nhu cầu nghỉ ngơi tăng, du lịch trở thành bộ phận cấu thành đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của số đông trong cộng đồng Du lịch hiện nay là một hoạt động tiêu dùng ở một trình độ cao, là một hoạt động
xã hội mang tính tổng hợp Hoạt động du lịch là hoạt động xã hội của con người nhằm hướng tới nhu cầu hưởng thụ và phát triển Hoạt động du lịch là hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người, là hoạt động bồi dưỡng lòng yêu đời, yêu quê hương đất nước mình
và đất nước bạn
Như vậy du lịch không đơn thuần là một hoạt động kinh tế, yếu tố kinh tế chỉ đạt được, đạt được ở mọi độ cao khi những lài nguyên du lịch về xã hội - nhân văn được nghiên cứu và khai thác một các khoa học, phù hợp với quy luật phát triển và sự tác động hợp lý của con người
Vì lẽ đó việc nghiên cứu khai thác tài nguyên du lịch thông qua những đề tài nghiên cứu khoa học mang tính khả thi sẽ là cơ sở vững chắc cho kinh tế du lịch phát triển Tài
Trang 2nguyên du lịch tồn tại dưới hai dạng thức: Tài nguyên tiềm năng và tài nguyên hiện thực Tài nguyên tiềm năng không có sức hấp dẫn, chỉ có tài nguyên hiện thực mới có thể thu hút khách du lịch, phát triển du lịch Tài nguyên du lịch hiện thực là nguyên tố hợp thành không thể thiếu được để chế tạo ra sản phẩm du lịch
Ở bài viết này chúng tôi muốn đề cập đến việc nghiên cứu khai thác tài nguyên du lịch trong lĩnh vực xã hội - nhân văn Đây là điểm có sức thu hút cao của nhu cầu du khách quốc tế và trong nước Sự khai thác tài nguyên du lịch xã hội - nhân văn là loại khai thác
về chiều sâu, thúc đẩy ngành du lịch phát triển bền vững
Nguyên tắc của công tác nghiên cứu kế hoạch khai thác tài nguyên du lịch trong lĩnh vực
xã hội - nhân văn là : nguyên tắc thị trường, nguyên tắc kinh tế, nguyên tắc đặc sắc, nguyên tắc phối hợp tạo quần thể thu hút du khách và tạo cho du khách có thể phát hiện giá trị của nó từ nhiều mặt
Tài nguyên du lịch xã hội - nhân văn có những đặc tính riêng như: mang tính phổ biến, tập trung, dễ tiếp cận, tính truyền đạt nhận thức nhiều hơn là hưởng thụ, giải trí
Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có rất nhiều dạng tài nguyên du lịch xã hội – nhân văn: Các di tích khảo cổ học, các di tích lịch sử, các di tích văn hoá nghệ thuật, các danh lam thắng cảnh, các lễ hội, nghề và làng nghề thủ công truyền thống, các đối tượng du lịch gắn với dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, các đối tượng văn hoá thể thao và những hoạt động có tính
sự kiện
Từ nay đến năm 2020 để sử dụng và phát huy tài nguyên du lịch trên lĩnh vực xã hội -nhân văn, giới khoa học tỉnh nhà tự mình hoặc liên kết với các nhà khoa học trong cả nước để thực hiện một số đề tài nghiên cứu khoa học với những ván đề sau đây:
1- Loại đề tài nghiên cứu khoa học đánh giá một cách tổng quan tài nguyên du lịch về xã
hội - nhân văn của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với đầy đủ hiện trạng, khả năng phát triển, quá trình bảo tồn, đầu tư nâng cấp khả năng khai thác và qua khai thác loại tài nguyên này sẽ sinh ra những loại giá trị mới và lợi ích mới Loại tài nguyên này nó vừa có tất cả những đặc điểm chung mà các loại tài nguyên khác có nhưng nó lại là một tài nguyên du lịch đặc biệt, có những đặc điểm khác với các loại tài nguyên du lịch khác Làm rõ mục tiêu khai thác, tính chất, đặc điểm của loại tài nguyên du lịch này như tính hấp dẫn, đa dạng, tính sáng tạo, tính cá thể và độc quyền, sự tác động của con người và tự nhiên đến nguồn tài nguyên du lịch xã hội - nhân văn và ngược lại nguồn tái nguyên du lịch này sẽ góp phần phát triển văn minh tinh thần, bảo vệ, phát triển văn hoá dân gian, tạo cơ hội, môi trường cho giao lưu, phát triển khoa học kỹ thuật, cải thiện môi trường đầu tư, mở cửa hội nhập với khu vực và quốc tế
2- Loại đề tài đi sâu nghiên cứu từng lĩnh vực của tài nguyên du lịch văn hoá - nhân văn
của tỉnh như:
a) Đề tài nghiên cứu về lễ hội của Bà Rịa - Vũng Tàu tiến đến xây dựng một kịch bản khoa học cho các lễ hội của tỉnh, tập trung vào ba lễ hội lớn: Lễ hội Dinh Cô, lễ hội.Nghinh ông, lễ hội Đình Thần Thắng Tam Kết hợp được các yếu tố truyền thống và hiện đại, mang tính giáo dục cao và tạo được sân chơi vui tươi, lành mạnh bổ ích cho tất
cả các đối tượng của cộng đồng và khách tham quan du lịch vào dịp diễn ra các lễ hội này
Trang 3Mỗi lễ hội được nghiên cứu dưới hình thức một đề tài nghiên cứu khoa học, sau khi nghiệm thu có thể xuất bản thành sách phục vụ khách du lịch và đông đảo bạn đọc và là cẩm nang cho các nhà tổ chức - quản lý lễ hội ở địa phương mình, để dễ dàng trong việc kiểm tra, phối hợp tổ chức trong các thời điểm trước - trong - sau lễ hội, thay đổi, bổ sung, cắt bỏ những chi tiết không thích hợp, những chi tiết mới xuất hiện là cho việc tổ chức các lễ hội của tỉnh ngày càng hoàn thiện hơn, thỏa mãn ngày càng cao nhu cầu của nhân dân đối với hoạt động lễ hội
b) Đề tài nghiên cứu khoa học xây dựng huyện Côn Đảo thành khu du lịch tổng hợp bao gồm nhiều loại tài nguyên du lịch cần được nghiên cứu khai thác như: Tài nguyên du lịch thiên nhiên, tài nguyên du lịch nhân văn, tài nguyên du lịch xã hội, tài nguyên du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái
Từ cơ sở nghiên cứu khoa học đề tài sẽ đề xuất nhưng vấn đề mang tính khả thi cho khu
di tích nhà tù Côn Đảo, khu rừng quốc gia Côn Đảo, các di tích lịch sử và danh thắng của Côn Đảo để được sự đầu tư của Trung ương và địa phương nhằm làm cho Côn Đảo trở thành trung tâm du lịch có sức hút lớn, việc đi lại sẽ không còn trở ngại như hiện tại c) Đề tài nghiên cứu đề xuất xây dựng những cảnh quan du lịch mới của tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu:
Trong 30 năm qua, trong đó nửa thời gian là của giai đoạn đổi mới Hạ tầng cơ sở của Bà Rịa - Vũng Tàu có nhiều thay đổi, thành phố sạch đẹp hơn đi lại dễ dàng hơn, đường phố đông đúc hơn, khách sạn nhiều hơn Song cảnh quan du lịch bao gồm lễ hội, đình miếu, trọng đài, chùa chiền, thắng cảnh, các bãi tắm để khai thác phục vụ du lịch cũng chỉ có 31 điểm lớn nhỏ, hầu hết đã có từ trước 1975 Tiếng chuông báo động về sự nghèo nàn, đơn điệu của du lịch Bà Rịa - Vũng Tàu đã điểm, vã đã đến lúc các nhà khoa học, các nhà lãnh đạo và quản lý phải vào cuộc
- Đề tài về tài nguyên du lịch biển, lâu nay chúng ta mới khai thác ở du lịch bãi tắm, du khách lái ca nô trên biển và chỉ có vậy Ngành du lịch biển là ngành kinh tế chứa đựng lượng văn hoá tương đối cao, giá trị kinh tế lớn, tạo cơ hội giải quyết công ăn, việc làm lớn cho xã hội Vì vậy cần phải đẩy mạnh nghiên cứu khai thác
- Đề tài nghiên cứu về điểm du lịch nhà tù Côn Đảo Đã có nhiều công trình khoa học lịch sử nghiên cứu nhà từ Côn Đảo - một địa ngục ở trần gian dưới thời thống trị của Pháp – Mỹ, nhưng về cảnh quan du lịch chúng ta chỉ mới thừa hưởng lại những thành quả của ngành bảo tàng Việc tái tạo lại tính chất dã man, hà khắc của kẻ thù, về sự chịu đựng
để tồn tại, tiếp tục sự nghiệp cách mạng của các chiến sĩ cách mạng qua các thời kỳ để phục vụ công tác giáo dục, phục vụ du khách chưa được quan tâm nghiên cứu triển khai trong 30 năm qua Do đó cần có những đề tài nghiên cứu để dựng lại cảnh quan về nội dung giam giữ, tra tấn của kẻ thù, sự đấu tranh chống lại của các chiến sĩ cách mạng bị giam giữ nơi đây, nhằm tạo sự thu hút, hấp dẫn khách du lịch qua hình tượng cụ thể sinh động Những tiến bộ của khoa học điện tử, khoa học công nghệ kỹ thuật cao có thể giúp chúng ta thực hiện thành công vấn đề này Nếu đề tài nghiên cứu có nội dung mang tính khoa học, thực tiễn và khả thi cao
- Những đề tài nghiên cứu khoa học về quy hoạch phục chế, tôn tạo khu căn cứ cách mạng Minh Đạm, các đặc điểm khảo cổ học Bưng Bạc, bưng Thơm ở Long Thành, Long Đất
Trang 4- Cũng có thể nghiên cứu dưới dạng một đề tài khoa học liên ngành để phục chế trên đất liền một mô hình có tầm cỡ lớn về nhà tù Côn Đảo để đáp ứng nhu cầu tham quan, giáo dục cho các đối tượng không có điều kiện trực tiếp đến Côn Đảo
3- Loại đề tài nghiên cứu khoa học mang tính chiến lược phục vụ cho ngành du lịch tỉnh nhà phát triển bền vững
a) Đề tài nghiên cứu về tiềm năng du lịch Vũng Tàu - Bà Rịa Đây là một đề tài rộng, có thể đi sâu nghiên cứu một số vấn đề cơ bản như:
- Thị trường du lịch của Bà Rịa - Vũng Tàu từ năm 2005 đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020
- Đề tài nghiên cứu về sự kích thích động cơ du lịch và xác định nguồn khách du lịch đến
Bà Rịa - Vũng Tàu, thị trường du lịch
- Đề tài về văn hoá du lịch và nâng cao tính văn hoá trong kinh doanh du lịch
b) Đề tài về vai trò, vị tn của du lịch với sự phát triển kinh tế - xã hội - văn hoá của tỉnh
Bà Rịa - Vũng Tàu
c) Đề tài nghiên cứu về sự liên kết trong hành động với du lịch TP Hồ Chí Minh và các địa phương lân cận khác
d) Đề tài về nghiên cứu xây dựng, quy hoạch các khu du lịch của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu: Khu du lịch sinh thái, khu du lịch biển khu du lịch nhân văn Từ những kết quả nghiên cứu này có thể đề xuất với tỉnh và Trung ương tiến tới xây dựng Bảo tàng du lịch sinh vật biển, nhà nghỉ trên biển, các loại hình dịch vụ du lịch trên biển
Kết quả nghiên cứu của các mảng đề tài khoa học nêu ra trên đây sẽ giúp cho việc khai thác, sử dụng tài nguyên du lịch nói chung một cách hợp lý, ngành du lịch của tỉnh nhà phát triển phù hợp với quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội, khuyến khích sự tham gia đóng góp của cộng đồng trong đó có phần chia xẻ lợi ích, tạo sức hút trong liên kết du lịch với các nước, với các địa phương trong nước và như vậy có nghĩa là tạo được cho du lịch tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu phát triển bền vững Từ giá trị này cũng khẳng định được vai trò của công tác nghiên cứu khoa học, vai trò của đội ngũ khoa học của tỉnh và cả nước trong việc trực tiếp phục vụ sự nghiệp phát triển du lịch, ngành kinh tế đầy tiềm năng của
Bà Rịa - Vũng Tàu trong hiện tại và tương lai