Một học sinh đã dùng sơ đồ sau để ôn tập về các quá trình sinh học diễn ra trong các bào quan của một tế bào thực vật... Tên gọi của bào quan I và II là gì?[r]
Trang 1SỞ GD – ĐT BÌNH ĐỊNH CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Năm học 2009 - 2010
Môn : SINH HỌC
Thời gian làm bài : 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1: SINH HỌC TẾ BÀO (4 điểm) Câu 1.1:
Xét 2 ti thể có cùng kích thước, một ti thể của tế bào gan và một ti thể của tế bào cơ tim Hãy cho
biết ti thể ở loại tế bào nào có diện tích bề mặt của màng trong lớn hơn? Tại sao?
Câu 1.2:
Quá trình tổng hợp glicôprôtêin trong tế bào được diễn ra như thế nào? Nêu chức năng của glicôprôtêin
Câu 1.3:
Một tế bào sinh dưỡng của một loài động vật thực hiện nguyên phân liên tiếp một số lần, trong quá trình này môi trường đã cung cấp 42 NST thường; và trong tất cả các TB con có 8 NST giới tính X Hãy xác định số NST 2n của loài Cho biết không có đột biến xảy ra
Câu 2: SINH HỌC VI SINH VẬT (2điểm) Câu 2.1: Phân biệt nuôi cấy liên tục và nuôi cấy không liên tục?
Câu 2.2: Thuốc kháng sinh tác động đến các vi khuẩn như thế nào?
Câu 3: SINH HỌC CƠ THỂ ĐỘNG VẬT (2 điểm) Câu 3.1: Ở chim, các túi khí trước và sau có chức năng gì? Khi chim thở ra các túi khí thay đổi như thế
nào?
Câu 3.2: Đồ thị sau đây mô tả sự thay đổi nồng độ của 2 loại hoocmôn (A và B) có ảnh hưởng đến sự
biến thái ở sâu bướm:
Câu hỏi:
a Nêu tên gọi của hoocmôn A và B?
b Nêu chức năng A và B trong sự lột xác của sâu bướm?
Câu 4: SINH HỌC CƠ THỂ THỰC VẬT (2 điểm) Một học sinh đã dùng sơ đồ sau để ôn tập về các quá trình sinh học diễn ra trong các bào quan
của một tế bào thực vật
Kí hiệu:
- Bào quan I:
- Bào quan II:
- A, B, C, D: giai đoạn/ pha
- 1, 2, 3: các chất tạo ra
2
3
1
A
B ATP
C D
+ E
ATP
Đề thi đề nghị
Trang 2Câu hỏi:
a Tên gọi của bào quan I và II là gì?
b Tên gọi của A, B, C, D ?
c Tên gọi của các chất 1, 2, 3?
d Trình bày diễn biến của giai đoạn C trong sơ đồ ?
Câu 5: DI TRUYỀN HỌC (6 điểm) Câu 5.1:
Để xác định vi trí tương đối của gen trên NST, ngươi ta thường dựa vào tần số trao đổi chéo giữa các gen Nếu chỉ xét 1 gen duy nhất (gen này có 2 alen: A và a; các alen quan hệ trội lặn không hoàn tòan) thì làm thế nào ta có thể xác định vị trí tương đối của gen trên NST? Cho ví dụ minh họa
Câu 5.2:
Ở một loài thực vật có hoa, màu sắc của hoa được hình thành theo con đường chuyển hóa sau:
alen B gen A
enzim B Chất màu đỏ
- Chất không màu 1 enzim A chất không màu 2
enzim b Chất màu vàng alen b
- Alen a không thể tạo ra enzim chuyển hóa chất không màu 1 thành chất không màu 2
- Hai gen A và B nằm trên 2 NST thường khác nhau; các alen quan hệ trội lặn hoàn toàn
Câu hỏi:
a Màu hoa của loài thực vật trên được hình thành như thế nào?
b Xác định kiểu gen có thể có của cây có kiểu hình hoa đỏ?
c Trong 1 phép lai giữa 2 cây chưa biết kiểu gen, thế hệ con lai F1 thu được:
75% hoa màu đỏ;
25% hoa màu vàng
Hãy xác định kiểu gen của 2 cây đem lai và viết 1 sơ đồ lai tự chọn?
Câu 5.3: Lấy nhân TB tuyến vú của cừu A chuyển vào TB trứng đã loại nhân của cừu B Tiếp tục nuôi
cấy trên môi trường nhân tạo cho trứng phát triển thành phôi rồi cấy vào cừu C, sinh ra cừu con D Nhận xét nào sau đây là đúng? Giải thích
A Cừu D có kiểu hình giống cừu C
B Cừu D có kiểu hình hoàn toàn giống cừu A
C Cừu D có kiểu hình hoàn toàn giống cừu B
D Cừu D có mang đặc điểm của A lẫn B
Câu 5.4: (1,5 điểm)
Xét 1 gen có 2 alen (A và a) Một quần thể sinh sản hữu tính, sau 5 thế hệ, người ta thấy tần số alen và tần số kiểu gen trong quần thể không thay đổi Ta có thể khẳng định quần thể trên là quần thể ngẫu phối được không? Giải thích
Câu 6: TIẾN HÓA (2điểm)
Thế nào là biến tính và hồi tính của ADN? Có 3 phân tử ADN thuộc 3 loài sinh vật A, B, C , Hãy dựa vào sự biến tính và hồi tính của ADN hãy trình bày phương pháp xác định mức độ thân thuộc của A
và B so với C
Câu 7: SINH THÁI HỌC (2điểm)
Trong một khu rừng có diện tích rất lớn, sau khi tìm hiểu mức độ ảnh hưởng của nhiệt độ và ẩm
độ đến sự sinh trưởng và phát triển của 3 loài A, B, C, ta có bảng số liệu sau :
Loài Giới hạn trênNhiệt độ (Giới hạn dướioC) Giới hạn dướiĐộ ẩm (%)Giới hạn trên
Trang 3Câu hỏi:
a Vẽ đồ thị biểu diễn ổ sinh thái của 3 loài A, B, C?
b Có các nhận xét sau đây về mức độ cạnh tranh giữa 3 loài:
A Loài A và B không cạnh tranh nhau
B Loài B và C có cạnh tranh nhau
C Loài A và C có cạnh tranh nhau
D Giữa 3 loài đều có sự cạnh tranh qua lại nhau
Chọn và giải thích câu không đúng?
c Tại nơi có nhiệt độ dao động từ 26oC 32oC và độ ẩm dao động từ 60% 75% ta sẽ thấy sự có mặt của loài nào nhiều nhất? Giải thích (Biết rằng mức độ tiến hóa giảm dần từ A B C)
Trang 4ĐÁP ÁN
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Năm học 2008 - 2009 Môn : SINH HỌC
-CÂU 1: SINH HỌC TẾ BÀO (4 điểm)
Câu 1.1: (0,5đ)
- Tế bào cơ tim có diện tích bề mặt của màng trong ti thể lớn hơn (0,25đ)
- Giải thích (0,25): Tế bào cơ tim cần nhiều NL cho hoạt động cần có nhiều enzim tham gia vào chuỗi truyền điện tử diện tích bề mặt màng trong ti thể lớn
Câu 1.2: (1,5đ)
Quá trình tổng hợp glicôprôtêin:
- Glicoprotein cấu tạo từ gluxit liên kết với prôtêin
- Gluxit được tổng hợp bên trong mạng lưới nội sinh chất
- Prôtêin được tổng hợp tại ribôxôm trên mạng lưới nội chất hat
- Sau khi tổng hợp xong gluxit và prôtêin được đưa vào gôngi để ttổng hợp nên glicoprotein
Chức năng của glicoprotein:
- Là “dấu chuẩn” giúp các tế bào nhận biết nhau
- Là các thụ quan giúp tế bào thu nhận thông tin
HD: Mỗi ý 0,25
Câu 1.3: (2,0đ)
TH1(1đ): Trong TB chỉ có 1 NST X
- Gọi x là số lần nguyên phân của TB, ta có 2x = 8 x = 3 (0,25)
- Số NST thường có trong TB ban đầu = 42/7 = 6 (0,25)
- Số NST lưỡng bội của loài có thể là:
+ 2n = 6 + 2 = 8 NST (nếu TB ban đầu là XY) (0,25)
+ 2n = 6 + 1 = 7 NST (nếu TB ban đầu là XO) (0,25)
TH1(1đ): Trong TB có 2 NST X
- Gọi x là số lần nguyên phân của TB, ta có 2.2x = 8 x = 2 (0,25)
- Số NST thường có trong TB ban đầu = 42/3 = 14 (0,25)
- Số NST lưỡng bội của loài có thể là: 14 + 2 = 16 NST (0,5)
HD: Hướng dẫn chấm chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh.
CÂU 2: SINH HỌC VI SINH VẬT (2điểm)
Câu 2.1: (1điểm)
- Sinh trưởng của VSV - Gồm 4 pha … - Không có pha cân bằng và pha suy
vong
- Môi trường nuôi cấy - Thay đổi do chất độc hại tăng,
chất dinh dưỡng giảm
- Môi trường sống ít thay đổi do thường xuyên lấy ra sản phẩm trao đổi chất và
bổ sung chất dinh dưỡng
HD: Mỗi cặp ý đúng cho (0,5đ)
Câu 2.2: (1đ)
- Ức chế tổng hợp thành tế bào (penixilin, ampixilin…) (0,25)
- Phá hoại màng sinh chất (polimixin B…) (0,25)
- Ức chế tổng hợp prôtêin (streptomixin, tetraxiclin…) (0,25)
- Ức chế tổng hợp axit nuclêic (ciprofloxacin, rifampin …) (0,25)
CÂU 3: SINH HỌC CƠ THỂ ĐỘNG VẬT (2 điểm)
Câu 3.1: (1đ)
Chức năng của các túi khí: (0,5đ)
Trang 5- Thông khí ở phổi (chức năng giống như bơm hút – đẩy)
- Giúp cơ thể nhẹ hơn khi bay
- Điều hòa thân nhiệt
HD: Chỉ cần 2 ý đúng cho đủ điểm
Sự biến đổi của các túi khí khi chim thở ra: (0,5đ)
- Túi khí trước co lại đẩy khí giàu CO2 ra ngoài
- Túi khí sau co lại để đẩy khí trong túi khí sau chứa nhiều O2 vào phổi
Câu 3.2: (1,0đ)
8.1 Hoocmon A : Ecđixơn (0,25đ); Hoocmon B: Juvenin (0,25đ)
8.2 Chức năng của các loại hoocmon trên:
- Ecđixơn có chức năng gây lột xác và biến sâu thành nhộng và bướm (0,25đ)
- Juvenin có chức năng ức chế sự biến đổi sâu thành nhộng và bướm (0,25đ)
CÂU 4: SINH HỌC CƠ THỂ THỰC VẬT (2 điểm)
4.1: Tên gọi của bào quan I là ti thể và bào quan II là lạp thể (0,5đ)
4.2: Tên gọi của các giai đoạn/pha:
+ A: pha sáng; B : pha tối; C: đường phân; D: chu trình Crep, E: chuỗi chuyền electron
HD: + Xác định đúng 4 đến 5 giai đoạn (0,5đ)
+ Xác định đúng 2 đến 3 giai đoạn (0,25đ)
4.3: Tên gọi của các chất: chất 1: CO2; chất 2: O2 ; chất 3: glucôzơ (0,5đ)
HD: + Xác định đúng 3 chất (0,5đ)
+ Xác định đúng 2 chất (0,25đ)
4.4: Trình bày diễn biến của giai đoạn C (đường phân): (0,5đ)
- Trong giai đoạn này phân tử đường glucôzơ bị biến đổi thành 2 phân tử axit piruvic
(0,25đ)
- Trong giai đoạn đường phân còn thu được 2 ATP; 2 NADH (0,25đ)
CÂU 5: DI TRUYỀN HỌC (6 điểm) Câu 5.1: (1điểm)
- Gây đột biến mất đoạn
- Chọn cá thể dị hợp tử (Aa) KH trung gian
- Tiến hành gây ĐB mất đoạn trên 1 NST chứa gen nói trên
+ Nếu cá thể bị ĐB biểu hiện KH của a hoặc A vị trí của gen nằm trong đoạn ADN mất + Nếu cá thể bị ĐB có KH không đổi vị trí của gen nằm ngoài đoạn ADN mất
HD: Mỗi ý 0,25 đ
Câu 5.2: (2,5 điểm)
a.(0,25đ) Màu hoa do tác động qua lại của của 2 gen không alen tạo nên (tương tác gen)
- Màu hoa đỏ do tác động bổ trợ qua lại của 2 gen trội A và B tạo nên
- Màu cam do tác động qua lại của A và b
- Khi có mặt của cặp gen lặn (aa) át chế sự biểu hiện của B và b hoa không màu (trắng)
b Xác định KG cây hoa đỏ: (0,5đ)
- Cây hoa đỏ có thể có kiểu gen: AABB/AABb/AaBB/AaBb
- HD: Xác định đúng 2 đến 3 KG cho (0,25đ)
c Xác định kiểu gen của bố mẹ: (1,5đ)
- F1 thu được : 75% hoa đỏ (A-B-) : 25% hoa vàng (A-bb)
- Xét gen 1: F1 có 100% (A-) nên bố mẹ đem lai có thể là:
+ P1: AA x AA + P2: AA x Aa + P3: AA x aa
- Xét gen 2: F1 có 3(B-) : 1 (bb) nên bố mẹ đem lai có thể là: Bb x Bb
- Xét đồng thời 2 gen:
+ P1: AABb x AABb + P2: AABb x AaBb + P3: AABb x aaBb
- Viết sơ đồ lai: HS chọn 1 trong 3 sơ đồ lai (0,5đ)
HD: + Biện luận đúng (có thể biện luận theo cách khác) (0,5đ)
Trang 6+ Mỗi KG đúng của bố mẹ (0,25đ)
Câu 5.3: (1 điểm)
- Chọn D (0,5đ)
- Giải thích:
+ Giống A những tính trạng do gen trong nhân (0,25đ)
+ Giống B những tính trạng do gen trong tế bào chất (0,25đ)
Câu 5.4: (1,5 điểm)
- Không thể khẳng định, vì QT trên có thể tự phối hay ngẫu phối đều được (0,25đ)
- Nếu quần thể có kiểu gen 100% AA (hoặc 100%aa hoặc có cả AA và aa) (0,25đ)
+ Sau 5 thế hệ tự phối tần số alen và tần số kiểu gen đều không đổi (0,25đ)
+VD (0,25): QT có 100% AA p(A) = 1; q(a) = 0
Khi cho tự phối F5 thu được 100% AA và p(A) = 1; q(a) = 0
- Quần thể trên là ngẫu phối khi thế hệ ban đầu đã đạt trạng thái cân bằng (0,25đ)
+ VD (0,25): 0,25AA + 0,5Aa + 0,25 aa = 1 + Có p(A) = q(a) = 0,5
+ Sau 5 thế hệ ngẫu phối, F5 có tần số kiểu gen và tần số alen không đổi
CÂU 6: TIẾN HÓA (2điểm)
- Biến tính ADN: Khi đun nóng phân tử ADN vượt quá nhiệt độ sinh lý liên kết hyđrô giữa 2 mạch của ADN tách rời nhau ADN mạch đơn gọi là sự biến tính ADN (0,25đ)
- Hồi tính ADN: Khi hạ nhiệt độ từ từ đến nhiệt độ bình thường làm cho 2 mạch phân tử ADN bị biến tính liên kết nhau ADN mạch kép gọi là sự hồi tính ADN (0,25đ)
- Phương pháp xác định mức độ thân thuộc giữa A và B so với C:
+ Gây biến tính ADN của 3 loài A, B, C (0,25đ) + Trộn lẫn ADN bị biến tính của A và C; trộn lẫn ADN bị biến tính của B và C (0,25đ) + Hạ nhiệt độ để gây hồi tính ta thu được ADN lai giữa A và C, cũng như ADN lai giữa B
và C (0,25đ)
+ Tiến hành so sánh mức độ tương đồng của các ADN lai (0,25đ)
Nếu ADN lai giữa A và C có mức tương đồng cao hơn ADN lai giữa B và C Loài
A thân thuộc với C hơn so với B và C (0,25đ)
Và ngược lại, nếu ADN lai giữa B và C có mức tương đồng cao hơn ADN lai giữa A và C Loài B thân thuộc với C hơn so với A và C (0,25đ)
CÂU 7: SINH THÁI HỌC (2điểm) Câu 7.1 (1đ)
- HD: + Vẽ đồ thị biểu diễn đủ, đúng 3 ổ sinh thái (1đ)
+ Vẽ đồ thị biểu diễn đúng 2 ổ sinh thái (0,5đ) + Vẽ đồ thị biểu diễn đúng 1 ổ sinh thái (0,25đ)
Câu 7.2 Chọn câu D (0,25đ)
- Giải thích: Vì giữa A và C không có ổ sinh thái trùng nhau nên không có sự cạnh tranh nhau (0,25đ)
Câu 7.3
- Tại nơi nhiệt độ dao động từ 26oC 32oC và độ ẩm dao động từ 60% 75% ta sẽ thấy sự có mặt của loài A nhiều nhất (0,25đ)
-Vì đây là vùng giao nhau về ổ sinh thái của A và C nên có sự cạnh tranh giữa A và C, nhưng do
A tiến hóa hơn C nên loài A sẽ chiến thắng khi cạnh tranh (0,25đ)
Nhiệt độ
ẩm độ
ổ sinh thái loài A
ổ sinh thái loài B
ổ sinh thái loài C