Mçi häc sinh ®Òu cã thÓ gi÷ vai trß ®iÒu khiÓn nhãm, khi cÇn thiÕt lu«n phiªn lµm nhãm trëng vµ th kÝ nhãm hoÆc lªn tr×nh bµy kÕt qu¶ ho¹t ®éng nhãm tríc líp, gi¶i thÝch hoÆc tr¶ lêi nh[r]
Trang 1I/ Phần Mở đầu
1 Lí do chọn đề tài
Nh chúng ta đã biết cấu trúc, nội dung cách trình bày của sách giáo khoa học mới THCS theo hớng đổi mới cách viết từ thông báo kiến thức chuyển sang tổ chức hoạt động để học sinh tìm tòi khám phá kiến thức mới, SGK góp phần thực hiện mục tiêu chung của cấp học với u tiên giúp hình thành và phát triển phơng pháp tự học của học sinh, nâng cao năng lực độc lập, tính sáng tạo, có quan tâm
đúng mức tới tính phân hoá, phù hợp với các trình độ học tập của học sinh, hỗ trợ
có hiệu quả cho việc đổi mới phơng pháp, dạy học theo hớng phát huy tính tích cực, chủ động của HS Vì vậy việc đổi mới phơng pháp dạy học thụ động sang
ph-ơng pháp dạy học tích cực là điều cần thiết, trong đó phph-ơng pháp tổ chức hoạt
động nhóm của học sinh là cách tiếp cận để dạy học tích cực có hiệu quả
- Tổ chức hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm là một hình thức trong
ph-ơng pháp dạy học tích cực trong đó những ngời tham gia đợc hớng dẫn bởi một ngời tổ chức thông qua một chuỗi các hoạt động học tập, đợc khuyến khích để trao
đổi các kinh nghiệm và tạo cơ hội để chỉ huy và bị chỉ huy bởi các bạn cùng tuổi thông qua quá trình học tập Qua thảo luận nhóm các thành viên của nhóm có thể
đợc nhận thêm thông tin từ bạn bè, đợc biểu lộ qua các quan điểm khác nhau và phát triển các kĩ năng giao tiếp Hoạt động nhóm đợc tổ chức sẽ làm tăng không khí học tập gắn bó Trong từng nhóm, các ý kiến của mỗi cá nhân đợc đánh giá và chấp nhận, có sự cảm thông chia sẻ, tin cậy và ủng hộ giữa học sinh với nhau, giúp các em hình thành và phát triển khả năng làm việc hợp tác Đây là một kĩ năng quan trọng của ngời lao động tơng lai HS học theo nhóm HS có cơ hội thể hiện hiểu biết, những kĩ năng, những quan điểm, thái độ trớc một vấn đề nêu ra Tính cách cá nhân đợc bộc lộ, phát triển tình bạn bè, ý thức cộng đồng Dạy học theo nhóm giúp GV thu nhận những kinh nghiệm, sự sáng tạo của học sinh, cũng là
ph-ơng pháp có tính hiệu quả cao tạo điều kiện để học sinh tham gia vào quá trình dạy học, giúp phát triển hành vi xã hội và phát triển t duy
- Trong phơng pháp hoạt động nhóm chú trọng vào phơng pháp tự học của học sinh ở xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh chóng với sự bùng nổ thông tin,
kĩ thuật công nghệ phát triển thì không nhồi nhét vào đầu óc HS khối lợng kiến thức ngày càng nhiều mà cần quan tâm dạy cho các em phơng pháp tự học Nếu làm đợc điều đó sẽ tạo cho các em lòng say mê học tập Kết quả học tập đợc nhân
Trang 2lên gấp bội Do đó trong qua trình học tập bên cạnh việc học tâp cá thể cần phối hợp học tập hợp tác theo nhóm vì một lớp trình độ kiến thức t duy của học sinh không đông đều Mặt khác trong học tập không phải mọi tri thức kĩ năng, thái độ
đều đợc hình thành thuận lợi bằng những hoạt động độc lập của học sinh Thông qua thảo luận, tranh luận trong nhóm làm tăng hiệu quả học tập nhất là lúc phải giải quyết những vẫn đề khó thực sự xuất hiện nhu cầu phối hợp cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung Trong hoạt động nhóm khó có thể có tính ỉ lại GV khuyến khích HS đóng góp ý kiến cá nhân vẫn đề đang học, khuyến khích những bài giải, những bài tập sáng tạo thắc mắc những vấn đề đang học hay những bài tập khó
GV tạo cơ hội để học sinh tham nhận xét, bổ sung các câu trả lời của bạn
Nh vậy dạy học tích cực bằng phơng pháp hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm thì hoạt động của học sinh là chủ yếu, giáo viên đóng vai trò là ngời hớng dẫn, chỉ đạo việc tìm tòi, khai thác kiến thức của học sinh
Trong quá trình thực tế giảng dạy, tự học tập qua đồng nghiệp, tham gia các kì thao giảng, thông qua học tập bồi dỡng thờng xuyên tôi đã nhận thức đợc vai trò của việc đổi mới phơng pháp dạy học đặc biệt trong phơng pháp dạy học hợp tác nhóm nhỏ Từ đó tôi đã nhiều lần áp dụng phơng pháp này trong giảng dạy theo h-ớng đổi mới và đã đạt kết quả và trong đề tài này tôi đa ra áp dụng phơng pháp hoạt động nhóm vào một bài cụ thể đó là “Phơng pháp rèn luyện hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm trong dạy học sinh học lớp 6 ở trờng TH&THCS Minh Cầm
2 Mục đích nghiên cứu
Phơng pháp rèn luyện hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm trong dạy học sinh học lớp 6 Là một công cụ tốt để rèn luyện và hình thành cho học sinh năng lực t duy độc lập, t duy sáng tạo và năng lực tự học
3 Ph ơng pháp nghiên cứu
- Đọc và nghiên cứu tài liệu, sách báo, tìm hiểu thông tin
- Phơng pháp điều tra, quan sát, tìm hiểu thực tế địa phơng
- Phơng pháp so sánh, phân tích, tổng hợp
II Phần nội dung
Chơng 1: Tổng quan
1 Cơ sở lí luận
Do tính đặc thù của bộ môn cần sử dụng các phơng pháp nghiên cứu dự trên
Trang 3quan sát, thực hành, thí nghiệm Do đó PPDH dựa vào tính đặc thù của bộ môn là phơng pháp thuộc hai nhóm: Trực quan và thực hành Mỗi phơng pháp đều có những mức độ tham gia khác nhau của học sinh trong quá trình lĩnh hội kiến thức
đó là thông báo tái hiện, làm mẫu bắt trớc, tìm tòi bộ phận nghiên cứu Nếu giáo viên tăng cờng và sử dụng các PPDH này mức độ tìm tòi và nghiên cứu, hạn chế mức độ thông báo tái hiện có thể tạo đợc nhiều điều kiện cho học sinh chủ động
độc lập trong việc tìm tòi, tìm kiếm kiến thức tạo cơ hội để phát huy tính t duy và sáng tạo
Tổ chức hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm là một hình thức trong
ph-ơng pháp dạy học tích cực trong đó những ngời tham gia đợc hớng dẫn bởi một ngời tổ chức thông qua một chuỗi các hoạt động học tập, đợc khuyến khích để trao
đổi các kinh nghiệm và tạo cơ hội để chỉ huy và bị chỉ huy bởi các bạn cùng tuổi thông qua quá trình học tập Qua thảo luận nhóm các thành viên của nhóm có thể
đợc nhận thêm thông tin từ bạn bè, đợc biểu lộ qua các quan điểm khác nhau và phát triển các kĩ năng giao tiếp Hoạt động nhóm và hoạt động cá nhân đ ợc tổ chức sẽ làm tăng không khí học tập gắn bó Trong từng nhóm, các ý kiến của mỗi cá nhân đợc đánh giá và chấp nhận, có sự cảm thông chia sẻ, tin cậy và ủng hộ giữa học sinh với nhau, giúp các em hình thành và phát triển khả năng làm việc hợp tác Đây là một kĩ năng quan trọng của ngời lao động tơng lai HS học theo nhóm HS có cơ hội thể hiện hiểu biết, những kĩ năng, những quan điểm, thái độ
tr-ớc một vấn đề nêu ra Tính cách cá nhân đợc bộc lộ, phát triển tình bạn bè, ý thức cộng đồng Dạy học theo nhóm giúp GV thu nhận những kinh nghiệm, sự sáng tạo của học sinh, cũng là phơng pháp có tính hiệu quả cao tạo điều kiện để học sinh tham gia vào quá trình dạy học, giúp phát triển hành vi xã hội và phát triển t duy
Tổ chức dạy học sinh học theo hình thức hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm là một trong hai hình thức tốt để phát huy tính tích cực và t ơng tác của học sinh với hình thức này học sinh đợc khuyến khích thảo luận và hợp tác với nhau,
đợc trao đổi, chia sẻ và cơ hội sử dụng phơng pháp, kiến thức và các kĩ năng mà các em đợc lĩnh hội và rèn luyện Bằng cách đó sẽ hấp dẫn, lôi cuốn học sinh vào các hoạt động học tập, thu nhận kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự giúp đỡ và hớng dẫn của giáo viên
Chơng 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu
1- Thực trạng :
- Thực tế hiện nay do yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học ở bậc trung học
Trang 4cơ sở nên việc dạy học bằng hợp tác nhóm là rất cần thiết, nhng việc thực hiện cha
đợc tốt ở trong các tiết học, mang tính qua loa nên cha kích thích đợc tính tò mò ham học của HS bằng hình thức này
- Khả năng dạy học của một số GV còn hạn chế nên việc áp dung dạy học hợp tác nhóm còn khó khăn, nh khi quản lí học trò không tốt thì việc tổ chức nhóm không thành công
- Qua giảng dạy của bản thân và đồng nghiệp trong phân môn và thông tin của các đồng nghiệp ở các trờng thì việc dạy học hợp tác nhóm nói chung cha thực hiện đợc hoàn hảo, vấn đề này cũng do một số nguyên nhân sau:
+ Do cơ sở vật chất của nhà trờng cha đáp ứng việc dạy học của giáo viên,
ví dụ nh: bàn ghế phải đúng theo quy cách, bàn ghế phải làm sao cho HS dễ dàng trong hoạt động nhóm
+ Nhiều giáo viên đã quen thuộc với cách dạy truyền thống nên khi tổ chức cho các em sinh hoạt theo nhóm cảm thấy khối lợng công việc của một tiết dạy nó tăng lên, bất tiện, sợ dạy không hết bài
+ Trong một bài học có khi nội dung kiến thức dài sợ dạy không hết bài, nên cứ nghĩ làm sao để dạy cho hết lợng kiến thức là đợc còn cách thức tổ chức thì
nh thế nào cũng đợc
+ Do trong quá trình giảng dạy không thờng xuyên tổ chức cho các em làm quen hoạt động theo nhóm, HS cũng không quen, từ đó giáo viên sợ mất thời gian nên cũng không tổ chức cho các em thực hiện đợc
+ Do trong quá trình dạy học các đồ dùng dạy học, mẫu vật thực tế không
đủ phân phát cho tất cả các nhóm nên trong quá trình thảo luận giữa các nhóm không đạt hiệu quả
+ Học sinh Lớp 6 có đến 99% là con em dân tộc ít ngời, các em cha có ý thức học tập, nhất là việc tự học ở nhà Phần lớn phụ huynh học sinh cha quan tâm
đến việc học tập của con em mình, phó mặc cho nhà trờng
- Khi khảo sát chất lợng đầu năm học 2008- 2009
Loại giỏi Loại khá Loại TB Yếu - Kém
2- Giải pháp:
1- Để đạt đợc kết quả cao trong dạy học hợp tác nhóm cần lu ý một số vấn đề
Trang 5* Đối với vai trò của ngời giáo viên:
- Là ngời tổ chức hớng dẫn, động viên, khích lệ học sinh
- Là ngời cố vấn, trọng tài, đảm bảo hoạt động của nhóm đi đúng hớng, đảm bảo
sự công bằng khi đánh giá kết quả hoạt động của các nhóm
- Tạo cơ hội cho học sinh chia sẻ kinh nghiệm, suy nghĩ cá nhân với nhóm, tạo không khí thoải mái, bình đẳng dân chủ, mối quan hệ hòa đồng
- Mềm dẻo trong việc giải quyết các ý kiến trái ngợc nhau, khi vấn đề gây cấn nên
đa những giải pháp để cho học sinh giải quyết vấn đề và giúp họ tự giải quyết vấn
đề
- Khi tổ chức hoạt động nhóm, ngời giáo viên cần phải quan tâm đến số nhóm và
số ngời trong nhóm Số học sinh trong một nhóm phải có đủ để trao đổi, giả quyết các vấn đề đợc giao, nếu quá đông không sử dụng hết nguồn lực, nếu quá ít sẽ không đủ để giải quyết nhiệm vụ Số học sinh trong nhóm phụ thuộc vào bài tập và
số học sinh trong lớp, một nhóm trung bình 5 - 7 học sinh Mỗi nhóm có một th kí
và một nhóm trởng để điều khiển cuộc thảo luận
* Đối với học sinh:
- Là ngời chủ động tham gia vào các hoạt động nhóm, thực hiện các nhiệm vụ của nhóm tích cực đóng góp ý kiến, làm theo yêu cầu và chia sẻ cùng nhóm Các học sinh tác động qua lại với nhau trong khuôn khổ hợp tác nhiệm vụ cảu nhóm và cần phải hợp tác với nhóm trởng Mỗi học sinh đều có thể giữ vai trò điều khiển nhóm, khi cần thiết luôn phiên làm nhóm trởng và th kí nhóm hoặc lên trình bày kết quả hoạt động nhóm trớc lớp, giải thích hoặc trả lời những câu hỏi của giáo viên và học sinh khác trong lớp
- Đối với các học sinh ở Trờng TH&THCS Minh Cầm việc tìm mẫu vật là rất dễ dàng nên áp dụng sinh hoạt nhóm gặp nhiều thuận lợi, mẫu vật phong phú tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh và giáo viên trong giờ học
- Để chuẩn bị cho tiết dạy tổ chức cho các em sinh hoạt nhóm GV cần chú ý
ở tiết trớc cần dành 3 phút để phân công nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị đầy đủ các mẫu vật cho tiết tiếp theo
- Với đề tài này tôi áp dụng cho đối tợng là học sinh vùng miền núi ( cụ thể tôI đã áp dung phơng pháp này cho học sinh trờng TH&THCS Minh cầm) nên cũng thuận lợi về mẫu vật học sinh chuẩn bị đầy đủ, còn những mẫu không có thì
đã có tranh ảnh cho các em quan sát, do đó đa đến thành công cho tiết dạy
* Khi tổ chức hoạt động nhóm cần dựa vào cơ sở vật chất của nhà trờng, bàn
Trang 6ghế có phù hợp cho HS di chuyển trong quá trình thảo luận nhóm hay không, đồ dùng dạy học phải có đầy đủ cho các nhóm, đặc biệt là mẫu vật cho các nhóm
*Khi tổ chức hoạt động nhóm, phân chia nhóm HS trong các nhóm làm sao năng lực phải đồng đều, và nhóm phải phân chia ngay từ đầu vào năm học và cố
định nhóm luôn trong các tiết học phải thực hiện theo sự phân công đó, chỉ thay
đổi nhóm trởng và th kí
Dạy học theo nhóm đòi hỏi ngời giáo viên phải chuẩn bị kĩ kế hoạch dạy học, lựa chọn những nội dung thực sự phù hợp vói hoạt động nhóm và thiết kế đợc các hoạt động giúp học sinh lĩnh hội, khám phá kiến thức mới một cách tốt nhất
* Điều kiện đảm bảo cho hoạt động nhóm có hiệu quả:
- Phải có mục tiêu cụ thể: Mỗi ngời tham gia phải hiểu rõ mục tiêu của cuộc thảo luận
+ Ví dụ: Bài "Biến dạng của rễ", mục tiêu của hoạt động này là sau khi kết thúc hoạt đông, học sinh phải phân biệt đợc 4 loại rễ theo hình thái và chức năng của nó
đối với cây
TT
Tên rễ
biến
dạng
Tên cây Đặc điểm của rễ biến
dạng
Chức năng đối với cây
1 Rễ củ Củ cải, cà rốt Rễ phình to Chứa chất dự trữ
cho cây khi ra hoa, tạo quả
2 Rễ móc Trầu không, hồ
tiêu,vạn niên thanh
Rễ phụ mọc từ thân và cành trên mặt đất, móc vào trụ bám
Giúp cây leo lên
3 Rễ thở Bụt mọc, mắm
bần
Sống lâu trong điều kiện thiếu không khí
Rễ mọc ngợc lên trên mặt đất
Lấy ôxi trong không khí cung cấp cho các phần
rễ dới đất
4 Giác mút Tơ hồng, tầm
gửi
Rễ biến đổi thành giác mút đâm vào thân hoặc cành của cây khác
Lấy thức ăn từ cây chủ
- Nhiệm vụ (bài tập) của nhóm phải rõ ràng, không gây thắc mắc Bài tập không
Trang 7quá khó cũng không quá dễ, nếu quá khó, việc thảo luận sẽ bị bế tắc, nếu quá dễ
sẽ gây nhàm chán Quan trọng hơn là bài tập của nhóm phải dựa trên kinh nghiệm
và hiểu biết thực tế của học sinh Giáo viên phải biết chắc chắn rằng học sinh của mình có đủ kinh nghiệm ( kiến thức, kĩ năng) để tham gia hoạt động này
- Nên tránh dùng kiến thức thuần túy khi học sinh cha có chút hiểu biết nào ít dùng thảo luận nhóm để củng cố kiến thức
+ Ví dụ: Nhiệm vụ của học sinh là phân loại rễ của các câyvà giải thích tại sao lại phân loại nh vậy Nhiệm vụ của hoạt động nhóm này dựa trên kinh nghiệm của học sinh đã có từ bài trớc về cấu tạo của rễ, thông qua kiến thức về hô hấp của rễ, học sinh đã nắm đợc vai trò của rễ đối với cây nh thế nào
- Phải lập kế hoach chi tiết cho hoạt động nhóm: Chia thành bao nhiêu nhóm, có
kế hoạch thời gian cụ thể cho hoạt động nhóm là bao nhiêu để chủ động trong kế hoạch bài học
- Ngời điều khiển phải có kinh nghiệm trong quản lí hoạt động nhóm.Giáo viên phải có trình độ chuyên môn, có khả năng tổ chức, thiết kế, quản lí, điều hành và
có kĩ năng giao tiếp tốt Học sinh phải có kinh nghiệm, vốn kiến thức về vấn đề thảo luận
- Có sự đánh giá ( kể cả bằng cho điểm) về sự tham gia của các thành viên trong thảo luận: Do giáo viên hoặc nhóm thực hiện
Chơng 3: Phơng pháp rèn luyện hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm trong dạy học sinh học lớp 6
a- Giao nhiệm vụ:
+ Nêu mục tiêu của hoạt động nhóm: giáo viên thông báo rõ ràng mục tiêu
của hoạt động Sau hoạt động nhóm, học sinh cần thu nhận đợc những kiến thức,
kĩ năng gì
+ Tóm tắt khái quát toàn bộ hoạt động: GV mô tả khái toàn bộ hoạt động,
có những công việc gì, làm nh thế nào
+ Nêu câu hỏi, vấn đề: GV nêu nhiệm vụ thảo luận cho cả lớp ( nếu cả lớp
có cùng nhiệm vụ ) hoặc cho mỗi nhóm ( nếu các nhóm có nhiệm vụ khác nhau )
b- Thành lập nhóm:
+ Chia nhóm: Thông báo số nhóm, mỗi nhóm có bao nhiêu ngời và cách chia nhóm
+ Cung cấp thông tin và các điều kiện đảm bảo cho hoạt động nhóm Nơi làm việc của nhóm, bao nhiêu thời gian, kết quả cuối cùng, ai sẽ chỉ đạo nhóm, tiến hành ra sao, nguồn vật t, dụng cụ …
+ Dành thời gian để học sinh tự nghiên cứu mẫu vật, trao đổi thống nhất với
Trang 8nhau, kiểm tra lại xem các em đã rõ nhiệm vụ cha, hoặc các em có thắc mắc gì nữa không
c- Làm việc theo nhóm:
+ Bắt đầu làm việc theo nhóm: sau khi hoàn thành các bớc trên GV yêu cầu các em tiến hành làm việc theo nhóm Các nhóm thảo luận nhiệm vụ dới sự điều khiển của nhóm trởng Th kí ghi chép những ý kiến thảo luận, kết quả thí nghiệm
+ Theo dõi tiến độ của nhóm: điều chỉnh thời gian cần thiết, giải quyết những thắc mắc của học sinh, những khó khăn các nhóm gặp phải
+Thông báo thời gian: GV nhắc nhở HS về thời gian cho học sinh để đảm bảo thời gian nh kế hoạch đã dự kiến Tránh bị động và quá thời gian thảo luận,
ảnh hởng đến kế hoạch của bài học
+ Hỗ trợ các nhóm làm báo cáo: Trong khi học sinh báo cáo, GV có thể đến từng nhóm và hỡng dẫn học sinh viết báo cáo theo yêu cầu của giáo viên
d- Các nhóm báo cáo kết quả: Đại diện từng nhóm báo cáo kết quả của nhóm
mình, các nhóm khác nêu câu hỏi và thắc mắc
e- Tổng kết rút kinh nghiệm:
Trong hoạt động rút kinh nghiệm, GV thực hiện có sự phối hợp của học sinh Những kết luận về kiến thức và kĩ năng mà HS cần tiếp thu cần đợc tổng kết, tóm tắt, hệ thống sau hoạt động nhóm Đồng thời trong bớc này, GV cần rút kinh nghiệm về tinh thần, thái độ tham gia hoạt động của các nhóm, của từng các nhân
Đây cũng là những điều cần thiết cho giáo viên để tổ chức hoạt động tơng tự ở các lớp khác
3- Kết quả vận dụng ph ơng pháp:
Qua quá trình giảng dạy, ý thức đợc vẫn đề đổi mới phơng pháp dạy học nhằm nâng cao chất lợng dạy học trong nhà trờng, tôi đã sớm tiếp cận với phơng dạy học mới, đặc biệt trong phơng pháp lấy HS làm trung tâm Với hình thức hoạt
động học tập hợp tác nhóm bớc đầu tôi đã thu đợc nhiều kết quả, HS quen với hình thức học tập theo nhóm, các em có tinh thần trách nhiệm cao trong hợp tác nhóm, các em đều chú ý học bài và em nào cũng muốn đóng góp một ý của mình cho nhóm đặc biệt những lúc nhóm bạn trả lời, thờng chú ý có những câu bổ sung rất tốt, tham gia nhiều ý kiến hiểu đợc nhiều vẫn đề Với đề tài này tôi trình bày phơng thức tổ chức hoạt động nhóm nói chung và đã áp dụng vào dạy ở tất cả các bài trong chơng trình sinh học lớp 6
* Ví dụ cụ thể đối với bài
Tiết PPCT: 28
Bài 25: Biến dạng của lá
Trang 9I- Mục tiêu của bài
1- Kiến thức:
- Học sinh nắm đợc đặc điểm hình thái và chức năng của một số loại lá biến dạng,
từ đó nhận dạng đợc một số loại lá biến dạng trong tự nhiên
- Học sinh hiểu đợc ý nghĩa biến dạng của lá
2- Kỹ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, nhân biết kiến thức từ mẫu vật và tranh
- Rèn kĩ năng hoạt động hợp tác nhóm
3- Thái độ: + Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật, yêu thích thiên nhiên
+ Có ý thức tinh thần cao trong học tập hợp tác nhóm
II- đồ dùng dạy học:
- GV: + Mẫu: cành xơng rồng, cành mây, đậu hà lan(nếu có), cây hành có lá xanh, củ dong ta, củ riềng,
+ Tranh: cây nắp ấm, cây bèo đất, cây đậu hà lan
+ Kẻ bảng tr85 SGK vào giấy khổ lớn để trống nội dung và phiếu học tập + Các tấm bìa có ghi đặc điểm, chức năng, tên lá biến dạng của một số loại cây có trong bảng tr85
- HS: + Chuẩn bị mẫu theo nhóm đã phân công
+ Kẻ bảng SGK tr85 vào vở bài tập
III- ph ơng pháp : Quan sát tìm tòi + hoạt động nhóm nhỏ
VI-Hoạt động dạy học:
1- Bài cũ: ? Nêu đặc điểm bên ngoài của phiến lá? lá có chức năng gì?
( HS nêu đợc: phiến lá thờng có hình bản dẹt, đa số lá có màu xanh, chức năng chính tham gia quang hợp chế tạo chất hữu cơ )
2- Bài mới: Dựa vào câu hỏi bài cũ đó bắt đầu vào bài mới
- Vào bài: GV cho học sinh quan sát một lá bình thờng, phiến lá thờng có hình bản dẹt, chức năng chính của lá là chế tạo chất dinh dỡng cho cây Nhng có một
số loại cây do thực hiện chức năng khác nên lá có sự biến dạng Vậy có những loại lá biến dạng nào? bài học hôm nay ta sẽ đi tim hiểu.
GV: Viết mục bài:
Tiết 28: Bài 25: Biến dạng của lá
Hoạt động 1:
Tìm hiểu có những loại lá biến dạng nào?
Mục tiêu: HS quan sát các loại lá biến dạng từ đó rút ra đợc các loại lá biến dạng so sánh đợc với các loại lá bình thờng
Trang 10Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV: yêu cầu HS hoạt động theo
nhóm nh đã phân chia, theo nhóm cũ
đã chia
- GV: yêu cầu HS đem mẫu vật đã
chuẩn bi ra quan sát, kết hợp hình vẽ
thảo luận nhóm các câu hỏi ở lệnh
SGK
? Lá cây xơng rồng có đặc điểm gì
? Vì sao đặc điểm đó giúp cây có thể
sống nơi khô hạn, thiếu nớc
? Một số lá chét của cây đậu hà lan
và lá ở ngọn cây mây có gì khác với
- HS: Các nhóm đem mẫu vật ra quan sát kết hợp với hình vẽ thảo luận nhóm
thống nhất câu trả lời
- Yêu cầu:
-HS: + Lá xơng rồng có dạng gai + Làm giảm sự thoát hơi nớc
-HS: + Đậu hà lan lá dạng tua cuốn + Lá mây dạng tay móc
lá bình thờng
? Những lá đó biến đổi nh vậy có chức
năng gì đối với cây
- GV: cho HS lấy thêm một số ví dụ về
sự biến đổi của lá thành tua cuốn
? Quan sát củ dong ta có các vảy trên
thân rễ Em hãy mô tả hình dạng và
màu sắc
? Vảy đó có chức năng gì đối với chồi
của thân rễ
? Quan sát củ hành phần phình to
thành củ do bộ phận nào của lá biến
+ Chúng đều giúp cây leo cao
- HS: lá của cây chanh leo
- HS: + Lá dạng vảy màu nâu nhạt
+ Che chở và bảo vệ cho chồi
-HS: + Do bẹ lá phình to thành vảy dày màu trắng
+ chứa chất dự trữ
- HS: Riềng, dong riềng
-HS: + Đọc thông tin
+ Quan sát hình