- Giới thiệu bài : Nếu người anh hùng uylit xơ được ca ngợi về sức mạnh của trí tuệ , lòng dũng cảm , Đăm săn chiến đấu ngoan cường để giành lấy vợ và bảo vệ cuộc sống bình yên cho cả b[r]
Trang 1Nguyễn Thị Phấn Trường THPT Chu Văn An
Ngày soạn : 17/10/2009 Tiết : 17
ĐỌC VĂN : RA- MA BUỘC TỘI
( Trích sử thi “ Ra-ma-ya-na” - Ấn Độ )
A.MỤC TIÊU BÀI HỌC : GV giúp HS nắm được :
1 Kiến thức :
- Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ các nhân vật Hiểu được đặc điểm của nghệ thuật sử thi
- Qua hai nhân vật Ra-ma và Si – ta , hiểu được quan điểm của Ấn Độ cổ đại về người anh hùng , đức vua mẫu mực và người phụ nữ lí tưởng Thấy được nghệ thuật thể hiện nhân vật mang tính bản thể của sử thi “ Ra-ma-ya-na”
- Nghệ thuật miêu tả đặc trưng của sử thi bằng lối so sánh có đuôi dài
2 Kỹ năng :
- Phân tích nhân vật trong đoạn trích tác phẩm thể loại sử thi dân gian Kể chuyện , tóm tắt tác phẩm Đọc diễn cảm , thuộc bài , nhớ bài
- Kỹ năng nhận xét , khái quát các vấn đề
3 GD tư tưởng , thái độ :
- Hình thành ở HS những quan niệm về người anh hùng , về đấng quân vương mẫu mực và người phụ nữ lí tưởng
- Bồi dưỡng ý thức danh dự và tình yêu thương Tình cảm gia đình , nề nếp gia phong
B CHUẨN BỊ :
1 Chuẩn bị của giáo viên :
- Nghiên cứu bài dạy trong SGK , tham khảo SBT , TLTK , soạn giáo án
- Lập phương án tổ chức lớp học , nhóm học
2 Chuẩn bị của học sinh :
- Học sinh học bài , làm bài tập và chuẩn bị trước bài mới
C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1 Ổn định tình hình lớp : ổn định trật tự , điểm danh học sinh trong lớp
2 Kiểm tra bài cũ : Giải thích tại sao có ý kiến cho rằng có thể đặt tên cho đoạn trích “ Uy-lit –xơ trở về “ là “ Cảnh nhận mặt bằng bí mật chiếc giường “
3 Giảng bài mới :
- Giới thiệu bài : Nếu người anh hùng uylit xơ được ca ngợi về sức mạnh của trí tuệ , lòng dũng cảm , Đăm săn chiến đấu ngoan cường để giành lấy vợ và bảo vệ cuộc sống bình yên cho cả buôn làng thì Hoàng tử Ra ma trong sử thi “ Ra ma ya na” – được Ấn
Độ tôn thờ như một vị thánh bởi đạo đức , long từ thiện và thái độ đề cao danh dự cá nhân Hôm nay chúng ta hãy cùng đến với tác phẩm này để được khám phá những đặc sắc diệu kì trong những dòng sông Hằng của văn chương Ấn Độ
- Tiến trình tiết dạy : Thời
lượng HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁOVIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG CẦNĐẠT
Trang 2GV hướng dẫn HS đọc tìm
hiểu khái quát
- Mục đích tác phẩm tự đề
ra :
“ Cứu giúp nhân thế thoát
mọi tội lỗi “ →Thể hiện
tính chất tôn giáo tín
ngưỡng →Tác phẩm như
một bộ kinh cứu thế để mọi
người soi vào và tự sửa
mình
HĐ 2:
Giáo viên giới thuyết
những truyền thuyết về Ra
ma , truyện nàng Shita
→Phạm vi ảnh hưởng rộng
: Inđô , Việt Nam , Thái
Lan , Lào , Campuchia …,
Giáo viên kể tóm tắt cốt
truyện qua 6 khúc ca :
1 Bala : tuổi trẻ của Ra
ma
2 Aydohya : Ra ma bị
lưu đày
3 Aranya : Shita bị quỉ
vương Ravana bắt cóc
4 Kikinhya : Ra ma đi
tìm Sita
5 Xunđa ra : Ra ma được
tướng khỉ Haraman
giúp sức
6 Yu đra : cuộc chiến
giữa Ra ma và Ra van
a
→ Thắng lợi và đoàn viên
HS đọc và nêu hiểu biết khái quát về tác phẩm
- Có nguồn gốc từ những truyền thuyết dân gian Ấn
Độ cổ về Ra ma được vam-mi-ki hoàn chỉnh vào khoảng TKIV – III TCN
- Có ảnh hưởng đến văn học , văn hóa nhiều nước trong khu vực và trên thế giới
- HS đọc đọạn trích : HS đọc diễn cảm đoạn trích
và phát biểu nội dung đâị
ý doạn trích
HĐ 2
HS nghe theo dõi SGK
và trả lời câu hỏi
Sau chiến thắng , R và S gặp lại nhau trong hoàn cảnh như thế nào ?
Câu : “ Nhưng vì sợ tai tiếng …trước mặt những người khác “ →ý nghĩa gì
?
CHUNG
1 Nguồn gốc , ảnh hưởng :
2 Tóm tắt cốt truyện :
- Gồm 6 khúc ca lớn bằng 8.000 câu thơ đôi
Sl ôca kể về những chiến công và sự nghiệp của chàng hoàng tử Ra ma
3 Giới thiệu đoạn trích :
- Vị trí : chương 79 , phần khúc ca thứ 6
- Đại ý : hoàn cảnh tái hợp của Ra ma và Sita
II ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT CỤ THỂ :
1 Hoàn cảnh tái hơp : → Hai nhân vật phải nhận những thử thách công khai trước cộng đồng
- Lòng Ra ma đau đớn , lời nói chưa chân thực trong một tư cách kép ( chồng + anh hùng , vua mẫu mực )
- Một người vợ chung
Trang 3HĐ 3
GV hướng dẫn HS tổng kết
bài
HĐ 4:
- GV hướng dẫn HS nhận
xét và nêu ý nghĩa
Câu : “ Trước mặt mọi người , Gia-na-ki xấu hổ cho số kiếp của nàng →ý
nghĩa gì ?
HĐ 4
- Hs nghe câu hỏi bài tập , định hướng trả lời :
Bố trí tình huống gặp mặt nhau sau chiến thắng , trước đông đảo mọi người
để các nhân vật chính phải tự hành động và quyết định đúng với bản chất , tính cách của mình , làm tính chất sử thi them
bi hùng , hấp dẫn )
thủy , một hoàng hậu tương lai
III TỔNG KẾT :
- Đây là thử thách cuối cùng mà hai nhân vật chính phải trải qua để chứng minh tính cách lí tưởng mẫu mực
IV LUYỆN TẬP – CỦNG CỐ :
1 Nhận xét tình huống trong đoạn trích Ý nghĩa nghệ thuật của tình huống đó
2 Trả lời theo phiếu học tập
4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo :
- Ra bài tập về nhà
- Chuẩn bị bài mới : “ Ra ma buộc tội “ ( tt)
* RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
………
Nguyễn Thị Phấn Trường THPT Chu Văn An
Trang 4Ngày soạn : 17/10/2009 Tiết : 18.
ĐỌC VĂN RA – MA BUỘC TỘI
( Trích sử thi “ Ra – ma – ya – na “ - Ấn Độ )
A MỤC TIÊU BÀI HỌC : Học sinh cần nắm được
1 Kiến thức :
- Diễn biến tâm lí thái độ của các nhân vật qua ngôn ngữ , hành động →bộc lộ tính cách các nhân vật chính Ra ma và Sit a → Quan niệm về vẻ đẹp lí tưởng và đời thường đan xen nhau trong tính cách các nhân vật Ra ma , Sita , thể hiện tinh thần , tư duy hướng nội bản thể của “ Ram a ya na “
- Hiểu được nghệ thuật xây dựng nhân vật của sử thi “ Ra ma ya na “
2 Rèn luyện kĩ năng :- Phân tích nhân vật , phân tích tác phẩm văn học dân gian thể
sử thi
- Cảm thụ văn học , diễn đạt , phát biểu miệng , thuộc bài , nhớ bài
3.Giáo dục tư tưởng , thái độ :
Lối sống tình cảm sâu rộng chân thành , tư tưởng đạo đức chuẩn mực trong sáng , ý thức tự giáo dục , biết loại trừ những biểu hiện tình cảm xấu ( nhỏ nhen ) trong nhân cách → Xây dựng lối sống thủy chung kiên trinh
B PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN :
1 Phương pháp : - Phát vấn , nêu vấn đề , thảo luận , đàm thoại
2 Phương tiện :
- SGK, SBT , TLTK , SGV , Giáo án thiết kế bài học
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định tổ chức : ổn định trật tự , điểm danh học sinh trong lớp
2 Kiểm tra bài cũ : Không tiến hành
3 Giới thiệu bài mới : Ở tiết trước chúng ta dừng lại ở cuộc hội ngộ bất thường giữa
Ra ma và Sita Tiết học hôm nay , chúng ta sẽ đi sâu vào nội tâm của từng nhân vật đẻ thấy được giá trị của đoạn trích này :
Thời
lượng
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA
TRÒ
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
- Giá o viên dẫn dắt từ
vấn đề đặt điểm tư
tưởng , lối sống suy nghĩ
cực đoan của con người
trong xã hội cổ đại nói
chung :
Yêu mãnh liệt
Ghét khủng khiếp
Tin vô bờ
Nghi ngờ dữ dội ( Ra ma )
- Dựa vào diễn biến đoạn
trích , em hãy cho biết : lí
do gì Ra ma cứu Xita
thoát khỏi Rava na ? Tìm
những từ ngữ nêu lên lí
HS theo dõi câu chuyện
HS xem lại lời thoại và trả lời
+ “ Vì nhân phẩm của ta”
+” Xóa bỏ vết ô nhục
II ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT CỤ THỂ: 1.Hoàn cảnh tái hợp :
2 Lời buộc tội của Ra
ma :
* Lí do : + Vì danh dự của bản thân ( anh hùng , đấng quân vương )
+ Tình yêu vợ chồng , khát khao cuộc sống gia đình
+ Danh dự của dòng họ + Giải thoát cho thế gian khỏi mối lo sợ Ravana
Trang 5do đó ?
GV củng cố :
Nhân vật anh hùng
Đăm săn trong sử thi
Đăm Săn : là một anh
hùng trọng danh dự , gắn
bó với hạnh phúc gia
đình , thiết tha với cuộc
sống bình yên , phồn
vinh của thị tộc → thôi
thúc Đăm Săn chiến đấu
và chiến thắng
- Em hãy tìm những lời
buộc tội của Ra ma thể hiện
sự ghen tuông của chàng ?
Em có suy nghĩ gì về tâm
trạng của Ra ma ?
Từ nghi ngờ đi đến chối bỏ
và khuyên Shita như thế
nào ?
- GV gợi ý củng cố
Trong mỗi con người đều
có hai phương diện đối
lập cùng tồn tại song
song :
Thiên thần và Quỉ
Sứ
, để bảo vệ uy tín và danh dự cho dòng họ lừng lẫy tiếng tăm “…
HS khác có thể bổ sung
- HS phân tích hành độn cử chỉ , ngôn ngữ , thái độ của Ra ma khi buộc tội Shita
+ 3 lần chì chiết Shita ở trong vòng tay , trong nhà Ravana
+ 2 lần tuyên bố không cần Shita nữa
- HS nhận xét so sánh : cũng là một cuộc đoàn
tụ vợ chồng nhưng những thử thách đầy kịch tính của đôi vợ chồng Ra ma và Shita hoàn toàn khác hắn chuộc gặp gỡ của Uylit
xơ và Penelop
→ Lòng ghen tuông bị dồn nén làm cho vị minh quân mất hết sáng suốt không giữ được bình tĩnh cho nên có những lời nói cử chỉ lăng nhục người yêu
→ Xuất thân từ thần thánh nhưng Ra ma có
đủ những cung bậc cảm xúc , mọi trạng thái tâm
lí của con người trần tục ( 2 phần : người và
→ Có sự thay đổi , vô lí và mâu thuẫn trong những lí
do của Ra ma
→ Nhân vật trong sử thi thường có sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi cá nhân và cộng đồng , giữa bổn phận của người anh hùng và tình yêu Nhưng
ở Ra ma đã chế ngự tình cảm bằng ý thức về bổn phận và danh dự trong lời buộc tôi Ra ma nhấn mạnh điều đó
* Ra ma buộc tội :
- Gọi Shita bằng lời lẽ : “ Hỡi phu nhân cao quí “ → thiếu sự âu yếm , lạnh lung tàn nhẫn , mỉa mai
- Ghen và buộc tội : + Shita trong vòng tay
kẻ khác + Vật để yêu đương
→ Ra ma vừa có cái cao thượng , oai phong của 1
vị anh hùng , 1 vị vua mẫu mực trọng danh dự vừa có cái tầm thường nhỏ nhen , ích kỉ của người bình thường
- Chối bỏ : + “ Ta không cần nàng nữa , nàng muốn đi đâu tùy ý “
→ Lời lẽ tàn nhẫn
- Khuyên : “ Nàng có thể
để tâm đến “ Lắc ma na , Bharata, Xugyva,…”
→Lời lẽ càng hồ đồ , quá đáng , càng nói càng sai , chàng đã xúc phạm cùng một lúc cả Shita lẫn tất cả anh em bạn hữu
* Trước hành độngc ao cả của Shita :
- Cử chỉ , hành vi : ngồi
Trang 6Con người cao cả >< Con
người thấp hèn
Niềm tin + Nghi ngờ +
Tình yêu mù quáng
- Thái độ của Ra ma khi
Shita bước lên giàn hỏa
thiêu?
Trước những lời buộc tội
của Ra ma , Shita thể
hiện thái độ như thế
nào ?
Tìm những câu miêu tả
nỗi đau đớn đến tột cùng
của Shita
Nàng đã thanh minh cho
mình ra sao ?
GV nhấn mạnh :
Nàng là người vợ từng bỏ
cung điện theo chồng
suốt 14 năm , chia sẻ
cùng chồng nỗi gian nan ,
khổ hạnh
con luôn tồn tại song song → không có con người lí tưởng tuyệt đối )
HS tìm những chi tiết , trả lời
HS trả lời : + “ Mở tròn đôi mắt đẫm lệ “
+ “ Đau đớn đến nghẹt thở “
+ “ Mỗi câu nói của Ra
ma xuyen vào tim nàng như 1 mũi tên “
+ “ Thiếp có thể lấy tư cách của thiếp ra thề , hãy tin vào danh dự của thiếp “
+ “Nữ thần Đất là mẹ của thiếp “
yên lặng không nói ( câm lặng ) mắt nhìn dán xuống đất …khủng khiếp như Thần chết ”
→ Thái độ : Kìm nén , có những dằn xé nội tâm giữa niềm tin và sự nghi ngờ ,
có lẽ nghi ngờ chính mình nhưng sĩ diện nhiều khi buộc nàng câm lặng
→ Tâm trạng dâu đớn đến
tê dại , đang phải chịu đựng một cuộc đấu tranh nội tâm không kém phần gay gắt ( lẫn lộn giữa thực
và hư , vừa yêu vừa ghen , vừa tin tưởng vừa nghi ngờ ,…)
* Sơ kết : yêu hết mình và ghen cực độ , Ra ma đã bất chấp nguy hiểm để đánh bại Ravana và rồi chàng cũng bất chấp đạo lí
để nhục mạ vợ và xúc phạm đến anh em , bạn hữu
3 Lời đáp và hành động của Shita :
_ Thái độ của Shita khi bị
Ra ma buộc tội : kinh ngạc tròn xoe mắt , đầm đìa lệ
_ Khi cất tiếng , nàng dần tìm lại tự chủ và thanh minh cho mình , khẳng định tư cách , phẩm hạnh của mình :
+ Trách Ra ma không suy xét dánh đồng nàng với hạng phụ nữ tầm thường + Lấy danh dự ra thề + Lấy tình yêu và long chung thủy ra để minh oan + Nhấn mạnh nguồn gốc , xuất thân
→ Từ mừng rỡ đến ngạc
Trang 7Trước hoàn cảnh này Shi
ta đã chọn cách giải
quyết như thế nào ?
Hành động ấy có ý nghĩa
như thế nào ? Biểu hiên
tính cách ở con người
này ?
- Qua việc đọc – hiểu đoạn
trích “ Ra ma buộc tội “ em
rút ra nhận xét gì về nội
dung và nghệ thuật ?
HS trả lời
HS thảo luận , trả lời
nhiên từ tin yêu đến thất vọng , từ bối rối đến điềm tĩnh , Shita quả là một phụ
nữ không tầm thường _ Khi quyến định nhảy vào lửa :
+ Ngôn ngữ : đứng trước
Ra ma nàng rất mạnh mẽ nhưng cũng rất dịu dàng từ tốn , thể hiện lòng tự trọng cao
+ Cử chỉ : kiên quyết , bình tĩnh ( lượn 3 vòng quanh Ra ma ) tha thiết hi vọng người chồng tỉnh ngộ
+ Hành động : bước lên giàn thiêu : bình tĩnh , dứt khoát , dũng cảm
→ Chuyển thế bị động thành chủ động nhờ thần Lửa Anhi chứng giám , Shita bộc lộ 1 tính cách kiên cường , giàu nghị lực , dám bước qua mạng sống chính mình chấp nhận thử thách để bảo vệ phẩm tiết thủy chung của mình
III TỔNG KẾT :
1 Nội dung :
Ra mayana là một tác phẩm sử thi bất hủ , bài ca
về chiến công anh hùng và phẩm hạnh của mỗi thời đại
2 Nghệ thuật : + Miêu tả nội tâm nhân vật
+ Sự sắp xếp các tình tiết trong truyện hợp logics
Ghi nhớ : SGK
Trang 8
* Củng cố : Phẩm chất tốt đẹp của Shita và Ra ma
* Dặn dò : - Học bài và hoàn thành các bài tập trong SGK
- Soạn bài : “ Chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự “
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………