Một số phương pháp dạy học phép nhân, phép chia các số tự nhiên cho học sinh lớp 3

Việc rèn luyện các kỹ năng thực hànhphép nhân giúp cho học sinh nắm chắc một số tính chất cơ bản của các phép tínhviết, thứ tự thực hiện các phép tính trong các biểu thức có nhiều phép t

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Dạy học phép nhân, phép chia là một trong những mục tiêu của môn Toán

ởbậc tiểu học, là hình thành các kỹ năng thực hành tính toán Do đó, ngay từ lớp

2, học sinh đã được làm quen với bảng nhân với 2, 3, 4, 5 trong phạm vi 100.Sang lớp ba, học sinh học bảng nhân với 6, 7, 8, 9 và nhân chia ngoài bảng trongphạm vi 100.000 (với số có một chữ số) Việc rèn luyện các kỹ năng thực hànhphép nhân giúp cho học sinh nắm chắc một số tính chất cơ bản của các phép tínhviết, thứ tự thực hiện các phép tính trong các biểu thức có nhiều phép tính , mốiquan hệ giữa các phép tính (đặc biệt giữa phép cộng và phép nhân, phép nhân vàphép chia) Đồng thời dạy học phép nhân , phép chia tên tập hợp số tự nhiênnhằm củng cố các kiến thức có liên quan đến môn toán như đại lượng và các yếu

tố hình học, giải toán Ngoài ra rèn kỹ năng thực hành phép nhân, phép chia còngóp phần trọng yếu trong việc phát triển năng lực tư duy, năng lực thực hành,đặc biệt là khả năng phân tích, suy luận lôgíc và phẩm chất không thể thiếu đượccủa người lao động mới

Để dạy tốt nội dung phép nhân, phép chia các số tự nhiên: trước hết giáo viêncần nắm được bản chất Toán học của những kiến thức này Tuy nhiên, thực tế chothấy có không ít giáo viên Tiểu học không nắm vững bản chất Toán học của phépnhân, phép chia các số tự nhiên Như chúng ta đã biết: Có kiến thức toán học cơbản của chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học về kiến thức đối với giáo viên Cụthể, giáo viên Tiểu học phải: Hiểu đúng đắn các khái niệm, định nghĩa Toán học; cókhả năng chứng minh các quy tắc, công thức, tính chất Toán học được dạy ở Tiểuhọc dựa trên toán học hiện đại; có khả năng giải bài tập toán

ở Tiểu học tốt ( thể hiện ở khả năng phân tích tìm tòi lời giải, khả năng trình bày bài một cách logic, chặt chẽ và có khả năng khai thác bài toán sau khi giải)…

Do vậy cần giúp giáo viên Tiểu học nắm được bản chất toán học của phép nhân, phép chia các số tự nhiên

Với chương trình sách giáo khoa mới ở Tiểu học đang được đưa vào sửdụng trong toàn quốc Sách giáo khoa Toán ở Tiểu học có rất nhiều đổi mới vềcấu trúc nội dung, cách thể hiện nội dung nhằm đổi mới phương pháp dạy học.Rất nhiều giáo viên tiểu học vẫn chưa cập nhật vấn đề này, dẫn đến việc dạy họcToán ở Tiểu học nói chung, việc dạy nội dung phép nhân, phép chia các số tựnhiên nói riêng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu cơ bản của đổi mới phươngpháp dạy học ở Tiểu học

Do đó giáo viên cần nắm được cấu trúc nội dung của phép nhân, phép chiacác số tự nhiên trong chương trình Toán tiểu học, nội dung và cách thể hiện nội

dung phép nhân, phép chia các số tự nhiên Bên cạnh đó giáo viên cũng nắmđược phương pháp dạy học các nội dung này theo hướng đổi mới về phươngpháp dạy học Toán Điều này giúp cho việc dạy học phép nhân, phép chia các số

tự nhiên đạt chất lượng cao hơn

Từ những lý do thực tế trên, qua nghiên cứu quá trình dạy học môn toánlớp 3 ở bậc tiểu học Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy, kết hợp vớinhững hiểu biết đã có và những điều mới mẻ lĩnh hội được từ các bại giảng, từcác ban đồng nghiệp đồng thời để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư

phạm cho bản thân mình, tôi đã chọn đề tài:“ Một số phương pháp dạy học phép nhân, phép chia các số tự nhiên cho học sinh lớp 3”.

II: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI:

Mỗi môn học ở tiểu học góp phần vào phát triển những cơ sở ban đầu rấtquan trọng của nhân cách con người Việt Nam cùng các môn học khác, mônToán có vị trí quan trọng vì:

- Các kiến thức, kỹ năng của môn Toán ở Tiểu học có nhiều ứng dụngtrong đời sống, chúng rất cần thiết cho mọi người lao động, rất cần thiết để họctập các môn học khác ở Tiểu học và học tập tiếp môn Toán ở trung học

- Môn Toán giúp học sinh nhận biết được các mối quan hệ về số lượng vàhình dạng không gian của thế giới thực Nhờ đó mà học sinh có phương phápnhận thức một số mặt của thế giới xung quanh và biết cách hoạt động có hiệuquả trong đời sống

- Môn Toán góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suynghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề, nó góp phần pháttriển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo, nó đóng góp vàoviệc hình thành các phẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao động: cần

cù, cẩn thận, có ý chí vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nền nếp tácphong khoa học

Để giúp giáo viên Tiểu học hiểu rõ hơn cơ sở của việc lựa chọn và sắp sếpcác nội dung về phép nhân, phép chia các số tự nhiên, đồng thời giúp giáo viênbiết được định hướng của việc lựa chọn và tận dụng các phương pháp dạy họcđối với các nội dung phép nhân, phép chia các số tự nhiên tôi xin trình bày một

số vấn đề sau:

1 Sự cần thiết của dạy phép nhân, phép chia trong dạy học toán lớp 3:

- Dạy học các phép tính nhân, chia là một chủ đề quan trọng trong chương trình Toán lớp 3 và bậc Tiểu học

+ Đây là một trọng tâm lớn xuyên suốt trong chương trình Toán lớp 2, 3, 4, 5

+ Đây là những kỹ năng rất cần thiết để học lên các cấp học trên (không chỉtrong môn Toán) và để giải quyết những bài toán do thực tiễn cuộc sống đặt ra.+ Đây là một mảng rất khó, trìu tượng và rất hấp dẫn, nó ảnh hưởng lớnđến kết quả dạy Toán đại trà và việc bồi dưỡng phát triển năng lực tư duy sángtạo cho học sinh giỏi bậc Tiểu học.

+ Những kiến thức, kỹ năng về phép nhân là “cầu nối” giữa Toán học trongnhà trường và ứng dụng trong đời sống xã hội

+ Nhờ được rèn luyện các kỹ năng thực hành phép nhân mà học sinh giải toán nhanh hơn, tìm ra nhiều cách giải khác nhau của bài toán

+ Việc củng cố cho học sinh về tính chất của phép nhân, mối quan hệ giữacác phép tính giúp học sinh có khả năng tính nhanh rất tốt Thông thường muốntính nhanh ta phải thực hiện “trong óc” những phép biến đổi khác nhau để thựchiện phép tính về một dạng mới cho phép tránh được các tính toán cồng kềnhbằng bút, có thể thực hiện dễ dàng “trong óc” Có thể nói tính toán (trong đó cótính nhanh) là một môn thể thao về tư duy Không nên nghĩ rằng trong thời đạitin học ngày nay, các máy tính bỏ túi xuất hiện nhiều với giá rẻ, khi mà các máytính với tốc độ tính toán với hàng triệu phép tính trong một giây đã trở nên một

đồ dùng sinh hoạt bình thường trong gia đình thì việc tính nhanh, tính miệng,tính nhẩm không còn cần thiết nữa Bởi vì các phương tiện tính toán không thểtrợ lực hết cho ta trong mọi công việc hàng ngày Nếu sử dụng một cách thái quácác công cụ ấy sẽ làm cho bộ óc trở nên lười biếng và trì trệ

2 Đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học:

Học sinh tiểu học thường tri giác trên tổng thể Về sau, các hoạt động trigiác phát triển và được hướng dẫn bởi các hoạt động nhận thức khác nên chínhxác hơn

Chú ý không chủ định chiếm ưu thế ở học sinh tiểu học Sự chú ý của họcsinh tiểu học còn phân tán, dễ bị lôi cuốn vào các trực quan, gợi cảm, thườnghướng ra bên ngoài vào hành động, chưa có khả năng hướng vào bên trong, vào

tư duy Trí nhớ trực quan- hình tượng và trí nhớ máy móc phát triển hơn trí nhớlogic, hiện tượng hình ảnh cụ thể dễ nhớ hơn các câu chữ trừu tượng, khô khan.Trí tưởng tượng còn chịu tác động nhiều của hứng thú, kinh nghiệm sống, mẫuvật đã biết Học sinh tiểu học bước đầu có khả năng thực hiện việc phân tíchtổng hợp, trừu tượng hoá- khái quát hoá và những hình thức đơn giản của sự suyluận, phán đoán ở học sinh tiểu học, phân tích và tổng hợp phát triển khôngđồng đều, tổng hợp có khi không đúng hoặc không đầy đủ, dẫn đến khái quát saitrong hình thành khái niệm Khi giải toán, thường ảnh hưởng bởi một số từ

“thêm”, “bớt”, “nhiều gấp” tách chúng ra khỏi điều kiện chung để lựa chọnphép tính ứng với từ đó, do vậy dễ mắc sai lầm.

Các khái niệm toán học được hình thành qua trừu tượng hoá và khái quáthoá nhưng không thể chỉ dựa vào tri giác bởi khái niệm toán học còn là kết quảcủa các thao tác tư duy đặc thù Có hai dạng trừu tượng hoá: sự trừu tượng hoá

từ các đồ vật, hiện tượng cảm tính và sự trừu tượng hoá từ các hành động Khithực hiện trừu tượng hoá nhằm rút ra các dấu hiệu bản chất, chẳng hạn: thôngqua trừu tượng hoá từ các đồ vật (tập hợp cụ thể) loại bỏ đặc tính màu sắc, kíchthước hình thành lớp các tập hợp tương đương, sau đó chỉ quan tâm đến cáichung giữa lớp các tập hợp tương đương đó, đi đến khái niệm “số” trừu tượnghoá trên các hành động

Từ những đặc điểm trên của học sinh Tiểu học về quá trình nhận thức, khidạy học Tiểu học nói chung và dạy học Toán nói riêng, giáo viên cần:

- Quan tâm đến việc sử dụng đồ dùng trực quan khi dạy hình thành kiến thức cho trẻ Vì hình dạng, kiểu cách, màu sắc… của đồ dùng trực quan dễ gây

sự chú ý cho trẻ, giúp trẻ tri giác tốt, dễ nhớ và nhớ lâu

Tuy nhiên những đặc điểm trên của học sinh tiểu học cũng lưu ý giáo viênkhông nên quá lạm dụng đồ dùng trực quan Vì hình ảnh, màu sắc lòe loẹt của

nó dễ lôi cuốn học sinh làm các em quên nhiệm vụ học tập của mình Hơn nữa,

sử dụng trực quan quá nhiều sẽ không phát triển được trí tưởng tượng, khả năngliên tưởng khái quát của học sinh

- Tổ chức cho trẻ hoạt động Vì khi tham gia hoạt động trẻ có điều kiện trigiác bằng nhiều giác quan: mắt – nhìn, tai – nghe, miệng – nói, tay – thao tác…Đây là cơ sở để tưu duy và ghi nhớ kiến thức

- Giáo viên phải tạo cho học sinh tâm thế để ghi nhớ, hướng dẫn thủ thuật ghi nhớ, chỉ ra những điểm quan trọng, có ý nghĩa để học sinh ghi nhớ

- Việc trẻ ghi nhớ máy móc tốt là điều kiện để giáo viên dạy học sinh họcthuộc các bảng nhân, chia Đây là cơ sở để giáo viên tổ chức cho học sinh họcthuộc các bảng tính bằng cách đọc nhiều lần

III MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Tìm hiểu nội dung và phương pháp dạy học phép nhân, phép chia các số tựnhiên theo sách giáo khoa Toán lớp 3 Vận dụng phương pháp nghiên cứu để dạyhọc phép nhân, phép chia các số tự nhiên góp phần nâng cao chất lượng dạy vàhọc Toán Tiểu học nói chung và lớp 3 nói riêng

Nâng cao tay nghề của bản thân, tôi rất mong nhận được sự góp ý của cácbạn đồng nghiệp, các bậc lãnh đạo để đổi mới , nâng cao hiệu quả dạy học phépnhân, phép chia cho học sinh lớp 3

IV PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

1 Địa diểm nghiên cứu:

Tôi thực hiện nghiên cứu và làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm này tại

trường Tiểu học tôi đang công tác

2 Thời gian nghiên cứu:

Tôi nghiên cứu từ ngày 15 tháng 9 năm 2018 đến ngày 20 tháng 5 năm 2019

3 Đối tượng nghiên cứu:

- 35 học sinh lớp 3 - tôi chủ nhiệm

V CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Nghiên cứu lý luận:

Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, chuẩn kiến thức kĩ năng cơ bảnmôn Toán lớp 3, phương pháp giảng dạy thông qua sách giáo viên, tài liệu bồidưỡng phương pháp giảng dạy các môn học, Tạp chí giáo dục tiểu học hàngtháng, sách tham khảo về phương pháp dạy học…

2 Thu thập thông tin:

Bài tập sách giáo khoa, vở bài tập, trao đổi học tập kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp, tổ chuyên môn,

3 Khảo sát thực nghiệm:

Thông qua kết quả khảo sát, bài kiểm tra, bài làm của học sinh trong các tiết học

4 Phương pháp điều tra:

Tìm hiểu thực trạng việc dạy phép nhân, phép chia lớp 3 (năm học trước)

5 Phương pháp quan sát: Thông qua dự giờ.

B PHẦN NỘI DUNG

I THỰC TRẠNG:

Qua thực tế tìm hiểu tình hình dạy học phép nhân, phép chia cho học sinhlớp 3 ở trường tôi trong những năm trước tôi nắm được những thông tin sau:Quan điểm của giáo viên về cấu trúc nội dung chương trình để rèn luyện kĩnăng thực hiện phép nhân, chia các số tự nhiên cho học sinh là rất phù hợp Cácbài học về phép nhân, phép chia được sắp xếp liền mạch, bài nọ là cơ sở cho bàikia, phù hợp cho cả giáo viên và học sinh trong quá trình luyện tập

Nhiều giáo viên cho rằng: Nội dung rèn luyện kỹ năng thực hiện tính nhẩmphép nhân, chia trong bảng là rất quan trọng vì nó không chỉ giúp củng cố kiếnthức mới mà còn rất thuận lợi cho quá trình dạy nhân, chia ngoài bảng Thiếu kỹnăng nhân nhẩm tốt thì học sinh sẽ rất khó khăn trong việc học phép chia đặcbiệt là chia ngoài bảng (chia viết) Chính vì vậy họ cho rằng: nhiệm vụ cơ bản,trọng tâm của việc dạy phép nhân, chia ở lớp 3 là giúp học sinh có kỹ năng thựchiện tốt nhân, chia trong bảng Phép nhân, phép chia là dạng phép tính mới, khóđối với học sinh cho nên phải coi trọng công tác hình thành khái niệm phép tính,cách thực hiện phép tính

Tất cả những giáo viên được hỏi đều trao đổi với tôi đầy đủ về những lý

do, thắc mắc cũng như tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng thực hiệnphép nhân, phép chia

Trên cơ sở những nhận thức của giảo viên như trên, tìm hiểu về phươngpháp dạy học để rèn luyện kỹ năng thực hiện phép nhân, phép chia cho học sinh,tôi thấy một số ưu nhược điểm sau:

1 Ưu điểm:

1.1 Giáo viên.

Các giáo viên đều nhận thấy được tầm quan trọng của việc dạy học nộidung phép nhân, phép chia các số tự nhiên; nắm được chương trình, định hướng chung về phương pháp dạy học các nội dung này Vì vậy:

a) Giáo viên đã sử dụng phương pháp trực quan (nhất là trong giai đoạnđầu), giảng giải – minh hoạ, gợi mở – vấn đáp khi hình thành khái niệm phéptính; khi thành lập các bảng tính; hướng dẫn học sinh làm bài tập để định hướngcho học sinh làm bài

b) Giáo viên thường xuyên sử dụng phương pháp Thực hành luyện tập trongquá trình rèn luyện kỹ năng thực hiện phép nhân, phép chia các số tự nhiên cho họcsinh Điều này rất thuận lợi cho cả giáo viên và học sinh: giáo viên không phảigiảng nhiều, còn học sinh có điều kiện tự rèn luyện kỹ năng cho mình

c) Giáo viên bám sát và theo dõi từng bước thực hiện tính của học sinh, có

biện pháp sửa sai kịp thời

d) Một số giáo viên có những điều chỉnh, phân tích rất kỹ, mở ra các hướng

mới đối với bài tập rèn luyện kỹ năng tính đưa ra trong sách giáo khoa (chẳnghạn dạy qua các trò chơi) Trong quá trình giảng dạy giáo viên biết lựa chọn bài

tập hợp lý tuỳ theo đối tượng học sinh

1.2 Học sinh:

a) Do các bài học và bài tập về phép nhân, phép chia các số tự nhiên ở lớp

3 được trình bày một cách khoa học, chính xác; cấu trúc các bài tương đối giống

nhau nên nếu nghỉ học, nhờ vào việc đọc bài và làm bài tập, học sinh có thể tự

rèn luyện kỹ năng tính cho mình

b) Hết lớp 3 học sinh đã có những kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất về phép

nhân, phép chia; tự mình có thể đặt tính và tính nhân số có đến 5 chữ số với số

có 1 chữ số, chia số có đến 5 chữ số cho số có 1 chữ số

c) Học sinh biết vận dụng kỹ năng nhân, chia vào làm toán: tìm thành phần

chưa biết, tìm giá trị biểu thức, giải toán có lời văn…

d) Học sinh có kỹ năng tính nhanh, tính nhẩm các số tròn chục với số có

một chữ số

2 Nhược điểm:

Bên cạnh những ưu điểm kể trên, khi dạy học để rèn luyện kỹ năng nhân,

chia cho học sinh lớp 3, về phía giáo viên còn một số tồn tại như sau:

a) Một số giáo viên không nắm được bản chất Toán học của các nội dung

về phép nhân, phép chia các số tự nhiên nên còn máy móc trong giảng dạy các

nội dung này Giáo viên chưa chú ý phân tích và khai thác triệt để mục tiêu mỗi

bài tập rèn luyện kỹ năng tính cho học sinh

b) Việc dạy học theo định hướng đổi mới chưa được nhiều giáo viên chú

trọng: - Trong quá trình hình thành các phép toán nhân, chia ngay sau khi giảng

giải và hỏi - đáp, giáo viên thường rút ra công thức phép toán nhưng ít chú ý đến

việc cho học sinh nhắc lại hoặc tự rút ra kiến thức mới:

* Qua bài kiểm tra khảo sát đầu năm môn Toán tôi đã thống kê được bảng

số liệu như sau:

TSHS

tham gia

khảo sát

35

II: NỘI DUNG, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÉP NHÂN, PHÉP CHIA CÁC SỐ TỰ NHIÊN TRONG SÁCH GIÁO KHOA TOÁN LỚP 3.

- Học thuộc các bảng tính nhân 6, 7, 8, 9; bảng chia 6, 7, 8, 9

- Hoàn thiện bảng nhân, bảng chia

- Biết tính nhẩm trong phạm vi các bảng tính hoặc trong các trường hợp đơn giản, thường gặp về nhân, chia

- Biết thực hiện phép nhân số có 2, 3, 4, 5 chữ số với số có 1 chữ số; phép chia số có 2, 3, 4, 5 chữ số cho số có 1 chữ số (chia hết hoặc chia có dư)

- Biết tính giá trị các biểu thức số có đến hai dấu phép tính (có hoặc không

có dấu ngoặc)

- Biết tìm một thành phần chưa biết trong phép tính

- Dùng phép nhân nhân, chia vào giải toán

* Đồng thời thông qua việc dạy học phép nhân, phép chia ở lớp 3 giúp HS Phát triển khả năng tư duy: so sánh, lựa chọn, phân tích, tổng hợp, trìutượng hoá, khái quát hoá

Diễn đạt ngắn gọn, rõ ràng thông tin

- Tập phát hiện, tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức mới

- Chăm chỉ, cẩn thận, tự tin, hứng thú trong học tập và thực hành toán.Các biện pháp nhân, chia ngoài bảng được xây dựng trên cơ sở những kiếnthức và kỹ năng về: tính chất phân phối của phép nhân và chia đối với phép

cộng; các bảng nhân, chia; quan hệ giữa nhân và chia Do đó mỗi khi học mỗibiện pháp tính nên ôn lại các tính chất liên quan để xây dựng nó.

Yêu cầu cơ bản để dạy các phép nhân, phép chia ngoài bảng chủ yếu lànắm được thuật tính và thực hành tính thông thạo Vì vậy phương pháp chungđược sử dụng là giáo viên hướng dẫn và thực hiện trực tiếp trên ví dụ cụ thể Từ

đó khái quát thành các bước thực hiện

3 Phương pháp:

Qua việc tìm hiểu nội dung , phương pháp dạy học các nội dung về phépnhân, phép chia các số tự nhiên ở lớp 3, tôi thấy

Một số phương pháp dạy học truyền thống

Thường được vận dụng trong dạy học toán ở tiểu học là: Thuyết trình;Giảng giải minh hoạ; Gợi mở vấn đáp; Trực quan và Thực hành, luyện tập

Phương pháp thuyết trình là phương pháp dùng lời nói để trình bày tài liệutoán học cho học sinh

Phương pháp giảng giải minh hoạ là phương pháp dùng lời nói để giải thíchnội dung toán kết hợp với việc dùng các tài liệu trực quan để hỗ trợ cho việc giảithích này Tuy nhiên các phương pháp này có những mặt hạn chế như: học sinhphải tiếp thu kiến thức một cách thụ động, chưa phát huy được tính tích cực nhậnthức và không có điều kiện kiểm tra khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh

Phương pháp gợi mở vấn đáp là phương pháp dạy học không trực tiếp đưa

ra những kiến thức đã hoàn chỉnh mà hướng dẫn học sinh tư duy từng bước một

để các em tự tìm ra kiến thức mới phải học Nó tương đối thích hợp trong dạyhọc toán tiểu học làm cho không khí lớp học sôi nổi, sinh động; kích thích hứngthú học tập và lòng tự tin của học sinh; rèn luyện cho các em năng lực diễn đạt.Phương pháp trực quan trong dạy học toán ở tiểu học là phương pháp đặcbiệt quan trọng, phương pháp này đòi hỏi giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinhhoạt động trực tiếp trên các sự vật cụ thể, thông qua đó nắm được những kiếnthức và kỹ năng tương ứng

Phương pháp thực hành luyện tập là phương pháp giáo viên tổ chức chohọc sinh luyện tập các kiến thức kỹ năng thông qua các hoạt động thực hànhluyện tập Hoạt động thực hành luyện tập chiếm hơn 50% tổng thời lượng dạyhọc toán ở tiểu học, vì thế phương pháp này thường xuyên được sử dụng

Dạy học môn Toán ở Tiểu học nói chung, đặc biệt dạy học phép nhân nóiriêng, các biện pháp truyền thống như: trực quan , giảng giải, minh hoạ , luyệntập – thực hành, gợi mở – vấn đáp vân là những phương pháp mang lại hiệu quảcao nếu biết sử dụng đúng lúc đúng chỗ Sở dĩ vậy vì kiến thức môn Toán vốn lànhững tri thức hết sức trừu tượng, khó hiểu đối với học sinh Tư duy của trẻ tiểu

học đang ở giai đoạn đầu của sự phát triển, các em chỉ có thể nhận thức đượcnhững gì là cụ thể , gần gũi, lúc này dạy học nhất thiết phải mang tính trực quansinh động đồng thời phải kết hợp nhiều phương pháp khác vì:

* Phương pháp vấn đáp:

Vấn đáp tái hiện: Giáo viên đặt câu hỏi, học sinh nhớ lại kiến thức đã biết

và trả lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận Đây là biện pháp được dùng khicần đặt mối liên hệ giữa kiến thức đã học và kiến thức sắp học hoặc khi cầncủng cố kiến thức vừa mới học

* Giải thích – minh hoạ:

Nhằm mục đích làm sáng tỏ một đề bài nào đó Giáo viên lần lượt nêu ranhững câu hỏi kèm theo những ví dụ minh hoạ để học sinh dễ hiểu dễ nhớ.Phươngpháp này sẽ hiệu quả hơn khi có sự hỗ trợ của các phương tiện nghe nhìn

* Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề:

Phương pháp này tập dượt cho học sinh biết phát hiện, đặt ra giải quyếtnhững vấn đề gặp phải trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, gia đình và

đồ dùng (phương tiện) phù hợp với nội dung yêu cầu của các bài học, dễ làm, dễkiếm, phù hợp với điều kiện cụ thể ở địa phương, phù hợp với điều kiện kinh tế củagiáo viên và phụ huynh học sinh Tránh dùng các phương tiện quá máy móc Đồdùng (phương tiện) cần đảm bảo tính thẩm mỹ nhưng không quá cầu kỳ về hìnhthức, và không quá loè loẹt về màu sắc, gây phân tán sự chú ý của học sinh vàonhững dấu hiệu không bản chất

Hai là: Cần sử dụng đúng lúc, đúng mức độ phương tiện trực quan Khi cầntạo điểm tựa trực quan để hình thành kiến thức mới thì dùng các phương tiện,khi học sinh đã hình thành được kiến thức thì phải hạn chế bớt việc dùng các

phương tiện, thậm chí cấm sử dụng phương tiện trực quan, giúp học sinh tư duytrừu tượng.

Ba là: Các phương tiện trực quan phải tăng dần mức độ trừu tượng Mức độtrừu tượng của phương tiện phụ thuộc vào khả năng nhận thức của trẻ Đối vớitrẻ nhỏ(ở giai đoạn các lớp 1,2,3) thì các phương tiện mang tính cụ thể hơn Cáctác giả SGK môn Toán cũng đã thể hiện rõ yêu cầu này trong việc thể hiện nộidung các bài học và hướng dẫn giảng dạy

Bốn là: Không quá đề cao và tuyệt đối hoá phương pháp trực quan Phươngpháp trực quan có nhiều ưu điểm và có vai trò quan trọng trong dạy học toán ởtiểu học, tuy nhiên, nếu tuyệt đối hoá phương pháp trực quan, dùng quá mức cầnthiết sẽ gây phản tác dụng, làm cho học sinh lệ thuộc vào phương tiện trực quan,

tư duy máy móc, kém phát triển tư duy trừu tượng, vì vậy cần sử dụng linh hoạt,đúng mức phương pháp dạy học trực quan, trên cơ sở phối hợp hợp lý với cácphương pháp dạy học khác Một số bài nếu có sự hỗ trợ của phương pháp trựcquan sẽ tốt hơn, chẳng hạn bài “Bài toán giải bằng hai phép tính” SGK Toán 3

III MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÉP NHÂN, PHÉP

CHIA CÁC SỐ TỰ NHIÊN CHO HỌC SINH LỚP 3.

Từ tìm hiểu nội dung, phương pháp dạy học và những ưu nhược điểm trêntôi rút ra một số biện pháp dạy học cụ thể khi dạy phép nhân, phép chia các số tựnhiên cho học sinh lớp 3 như sau:

Để giúp các em nắm vững kiến thức về phép nhân, phép chia và có được kỹnăng, kỹ xảo, cách duy nhất là sau mỗi bài học , chúng ta phải cho học sinh thứchành luyện tập thương xuyên và liên tục

Trong dạy học tiểu học quan điểm “thống trị” là quan điểm tâm lý học,nhưng trong dạy học toán cần thấy vai trò chủ đạo của quan điểm logic và toánhọc, coi logic học hình thức là cơ sở quan trọng của nó Thực tế, quan tâm đếnđặc điểm lứa tuổi chính là tăng cường sức mạnh của logic trong quá trình nhậnthức ở học sinh tiểu học

Không thể dạy học toán mà không nắm vững đặc thù của toán học nóichung, không nắm vững những kiến thức toán học cơ bản, cần thiết liên quanđến các kiến thức cần dạy

Tuy nhiên đổi mới phương pháp dạy học Toán đòi hỏi giáo viên cần kếthừa, phát triển các phương pháp dạy học truyền thống đồng thời mạnh dạn vậndụng các xu hướng dạy học hiện đại Sau đây tôi được xin giới thiệu một số biệnpháp tôi đã và đang vân dụng vào dạy học ở lớp tôi đang chủ nhiệm