Một số biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng đọc trong phân môn tập đọc tiếng việt ở lớp 5c

Việc dạy Tập đọc sẽ giúp cho các em hiểu biết hơn, bồi dưỡng các em có lòng yêu cái thiện, cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lôgíc cũng như biết tư duy hình ảnh.Có kĩ năng đ

A/ ĐẶT VẤN ĐỀ I/ Lí do chọn đề tài

Những khái niệm của đời sống, những thành tựu văn hoá, khoa học, tư

tưởng tình cảm của các thế hệ phần lớn được ghi lại bằng chữ viết Biết đọc con người không chỉ được thức tỉnh nhận thức mà còn rung động tình cảm, nảy nở những ước mơ tốt đẹp, khơi dậy năng lực hành động sức mạnh sáng tạo cũng như được bồi dưỡng tâm hồn Không biết đọc con người sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ, không thể hình thành được nhân cách toàn diện Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng

vì nó giúp ta sử dụng nguồn thông tin trên

Vì những lẻ trên, phân môn Tập đọc trong trường tiểu học có tầm quan trọng rất lớn Học tập đọc là một đòi hỏi đầu tiên đối với học sinh đi học Đầu tiên học sinh phải học đọc (Tập đọc), sau đó học sinh đọc để học Tập đọc là công cụ để học sinh học tập các môn học khác Nó tạo ra hứng thú và động cơ học tập Nó tạo điều kiện cho học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời Việc dạy Tập đọc sẽ giúp cho các em hiểu biết hơn, bồi dưỡng các em có lòng yêu cái thiện, cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lôgíc cũng như biết tư duy hình ảnh.Có kĩ năng đọc tốt giúp học sinh học tốt môn Tập đọc , thông hiểu các văn bản, và học tốt các môn khác, tiếp thu tốt nhiều tri thức hay Mà trong thực tế, qua nhiều năm là giáo viên trực tiếp giảng dạy ở bậc tiểu học, tôi thấy kĩ năng đọc của học sinh vẫn còn hạn chế Có nhiều em đọc yếu Thậm chí học sinh lớp 5 còn đánh vần Đọc chưa thể hiện được giọng điệu theo nội dung bài, theo thể loại văn tả, kể chuyện, kịch, lời đối thoại

Với những lí do trên, thôi thúc tôi tìm kiếm một số biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc Tiếng Việt của học sinh lớp 5C trường Tiểu học Thanh An- huyện Dầu Tiếng- tỉnh Bình Dương

II/ Đối tượng, phạm vi, phương pháp, tài liệu nghiên cứu

1/ Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 5C trường Tiểu học Thanh An- huyện Dầu Tiếng- tỉnh Bình Dương

2/ Phạm vi nghiên cứu

Một số biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc Tiếng Việt ở lớp 5C

3/Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp quan sát

Phương pháp điều tra

4/ Tài liệu nghiên cứu

- Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học ( Lê Phương Nga – Đặng Phương Nga)

- Dạy học Tập đọc ở Tiểu học của Bộ giáo dục

- Dạy học tập đọc ở cấp I của Bộ giáo dục

- Dạy đọc và học đọc của Bộ giáo dục

- Sách Tiếng Việt lớp 5 tập 1 và 2 ( sách giáo khoa )

- Sách Tiếng Việt lớp 5 tập 1 và 2 ( Sách giáo viên )

B/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Kĩ năng đọc là một kĩ năng phức tạp, đòi hỏi phải có quá trình luyện tập lâu dài Nếu người giáo viên chỉ chú ý tới truyền thụ tri thức cho học sinh mà không chú ý tới việc và hình thành kĩ năng, kĩ xảo cho học sinh như thế nào thì quá trình dạy học sẽ không mang lại kết quả cao “ Chữ thầy trả lại cho thầy” Khi học sinh không tiếp thu được tri thức khoa học, ắt sẽ không hình thành được kĩ năng , kĩ xảo Từ đó không thể có hành động đúng đắn, đáp ứng yêu cầu thực tế khi sảy ra những tình huống mà không biết xử lí.Việc nhận thức về thế giới xung quanh rất khó khăn, cảm nhận về cuộc sống và kĩ năng giao tiếp sẽ bị hạn chế Trong giờ Tập đọc để các em có kĩ năng đọc tốt thì cần kết hợp nhiều biện pháp giảng dạy để kích thích tinh thần học tập của các em

I/ Cơ sở lí luận

1/ Kĩ năng

Là kĩ năng vận dụng kiến thức ( khái niệm, cách thức, phương pháp…) để giải quyết một vấn đề mới

2/ Khái niệm đọc

Năng lực hoạt động ngôn ngữ được thể hiện trong 4 dạng hoạt động ,tương ứng với chúng là 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết Trong đó , đọc là một dạng hoạt đông ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng thức chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó( ứng nới hình thức đọc thành tiếng) , là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh( ứng với đọc thầm)

3/ Khái niệm kĩ năng đọc

Kĩ năng đọc là khả năng vận dụng những tri thức và hiểu biết đã có vào trong hoạt động đọc Tiếng Việt Kĩ năng này thể hiện ở hai mặt:

+ Kĩ thuật đọc gồm:

 Tốc độ đọc

 Ngữ điệu đọc

 Kĩ năng đọc đúng + Khả năng thông hiểu:

 Kĩ năng nhận dạng chi tiết trong bài đọc

 Kĩ năng hiểu nội dung bài đọc

 Kĩ năng ứng dụng bài đọc

Kĩ năng sáng tạo bài đọc

Kĩ năng đọc là một kĩ năng phức tạp, đòi hỏi một quá trình luyện tập lâu dài Việc hình thành kĩ năng đọc được chia làm 3 giai đoạn:

 Phân tích

 Tổng hợp ( còn gọi là giai đoạn phát sinh, hình thành một cấu trúc chỉnh thể của hành động )

 Giai đoạn tự động hoá

4/ Các hình thức luyện đọc

a/ Luyện đọc thành tiếng

Là quá trình chuyển dạng hình thức chữ viết sang lời nói có âm thanh và

thông hiểu nó

b/ Luyện đọc thầm

Là quá trình chuyển từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có

âm thanh

c/ Luyện đọc hiểu

Là quá trình đọc và thông hiểu văn bản ( Hiểu được những điều mình đọc ).

Quá trình đọc hiểu: Đi từ nhận diện ngôn ngữ đến thông hiểu văn bản Cuối cùng cao nhất của quá trình này là sự hồi đáp, vận dụng, nhận xét, đánh giá

d/ Luyện đọc đúng

Là sự tái hiện mặt âm thanh của bài học một cách chính xác không có lỗi Đọc đúng là không đọc thừa; không sót tiếng ,từ Đọc đúng phải thể hiện đúng ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm Không đọc theo cách phát âm địa phương lệch chuẩn

e/ Luyện đọc nhanh

Đọc nhanh còn gọi là đọc lưu loát, trôi chảy, không đọc ê a , ngắt ngứ Khi đọc cho người khác nghe thì người đọc phải xác định tốc độ nhanh nhưng phải để cho người nghe hiểu kịp thời Vì vậy đọc nhanh không phải là đọc liến thoắng

g/ Luyện đọc diễn cảm

Đó là việc đọc thể hiện ở kĩ năng làm chủ ngữ điệu, chỗ ngừng giọng, cường điệu giọng …để biểu đạt đúng ý nghĩ và và tình cảm mà tác giả đã gủi gắm trong bài đọc, đồng thời biểu hiện được sự thông hiểu, cảm thụ của người đọc đối với tác phẩm Đọc diễn cảm thể hiện năng lực đọc ở trình độ cao và chỉ thực hiện được trên cơ sở đọc đúng và đọc lưu loát

II/ Cơ sở thực tiễn

1/ Thuận lợi

- Giáo viên nhiệt tình trong công tác, có vốn từ ngữ nhất định về Tiếng Việt.

- Trong những tiết thao giảng, dự giờ luôn có sự nhận xét, góp ý , rút kinh

nghiệm của tổ, hội đồng

- Nội dung và kênh hình trong sách giáo khoa phù hợp với lứa tuổi tiểu học

- Một số học sinh ngoan, có sự chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên.

- Học sinh có vốn từ ngữ về Tiếng Việt nhất định.

2/ Khó khăn:

- Học sinh ngắt nghỉ lung tung khi đọc bài.

- Học sinh phát âm lệch chuẩn nhiều

- Học sinh chưa biết thể hiện diễn cảm văn bản khi chưa có sự hướng dẫn

của giáo viên

III/ Thực trạng

Qua quá trình trực tiếp giảng dạy các em, tôi nhận thấy:

- Đa số học sinh lớp 5C chưa đọc tốt

- Do ảnh hưởng của tiếng địa phương nên học sinh lớp 5C khi đọc thường

sai những lỗi đặc trưng như:

+ Sai phụ âm

+ Sai chính âm

+ Sai âm cuối

+ Phát âm lẫn lộn thanh ngã với thanh hỏi

- Một số em chưa đọc đúng ngữ điệu.

- Chưa biết cách cầm sách , cách làm chủ tia mắt

- Nhiều học sinh còn xem nhẹ môn Tập đọc nên không có sự chuẩn bị bài,

còn có em đọc vừa đọc vừa đánh vần, nên ngắt nghỉ lung tung không có sự trôi chảy

- Các em chưa đọc diễn cảm được văn bản.

- Tiết học Tập đọc không gây sự hứng thú cho các em.

Trước những thực trạng và yêu cầu thực tiễn của môn học, khiến tôi luôn tham khảo tìm tòi và rút ra một số biện pháp trong quá trình giảng dạy đặc biệt là

kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc Tiếng Việt ở lớp 5 Với kinh nghiệm mà tôi tìm tòi đã kích thích hứng thú tư duy để các em chủ động trong tiết học Tập đọc Qua đó các em càng yêu thích và có những biểu hiện tích cực và tự giác trong giờ Tập đọc trên lớp và cả ở nhà, giúp các em có kĩ năng đọc tốt hơn

IV/ Các biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc Tiếng Việt

1/ Biện pháp 1

Trong mỗi tiết Tập đọc tôi thường xuyên chủ động nhắc chở các em hiểu được tầm quan trọng, vai trò của nó

- Ví dụ: Tôi phân tích , giảng giải để các em biết nếu đọc tốt và có kĩ năng đọc tốt thì mức độ hiểu tác phẩm hay một văn bản khoa học sẽ sâu sắc hơn Từ đó mức độ cảm thụ cái hay , cái đẹp trong cuộc sống nâng cao hơn, có cái nhìn nhận

về cuộc sống sẽ đẹp hơn, kĩ năng giao tiếp tốt hơn và chất lượng học tập được nâng cao

2/Biện pháp 2

Để tránh việc bỏ tiếng , thêm tiếng , lạc dòng khi đọc tôi thường luyện cho các em cách ngồi đọc ngay ngắn, khoảng cách từ mắt đến sách trong khoảng 30 -35 cm, cổ và đầu thẳng Khi đứng đọc thì tư thế phải ngay ngắn , thoải mái , sách phải được mở rộng và cầm bằng hai tay, khi được gọi đọc phải bình tĩnh, tự tin , không hấp tấp đọc ngay

3/ Biện pháp 3

Đọc đúng là tiền đề của đọc nhanh, nếu hiểu điều mình đang đọc thì sẽ tác động tích cực đến việc đọc nhanh Vì thế, trong mỗi tiết dạy , ở phần luyện đọc của phân môn Tập đọc tôi để các em tự tìm từ ngữ khó ( cả lớp tìm và ghi ra thẻ từ) , sau đó giáo viên chọn những thẻ từ có những từ ngữ mà lớp thường hay phát âm sai Bên cạnh đó , tôi còn căn cứ vào văn bản và tình hình của lớp sẽ chọn thêm những từ ngữ lớp thường xuyên phát âm sai mà các em chưa phát hiện để luyện đọc Ngụ ý là để các em thể hiện chính xác âm vị Tiếng Việt, không đọc theo cách phát âm lệch chuẩn

Ví dụ:

- Đọc đúng phụ âm : “rung rinh”không đọc lệch chuẩn thành “gung ginh”.

“trong trẻo” không đọc lệch chuẩn thành “ chong chẻo”…

- Đọc đúng chính âm: “Bươm bướm” Không đọc lệch chuẩn thành “bơm

bớm” ; “xoài” không đọc lệch chuẩn thành “xài”…

- Đọc đúng âm cuối: “ngạt mũi” không đọc lệch chuẩn thành “ngạc

mũi”…

- Không phát âm lẫn lộn thanh hỏi với thanh ngã: “Vẽ tranh ” không đọc là

“vẻ tranh”…

Với biện pháp này lớp tôi có sự tiến bộ rõ rệt không những ở phần đọc , mà còn giúp các em sử dụng đúng từ ngữ khi giao tiếp, và học tốt các môn khác Ngoài ra phân môn Chính tả các em còn viết tốt hơn

4/ Biện pháp 4

Đọc nhanh chỉ thực sự có ích khi nó không tách rời việc hiểu rõ điều được đọc Khi đọc cho người khác nghe thì phải thì người đọc phải xác định tốc độ nhanh nhưng để cho người nghe hiểu kịp thời.Vì vậy đọc nhanh không phải là đọc liến thắng , nên tôi thường hướng dẫn các em làm chủ tốc độ không theo các văn bản đã có sẵn trong sách giáo khoa Tôi thường chuẩn bị trước tốc độ đọc của từng văn bản để hướng dẫn cho học sinh đọc bằng cách tách ra thành từng cụm

từ một cách thích hợp để các em đọc dễ dàng và hiểu văn bản một cách sâu sắc hơn

Ví dụ:

Bài: HÀNH TRÌNH CỦA BẦY ONG

( Sách Tiếng Việt lớp 5 Tập I, trang 117 )

Với đôi cánh /đẫm nắng trời Bầy ong bay / đến trọn đời tìm hoa

Không gian /là nẻo đường xa Thời gian vô tận / mở ra sắc màu

Tìm nơi thăm thẳm/ rừng sâu Bập bùng hoa chuối,/ trắng màu hoa ban

Tìm nơi bờ biển /sóng tràn Hàng cây chắn bão, /dịu dàng mùa hoa

Tìm nơi quần đảo /khơi xa

Có loài hoa nở /như là không tên…

Bầy ong rong ruổi/ trăm miền

Rù rì đôi cánh /nối liền mùa hoa

Nối rừng hoang /với biển xa Đất nơi đâu /cũng tìm ra ngọt ngào

( Nếu hoa có ở trời cao Thì bầy ong /cũng mang vào mật thơm)

Chắt trong vị ngọt /mùi hương

Lặng thầm thay/ những con đường ong bay.

Trải qua mưa nắng vơi đầy Men trời đất/ đủ làm say đất trời

Bầy ong giữ hộ cho người Những mùa hoa / đã tàn phai tháng ngày

Nguyễn Đức Mậu

Chia cụm từ như thế các em đọc dễ dàng hơn, người nghe cũng hiểu được những gì các em đọc Bản thân các em làm chủ được tốc độ, hiểu điều mình đang đọc, từ đó kĩ năng đọc của các em được nâng cao

5/ Biện pháp 5

Để có kĩ năng đọc tốt , thì việc luyện đọc diễn cảm không kém phần quan trọng , vì nó thể hiện năng lực đọc ở trình độ cao , và chỉ thực hiện được trên cơ sở đọc đúng và đọc lưu loát , phải hiểu thấu đáo văn bản Chính vì thế ở phần này tôi luôn để học sinh phát huy tính tích cực , sáng tạo bằng cách tổ chức , để các em thảo luận với nhau, tìm ra giọng đọc của văn bản và phát biểu trước lớp Cả lớp thống nhất giọng đọc, tuỳ theo thể loại của từng văn bản , để biểu đạt đúng ý nghĩ

và tình cảm mà tác giả gửi gắm trong văn bản, đồng thời biểu hiện sự thông hiểu, cảm thụ đối với tác phẩm Giáo viên là người nhận xét , đúc kết cuối cùng và đọc mẫu để học sinh có cơ sở đọc theo

Ví dụ:

Bài : LÒNG DÂN

( Tiếng Việt 5 tập 1 trang 24) Nhân vật: Dì Năm- 29 tuổi

An -12 tuổi, con trai dì Năm Chú cán bộ

Lính Cai

Cảnh trí: Một ngôi nhà nông thôn Nam Bộ Cửa nhà quay vào phía trong sân

khấu Bên trái kê một cái bàn, hai cái ghế Bên phải là một chõng tre, trên có mâm cơm.

Thời gian: Buổi trưa.

Má con Dì năm đang ăn cơm thì một chú cán vộ bị địch rượt bắt chạy vô.Dì Năm chỉ kịp đưa chú một chiếc áo để thay, rồi bảo chú ngồi xuống chõng vờ ăn cơm Vừa lúc ấy, một tên cai và một tên lính chạy tới.

Cai: - Anh chị kia!

Dì Năm: - Dạ, cậu kêu chi?

Cai : -Có thấy một người mới chạy vô đây không?

Dì năm: -Dạ, hổng thấy

Cán bộ: -Lâu mau rồi cậu?

Cai: -Mới tức thời đây

Cai: - Thiệt không thấy chớ?Rõ ràng nó quẹo vô đây( vẻ bực dọc) Anh nầy

là…

Dì năm: -Chồng tui.Thằng nầy là con

Cai : -( Xẵng giọng) Chồng chị à?

Dì Năm: -Dạ, chồng tui

Cai: -Để coi.( quay sang lính) Trói nó lại cho tao( Chỉ Dì năm) Cứ trói đi.

Tao ra lịnh mà( lính trói Dì Năm lại).

An: -( Ôm Dì năm ,khóc oà) má ơi má!

Cán bộ: - ( Buông đũa đứng dậy) Vợ tôi…

Lính: - Ngồi xuống!( Chĩa súng vào chú cán bộ) Rục rịch tao bắn.

Dì Năm: -Trời ơi!Tui có tội tình chi?

Cai: -(Dỗ dành)Nếu chị nói thiệt, tôi thưởng.Bằng chị nhận anh này là

chồng, tôi bắn chị tức thời, đốt luôn cái nhà này nữa

Dì năm: -Mấy cậu …để tui…

Cai: -Có thế chớ! Nào, nói lẹ đi!

Dì Năm: -(Nghẹn ngào) An…( An “ dạ”).Mầy qua bà Mười…dắt con heo

về…, đội luôn năm giạ lúa.Rồi…cha con ráng đùm bọc lấy nhau

( Còn nữa)

Theo Nguyễn Văn Xe

+ Với vở kịch trên các em phải biết ngắt giọng đúng để phân biệt được tên nhân vật và lời nhân vật Đọc đúng các câu hỏi, câu kể, câu cầu khiến, câu cảm trong vở kịch Giọng đọc phải phù hợp với tính cách từng nhân vật, tình huống của vở kịch

để người nghe biết được sự dũng cảm, mưu trí trong cuộc đấu trí để lừa giặc ,cứu cán bộ cách mạng

* Cai và lính giọng hống hách, xấc xược

* Dì Năm và chú cán bộ: đoạn đầu: giọng tự nhiên, đọcn sau: giọng Dì Năm nhỏ, nỉ non rất khéo khi giả vờ than vãn, nghẹn ngào, nói lời trối trăng với con khi

bị doạ bắn chết

* An: Giọng rất tự nhiên như một đứa trẻ đang khóc

* Chú ý cách đọc phân biệt nhân vật và lời nhân vật:

Cai : -( Xẵng giọng) /Chồng chị à?

Dì Năm: -Dạ, chồng tui

Cai: -Để coi.( quay sang lính) /Trói nó lại cho tao( Chỉ Dì năm) Cứ

trói đi Tao ra lịnh mà/ ( lính trói Dì Năm lại).

Với cách dạy này, đến giờ tập đọc tôi thấy lớp học sinh động hẳn lên, giờ học thoải mái, giảm được sự gò ép Căng thẳng.các em được tự do nói lên ý kiến của riêng mình, tranh luận về cách thể hiện giọng đọc của từng nhân vật nên rất thích.Thật bất ngờ kết quả giọng đọc các em đưa ra không những phù hợp với nhân vật mà con sáng tạo trong cách thể hiện nhưng vẫn giữ được nội dung chính của tác phẩm.Vì thế, kĩ năng đọc của lớp tôi, ngày càng nâng cao

6/ Biện pháp 6

Do đặc điểm của học sinh tiểu học là các em dễ nhớ nhưng cũng mau quên

và khả năng ghi nhớ của các em còn chậm Nếu chỉ rèn trong giờ Tập đọc thì chất