Thực trạng quản lý chi tiêu công ở Việt Nam - Nhìn tự vụ PMU18, VINASHIN

Đề tài: THỰC TRẠNG QUảN LÝ CHI TIÊU CÔNG Ở VIỆT NAM – NHÌN TỪ VỤ PMU18, VINASHIN,….GVHD: Thầy Đặng Văn CườngSinh viên thực hiện:-Trương Thị BéTC11 -Nguyễn Thanh HồTC11-Phan Phước Nghĩa TC11-Huỳnh Xuân Quốc TC11-Huỳnh Ngọc Thảo TC11-Lê Thạch Thảo TC11-Nguyễn Việt Chính TrựcTC11 TP.Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 9 năm 2010MỤC LỤCA. Những vấn đề chung về quản lý chi tiêu công ở Việt Nam2I.Khái quát về tình hình chi tiêu công ở Việt Nam trong thời gian qua21.Đặc tính chung của chi tiêu công ở Việt Nam2 2. Những khó khăn để ngân sách nhà nước đạt được trạng thái cân bằng3 3. Một số giải pháp nhằm hướng đến sự cân bằng ngân sách trong dài hạn ở Việt Nam3 3.1 Trên phương diện chi ngân sách nhà nước4 3.2 Trên phương diện thu ngân sách nhà nước4 II.Thực trạng quản lý chi tiêu công ở Việt Nam hiện nay5 1.Quản lí chi tiêu công ở việt nam kém năng động:5 2.Kém hiệu quả trong phân bổ5 3.Tính kém hiệu quả hoạt động6 4.Thiếu mối liên kết chặt chẽ 6 5.Về phương thức cấp phát các khoản chi tiêu công 6 6.Có nhiều khiếm khuyết trong hệ thống thông tin quản lý chi tiêu công 7 III.Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu công của Việt nam trong thời gian tới 7 1.Xác định mục tiêu chiến lược quản lý chi tiêu công7 2.Quan điểm xây dựng chiến lược quản lý chi tiêu công8 3. Các nội dung đổi mới quản lý chi tiêu công9 B. Một số dẫn chứng về tính kém hiệu quả trong quản lý chi tiêu công ở Việt Nam10 I. Vụ PMU1810 1.Khái quát chung về vụ việc10 2. Nguyên nhân11 3. Hậu quả12 4. Bài học kinh nghiệm12 II. Vụ VINASHIN131.Khái quát vụ việc132.Nguyên nhân143.Hậu quả164.Biện pháp175.Bài học kinh nghiệm18Thuc trang quan ly chi tieu cong o Viet Nam - Nhin tu vu PMU18, VINASHIN

Trường ĐH kinh tế TP.Hồ Chí Minh Khoa tài chính doanh nghiệp



Môn học: Tài chính công

Đề tài: THỰC TRẠNG QUảN LÝ CHI TIÊU CÔNG Ở VIỆT NAM – NHÌN TỪ VỤ

PMU18, VINASHIN,….

GVHD: Thầy Đặng Văn Cường

Sinh viên thực hiện:

MỤC LỤC

A Những vấn đề chung về quản lý chi tiêu công ở Việt Nam 2

I.Khái quát về tình hình chi tiêu công ở Việt Nam trong thời gian qua 2

1.Đặc tính chung của chi tiêu công ở Việt Nam 2

2 Những khó khăn để ngân sách nhà nước đạt được trạng thái cân bằng 3

3 Một số giải pháp nhằm hướng đến sự cân bằng ngân sách trong dài hạn ở Việt Nam 3

3.1 Trên phương diện chi ngân sách nhà nước 4

3.2 Trên phương diện thu ngân sách nhà nước 4

II.Thực trạng quản lý chi tiêu công ở Việt Nam hiện nay 5

1.Quản lí chi tiêu công ở việt nam kém năng động: 5

2.Kém hiệu quả trong phân bổ 5

3.Tính kém hiệu quả hoạt động 6

4.Thiếu mối liên kết chặt chẽ 6

5.Về phương thức cấp phát các khoản chi tiêu công 6

6.Có nhiều khiếm khuyết trong hệ thống thông tin quản lý chi tiêu công 7

III.Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu công của Việt nam trong thời gian tới 7

1.Xác định mục tiêu chiến lược quản lý chi tiêu công 7

2.Quan điểm xây dựng chiến lược quản lý chi tiêu công 8

3 Các nội dung đổi mới quản lý chi tiêu công 9

B Một số dẫn chứng về tính kém hiệu quả trong quản lý chi tiêu công ở Việt Nam 10

I Vụ PMU18 10

1.Khái quát chung về vụ việc 10

2 Nguyên nhân 11

3 Hậu quả 12

4 Bài học kinh nghiệm 12

II Vụ VINASHIN 13

1 Khái quát vụ việc 13

2 Nguyên nhân 14

3 Hậu quả 16

4 Biện pháp 17

5 Bài học kinh nghiệm 18

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI TIÊU CÔNG Ở VIỆT NAM – NHÌN TỪ VỤ PMU18

VÀ VINASHIN,…

A Những vấn đề chung về quản lý chi tiêu công ở Việt Nam:

I Khái quát về tình hình chi tiêu công ở Việt Nam trong thời gian qua:

Chi tiêu công là một phạm trù tài chính gắn liền với chức năng quản lý của Nhà nước và có liên quan đến nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội Hiệu quả quản lý chi tiêu công được đặt ra trong bối cảnh là nguồn lực tài chính của mỗi quốc gia có sự giới hạn nhất định nhưng làm thế nào để thỏa mãn tốt những nhu cầu cần thiết nhằm đạt các mục tiêu quản lý kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước

Dù còn tồn tại sự khác biệt về thể chế chính trị ở các quốc gia trên thế giới, trong thực tế luôn có hai lĩnh vực mà chi tiêu công hướng đến Việt Nam không phải là ngoại lệ

1 Đặc tính chung của chi tiêu công ở Việt Nam

Khu vực thứ nhất là chi tiêu công phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế Những khoản chi chúng ta vẫn thường gọi là chi phát triển kinh tế Chúng bao gồm nhiều khoản mục khác nhau và tất cả chúng đều

có liên quan trực tiếp đến việc thiết lập một nền tảng tốt hơn cho phát triển kinh tế Loại chi tiêu công này được mong đợi là góp phần nâng cao sản lượng của nền kinh tế Các khoản chi tiêu này được biết đến như

là các khoản chi cho đầu tư và phát triển Một số những khoản chi tiêu này là chi tiêu cho nông lâm nghiệp và phát triển nông thôn, giao thông vận tải và thông tin, thương mại và công nghiệp, năng lượng,

và một số khoản chi khác

Bảng 1 : Tổng hợp chi tiêu công của Việt Nam

Năm GDP (tỉ đồng) Tổng chi

tiêu ( TCT)(tỉ đồng)

Tổng chi tiêu trên GDP %

Chi đầu tư phát triển trên TCT %

Chi sự nghiệp kinh

tế trên TCT

%

Chi giáo dục trên TCT %

Chi y tế trên TCT %

Chi quản lý hành chínhtrên TCT%

2006 974.266 308.058 31,62 28,68 4,61 12,12 3,74 6,61

2009 1.658.389 - - - - - -

-Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam

Bên cạnh các khoản chi vào đầu tư và phát triển, còn có một số khoản chi tiêu biểu là chi cho giáo dục, sức khỏe, những dịch vụ công như luật lệ và trật tự xã hội, trợ cấp và nhiều khoản chi khác

Vì Việt Nam vẫn là quốc gia đang phát triển, vì vậy Chính phủ vẫn đang xem những khoản chi tiêu dùng là ưu tiên nhằm đáp ứng những nhu cầu cần thiết và cấp bách của người dân trong quá trình phát triển nền kinh tế

Theo bảng số liệu 1 ta thấy ngân sách chi cho đầu tư phát triển chiếm tỉ trọng cao so với tổng chi tiêu, nhằm xây dựng cơ sở vững chắc cho nền kinh tế

2 Những khó khăn để ngân sách nhà nước đạt được trạng thái cân bằng

Về mặt nguyên tắc, tình trạng ngân sách của một quốc gia được xác định là sự chênh lệch (hay hiệu số)giữa số thu và chi ngân sách nhà nước Nếu tổng thu lớn hơn, hoặc ngay cả bằng tổng chi, ngân sách của quốc gia được xem là trong tình trạng tốt Nếu điều ngược lại xảy ra, chính phủ đang đối diện với một bàitoán khó – ngân sách nhà nước đang trong tình trạng thâm hụt Với mục đích cân bằng ngân sách, chính phủ các nước có thể thực hiện nhiều cách khác nhau Chẳng hạn như phát hành tiền cũng là một cách để

bù đắp thâm hụt Cách khác để hạn chế thâm hụt là đi vay, có thể vay trong nước hoặc vay nước ngoài Điều quan trọng mỗi chúng ta cần lưu ý đó là dù bằng cách nào để hạn chế thâm hụt ngân sách đi nữa, tài trợ cho chi tiêu trong hiện tại đều được xem là nguyên nhân làm giảm đi nguồn lực trong xã hội đáng

lý ra phải được sử dụng trong tương lai Theo số liệu đính kèm, thật hiển nhiên để nhận ra rằng ngân sách của Việt Nam luôn trong tình trạng thâm hụt Thực tế này là một rào cản nhất định đối với Chính phủ trong công tác điều hành và quản lý nền kinh tế

Bảng 2 : So sánh thu chi ngân sách nhà nước của Việt Nam từ 2000 đến 2009 ( tỉ đồng)

Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam.

3 Một số giải pháp nhằm hướng đến sự cân bằng ngân sách trong dài hạn ở Việt Nam

Từ những số liệu của các Bảng 1 và 2 , trên phương diện tổng thu và tổng chi ngân sách nhà nước, chúng ta thấy rằng: Việt Nam thường xuyên trong tình trạng thâm hụt ngân sách liên tục trong giai đoạn 2000-2008 Do vậy, giải pháp đưa ra nên được nhìn nhận trên tầm rộng

3.1 Trên phương diện chi ngân sách nhà nước

Với các quốc gia, việc gia tăng chi ngân sách nhà nước qua các năm là điều không thể tránh khỏi và trên một số phương diện, điều này chấp nhận được Tuy nhiên, điều cần nhìn nhận là chi tiêu công phải được kiểm soát và quản lý chặt chẽ để tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Trong hoàn cảnh của Việt Nam, với những kỳ vọng về sự phát triển kinh tế trong tương lai là có cơ sở, chắc chắn sẽ có sự gia tăng trong tổng chi tiêu ngân sách nhà nước trong tương lai

Trong thực tế, khi có những giới hạn nhất định trong các quyết định chi tiêu, Chính phủ sẽ gặp khó khăn trong việc hoàn thành nhiệm vụ quản lý nền kinh tế Tuy nhiên, khi khả năng thu thuế từ nền kinh tếcòn nhiều giới hạn, sẽ không có gì ngạc nhiên khi phải quản lý chặt chẽ chi tiêu công và đây là công việc cần thiết và cần được làm ngay Vì vậy cần đưa ra các giải pháp để giải quyết vấn đề này như là:

● Cần phải có một chiến lược phát triển kinh tế rõ ràng Để đạt được tính hiệu quả, chiến lược phát triển kinh tế phải được xây dựng trên những điều kiện hiện tại và cụ thể của nền kinh tế quốc gia cũng như

là nền kinh tế thế giới với những dự đoán thuyết phục Nếu làm được như vậy, chính phủ sẽ dễ dàng hơn trong công tác hoạch định chi tiêu công và tránh những sự thay đổi không cần thiết

● Các khoản chi tiêu công cần hướng đến những lĩnh vực mang tính tiên phong và có khả năng thúc đẩy các lĩnh vực khác trong nền kinh tế cùng phát triển.·

● Cần phải có sự chuyển dịch những khoản chi tiêu công từ những lĩnh vực không hiệu qủa đến nhữnglĩnh vực hiệu quả hoặc hiệu quả hơn để tiết kiệm chi tiêu góp phần làm giảm sức ép thâm hụt ngân sách ● Chính phủ phải quản lý chặt chẽ việc sử dụng ngân sách bằng việc quy định rõ ràng quyền hạn và giới hạn của địa phương trong việc quyết định các khoản chi

● Báo cáo về chi tiêu công phải được kiểm tra thường xuyên nhằm đảo bảo tiền đã đến được điểm chúng cần đến Trên phương diện này, tham nhũng, cửa quyền hay chiếm dụng tài sản công sẽ được hạn chế ở mức thấp nhất

3.2 Trên phương diện thu ngân sách nhà nước

Thực tế là Việt Nam đang đánh thuế mạnh Trong hoàn cảnh ngân sách đang thâm hụt liên tục với mức

độ ngày càng trầm trọng, giải pháp hạ thuế vì bất kỳ lý do gì, theo quan điểm của tôi, là không khả thi Tuy nhiên, điều cần thấy rõ là trong chính sách thuế, đã đến lúc chúng ta thực hiện sự chuyển dịch tầm

quan trọng từ thuế gián thu sang thuế trực thu như là một sự chuyển dịch không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế Trên ý nghĩa đó, số thu từ thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ gia tăng đáng kể trong tổng thuế thu được của ngân sách nhà nước Thêm vào đó, điểm quan trọng của hệ thống thuế Việt Nam là trong một thời gian dài, số thu từ thuế phụ thuộc nhiều vào thuế xuất nhập khẩu trong khi ngay từ bây giờ, số thu từ loại thuế này sẽ giảm một cách đáng kể khi Việt Nam thực hiện nhữngcam kết trong CEPT của ASEAN và những cam kết về thuế quan với thế giới

Xuất phát từ những thách thức nói trên, Chính phủ phải thực hiện nhiều giải pháp quan trọng và đồng

bộ để tổng số thu ngân sách từ thuế không bị dao động nhiều trong giai đoạn sắp đến khi đất nước phải đốidiện với những thay đổi như đã phân tích

II Thực trạng quản lý chi tiêu công ở Việt Nam hiện nay:

1.Quản lí chi tiêu công ở việt nam kém năng động:

Chi tiêu công ởViệt Nam được quản trị theo phong cách truyền thống, rất chính tắc nhưng ít năngđộng và khá hình thức Cách làm này đang trở nên lỗi thời, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhậpsâu vào nền kinh tế thế giới với cả quyền lợi lẫn nghĩa vụ đầy đủ của một thành viên;do đó cần phải đượcđổi mới

Quản trị chi tiêu công ở Việt Nam trong thời gian qua đã bộc lộ những tồn tại yếu kém rất cơ bản, xéttheo những tiêu chí quản trị khu vực công hiện đại, phổ biến trên thế giới như tính công khai minh bạchchưa cao, trách nhiệm giải trình còn hạn chế, hiệu quả kinh tế - xã hội chưa đạt như mong muốn và đặcbiệt chưa có sự tham gia đáng kể của người chủ đích thực của đồng tiền ngân sách là nhân dân

Cách phân bổ vốn đầu tư ngân sách thời gian qua còn theo kiểu bao cấp - chia đều, vẫn mang khá nặngdấu ấn của cơ chế xin cho, việc chi tiêu ngân sách chưa thực sự gắn chặt với trách nhiệm đến cùng; chỉchịu sự ràng buộc của những hình thức chế tài có hiệu lực không cao, kèm theo đó là năng lực bộ máy cònyếu

Đó chính là căn nguyên của tình trạng “có vấn đề” của hoạt động ngân sách Nhà nước: như tình trạngtăng trưởng nóng, đầu tư cao nhưng kém hiệu quả, dẫn tới lạm phát cao và bất ổn kinh tế vĩ mô vài nămgần đây đi liền với xu hướng gia tăng đầu tư dàn trải, trầm trọng hơn tình trạng lãnh phí, thất thoát, thamnhũng… chứng tỏ hiệu quả thấp của hoạt động thu chi ngân sách và nhiều vấn đề gay gắt đang tồn tạitrong lĩnh vực này

Thực tế cũng chứng tỏ căn bệnh nói trên đang khá nghiêm trọng và có nguồn gốc cơ chế kinh tế, nằmtrong chính sự không phù hợp của Luật Ngân sách Nhà nước với các điều kiện, yêu cầu của nền kinh tếsau hơn 20 năm đổi mới và hội nhập quốc tế thành công

2.Kém hiệu quả trong phân bổ

Mặc dù, đã có nhiều cải thiện, quản lý chi tiêu của Việt nam đã bộc lộ nhiều yếu điểm:

- Lập ngân sách ngắn hạn, chủ yếu ngân sách hàng năm, do đó không được đánh giá, xem xét sự phân

bổ nguồn lực gắn kết với những chương trình phát triển kinh tế xã hội hàng năm

- Thiếu vắng hệ thống các tiêu chí thích hợp để xác định thứ tự ưu tiên chi tiêu Phân bổ ngân sách theoyếu tố đầu vào đã tạo ra điểm yếu cơ bản là không khuyến khích đơn vị chi tiết kiệm ngân sách, vì nó

không đặt ra yêu cầu ràng buộc hợp lý, chặt chẽ giữa số kinh phí được phân bổ với kết quả đạt được ở đầu

ra do sử dụng ngân sách đó Lập ngân sách theo yếu tố đầu vào đã tạo ra những ưu tiên trong phân bổ bịlệch lạc, méo mó Nguồn lực của xã hội được đầu tư vào những dự án, mang lại lợi ích xã hội rất thấp,trong khi ngân sách thiếu nguồn lực cho những nhu cầu thiết thực như: y tế, văn hóa, giáo dục

- Tạo ra những quy định đặc biệt, hình thành những quỹ tiền tệ riêng biệt tách ra khỏi ngân sách để thựchiện những chương trình có tính ưu tiên Từ đó giảm đi rất nhiều vai trò của ngân sách và vi phạm nhữngnguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách

3 Tính kém hiệu quả hoạt động

-Cho đến nay, ở Việt Nam chưa đạt được nhiều tiến bộ trong việc cải cách hành chính công, tinh giảmbiên chế trong khu vực công Biên chế tiếp tục tăng lên (đơn vị ngàn): 1995: 3,053; 1996: 3,138; 1997:3,267; 1998: 3,339; 1999: 3,363; và năm 2000 3,421 Hiệu suất trong khu vực công giảm, công chứckhông thực sự cố gắng, trình độ và năng suất không cải thiện, thêm vào đó điều kiện làm việc nghèo nànlàm suy yếu hiệu quả hoạt động

- Nguồn lực hiện hữu của ngân sách chưa đáp ứng đủ cho hoạt động công, thậm chí ngay sau khi ngânsách đã được phê chuẩn Người quản lý luôn bị động, không nắm chắc nguồn lực để chủ động cân đối chonhu cầu trong ngắn hạn lẫn dài hạn

Về mặt luật pháp, kiểm soát ngân sách được thiết lập theo hướng tập trung cao độ với nhiều quy địnhrất chi tiết về mua sắm tài sản, định mức chi tiêu… Thế như trên thực tế sự kiểm soát chính thức khôngđược thực hiện có hiệu quả, do thiếu thông tin về tổ chức quản lý

Cách thức quản lý không chính thức tồn tại song song cùng với những quy định chính thức Chẳng hạn,

sự tuyển chọn cán bộ công chức, chi tiêu mua sắm…mặc dù luật pháp quy định rất chặt chẽ nhưng trênthực tế dường như lại được thực hiện theo những quy định không chính thức Một khi những quy địnhchính thức không được thực hiện thì tham nhũng có xu hướng gia tăng, gây phương hại đến nguồn lực tàichính quốc gia

4 Thiếu mối liên kết chặt chẽ

Quy trình phân bổ nguồn lực tài chính nhà nước thiếu mối liên kết chặt chẽ giữa kế hoạch phát triểnkinh tế - xã hội trung hạn (3- 5 năm) với nguồn lực trong một khuôn khổ kinh tế vĩ mô được dự báo

Nói cách khác, nguồn tài trợ cho những kế hoạch nói trên không được quan tâm đúng mức dẫn đến sựhụt hẫng về tài chính nên nhiều công trình phải chờ kinh phí hoặc bỏ dở Thêm vào đó, kinh phí đầu tưdàn trải cho nhiều dự án khiến những ưu tiên của Chính phủ không được tài trợ tương xứng với tầm quantrọng của chúng

Trong quá trình soạn lập ngân sách, kiểm soát các yếu tố đầu vào được coi trọng hơn là sự cải thiện kếtquả hoạt động của ngành thông qua thực thi các mục tiêu và nhiệm vụ của ngành Các thông số về đầu racũng như về kết quả thường ít được quan tâm, nên ngân sách thiếu thực tế dễ bị điều chỉnh và có thể tạo ramột kết quả ngoại ý Ngân sách được lập hàng năm vừa tốn thời gian, nhân lực và tiền bạc vừa không dự

liệu hết mọi biến cố trung hạn có thể ảnh hưởng đến dự toán Ngân sách chi thường xuyên và ngân sáchchi đầu tư phát triển được soạn lập một cách riêng rẽ làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực công

5 Về phương thức cấp phát các khoản chi tiêu công

Hiện nay, nhà nước thực hiện cấp phát kinh phí và vốn từ ngân sách nhà nước theo 2 phương thức chủyếu đó là hạn mức kinh phí và lệnh chi tiền

- Phương thức cấp phát theo hạn mức kinh phí đã bám sát dự toán chi NSNN được duyệt cả về tổng

số cũng như cơ cấu các mục chi; tạo điều kiện thuận lợi cho Kho bạc nhà nước, cơ quan tài chính trongviệc kiểm soát chi

- Phương thức cấp phát theo lệnh chi tiền chỉ áp dụng đối với các khoản chi đột xuất, không kế hoạchhóa được hoặc áp dụng đối với những đơn vị ít có quan hệ với NSNN, song trong cả một thời gian khádài, hình thức cấp phát này được áp dụng cho hầu hết các dự án đầu tư xây dựng cơ bản và các chươngtrình mục tiêu

Cả hai phương thức cấp phát nói trên, được cơ quan tài chính sử dụng để kiểm soát và chủ động điềuhòa NSNN Tuy nhiên, hiện nay với xu hướng phân công nhiệm vụ rõ ràng, chuẩn hóa quy trình ngânsách, điều hành ngân sách theo luật; đặc biệt trong điều kiện hội nhập tài chính quốc tế và khu vực ở lĩnhvực tài chính công, để thích ứng với những chuẩn mực quản lý NSNN của các nước thì việc áp dụng cáchình thức cấp phát trên cần nghiên cứu và sửa đổi lại cho phù hợp

6 Có nhiều khiếm khuyết trong hệ thống thông tin quản lý chi tiêu công

Những chuẩn mực kế toán công chưa được quan tâm đúng mức và do vậy, dẫn đến tình trạng không thểthống nhất và so sánh đánh giá sự phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính nhà nước Hiện tại, ít nhất có 3

hệ thống kế toán đang tồn tại bên trong Chính phủ, đó là: kế toán ngân sách nhà nước, kế toán kho bạcnhà nước, kế toán của các đơn vị sử dụng ngân sách Cơ quan tài chính hạch toán chi NSNN theo chế độhạch toán riêng dựa trên nguyên tắc ghi sổ đơn và mang đậm tính chất thống kê với tiêu thức lũy kế theomục lục NSNN Kho bạc nhà nước hạch toán kế toán chi NSNN theo nguyên tắc ghi sổ kép, có theo dõichi tiết theo mục lục NSNN do Bộ tài chính ban hành Các đơn vị hành chính sự nghiệp thực hiện kế toántheo chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp và cũng theo dõi các khoản chi tiêu của mình theo mụclục NSNN Ba chế độ hạch toán kế toán do ba đầu mối thực hiện, đương nhiên khó mà có sự tương đồng,đặc biệt trong điều kiện các chuẩn mực về kế toán chi tiêu công chưa được nghiên cứu thấu đáo và ápdụng Đây là một trong những tồn tại gây cản trở cho công tác quản lý và điều hành chi NSNN và ápdụng công nghệ thông tin

III.Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu công của Việt nam trong thời gian tới :

1 Xác định mục tiêu chiến lược quản lý chi tiêu công

Với tư cách là một công cụ trọng tâm của chính sách tài chính quốc gia, liên quan đến việc thực hiệnphân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính công, nên vấn đề xuyên suốt của quản lý chi tiêu công phảithực hiện các mục tiêu Đại hội Đảng lần thứ IX của Việt Nam đề ra, đó là:

● Giữ kỷ luật tài chính tổng thể Đảm bảo quy mô chi ngân sách nhà nước vào khoảng 24-25% GDP,trong đó chi đầu tư phát triển chiếm 25-25%, chi trả nợ 17-18% và chi thường xuyên 57-58% Theo đó,khống chế bội chi ngân sách nhà nước 4-5%GDP; bù đắp bội chi ngân sách bằng nguồn vốn trong nướckhoảng 3-5% GDP và vay nước ngoài 1-1,5% GDP

● Phân phối nguồn lực tài chính phù hợp với những ưu tiên chiến lược về tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo; đảm bảo công bằng phù hợp với thể chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

● Nâng cao tính trách nhiệm, minh bạch, dân chủ trong chi tiêu công; đảm bảo tính hiệu quả và hiệulực của những chương trình và cung cấp hàng hóa, dịch vụ công cho xã hội; chi tiêu công thực sự trởthành thước đo năng lực, hiệu lực quản lý kinh tế xã hội của nhà nước

2.Quan điểm xây dựng chiến lược quản lý chi tiêu công

Cải cách quản lý chi tiêu công phải đặt trong bối cảnh cải cách hành chính công tổng thể và nâng caonăng lực quản lý của Chính phủ

Với quan điểm này, yêu cầu Nhà nước phải làm cho vai trò quản lý của mình phù hợp với năng lựcđáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế, cụ thể là phải xây dựng các thể chế nhằm tạo ra một khu vực côngnăng động, bao gồm tăng cường xây dựng các thể chế về chính sách; chính quyền có khả năng xây dựng

và phối hợp chính sách trong việc lựa chọn mục tiêu chiến lược; phân bổ nguồn lực gắn kết với kế hoạch

và chính sách; thực hiện, kiểm soát và đánh giá kết quả các hoạt động; công chức phải có động cơ và nănglực quản lý tốt; ngăn chặn nạn tham nhũng

Quản lý chi tiêu công cần dựa trên hệ thống các nguyên tắc lập ngân sách và quản lý tài chính tốt.Những nguyên tắc đó là:

● Tính tổng thể và tính kỷ luật: Tính tổng thể đòi hỏi một sự tiếp cận đối với những vấn đề chi tiêucông đang tồn tại, hiểu biết tất cả những mối liên kết và đánh giá những trở lực thuộc về định chế và sau

đó tìm ra những điểm tiếp cận thích hợp để đẩy mạnh quá trình cải cách chi tiêu công theo từng giai đoạn.Ngân sách phải bao quát tất cả những hoạt động tài chính của Chính phủ Trong ngân sách, những quyếtđịnh tài chính mà Chính phủ đưa ra cần phải dựa vào cơ sở giới hạn cứng của ngân sách và có sự cạnhtranh, đánh đổi giữa các nhu cầu và mục tiêu Tính kỷ luật, đi đối với nó là tính tiết kiệm, hàm ý rằng ngânsách chỉ nên tập trung những nguồn lực vừa đủ ở mức cần thiết để thực hiện tốt những chính sách Chínhphủ

● Tính linh hoạt: Tính linh hoạt có liên quan đến vấn đề đưa những quyết định đến tất cả các nơi màthông tin hợp lý có thể có Thuộc về hoạt động, những người quản lý cần có quyền lực đối với nhữngquyết định quản lý; thuộc về chương trình, các cá nhân Bộ trưởng cần được trao thêm quyền lực đối vớinhững quyết định chương trình Những vấn đề này phải được đi kèm tính minh bạch và tính trách nhiệm,đồng thời đòi hỏi phải một chiến lược chặt chẽ

● Tính tiên liệu: Trong quản lý chi tiêu công, tính tiên liệu đóng vai trò quan trọng trong việc thựchiện chính sách và chương trình có hiệu quả và hiệu lực Ở những quốc gia mà có sự ổn định kinh tế vĩ mô

và chính sách chiến lược thì ở đó khu vực công sẽ thực hiện tốt hơn chức năng cung cấp hàng hóa, dịch

vụ Vấn đề này đòi hỏi cần chú ý đến sự cân đối giữa ngắn hạn và dài hạn Chính sách tài khóa phải chú ý

đến nhu cầu để làm chắc chắn dòng chảy của các quỹ tiền tệ đến các chương trình, dự án đúng lúc Điềunày đòi hỏi phải cách tiếp cận trung hạn đối với việc điều chỉnh những mất cân đối ngân sách và đánh giáchương trình

● Tính trung thực: Tính trung thực yêu cầu ngân sách nên xuất phát từ những dự toán không có sựthiên vị cả thu lẫn chi Sự thiên vị này có thể bắt nguồn từ những vấn đề thuộc về chính trị lẫn kỹ thuật.Những dự toán quá lạc quan sẽ làm mềm đi giới hạn ngân sách và dẫn đến sự thất bại trong việc thực hiệnnhững chiến lược chính sách ưu tiên

●Thông tin: Thông tin tốt sẽ làm vững chắc thêm tính trung trực và đưa ra quyết định tốt Thông tinchính xác và kịp thời về chi phí, đầu ra và kết quả là rất cần thiết trong quản lý chi tiêu công

● Tính minh bạch và tính trách nhiệm: Tính minh bạch và tính trách nhiệm yêu cầu các quyết định,cùng với cơ sở kết quả và chi phí của nó có thể tiếp cận rõ ràng và được thông tin rộng rãi cho côngchúng Tính minh bạch đòi hỏi những người ra quyết định phải có tất cả những dữ liệu và thông tin thíchhợp Người ra quyết định phải có trách nhiệm về thực thi quyền lực đã được trao

Quản lý chi tiêu công cần đặt trong khuôn khổ chi tiêu trung hạn

Với việc thiết lập khuôn khổ chi tiêu trung hạn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu công: ● Tăng cường năng lực của Chính phủ trong soạn lập ngân sách, đặc biệt là khả năng dự báo khi phân

bổ ngân sách

● Tăng cường kỷ luật ngân sách và tính minh bạch cũng như trách nhiệm giải trình trong sử dụngnguồn lực công

● Tăng cường chất lượng những thông tin ngân sách, tính rõ ràng của các mục tiêu chính sách

Hướng sự tập trung của các quan chức chính phủ vào thời kỳ trung hạn chứ không chỉ một năm ngânsách hiện hành

● Cho phép Chính phủ tập trung nhiều hơn vào những ưu tiên mang tính chiến lược mà vẫn làm choquy trình ngân sách toàn diện hơn

3 Các nội dung đổi mới quản lý chi tiêu công

- Xác lập lại vai trò và cấu trúc của Nhà nước Nội dung chiến lược này là nhằm hướng vào xác lập lạiquy mô khu vực công và phạm vi can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế cho phù hợp với năng lực quản

lý, thông qua các chính sách cổ phần hóa DNNN, tự do hóa kinh tế, xã hội hóa các hoạt động dịch vụcông

- Nâng cao năng lực hoạt động của các cơ quan quản lý và đơn vị sử dụng ngân sách Cung cách quản

lý tập trung, quan liêu là đặc tính của hệ thống lập ngân sách theo truyền thống mà kết quả của nó lànguồn lực tài chính công sử dụng kém hiệu quả và hiệu lực, các cơ quan nhà nước không chịu trách nhiệm

về hàng hóa, dịch vụ công cung cấp cho xã hội Những người quản lý và sử dụng ngân sách hoạt động