Tỷ lệ đau bụng kinh trên nữ sinh từ 12 đến 15 tuổi và các yếu tố liên quan tại huyện ba tri tỉnh bến tre

MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐAU BỤNG KINH VỚI CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA DÂN SỐ NGHIÊN CỨU .... Bình thường ở phụ nữ khỏe mạnh lúc hành kinh chỉ thấy hơi khó chịu và có cảm giác nặng vùng bụng dưới, nhưng

MÃ SỐ: 60720131

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS HUỲNH NGUYỄN KHÁNH TRANG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các sốliệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bốtrong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Văn Thị Uyên

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

Chương 1: TỔNG QUAN Y VĂN 4

1 HIỆN TƯỢNG KINH NGUYỆT 4

2 CHU KỲ KINH NGUYỆT 4

2.1 Giai đoạn tăng trưởng của nội mạc tử cung 5

2.2 Giai đoạn chế tiết của nội mạc tử cung 5

2.3 Giai đoạn hành kinh 5

3 ĐAU BỤNG KINH NGUYÊN PHÁT 6

3.1 Định nghĩa 6

3.2 Những yếu tố nguy cơ của đau bụng kinh 6

3.3 Sinh lý bệnh 7

3.4 Tần suất đau bụng kinh 10

3.5 Bệnh sử: 11

3.6 Đặc điểm lâm sàng: 12

3.7 Điều trị: 14

4 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA ĐAU BỤNG KINH 17

5 MỘT SỐ KHÁI NIỆM 18

6 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI Ở HUYỆN BA TRI -TỈNH

BẾN TRE 18

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 21

2.2 PHƯƠNG TIỆN, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

2.2.1 Loại hình nghiên cứu: 21

2.2.2 Cỡ mẫu: 21

2.2.3 Phương pháp chọn mẫu: 22

2.2.4 Phương pháp tiến hành: 24

2.3 PHÂN TÍCH CÁC BIẾN SỐ 29

2.4 XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU 35

2.5 VẤN ĐỀ Y ĐỨC: 36

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 37

3.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 37

3.2 ĐẶC ĐIỂM KINH NGUYỆT 38

3.3 CÁC ĐẶC ĐIỂM ĐAU BỤNG KINH 40

3.4 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA ĐAU BỤNG KINH 43

3.5 MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐAU BỤNG KINH VỚI CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA DÂN SỐ NGHIÊN CỨU 46

3.6 MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐẶC ĐIỂM KINH NGUYỆT VỚI TÌNH TRẠNG ĐAU BỤNG KINH 47

3.7 MỐI LIÊN QUAN GIỮA MỨC ĐỘ ĐAU BỤNG KINH VỚI ĐẶC ĐIỂM KINH NGUYỆT 49

3.8 MỐI LIÊN QUAN GIỮA CÁC TÁC ĐỘNG DO ĐAU BỤNG KINH VỚI MỨC ĐỘ ĐAU BỤNG KINH 50

3.9 MỐI LIÊN HỆ ĐA BIẾN 53

3.10 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ ĐAU BỤNG KINH 54

3.11 HIỂU BIẾT VỀ ĐIỀU TRỊ ĐAU BỤNG KINH 55

Chương 4: BÀN LUẬN 58

4.1 VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 58

4.2 TỶ LỆ ĐAU BỤNG KINH 59

4.3 CÁC ĐẶC ĐIỂM ĐAU BỤNG KINH 60

4.4 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÌNH TRẠNG ĐAU BỤNG KINH……… 63

4.5 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠU BỤNG KINH 65

4.6 PHÂN TÍCH MỐI LIÊN HỆ ĐA BIẾN 68

4.7 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ HIỂU BIẾT VỀ ĐIỀU TRỊ ĐAU BỤNG KINH 68

Chương 5: KẾT LUẬN 73

KIẾN NGHỊ 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

1 Thư ngỏ

2 Bảng thu thập dữ liệu

3 Quyết định công nhận người hướng dẫn

4 Giấy cho phép của Hội đồng y đức Đại Học Y Dược TP HCM

5 Giấy cho phép lấy mẫu của Phòng Giáo Dục huyện Ba Tri

6 Giấy xác nhận lấy mẫu của trường học

7 Danh sách đối tượng tham gia nghiên cứu

8 Một số hình ảnh trong quá trình thực hiện nghiên cứu

BẢNG ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT

Dominant follicle Nang vượt trội

Endocine cycle Chu kỳ nội mạc

Follicular phase Gian đoạn nang noãn

Histology endometrial Mô nội mạc

Ovarain histology Mô trứng

Over the couter Thuốc không cần kê toa

Proliferative phase Giai đoạn tăng sinh

Secretory phase Giai đoạn chế tiết

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Phân bố học sinh và số lượng nữ sinh cần lấy mẫu …23

Bảng 2.2: Phân bố theo khối và số lượng nữ sinh mỗi khối cần lấy mẫu 24

Bảng 3.1: Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 37

Bảng 3.2: Bảng phân tích đặc điểm kinh nguyệt 38

Bảng 3.3: Đau bụng kinh ở học sinh và mẹ 40

Bảng 3.4: Bảng phân tích đặc điểm đau bụng kinh 41

Bảng 3.5: Phân tích các tác động của đau bụng kinh 43

Bảng 3.6: Mối liên quan giữa đbk với các đặc điểm của dân số nghiên cứu 46

Bảng 3.7: Mối liên quan giữa đặc điểm kinh nguyệt và đau bụng kinh ….47 Bảng 3.8: Mối liên quan giữa mức độ đau bụng kinh với đặc điểm kinh nguyệt 49

Bảng 3.9: Mối liên quan giữa các tác động do với mức độ đau bụng kinh……… 50

Bảng 3.10: Mối liên hệ đa biến giữa đau bụng kinh với đặc tính mẫu, các đặc điểm kinh nguyệt, và tiền sử đbk ở mẹ 53

Bảng 3.11: Mối liên hệ giữa mức độ đau bụng kinh với các đặc điểm kinh nguyệt 54

Bảng 3.12: Các phương pháp làm giảm đau bụng kinh 54

Bảng 3.13: Hiểu biết về điều trị 56

Bảng 4.1: So sánh tỷ lệ đau bụng kinh với nghiên cứu của tác giả khác 59

Bảng 4.2: So sánh mức độ đau bụng kinh với nghiên cứu của các tác giảkhác 61Bảng 4.3: So sánh các triệu chứng kèm với các tác giả khác 62Bảng 4.4: So sánh tỷ lệ nghỉ học, vắng tiết với các tác giả khác 65Bảng 4.5: So sánh ảnh hưởng của đau bụng kinh đến học tập với các tác giảkhác 66Bảng 4.6: So sánh ảnh hưởng của đau bụng kinh lên các hoạt động với cáctác giả khác 67Bảng 4.7: So sánh sử dụng thuốc tây điều trị với các tác giả khác 69

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ đau bụng kinh 41

Biểu đồ 3.2: Mức độ đau bụng kinh 43

Biểu đồ 3.3: Tỷ lệ nghỉ học 45

Biểu đồ 3.4: Tên các loại thuốc mà học sinh biết 57

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1: Chu kỳ kinh nguyệt 4

Sơ đồ 2: Cơ chế đau bụng kinh nguyên phát 8

Đ ẶT VẤN ĐỀ

Kinh nguyệt là một hiện tượng tự nhiên mà bất kỳ phụ nữ bìnhthường nào cũng phải trải qua Sự khởi đầu kinh nguyệt là một mốc quantrọng trong đời sống của người phụ nữ, báo hiệu sự bắt đầu khả năng sinhsản Kinh nguyệt bắt đầu vào tuổi dậy thì và chấm dứt vào tuổi mãn kinh

Nghiên cứu của Võ Kim Cát Tuyền trên 384 nữ sinh trường trunghọc cơ sở Dưỡng Điểm tỉnh Tiền Giang, ghi nhận tuổi có kinh lần đầutrung bình là 12,46  1,11 Có 90,9% nữ sinh tham gia nghiên cứu đượcnghe thông tin về kinh nguyệt trước lần có kinh đầu tiên [7]

Bình thường ở phụ nữ khỏe mạnh lúc hành kinh chỉ thấy hơi khó chịu

và có cảm giác nặng vùng bụng dưới, nhưng ở một số chị em phụ nữ mỗilần hành kinh là mỗi lần trải qua một kỳ đau đớn do bị đau bụng kinh, điềunày đã làm cho không ít phụ nữ và người thân của họ cảm thấy lo lắng.Đau bụng kinh nguyên phát chiếm tỷ lệ 60 – 90%, là vấn đề phụ khoathường gặp nhất ở những phụ nữ có kinh nguyệt, ảnh hưởng đến kinh tế và

xã hội, gây lãng phí hàng triệu giờ lao động và học tập mỗi năm Vì thế,vấn đề đau bụng kinh ở lứa tuổi thanh thiếu niên nên được sự quan tâm củagia đình, nhà trường và xã hội [12][61].

Tại Hoa Kỳ, đau bụng kinh là nguyên nhân lớn nhất gây vắng mặtthường xuyên ở học đường Nhiều nghiên cứu đã chứng minh đau bụng

kinh ảnh hưởng đến học hành, thể dục thể thao, các hoạt động xã hội [73].

Nghiên cứu trên các bé gái Ấn Độ có kinh nguyệt từ 13-19 tuổi, có67,2% các bé gái bị đau bụng kinh, trong đó 25% phải kiêng làm việc, 60%

phải nghỉ ngơi tại giường, ngủ không yên giấc và giảm sự thèm ăn, có17,24% phải bỏ tiết học [70].

Ở Thụy Sỹ, có đến 47,8% các cô gái bị đau bụng kinh nghiêm trọngphải ở nhà và 66,5% giảm các hoạt động thể dục thể thao của họ Có khôngđến 50% trường hợp tham khảo ý kiến bác sĩ và tỷ lệ được điều trị đúngcách thì rất thấp [60]

Đau bụng kinh là một vấn đề sức khỏe quan trọng, ảnh hưởng tiêu cựcđến học tập, hoạt động hằng ngày cũng như chất lượng cuộc sống cho phụ

nữ vị thành niên [34].

Để ngăn ngừa và làm giảm tỷ lệ đau bụng kinh nguyên phát, việcnâng cao kiến thức và nhận thức ở phụ nữ trẻ thông qua các biện pháp giáodục lối sống và nâng cao sức khỏe thích hợp là điều cần thiết [19]

Có nhiều nghiên cứu về đặc điểm đau bụng kinh trong nước và trênthế giới Tuy nhiên kết quả rất khác nhau từng nơi Với câu hỏi: tỷ lệ đaubụng kinh trên học sinh từ 12 đến 15 tuổi tại huyện Ba Tri là bao nhiêu vàmột số yếu tố liên quan như thế nào? Chúng tôi tiến hành nghiên cứu khảosát đặc điểm đau bụng kinh của nữ sinh cấp 2 tại huyện Ba Tri tỉnh BếnTre

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

I.MỤC TIÊU CHÍNH:

Xác định tỷ lệ đau bụng kinh và khảo sát các đặc điểm của đau bụngkinh ở nữ sinh cấp 2 huyện Ba Tri

II.MỤC TIÊU PHỤ:

Khảo sát các yếu tố liên quan:

1.Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng đau bụng kinh

2.Các tác động của đau bụng kinh trong học tập, hoạt động thể dụcthể thao, hoạt động xã hội, sinh hoạt gia đình

3.Phương pháp điều trị và hiểu biết về điều trị đau bụng kinh của các

nữ sinh

Chương 1: TỔNG QUAN Y VĂN

1 HIỆN TƯỢNG KINH NGUYỆT

Kinh nguyệt là hiện tượng sinh lý bình thường ở phụ nữ từ lúc dậy thìcho đến mãn kinh Chu kỳ kinh nguyệt được điều chỉnh thông qua cácthông tin phản hồi của kích thích tố trên mô thần kinh của hệ thống thầnkinh trung ương với vùng hạ đồi; tuyến yên; buồng trứng và nội mạc tửcung, tất cả phải hoạt động một cách thích hợp để tạo ra một chu kỳ kinhnguyệt bình thường [4]

Nghiên cứu ở Đức ghi nhận, tuổi trung bình có kinh nguyệt của nữsinh trường phổ thông trung học Accra là 12 - 14 tuổi [36]

2 CHU KỲ KINH NGUYỆT (CHU KỲ NỘI MẠC TỬ CUNG) [2][4]

Sơ đồ 1: Chu kỳ kinh nguyệt [20]

Trong quá trình phát triển của nang noãn, estrogen và progesteroneđược tiết ra sẽ tác động lên lớp nội mạc tử cung, gây ra sự biến đổi tại nộimạc trong một chu kỳ qua 3 giai đoạn:

2.1.Giai đoạn tăng trưởng của nội mạc tử cung (pha nang noãn)

Trong quá trình phát triển, các nang noãn sẽ tiết ra estradiol, dướikích thích của estradiol, nội mạc tử cung bắt đầu tái tạo và tăng trưởng dàylên, kèm theo nhiều mạch máu tăng sinh, các ống tuyến dài; to thẳng vớinhiều hình ảnh phân bào Estrogen còn giúp nội mạc tử cung tổng hợp thụthể với progresterone để đáp ứng với tác động của progresterone trong phahoàng thể

2.2.Giai đoạn chế tiết của nội mạc tử cung (pha hoàng thể)

Kể từ ngày thứ 15 của chu kỳ, dưới tác dụng cùng lúc của estrogen vàprogesterone, các tuyến phát triển rất nhanh, trở nên ngoằn ngoèo, với sựchế tiết glycogene

Mô đệm trở nên phù nề hơn, các động mạch tử cung phát triển rấtnhanh nên xoắn lại Đến ngày thứ 24 của chu kỳ, chiều dày nội mạc đạt đếnmức tối đa khoảng 10mm

2.3.Giai đoạn hành kinh

Tương ứng với nửa đầu của pha nang noãn Sau rụng trứng, nếukhông có sự thụ tinh và làm tổ, hoàng thể thoái hóa làm giảm estrogen vàprogesterone, cùng với sự phóng thích prostaglandine F2 alpha, các tiểuđộng mạch co thắt, gây ra hiện tượng hoại tử nội mạc do thiếu máu, lớp nộimạc tuyến hoạt động bị bong tróc và chảy máu

Một chu kỳ kinh bình thường là 21-35 ngày Hiện tượng hành kinhkéo dài 2-7 ngày Lượng máu mất khoảng 10-80ml, trung bình 40ml Máu

kinh có màu đỏ sậm, không đông, thành phần máu kinh gồm máu; mảnhvụn của niêm mạc tử cung; chất nhày cổ tử cung và nhiều vi trùng thườngtrú trong âm đạo.

3.ĐAU BỤNG KINH NGUYÊN PHÁT

3.2.Những yếu tố nguy cơ của đau bụng kinh

Tác giả Pejcic và Jankovic cho rằng dậy thì sớm, có kinh kéo dài lànhững yếu tố có liên quan đến đau bụng kinh [66]

Có sự liên quan giữa có kinh sớm và mức độ nặng của đau bụng kinh[11]

Tiếp xúc với khói thuốc lá thường xuyên sẽ làm tăng nguy cơ đaubụng kinh [24]

Uống rượu thường xuyên làm giảm mắc đau bụng kinh, nhưng lại làmnặng thêm và kéo dài thêm thời gian đau trên những người đã có đau bụngkinh [64]

Nghiên cứu của Ju H và Cộng sự cho thấy căng thẳng làm tăng nguy

cơ đbk [48][38]

Có mối liên quan giữa mức độ nghiêm trọng của đau bụng kinh và

lượng máu kinh [52].

Nguy cơ đau bụng kinh ở những phụ nữ có tiền sử gia đình cao hơn 6lần so với những phụ nữ không có tiền sử gia đình [73]

Nghiên cứu Olof Widholm cũng cho thấy có một mối tương quangiữa mẹ và con gái trong đau bụng kinh [63]

Hoạt động cơ thể không làm tăng bất cứ thông số nào về đau bụngkinh [40]

Theo Andersch B và Cộng sự (1982), thời gian của một chu kỳ kinhthì không liên quan đến mức độ nặng của đau bụng kinh [11]

Nghiên cứu của Pejčić A và Harlow SD thì ghi nhận có kinh nhiềungày sẽ làm tăng độ nặng của đau bụng kinh [66][40]

Mức độ trầm trọng của đau bụng kinh không bị ảnh hưởng bởi chiềucao, cân nặng và kinh nguyệt có đều hay không [11]

3.3.Sinh lý bệnh [77]

Ở phụ nữ bình thường không có đau bụng kinh, hoạt động của tử cungthay đổi ở những giai đoạn khác nhau của chu kỳ kinh nguyệt Những thayđổi từ nằm yên đến áp lực hoạt động, tần số co bóp được gây ra bởi nhữngthay đổi nồng độ hormone của buồng trứng Trong thời gian hành kinh củanhững phụ nữ không bị đau bụng kinh, áp suất tử cung lúc nghỉ ngơi là <10mmHg, áp lực hoạt động tối đa là 120mmHg, tử cung co bóp 3 - 4 cơnmỗi 10 phút Đối với những cơn co tử cung bất thường, tác giả Yusoff M.Dawood thấy có 4 loại:

-Tăng trương lực cơ tử cung lúc nghỉ ngơi

-Tăng áp lực hoạt động

-Tăng số lượng các cơn co thắt

-Rối loạn nhịp điệu co bóp tử cung.

Sơ đồ 2: Cơ chế đau bụng kinh nguyên phát [74]

Một số giả thuyết về nguyên nhân gây đau bụng kinh

3.3.1.Giả thuyết sinh lý họcTheo giả thuyết sinh lý học, đau bụng kinh là do tử cung kém pháttriển nên không chịu đựng nổi khi nội mạc tử cung bị cương to và phù nề;hoặc cho rằng lỗ trong cổ tử cung bị co thắt; chít hẹp, tư thế quá gập trướchoặc quá ngả sau của tử cung nên máu kinh không ra được, dẫn đến kíchthích tử cung tăng co bóp gây đau [9]

Tắc nghẽn cổ

tử cung

Không rõnguyên nhân

EstrogenProgesteron

PGF2α

PGE2

Thần kinh cảm giáchướng tâm

ĐAU Các yếu

tố khác

Co thắt cơ tử cungThay đổi lưu lượng

máu

Tử cung

bị thiếumáu cụcbộTăng áp lực

mạch máu

3.3.2 Giả thuyết tâm lý họcTrong những năm 1940, những giả thuyết tâm lý học về nguyên nhânđau bụng kinh đã bắt đầu được nghiên cứu rộng rãi Mặc dù sau đó các nhànghiên cứu đã đưa những bằng chứng thuyết phục hơn để chứng minh chogiả thuyết sinh hoá học Tuy nhiên vẫn còn giả thuyết cho rằng tất cả cáccơn đau đều có nguyên nhân tiềm ẩn về tâm lý [58].

Có giả thuyết cho rằng tình trạng đau bụng kinh ở những lần hànhkinh đầu tiên của những bé gái vị thành niên là do căng thẳng tinh thần khithấy máu kinh chảy ra ở âm đạo mà chưa được mẹ, chị hay bạn gái giảithích cặn kẽ, hoặc bị ám ảnh về hiện tượng đau bụng khi hành kinh của mẹ,chị hay bạn gái cùng lứa tuổi [3][53]

3.3.3 Giả thuyết sinh hóa họcKhi hành kinh, các tổ chức bị hoại tử sẽ tạo ra menotoxine gây co thắt

tử cung, đặt biệt là xung quanh lỗ trong cổ tử cung Các mạch máu bị cothắt làm cho các tổ chức bị thiếu máu gây đau [3]

Trên những phụ nữ bị đau bụng kinh, việc gia tăng sản xuấtprostaglandin gây tăng co bóp cơ tử cung và gây sự co thắt những mạchmáu nhỏ của nội mạc tử cung, dẫn đến sự thiếu máu cục bộ tử cung và sựphân hủy nội mạc tử cung gây chảy máu kinh và đau Prostaglandin có lẽcũng làm cảm ứng những đầu tận thần kinh tới những chất tạo ra cảm giácđau khác [68][31]

Prostaglandin gồm 20 hydrocacbon, có mặt trong hầu hết các môđộng vật có vú, chúng được sản xuất và kiểm soát bởi các enzymmicrosome gọi chung là sự tổng hợp prostaglandin Prostaglandin đượctổng hợp từ chất béo tự do không bảo hòa, chẳng hạn như acid arachidonic

và acid eicosatrienoic Acid arachidonic, chấn thương tế bào nội mạc tửcung, yếu tố COX (cyclooxygenase) là những yếu tố quan trọng kích thíchsản xuất prostaglandin [77].

Năm 1981 tác giả Chan WY đã cho thấy prostaglandin góp phần gâyđau bụng kinh nguyên phát, nhiều nghiên cứu sau này của các tác giả kháccũng đã chứng minh F2 alpha đóng vai trò quan trọng đau bụng kinh[26][50][41][44]

Một bằng chứng khá thuyết phục cho vai trò của prostaglandin trongđau bụng kinh là nhiều loại thuốc kháng viêm không steroid đã được chứngminh có hiệu quả trong điều trị đau bụng kinh, nhờ vào cơ chế ức chế sựtổng hợp prostaglandin [68]

3.4 Tần suất đau bụng kinh

Theo nghiên cứu của Chompootaweep S và Cộng sự (1997) trên

15998 nữ sinh từ lớp 4 đến lớp 12 ở Thái Lan, tỷ lệ đau bụng kinh là 60%[28]

Ở Việt Nam, theo nghiên cứu của tác giả Đoàn thị Thuỳ Hiên năm

2004 trên 558 nữ sinh cấp 2 và cấp 3 ở TP Hồ Chí Minh, cho thấy tỷ lệđau bụng kinh là 67,4% [5]

Năm 2012, Dambhare DG và Cộng sự tiến hành nghiên cứu cắtngang trên 1100 bé gái VTN ở Ý, cho thấy tỷ lệ đau bụng kinh là 56,2%[30]

Tác giả Potur DC và Cộng sự (2014) đã tiến hành nghiên cứu cắtngang trên 1515 nữ sinh viên ở các trường trung học phía Tây Thổ Nhĩ Kỳ,

tỷ lệ đau bụng kinh là 85,7% [67]

3.5 Bệnh sử:

Các dấu hiệu giúp chẩn đoán đau bụng kinh nguyên phát [49]

-Khởi đầu ngay sau khi xuất hiện kinh nguyệt (<= 6 tháng)

-Đau thường bắt đầu vài giờ trước hoặc ngay sau khi hành kinh

-Chuột rút hoặc đau như đau trong chuyển dạ

-Đau bụng dưới liên tục, lan ra phía sau hoặc đùi

-Thăm khám vùng chậu và trực tràng không phát hiện bất thường

Nên khai thác bệnh sử một cách đầy đủ trước khi chẩn đoán đau bụng kinh[49]:

-Tiền sử gia đình

-Tần số kinh nguyệt

-Thời gian hành kinh

-Lượng máu kinh

-Tính chất cơn đau cũng như mối liên hệ của nó với chu kỳ kinhnguyệt

-Các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sự đau đớn

-Diễn tiến của cơn đau

-Tác động của đau bụng kinh vào hoạt động thể chất và xã hội

hoạt động bình thường, hiếm khi dùng thuốc giảm đau.

*Độ 2: có ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường, cần phải dùng thuốcgiảm đau và thuốc giảm đau có tác dụng, vì thế có vắng mặt ở lớp và nơilàm việc không thường xuyên

*Độ 3: sinh hoạt hằng ngày bị hạn chế một cách rõ ràng, thuốc giảmđau thường kém hiệu quả, kèm theo triệu chứng như: nhức đầu, mệt mỏi,buồn nôn, tiêu chảy

Theo Yusoff M Dawood (2008), tỷ lệ đau bụng kinh nguyên phát ởphụ nữ chưa kết hôn cao hơn phụ nữ đã kết hôn (61% so với 51%) Tìnhtrạng đau có giảm theo tuổi và dường như không có liên quan gì đến nghềnghiệp hoăc tình trạng thể chất của người phụ nữ [77]

Các triệu chứng về tâm lý kèm theo của đau bụng kinh thường xuấthiện ở ngày trước khi hành kinh và ngày hành kinh đầu tiên, với ngày trước

và ngày đầu tiên hành kinh là thờ ơ mệt mỏi và ngày thứ hai là trầm cảm[13]

Nghiên cứu của Margaret và Cộng sự (2016) đã chứng minh không

có mối tương quan giữa chỉ số khối cơ thể và tình trạng đau bụng kinh [54]

Tuy nhiên một số nghiên cứu của tác giả khác cho thấy những phụ nữgầy có tần xuất đau bụng kinh cao nhất [43][38]

3.6 Đặc điểm lâm sàng:

Triệu chứng hay gặp là cơn đau bụng kiểu co thắt, bản chất giống nhưcơn đau đẻ nhưng với cường độ nhẹ hơn, thỉnh thoảng được mô tả như mộttình trạng nhức nhói, âm ỉ hay tức nặng vùng bụng dưới, đau ở trung tâmvùng bụng dưới có thể lan ra sau thắt lưng, lan ra 2 bên hông hay lan xuốngđùi [62]

Đau bụng kinh nguyên phát thường xuất hiện sớm sau những lần cókinh đầu tiên Đau bụng kinh thứ phát thường xuất hiện muộn hơn, thường

do viêm, do u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung [3]

Các triệu chứng thường xảy ra ngay trước khi kinh hành kinh và ngàyhành kinh thứ nhất [8]

Các triệu chứng toàn thân đi kèm với đau bụng kinh bao gồm buồnnôn và nôn (89%), mệt mỏi (85%), tiêu chảy (60%), đau lưng (60%), vàđau đầu (45%) Căng thẳng, chóng mặt và một số trường hợp đau nặng cóthể bị ngất Các triệu chứng kéo dài vài giờ đến 1 ngày, ít khi kéo dài 2-3ngày [77]

Nghiên cứu của Harlow SD và Cộng sự (1996) trên 165 phụ nữ lứatuổi từ 17- 19 tuổi Tỷ lệ đau bụng kinh là 71,6%, thời gian bị đau bụngtrung bình 02 ngày Trong đó 60% phụ nữ cho biết có ít nhất một lần bịtriệu chứng đau nghiêm trọng, 13% cho biết đã có xuất hiện đau nặng tronghơn một nữa thời gian đau Những phụ nữ có cơn đau kéo dài hơn 3 ngày lànhóm quan trọng trong mục tiêu điều trị dự phòng [40]

Nghiên cứu của Klein và Litt (1981), trên 1611 trẻ VTN từ 12 đến 17tuổi, tỷ lệ đau bụng kinh là 59,7%, trong đó có 12% bị đau bụng kinh nặng,37% đau trung bình và 49% đau nhẹ [51]

Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, thời điểm bắt đầu có kinh là một sự kiệnquan trọng của tuổi dậy thì Dao động bình thường của tuổi bắt đầu có kinhtrong dân số là 5 năm (từ 10,5 đến 15,5 tuổi) Đau bụng kinh nguyên phátthường xuất hiện 6 đến 12 tháng sau lần có kinh đầu tiên Đau bụng kinh ítkhi xuất hiện ở những lần có kinh đầu tiên là hơn 60% các chu kỳ nàykhông rụng trứng hoặc kèm với pha hoàng thể không đầy đủ làm giảm sản

xuất progesterone Khi chức buồng trứng và hoàng thể phát triển bìnhthường (thường sau 6 đến 12 tháng) thì đau bụng kinh nguyên phát có thểxảy ra [63].

3.7 Điều trị:

3.7.1 Kiến thức điều trị:

Nghiên cứu của JohnSon J cho thấy chỉ có 15,5% phụ nữ bị đau bụngkinh sử dụng thuốc theo toa bác sĩ và 14,7% biết được các loại thuốckháng viêm không steroid có hiệu quả trong điều trị đau bụng kinh [47].Theo tác giả Hillen TIvà Cộng sự (1999), chỉ có 11% trẻ vị thành niên

Úc biết được vai trò dự phòng của NSAIDs trong điều trị đau bụng kinh.Mặc dù đau bụng kinh có nhiều ảnh hưởng trong cuộc sống, nhưng chỉ có

14 - 18% trẻ tìm kiếm sự giúp đỡ của nhân viên y tế và khoảng 50% dùngthuốc để làm giảm các triệu chứng Trong số những học sinh dùng thuốc,thuốc giảm đau thông thường được dùng nhiều nhất là 53%, sử dụngNSAIDs là 42%, 27% ghi nhận rằng không biết NSAIDs có thể điều trị đaubụng kinh Như vậy, họ thiếu kiến thức và kinh nghiệm về việc điều trị hiệuquả [42]

Một nghiên cứu ở Thụy Điển ghi nhận có 38% phụ nữ sử dụng thuốcgiảm đau và 22% phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai để làm giảm đau bụngkinh [23]

Ở Tây Ban Nha, phương pháp điều trị đau bụng kinh cho vị thànhniên được thực hiện bao gồm: thuốc (52%), sưởi ấm (26%), uống trà(20%), tập thể dục (15%) và thảo dược (7%) Có 14% tham khảo ý kiếnbác sĩ và 49% tìm đến y tá của trường để được giúp đỡ [17]

Nghiên cứu tác giả Deborah A và Cộng sự (2013) ghi nhận 14% đến16% thanh thiếu niên ở Hoa Kỳ và Canada tham vấn lời khuyên của bác sĩtrước khi điều trị, tuy nhiên có đến 78% trường hợp sử dụng thuốc màkhông có sự giám sát của người lớn, với 31% thanh thiếu niên đã sử dụngđồng thời hai loại thuốc OTC và 15% sử dụng kết hợp ba loại OTC trở lên,53% không biết chắc là mình có dùng đúng liều điều trị hay không [33].

Uống trà gừng , tập thể dục:

Tác giả Shirvani MA và Cs (2017) đã tiến hành một thử nghiệmlâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng trên 250 sinh viên nữ trường Đại học Ykhoa Mazandaran bị đau bụng kinh mức độ vừa và nặng, nhằm so sánhhiệu quả giảm đau của 2 phương pháp điều trị bằng viên nang gừng với tậpthể dục, nhóm tập thể dục sẽ tập 15 phút gồm 5 phút khởi động và 10 phúttập các bài thể dục cho vùng cơ bụng và vùng chậu, tập 3 lần mỗi tuầntrong 8 tuần liên tục và không tập trong lúc có kinh nguyệt Kết quả chothấy tập thể dục hiệu quả hơn nhiều so với việc sử dụng viên nang gừng

(KTC: 15,5 – 47,6 và 17,7 – 58,7; p = 0,02), phương pháp tập thể dục giúpgiảm 36% các trường hợp đau bụng kinh nặng và giảm 56,7% các trườnghợp đau bụng kinh mức độ trung bình với p < 0,02 [71].

NSAIDs có tác dụng ức chế tổng hợp prostaglandin Thuốc ngừathai đường uống ức chế sự rụng trứng, ức chế phát triển nội mạc tử cung.Mặc dù 2 loại thuốc này thông qua 2 cơ chế tác động khác nhau nhưng kếtquả đều làm giảm sản xuất prostaglandin, do đó đều có hiệu quả giảm đaubụng kinh [26]

Bốn loại NSAIDs (ibuprofen, naproxen, acid mefenamic, aspirin)được đánh giá là có hiệu quả trong điều trị đau bụng kinh nguyên phát.Nghiên cứu cho thấy cả 04 loại NSAIDs trên đều làm giảm hạn chế hoạtđộng hằng ngày so với giả dược, tuy nhiên chỉ có ibuprofen và naproxenđạt được có ý nghĩa thống kê Trong đó ibuprofen được cho là tốt hơnnaproxen do naproxen có nhiều tác dụng phụ hơn [74]

Sử dụng ibuprofen dự phòng, liều 400mg ibuprofen mỗi 8 giờ, bắtđầu từ 24 giờ trước khi bắt đầu có kinh, trong vòng 4 ngày của chu kỳ kinhnguyệt có tác dụng vô hiệu hóa đau bụng kinh nguyên phát [65]

Điều trị đau bụng kinh bằng NSAIDs đơn thuần hoặc kết hợp vớithuốc ngừa thai đường uống nếu NSAIDs không hiệu quả NSAIDs sửdụng hiệu quả nhất là trước khi hành kinh nếu chu kỳ kinh nguyệt có thể dựđoán được [62][30].

Nghiên cứu tác giả Wong CL và Cs (2009) đã ghi nhận, thuốc ngừathai kết hợp (liều trung bình hoặc liều thấp estrogen) có hiệu quả cải thiệnđau bụng kinh và không có sự khác biệt về hiệu quả giữa các loại thuốcngừa thai [76]

Diclofenac giảm đau có hiệu quả đối với các trường hợp đau bụngkinh nặng [45]

Một nghiên cứu về điều trị đau bụng kinh bằng sử dụng Vitamin Dcho thấy uống liều cao 50.000IU mỗi tuần, trong vòng 8 tuần đã có hiệuquả cải thiện mức độ đau [57]

4 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA ĐAU BỤNG KINH:

Đau bụng kinh là nguyên nhân phổ biến nhất của đau vùng chậu, gâyảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và nâng suất lao động của phụ nữ[10]

Năm 2007, tác giả Maryam Rostami tiến hành nghiên cứu cắt ngangtrên 660 nữ sinh Iran từ 15 đến 19 tuổi, cho thấy tỉ lệ đau bụng kinh là71,2% Trong đó 14,4% bị ảnh hưởng đến hoạt động hằng ngày, 51% phảinghỉ việc hoặc nghỉ học và 10,5% phụ nữ đã nghỉ làm trong mỗi chu kỳkinh của họ [56].Nghiên cứu của Klein JR, Litt I năm 1981 trên 1611 thanhthiếu niên, tỷ lệ đau bụng kinh là 59,7%, có 14% thường xuyên nghỉ học vìđau, sinh viên da đen nghỉ học (23,6%) vì đau bụng kinh nhiều hơn sinhviên da trắng (12,3%), với cùng điều kiện kinh tế như nhau [51]

5 MỘT SỐ KHÁI NIỆM:

*Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa vị thành niên là những người ở độtuổi từ 10 đến 19 tuổi [75] Đây là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em thànhngười trưởng thành, cũng là lứa tuổi có nhiều xáo trộn về mặt tâm sinh lý

Do đó VTN là những đối tượng cần được cung cấp thông tin chính xác vàđúng đắn giúp các em hiểu quá trình phát triển bản thân, nguy cơ cho sứckhỏe, điều kiện cần thiết để khỏe mạnh và phát triển [1]

6 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI Ở HUYỆN BA TRI TỈNH BẾN TRE

-Ba Tri là một huyện thuộc tỉnh Bến Tre, gồm có 23 xã và 01 thị trấn,nằm ở phía đông cù lao Bảo, phía bắc Ba Tri giáp với huyện Bình Đại, cóchung ranh giới với con sông Ba Lai, phía nam giáp với huyện Thạnh Phú,

có chung ranh giới với con sông Hàm Luông, phía đông giáp với biển (vớichiều dài bờ biển gần 22km), phía tây giáp với huyện Giồng Trôm

Huyện có diện tích tự nhiên 355 km2, dân số năm 2013 là 191097người, mật độ bình quân chiếm 538,3 người/km2 Nằm giữa hai con sônghuyết mạch của tỉnh là Hàm Luông và Ba Lai, cùng với phụ lưu và kênhrạch tưới tiêu dày đặc đã tạo thành một hệ thống giao thông đường thủythuận lợi Nhìn chung, huyện Ba Tri có địa hình tương đối bằng phẳng, độcao trung bình 1,2m so với mực nước biển, cao độ giảm dần và có xuhướng nghiêng vào khu vực trung tâm huyện theo những giồng cát hìnhvòng cung

BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH HUYỆN BA TRI

Dọc theo đường biển và vùng cửa sông có nhiều loài tảo, động vậtnổi,…đây là nguồn thức ăn cho các loại thủy sản đánh bắt cũng như nuôitrồng quan trọng như tôm, cua, nghêu, sò, do đó ngư trường của Ba Tri kháphong phú với 42 loài cá nước mặn, 37 loài cá nước lợ, 10 loài cá nướcngọt, 18 loài tôm và 2 loài nghêu

Có phù sa của hai con sông Ba Lai và Hàm Luông bồi tụ, lại nằm sátbiển, đất đai Ba Tri gồm những đồng ruộng, xen kẽ những con giồng,không có vườn tược trù phú như các huyện phía tây Kinh tế chủ yếu làtrồng lúa, nghề làm giồng, làm muối, đánh bắt hải sản

Do ở vùng cửa sông ven biển, chịu ảnh hưởng của triều, gió chướng,sóng, nên huyện Ba Tri bị mặn xâm nhập , nhất là mùa khô Độ mặn củanước biển biến thiên theo từng tháng do ảnh hưởng phối hợp của thủy triều

và lưu lượng nước của thủy triều đổ về

Ba Tri là một huyện nghèo, mặc dù đã thực hiện nhiều mô hình giảmnghèo và đạt được một số kết quả đáng ghi nhận Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèocủa huyện vẫn còn cao, hình thức giảm nghèo chưa bền vững, đời sống một

bộ phận dân cư còn khó khăn, cơ sở vật chất một số trường còn thiếu, hệthống cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế tuyến xã; thị trấn tuy được đầu tưnâng cấp, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh chongười dân

Huyện hiện có 24 trường cấp 2 phân bố trên địa bàn của 23 xã và thịtrấn Tổng số học sinh là 11547 học sinh, có 5743 học sinh nữ Riêng tại 5trường được chọn lấy mẫu nghiên cứu gồm 3 khối 7, 8, 9 có 2317 học sinh,trong đó số học sinh nữ là 1054 với sự phân bố từng khối như sau:

Trường An Bình Tây: khối 7 có 61 học sinh, khối 8 có 79 học sinh,khối 9 có 80 học sinh

Trường Thị Trấn: khối 7 có 137 học sinh, khối 8 có 124 học sinh, khối

Nữ sinh cấp 2 tại huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre.

Dân số nghiên cứu:

Nữ sinh lứa tuổi 12, 13, 14, 15 tuổi đang học ở các lớp 7 ,8, 9 tại cáctrường cấp 2 huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre

2.2.PHƯƠNG TIỆN, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.2.1 Loại hình nghiên cứu:

Nghiên cứu cắt ngang

2.2.2 Cỡ mẫu:

Cỡ mẫu được tính theo công thức ước lượng một tỷ lệ:

Trong đó:

*Z: trị số phân phối chuẩn, với  0,05  Z  1,96

*d  0,05 là sai số tuyệt đối

n  Z2 1-  /2 P(1-P) /d2

*P: Tỷ lệ ước lượng, có rất nhiều giá trị P trong các nghiên cứu khácnhau Theo nghiên cứu của Klein JR và Litt I [51], tỷ lệ đau bụng kinh là59,7% Tính được cỡ mẫu là 367.

Vì dùng phương pháp chọn mẫu theo cụm, để loại trừ hiệu ứng thiết

kế, chúng tôi chọn hệ số là 1,5  cỡ mẫu tối thiểu:

2.2.3 Phương pháp chọn mẫu:

Tiêu chuẩn thu nhận:

Các nữ sinh đang học tại các trường đang nghiên cứu và đang sống tạihuyện Ba Tri

Nữ sinh các lớp 7, 8, 9 niên khoá 2016-2017

Đã có kinh nguyệt

Tiêu chuẩn loại trừ:

Không đồng ý tham gia phỏng vấn

Có khuyết tật bẩm sinh chậm phát triển tinh thần và vận động

Kỹ thuật chọn mẫu:

Dùng phương pháp chọn mẫu theo cụm

Huyện Ba Tri gồm có 23 xã và 01 thị trấn, tiến hành chọn mẫu theocác bước sau:

Bước 1: chọn chủ định 09 xã và 01 thị trấn: Thị trấn Ba Tri, An Bình

Tây, An Đức, Phú Lễ, Vĩnh An, Vĩnh Hòa, An Hòa Tây, An Thủy, TânThủy, Bảo Thuận

Bước 2: lập danh sách tất cả các trường cấp 2 tại 09 xã và thị trấn nói

trên Chọn ngẫu nhiên 05 trường cấp 2 trong danh sách này Kết quả các

trường được chọn là: Thị Trấn (thị trấn Ba Tri), An Bình Tây (xã An BìnhTây), Vĩnh Hòa (xã Vĩnh Hòa), Phú Lễ (xã Phú Lễ), Bảo Thuận (xã BảoThuận).

Bước 3:

Dựa vào số lượng nữ sinh của 05 trường, sau đó quyết đinh chọn sốlượng nữ sinh của mỗi trường tùy theo phân bố số lượng

Bảng 2.1: Phân bố học sinh và số lượng nữ sinh cần lấy mẫu

Vì số lượng nữ sinh của trường Phú Lễ chiếm tỷ lệ thấp nhất, nênchúng tôi chọn làm mức chuẩn, sau đó tính được tỷ số như bảng trên Trongnghiên cứu chúng tôi cần cỡ mẫu 551 trường hợp trên tổng hệ số 8,03 Từ

đó chúng tôi tính ra được số lượng nữ sinh cần cho mỗi trường

Cỡ mẫu mỗi tầng theo tỷ lệ phân bố của học sinh Chọn ngẫu nhiênmột số lớp trong mỗi tầng Lấy hết tất cả nữ sinh đủ tiêu chuẩn tham gianghiên cứu trong mỗi lớp cho đến khi đủ cỡ mẫu dự tính.

Bảng 2.2: Phân bố theo khối và số lượng nữ sinh mỗi khối cần lấy mẫu

Khối

Trường

An Bình Tây

Số lượng cần

Trường Thị Trấn

Số lượng cần

Trường Vĩnh Hòa

Số lượng cần

Trường Bảo Thuận

Số lượng cần

Trường Phú Lễ

Số lượng cần

196

(3,3)

72 (3,2)

99 (4)

69 (3,2)

2.2.4.Phương pháp tiến hành:

Công tác tiền trạm:

*Tác giả thực hiện các bước sau:

-Liên hệ với Hiệu trưởng của 05 trường cấp 2 tại huyện Ba Tri

-Sau khi nhận được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu các trường nói trên.Các em học sinh được thông báo trước ngày và thời gian điều tra thông quagiáo viên chủ nhiệm lớp

Công cụ thu thập số liệu:

Thông tin được thu thập dựa vào bảng câu hỏi, chủ yếu là câu hỏiđóng

Bộ câu hỏi bao gồm:

1.Thông tin cá nhân.

2.Đặc điểm kinh nguyệt.

3.Đau bụng kinh.

4.Tác động của đau bụng kinh.

5.Các phương pháp và hiểu biết về điều trị đau bụng kinh.

6.Câu hỏi về mẹ.

Kỹ thuật thu thập số liệu:

Với sự đồng ý của Hiệu trưởng, cùng với sự hợp tác của giáo viên chủnhiệm các lớp và nhân viên y tế trường đã được chọn đưa vào mẫu nghiêncứu, chúng tôi bắt đầu tiến hành lấy mẫu nghiên cứu vào tháng 01 năm

2017 vì đây là thời điểm các em học sinh vừa kết thúc học kỳ I, các em vàgiáo viên chủ nhiệm không quá bận rộn

Mỗi bộ câu hỏi có mã số riêng và không ghi tên họ để đảm bảo tính bímật cho cá nhân học sinh và thông tin thu nhận được chính xác, bảo đảmtính khách quan, trung thực của nghiên cứu

Sau khi trao đổi thông tin trước với giáo viên chủ nhiệm các lớp sẽphỏng vấn và nhân viên y tế trường, chúng tôi sẽ tiếp xúc với các em tronggiờ ra chơi, cuối giờ học, hoặc giờ sinh hoạt chủ nhiệm, chúng tôi phátbảng câu hỏi cho các em và giải thích về cách trả lời, giải đáp một số thắcmắc, sau đó các em về nhà tự trả lời trước một số câu hỏi cần sự giúp đỡcủa mẹ (hoặc bà, cô, dì, chị gái, nếu các em không sống cùng mẹ)

Chúng tôi tiến hành phỏng vấn các em ngày hôm sau và hỏi lại nhữngcâu các em chưa trả lời đầy đủ

Sau khi các em học sinh trả lời xong, bộ câu hỏi được cho ngay vàotúi thu nhận, dán kỹ và niêm phong bởi người nghiên cứu Tác giả sẽ nhậnlại tất cả các túi đựng bộ câu hỏi ngay sau đó.

Đối với một số em bị đau bụng kinh nặng và rất nặng, tác giả sẽ giảithích cho các em biết sự cần thiết phải thăm khám để loại trừ một số bệnhthực thể, sẽ không ảnh hưởng đến trinh tiết của các em, sau khi được sựđồng ý của các em, tác giả gặp gỡ phụ huynh, tham vấn và trực tiếp giớithiệu các em đến khám ở phòng khám sức khoẻ vị thành niên - trung tâmchăm sóc sức khoẻ sinh sản huyện Ba Tri

Bộ câu hỏi được khảo sát thử trên 50 học sinh, sau đó tham khảo ýkiến của các thầy cô trong lĩnh vực sản phụ khoa, dịch tể học và các anhchị, các bạn đồng nghiệp, để điều chỉnh lại bộ câu hỏi trước khi áp dụng.Thời gian thu thập thông tin: chúng tôi dự kiến hoàn thành việc lấymẫu trong 04 tuần (từ 02 tháng 01 năm 2017 đến 02 tháng 02 năm 2017)

Vai trò của tác giả:

Xây dựng bộ câu hỏi thu thập số liệu

Soạn thư ngỏ

Bốc thăm chọn lớp ngẫu nhiên

*Liên hệ BGH, nhân viên y tế, giáo viên chủ nhiệm các lớp của 05trường đã chọn

Giải đáp thắc mắc cho học sinh

Thu thập tất cả bộ câu hỏi lại, kiểm tra mức độ chính xác, mã hóa

dữ liệu sang dạng số và nhập dữ liệu

Xử lý và phân tích số liệu

Trình bày số liệu và hoàn tất luận văn.

Cách đánh giá bảng câu hỏi:

1.Tuổi:.

Cách tính tuổi dựa vào tháng hay năm gần nhất

Sử dụng cách tính tuổi theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) để tiện

so sánh với các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước

*Ví dụ: 12 tuổi tính từ ngày trẻ tròn 12 năm đến 12 năm 11 tháng 29ngày

Cụ thể: 01 cháu bé sinh ngày 20/7/2003, 12 tuổi trong khoảng thờigian từ 20 /7/ 2015 đến 19/ 7/ 2016

Từ ngày 20/7/2016 về sau (tới 19/7/2017 mới coi là 13 tuổi)

*Độ 3: sinh hoạt hằng ngày bị hạn chế một cách rõ ràng, thuốc giảmđau thường kém hiệu quả, kèm theo triệu chứng như: nhức đầu, mệt mỏi,buồn nôn, tiêu chảy

Chúng tôi quy định: Không đau bụng kinh: độ 0.

Có đau bụng kinh: từ độ 1 trở lên

3.Mức độ đau bụng kinh: biến số thứ tự, có 04 giá trị:

Nhẹ: độ 1

Trung bình: độ 2

Nặng và rất nặng: độ 3

4.Nghỉ học: quy định là nghỉ từ nửa ngày trở lên.

5.Vắng tiết: quy định là vắng hơn 1 tiết học trở lên.

6.Tuổi có kinh lần đầu:

Chúng tôi áp dụng cách tính của WHO, tuy nhiên hầu hết các emkhông nhớ ngày và tháng có kinh lần đầu, do đó chúng tôi không tính ngày.Nhớ năm có kinh lần đầu: tháng có kinh lần đầu là tháng 06

Nhớ tuổi có kinh lần đầu: tháng có kinh lần đầu là tháng 06

Nhớ năm học có kinh lần đầu: tháng có kinh lần đầu là tháng 01

7 Nằm nghỉ: khi bị đau bụng kinh, nằm nghỉ tại giường ở nhà hoặc phòng

10 Thuốc tây: được sử dụng với mục đích giả đau bụng kinh.

11 Thăm khám: các trường hợp bị đbk hơn mức độ trung bình khi khảo sát

hoặc được yêu cầu giúp đỡ sẽ được giới thiệu trực tiếp đến phòng khám sứckhoẻ vị thành niên – trung tâm chăm sóc sức khoẻ sinh sản huyện Ba Tri đểđược tư vấn, khám và chẩn đoán xác định thêm

2.3 PHÂN TÍCH CÁC BIẾN SỐ

1 Tuổi: biến số liên tục có 4 giá trị từ 12 đến 15 tuổi

2 Tuổi có kinh lần đầu: biến số không liên tục

3 Chu kỳ kinh: danh định có 2 giá trị

ĐềuKhông đều

4 Số ngày có kinh: danh định có 3 giá trị

5 tuần3-5 tuần

< 3 tuần

5 Lượng kinh: danh định có 4 giá trị

1 ngày

2 ngày3- 7 ngày

> 7 ngày

6 Lượng kinh: danh định có 3 giá trị

ÍtTrung bìnhNhiều

7 Kinh thưa: danh định có 2 giá trị

CóKhông

8 Đa kinh: danh định có 2 giá trị

CóKhông

9 Thiểu kinh: danh định có 2 giá trị

CóKhông

10 Rong kinh: danh định có 2 giá trị

CóKhông

11 Em có đau bụng kinh: danh định có 2 giá trị

CóKhông

12 Mức độ đau: danh định có 4 giá trị

NhẹTrung bìnhNặngRất nặng

13 Thời gian có kinh lần đầu tiên đến khi xuất hiện đau bụng kinh: danhđịnh có 5 giá trị

Xuất hiện cùng lúcNhỏ hơn hoặc bằng 6 tháng

6 tháng tới 1 năm

2 nămLớn hơn hoặc bằng 3 năm

14 Đau bụng thường bắt đầu vào thời điểm nào so với khi ra kinh: danhđịnh có 3 giá trị

Trước khi ra kinhNgay khi ra kinh