Bai 7 Thuc tien va vai tro cua thuc tien doi voi nhan thuc

Thöïc tieãn laø cô sôû, laø ñoäng löïc, laø muïc ñích cuûa nhaän thöùc vaø laø tieâu chuaån ñeå. kieåm tra keát quaû cuûa nhaän thöùc..[r]

1 Thế nào là phủ định biện chứng ?

Nêu đặc điểm của phủ định biện chứng.

2 Vận dụng quan điểm phủ định biện chứng để phân tích phản ứng trao đổi của a-xit clo-hi- đric và xut sau đây :

HCL + NaOH = NaCL + H2O

3 Chúng ta phải luôn luôn đổi mới phương pháp học tập Theo em, đây có phải là yêu cầu của phủ định biện chứng không ? Tại sao ?

4 Trong cuộc sống hằng ngày, ta cần phải

phê bình và tự phê bình như thế nào mới phù hợp với quan điểm phủ định biện chứng ?

5 Em hãy nhận xét một vài biểu hiện sự phủ định biện chứng trong việc thờ cúng, lễ hội, ma chay, cưới xin ở nước ta hiện nay

Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Bài 7 (2tiết)

Noọi Dung Baứi Hoùc

a Thực tiễn là cơ sở của nhận thức.

b Thực tiễn là động lực của nhận thức.

c Thực tiễn là mục đích của nhận thức.

d Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý.

Bàn về nhận thức, từ xưa đến nay cĩ nhiều quan điểm khác nhau :

 Các nhà triết học duy tâm cho rằng : Các nhà triết học duy tâm cho rằng : nhận thức nhận thức

do bẩm sinh hoặc do thần linh mách bảo mà cĩ.

 Các nhà triết học duy vật trước C Mác lại quan niệm :

niệm : nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy mĩc, thụ động về sự vật, hiện tượng.

Em cĩ nhận xét gì về hai quan điểm nêu trên ?

 Tri t h c duy v t bi n ch ng cho r ng, nh n ế ọ ậ ệ ứ ằ ậ

th c b t ngu n t th c ti n, quá ứ ắ ồ ừ ự ễ trình nh n ậ

th c di n ra r t ph c t p, g m 2 giai o n : ứ ễ ấ ứ ạ ồ đ ạ

nh n th c c m tính và nh n th c lí tính ậ ứ ả ậ ứ

Hãy diễn tả bằng lời các hình ảnh sau :

Linh trưởng trúc Gấu Voi

Sếu đầu đỏ

Hổ Bò tót

Qua các hình ảnh

trên, cho biết tại sao các em đoán được các vật đó ?

thì gọi là nhận thức gì ?

Nhận thức cảm tính

Vậy nhận thức cảm tính

Tuy vậy, nĩ vẫn chưa phản ánh được

bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng.

Nhờ đi sâu phân tích, người ta tìm ra cấu trúc tinh thể của muối, cơng thức hĩa học

của muối, điều chế được muối.

Nhận thức lý tính

Vậy, nhận thức lý tính là gì ?

Em hãy cho biết ví dụ trên nĩi lên nhận thức nào ? - Nhận thức lý tính : La ø giai đoạn nhận thức

tiếp theo, dựa trên các tài liệu do nhận thức

cảm tính đem lại, nhờ các thao tác của tư duy

như phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát

hoá… tìm ra bản chất, quy luật của

sự vật, hiện tượng.

Nhận thức là quá trình phản ánh sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan vào bộ ĩc con người,

để tạo nên những hiểu biết về chúng.

Ngµy mïa - Cao B»ng

§¸nh chiÕm s©n bay T©n S¬n NhÊt Nghiªn cøu vµ trång thö nghiÖm c©y d a Mü

Vớ dụ 1: ễng cha ta đó dựa vào cơ sở

nào để đỳc kết thành cỏc cõu ca dao,

tục ngữ sau :

 Nhất nước, nhỡ phõn, tam cần,

tứ giống.

 Chuồn chuồn bay thấp thỡ mưa,

Bay cao thỡ nắng, bay vừa thỡ rõm

 Chớp đụng nhay nhỏy, gà gỏy

thỡ mưa.

 Mấy đời bỏnh đỳc cú xương,

Mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng.

ễng cha ta

đó dựa vào

kinh nghiệm thực tiễn

để đỳc kết thành cỏc cõu ca dao, tục ngữ trờn.

Ví dụ 2 :

Em cú nhận xột gỡ về cỏc hoạt động trờn của con người ?

Hoạt động

thực tiễn

* Con ng ời sản xuất ra của cải vật chất.

* Con ng ời đấu tranh giai cấp để giải phóng mỡnh khỏi áp bức bóc lột.

* Con ng ời nghiên cứu khoa học ứng dụng vào

cuộc sống

Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử - xã hội của

con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội.

Em có nhận xét gì các hoạt động trong những

Cỏc hỡnh thức cơ bản của hoạt động thực tiễn:

+ Hoạt động sản xuất vật chất

+ Hoạt động chính trị -xã hội

+ Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động sản xuất vật chất là cơ bản nhất,

Ng ời nông dân đang hái chè

ứng dụng trồng giống cà chua mới trong nhà kính Bác Hồ tham gia kháng chiến

Có lần một sinh viên hỏi Clốt Béc-na (1813 – 1878), nhà sinh lí học người Pháp :

- Thưa thầy, điều gì quan trọng nhất trong y học ?

- Những sự kiện thực tiễn ! - ông rành rọt trả lời.

Dựa vào hiểu biết của mình em hãy cho biết :

a) Ý kiến của Clốt Béc-na đúng hay sai ?

Nhóm 1 : Vì sao nói thực tiễn là cơ sở của nhận thức ? Nêu 1 ví dụ để chứng minh ?

Nhóm 2 : Vì sao nói thực tiễn là động lực của nhận thức ? Lấy ví dụ trong học tập để chứng minh ?

Nhóm 3 : Vì sao nói thực tiễn là mục đích của nhận thức? Lấy ví dụ để chứng minh ?

Nhóm 4 : Vì sao thực tiễn được coi là tiêu chuẩn của chân lý ? Lấy ví dụ để chứng minh ?

Thảo luận nhóm : 5 phút.

Cá nhân tự đọc các mục a, b, c, d trong SGK/41-43

a Thực tiễn là cơ sở của nhận thức :

Ví dụ: Người thợ nhuộm, do nhiều lần nhuộm quần áo, đã cĩ thể phân biệt 12 mầu đen khác nhau;

Ví dụ : Từ sự đo đạc ruộng đất, đo lường vật thể mà con người cĩ tri thức về tốn học.

- Mọi sự hiểu biết của con người đều trực tiếp nảy sinh từ thực tiễn.

- Thông qua hoạt động thực tiễn các giác quan được hoàn thiện, khả năng nhận thức ngày càng sâu sắc, đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng

b Thực tiễn là động lực của nhận thức :

- Thực tiễn luôn luôn đât ra những yêu cầu mới cho nhận thức  thúc đẩy nhận thức phát

triển.

Vd : Bác sĩ Đặng Văn Ngữ nghiên cứu tìm ra kháng sinh (SGK trang 41-42).

Ví dụ : Việc học tập đặt ra yêu cầu học sinh

phải giải bài tập và học kiến thức mới, khĩ…khi

giải quyết được những bài tập khĩ đĩ thì nhận thức của em sẽ được nâng cao hơn.

- Thực tiễn còn tạo ra các tiền đề vật chất cần thiết cho nhận thức.

c Thực tiễn là mục đích của nhận thức :

- Các tri thức khoa học chỉ có gía trị khi nó được vận dụng vào thực tiễn Mục đích của nhận thức là cải tạo hi n ệ thực khách quan, đáp ứng

nhu cầu vật chất, tinh thần của con người

- Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói : “Lí luận mà không liên hệ với thực tiễn là lí luận

suông”.

Ví dụ : Nhà bác học Điêzen đã viết giả thuyết về động cơ sử dụng chất thải cơng nghiệp làm nhiên liệu và giả thuyết của ơng đã được ứng dụng để chế tạo ra các loại động cơ chạy dầu như bây giờ.

d Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí :

- Nhận thức của con người có thể đúng đắn hoặc sai lầm Chỉ có đem những tri thức thu nhận được kiểm nghiệm qua thực tiễn mới đánh giá

được tính đúng đắn hay sai lầm của chúng.

Ví dụ : Thuyết Nhật tâm của Cô-péc-níc cho

rằng, Trái đất quay xung quanh Mặt trời Nhờ có kính viễn vọng tự sáng chế và kiên trì quan sát

bầu trời, Ga-li-lê (1564 – 1642) đã khẳng định

Thuyết Nhật tâm của Cô-péc-níc là đúng và còn

Bài tập 1

Họat động thực tiễn cơ bản nhất của con người là :

a.- Họat động sản xuất vật chất

b.- Họat động chính trị - xã hội

c.- Họat động thực nghiệm khoa học

d.- Họat động văn hóa, nghệ thuật, giáo dục

a

Bài tập 2

Cơ sở của sự thống nhất giữa nhận thức cảm tính và lý tính là :

a.- Thế giới vật chất tồn tại khách quan.

b.- Tài liệu cảm tính có thể tin cậy, phong phú c.- Thực tiễn xã hội

d.- Tính năng động chủ quan của con người.

Bác có viết :

“ Tiếc vì các kế họach đó

đều là chủ quan, không căn cứ

vào thực tế, cho nên một khi gặp sự thử thách như

trận địch tấn công vừa rồi thì

tán loạn hết.”

Trong nội dung đoạn văn trên,

chủ tịch Hồ Chí Minh muốn

nhấn mạnh vai trò nào

của thực tiễn?

Bài tập

3

A Tiêu chuẩn của chân lí

B

Cơ sở của nhận thức

C Động lực của nhận thứùc

D Mục đích của nhận thức A

Điền vào chỗ trống những cụm từ thích hợp :

Lí luận rất cần thiết, nhưng nếu cách học tập không đúng thì sẽ không có kết quả Do đó, trong học tập lí luận, chúng ta cần nhấn mạnh: Lí luận phải …(1)… với thực tiễn Thống nhất giữa lí luận và thực tiễn là …(2)… của chủ nghĩa Mac – Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn là …(3)… Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là …(4)…

a.- Thực tiễn mù quáng

b.- Lý luận suông

Bài tập

Cảm tính

Lí tính Sản xuất

Thực nghiệm

Xã hội