Đây là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân… của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên xh bằng phương thức[r]
Trang 1NS: Tuần: 11, tiết: 41
ND: Bài: 10
KIỂM TRA VĂN I/ Mục tiêu: Giúp hs
1/ Hệ thống hoa, khái quát hóa, nắm vững các kiến thức ở các văn bản đã học
2/ Rèn kĩ năng giải quyết vấn đề chính xác, viết đoạn văn đúng đắn, so sánh lợa chọ phù hợp đáp án
3/ Giáo dục ý thức tự học tập, tự làm bài
II/ Chuẩn bị:
-GV: Giáo án, sgk, sgv, tài liệu tham khảo, giấy pho to bài kiểm tra
-HS: chuẩn bị bài trước khi đến lớp
III/ Tiến trình trên lớp:
1/ Ổn định lớp:1’
2/ Kiểm tra:
Gv nhắc nhở hs khi làm bài
3/ Bài mới: 40’
*Đề:
Câu 1: Tóm tắt đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” Tắt đèn, Ngô Tất Tố bằng 1 đoạn văn 4-5
câu?
Câu 2: Văn bản “Tôi đi học” Thanh Tịnh có phương thức biểu đạt chính là?
A.Tự sự , miêu tả, bcảm
B Tsự , nghị luận, bcảm
C Tự sự, thuyết minh D.Tsự , hành chính - công v ụ
Câu 3: Cho đoạn văn: “U bán con thật đấy ư? Nào! Em không bán Chị Tí! Nào! Có
bán thì bán cái Tỉu này, này!”
Các từ in đậm thuộc từ loại nào?
A.Đại từ
B.Tính từ
C.Tình thái từ
D.Trợ từ, thán từ
Câu 4: Hãy điền những từ phù hợp vào đoạn trích dẫn sau? Cho biết chúng thuộc từ
loại gì?
“Cái đầu Lão nghẹo về một bên và cái miệng……… của Lão mếu như con nít,
Lão………….khóc”
Câu 5:Trong các văn bản sau , vbản nào là vbản nhật dụng?
A.Tôi đi học
B.Chiếc lá cuối cùng
C.Lão Hạc
D.Cô bé bán diêm
Câu 6: Văn bản “Chiếc lá cuối cùng” đề cao vđ ề gì?
A.Tình yêu mẹ
B.Tình yêu thương cao cả của những con ng ười nghèo khổ
C.Sức phản kháng của người p/nữ
DTác hại ghê ghớm của thuốc lá
Trang 2Câu 7: Viết đ/văn nêu tác hại ghê ghớm của bao bì ni lông và nêu biện pháp cụ thể kêu
gọi mọi ng ười bvệ môi trường , tránh tác hại của bao bì ni lông?
IV/Củng cố:
V/Dặn dò 1’
-Học ôn lại bài tập làm văn
-Chuẩn bị luyện nói kể chuyện theo ngôi kể kết hợp với miêu tả và biểu cảm
*Đáp án:
Câu 1:
Buổi sánghôm ấy, khi chị Dậu đang chăm sóc anh Dậu bọn cai lê káo đến thúc sưu đánh đập anh chị mặc cho những lời van xin của chị, chúng cứ một mực xông tới bắt anh Dậu, thương chồng con tức quá hóa liều, chj Dậu vùng dậy đánh ngã ba tên tay sai đọc ác Câu2: A
Câu3:C
Câu4:Móm mém, hu hu khóc
Câu 5:B
Câu 6:B
Câu 7:Hs tự xây dựng
Trang 3NS: Tuần: 11, tiết: 42
ND: Bài: 10
LUYỆN NÓI: KỂ CHUYỆN THEO NGÔI KỂ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM I/ Mục tiêu: Giúp hs
1/ Ôn lại kiến thức về ngôi kể đã học ở lớp 6
2/ Rèn kĩ năng mạnh dạn trình bày của tập thể kể chuyện theo ngôi kể kết hợp miêu
tả và biểu cảm
3/ Giáo dục ý thức tự học tập, yêu thích văn kể chuyện
II/ Chuẩn bị:
-GV: Giáo án, sgk, sgv, tài liệu tham khảo, bảng phụ
-HS: chuẩn bị bài trước khi đến lớp
III/ Tiến trình trên lớp:
1/ Ổn định lớp:1’
2/ Kiểm tra: giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị của hs
3/ Bài mới:
1/Giới thiệu: 1’
Để giúp các em mạnh dạn phát biểu trước đám đông, nói đúng, có hiệu quả sự việc,
hiện t ượng nào đó=> hôm nay cô trò ta tiến hành luyện nói theo ngôi kể kết hợp với
miêu tả và biểu cảm
2/Tiến trình tổ chức hoạt động:
I/ Ôn tập về ngôi kể:
-Ngôi 1: xưng “tôi” khi
kể
Vd: Lão Hạc
Tôi đi học
-Ngôi 3: người kể tự dấu
mình gọi tên các nhân
vật bằng tên gọi của
chúng
Vd: Tắt đèn
Cô bé bán diêm
?Ở lớp 6 các em đã học nhiều ngôi kể nào?
?Kể theo ngôi 1 là kể ntn? Tác dụng?
?Hãy nêu vd 1số văn bản?
*Gv tóm ý;
?Thế nào là kể theo ngôi 3?
Tác dung?
?Hãy nêu vd cụ thể?
*GV tóm ý:
?Tại sao người kể lại thay đổi ngôi kể như vậy?
=>Ngôi 1 và ngôi 3
=>Người kể xưng tôi trong câu chuyện Khi đó người kể trực tiếp
kể ra những gì mình nghe mình thấy mình trãi qua có thể trực tiếp nói ra những suy nghĩ, tình cảm của chính mình
=>Tôi đi học
Trong lòng mẹ
=>Là người kể tự dấu mình đi, gọi tên các nhân vật bằng các tên gọi của chúng Khi đó người kể có thể
kể chúng một cách linh hoạt, tự do những gì diễn ra với nhân vật
=>Tắt đèn
Cô bé bán diêm Chiếc lá cuối cùng
=>Tùy vào mỗi cốt truyện cụ thể ở những tình huống cụ thể mà người viết lựa chọn ngôi kể cho phù hợp
=>Cũng có khi trong cùng một câu
Trang 4II/Lập dàn ý kể
chuyện:
-Sự việc: cuộc đối đầu
giữa những kẻ đi thúc
sưu với những người xin
khất sưu
-Nhân vật chính: chị
Dậu, cai lệ, người lí
trưởng
-Ngôi kể: ngôi 3
-Yếu tố biểu cảm
Cháu van ông
Chồng tôi đau ốm…
Mày trói chồng bà đi, bà
cho mày xem
-Yếu tố miêu tả;
Sức lẻo khẻo của anh
chàng nghiện…
Người đàn bà lực điền…
ngã chỏng qoèo…nham
nhảm thét
III/Luyện nói:
*Gv tổng kết:
=>Chuyển ý
?Đọc đoạn trích ở sgk?
?Đoạn trích trên kể theo ngôi nào?Nhân vật chính là ai? kể
về sự việc gì?
*Gv tóm ý.
?Hãy tìm các yếu tố biểu cảm trong đoạn văn?(qua từng giai đoạn)
*Gv tóm ý.
?Hãy tìm các yếu tố miêu tả trong đoạn văn?
*Gv tóm ý=>khẳng định dàn
ý trên.
=>Gv chuyển ý
?Hãy kể lại đoạn văn trên theo ngôi 4 (chú ý xen lẫn yếu tố miêu tả, biểu cảm chất giọng vad cả điệu bộ cử chỉ)
?Hãy nhận xét tác phong nội dung bạn kể?
*Gv tóm ý sữa chữa, hướng dẫn hs cách kể, miêu tả, biểu cảm + động tác hợp lí => gd hs
chuyện người viết dùng các ngôi
kể khác nhau (thay đổi ngôi kể) để soi chiếu sự vât, sự việc nhânvật bằng các điểm nhìn khác
nhau=>Tăng tính sinh động phong phú khi miêu tả sự vật, sự việc và con người…
=>Hs đọc đoạn trích
=>Ngôi 3,nvật chính: chị Dậu, cai
lệ, người nhà lí trưởng
=>Sự việc: cuộc đối đầu giữa những kẻ đi thúc sưu với những người xin khất sưu
=>Các từ dùng để van xin, nhịn nhục, cháu van ông
=>Bị ức hiếp, phẫn nộ: chồng tôi đau ốm…
=>Căm thù vùng lên ;Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem
=>Chị Dậu xám mặt
=>Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện…thét ket thiếu sức
=>Anh chàng hầu cận ông Lí…
=>Anh chàng con mọn…ngã chào
ra thềm…
=>Tôi xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đõ lấy tay hắn:
-Tôi van ông, nhà tyôi vừa mới tỉnh lại được một lúc, ông tha cho! -Tha này! Tha này!
vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực tôi mấy bịch rồi lại sấn đến trói anh Dậu
Hình như tức quá không thể chịu, tôi liều mạng cự lại
-Chồng tôi đau ốm ông không được phép hành hạ!
Trang 5Cai lệ tác vào mặt tôi một cái đánh bốp rồi hắn cứ nhảy vào cạng anh Dậu
Tôi ngiến hai hàm răng -Mày trói chồng bà đi , bà cho mày xem!
Rồi tôi túm lây cổ hắn ấn dúi ra cửa…
Người nhà lí trưởng…nhanh như cắt, tôi nằm…chàng con mọn hắn
bị tôi túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm
=>Nội dung đbảo đúng ngôi kể
=>Chưa manh dạn lắm, cần có chất giọng biểu cảm, miêu ảt rỏ ràng hơn, cử chỉ dứt khoác hơn
IV/ Củng cố:
? Kể chuyện xen yếu tố biểu cảm, miêu ảt theo ngôi cần chú ý điều gì?
V/Dặn dò:
-Tập kể lại đoạn văn trên, và các đoan văn khác đã học
-Chuẩn bị kĩ bài
Trang 6NS: Tuần: 11, tiết: 43
ND: Bài: 11
CÂU GHÉP
I/ Mục tiêu: Giúp hs
1/ Hiểu được thế nào là câu ghép, đăc điểm của nó cách nối kết các vế trong câu
ghép
2/ Rền kĩ năng nhận diện, đặt câu, nối các vế trong câu ghép hợp lí
3/ Giáo dục ý thức sd câu ghép đúng đắn
II/ Chuẩn bị:
-GV: Giáo án, sgk, sgv, tài liệu tham khảo, bảng phụ
-HS: chuẩn bị bài trước khi đến lớp
III/ Tiến trình trên lớp:
1/ Ổn định lớp:1’
2/ Kiểm trabài cũ: 4’
Hãy kể đoạn văn em thích trong các văn bản đã học theo ngôi?
3/ Bài mới:
a.Giới thiệu: 1’
Xác định liểu câu sau về mặt cú pháp?
Tôi đi học
b.Đường trơn trợt, tôi đến muộn, bạn đừng buồn nhé (câu ghép) Câu đơn các em đã rỏ thế còn câu ghép là ntn, đặc điểm ra sao các vế trong câu nối kết nhau ntn? để hiểu
được câu ghép và sd nó có hiệu quả=>hôm nay cô trò ta cùng tìm hiểu câu ghép
b.Tiến trình tổ chức hoạt động:
I/ Đặc điểm của câu
ghép
-Câu ghép là những câu
do 2 hoặc nhiều cụm
chủ-vị không bao chứa
nhau tạo thành, mỗi cụm
C-V là một vế câu
-Vd: xem sgk 111
?Hãy đọc kĩ đoạn văn ở sgk?
?Tim các cụm c-v trong những câu in đậm?
?Phân tích cấu tạo của các câu trên?
=>Thảo luận nhóm 3’
?Giả sử quy định cho các câu trên là a,b,c? hãy trình bày kết quả trên vào vào bảng mẫu sgk?
=>GV giảng giải làm rõ các cấu tạo câu trên.
?Nvậy, câu nào trong 3 câu đơn, câu ghép?
?Nvậy, thế nào là câu ghép?
=>Hs đoc đạon văn
=>a Buổi mai hôm ấy….mẹ tôi/ dài
và hẹp
=>b.Cảnh vật chung quanh tôi/ đều thay đổi , vì chính lòng tôi / đang có
…lớn; hôm nay tôi /đi học
=>c.Tôi/ quên thế nào được … quang đãng
=>
Câu có một cụm c-v A Câu có 2
hoặc nhiều cụm c-v
Cụm c-v nằm trong cụm c- v lớn
C
Các cụm c-v không bao nhau
B
=>câu a: câu đơn
=> câu b.c: câu ghép
=>Câu ghép là những câu do 2 hoặc
Trang 7II/ Cách nối các vế câu:
-Có 2 cách nối kết các vế
câu:
-Dùng những từ có tác
dụng nối cụ thể?
+Nối bằng các quan hệ từ
+Nối bằng một cặp quan
hệ từ
+Nối bằng một cặp phó
từ đại từ hay chỉ từ
thường đi đôi với nhau
(Cặp hô ứng)
-Không dùng từ nối trong
trường hợp này giữa các
vế câu cần có dấu phẩy,
dấu chấm phẩy, hoặc dấu
hai chấm
III/ Luyện tập:
1
-a3, a5, a6: dấu chấm
phẩy a7: nếu…thì (lược
bớt) cặp quan hệ từ
-b1:dấu phẩy
*Gv tổng kết.
=>Chuyển ý
?Hãy đọc bt1 sgk 113 câu xác định câu ghép?
?Câu a6 có mấy cụm c-v chúng ntn với nhau?
*Gv sữa chữa=>cho điểm
=>chuyển ý
?Tìm thêm các câu ghép trong đoạn trích ở mục I?
?Trong mỗi câu ghép trên các vế câu được nối với nhau bằng cách nào?
*Gv tóm ý.
?Xác định cách nối các vế trong các câu ghép sau?
1.Vì trời mưa nên tôi đến muộn
2.Nó vừa lên lớp trưởng nó
đã lên mặt
?Như vậy các vế trong câu ghép có những cách nối kết nào?
*Gv tổng kết.
=>Gv chuyển ý
?Các câu ghép trong vd a,b bt1 nối kết với nhau bằng cách nào
*Câu a, c làm ở nhà
=>Gv sữa chữa cho điểm
nhiều cụm chủ-vị không bao chứa nhau tạo thành, mỗi cụm C-V là một
vế câu
=>hs đọc ghi nhớ
=>a3, a5, a6, a7
=>3 cụm không bao nhau d/=>Hàng năm…lá ngoài đường … rung nhiều và trên không…bàn bạc, lòng tôi lại…tợu trường
e/Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi
e/Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi…ghi và ngày nay tôi…nhớ hết
=>Nối bằng qht:câu e,g; con đường này…thấy lạ
=>Qht: vì …nhưng
=>Câu c: Các vế trong đó nối nhau bằng qht :vì
=>Câu d: Các vế không dùng qht để nối nhau
=>Vế 2,3 trong câu c cũng không dùng qht để nối
=>1.Cặp qht vì….nên
=>2 Cặp từ hô ứng…vừa mới…đã…
=>2 cách -Dùng các từ để nối +Dung qht từ +Cặp qht +Cặp p từ, đại từ chỉ từ đi đối với nhau
-Không dùng qht, dùng dấu phẩy, dấu
=>Hs đọc ghi nhớ
=>a3, a5, a6: dấu phẩy A7; nếu …thì; đây…đấy(cặp hô ứng)
=>b1;dấu phẩy b2;giá…thì (lược bỏ) cặp qht
Trang 8-b2: giá thì (lược bớt):
cặp quan hệ từ
2
A Vì Lan chăm học nên
Lan đạt điểm 10
b/Nếu thì…
c/ Tuy …nhưng…
d/ Không những …mà…
3
a/Lan chăm học nên Lan
đạt điểm 10
-b, c, d (tự sữa)
4
a/Nam vừa mua xe mới,
Nam đã vội chở ba
người
(b, c tự sữa )
?Hay lên bảng đặt 6 câu ghép với những cặp quan hệ từ đã cho?
=>Gv sữa chữa, cho điểm hs.
=>chuyển ý
?Chuyển các câu ghép trên thành những câu ghép mới bằng 1 trong 2 cách sau?
a.Bỏ bớt qht
b.Đảo lại trật tự các vế câu
=>Gv sữa chữa cho điểm
?Đặt3 câu ghép với những cặp từ hô ứng đã cho?
=>Gv sữa chữa cho điểm
GV hướng dẫn hs làm ở nhà
=>a.Vì Lan chăm học nên Lan đạt điểm 10
b.Nếu mưa to thì em không đến
c không nhữngTuấn kênh kịu, Tuấn còn sạo nữa
=>Lan chăm học , Lan đạt điểm 10
=>Nếu mưa to em không đến
=> Tuấn kênh kịu, Tuấn còn sạo nữa
=>a.Nam vừa mua xe mới, Nam đã chở 3
=>b.Chúng ta càng sống có vệ sinh, môi trường càng trong sạch
c.Con có đi đâu, mẹ lại bảo con mua hoa ở đấy
=>Hs làm bài
IV/Củng cố:
a/Thế nào là câu ghép? Cho điểm?
b/Cách nối kết các vế trong câu ghép?
V/ Dặn dò:
-Học bài , làm bài tập
-Chuẩn bị kĩ:Tìm hiểu chung văn bản thuyết minh
NS: Tuần: 11, tiết: 44
Trang 9ND: Bài: 11
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH I/ Mục tiêu: Giúp hs
1/ Hiểu thế nào là văn bản thuyết minh: vai trò, đặc điểm của vănbản thuyết minh
2/ Rền kĩ năng nhận diện vbtm, giải thích vai trò, đặc điểm của văn bản thuyết minh
3/ Giáo dục ý thức yêu thích vbtm
II/ Chuẩn bị:
-GV: Giáo án, sgk, sgv, tài liệu tham khảo
-HS: chuẩn bị bài trước khi đến lớp
III/ Tiến trình trên lớp:
1/ Ổn định lớp:1’
2/ Kiểm trabài cũ: 4’
a.Thế nào là câu ghép? Vd? Phân tích vd?
b.Đặt 2 câu ghép có 2 kiểu kết nối các vế khác nhau?
3/ Bài mới:
a.Giới thiệu: 1’
Khi đi đến 1 khu di tích lịch sử, du lịch nào đó, các em đều được nghe người hướng dẫn thuyết minh về chúng Vậy thuyết minh là ntn, vtrò, đặc điểm ra sao?=> hôm nay cô trò
ta sẽ tìm hiểu điều đó
b Tiến trình tổ chức hoạt động
I/ Vai trò, đặc điểm của
văn bản thuyết minh:
1/Vb tm trong đời sống
con người:
Đây là kiểu văn bản
thông dụng trong mọi
lĩnh vực đời sống nhằm
cung cấp tri thức về đặc
điểm, tính chất, nguyên
nhân… của các sự vật,
hiện tượng trong tự nhiên
xh bằng phương thức
trình bày, giới thiệu, giải
thích
2/ Đặc điểm của văn bản
thuyết minh:
-Khách quan xác thực,
hữu ích cho con người
? Đọc thầm 3 văn bản a,b,c sgk? thảo luận các câu hỏi sau?
1.Mỗi văn bản trên trình bày giới thiệu, giải thích điều gì?
2.Em thườn gặp văn bản đó ở đâu?
3.Hãy kể một vài văn bản cùng loại mà em biết?
*Gv tổng kết.
=>Chuyển ý
?Trao đổi nhóm các câu hỏi sau?
a Các văn bản trên có thể xem là văn bản tự sự (mtả,
=>N1 :Trình bày lợi ích của cây dừa gắn với đặc điểm của nó, cả dừa bến tre hay cây dừa nơi khác cũng thế, giới thiệu riêng cây dừa bình định
=>N2: giải thích về tác dụng của chất diệp lục làm cho ta thấy lá cây
=>N3: Giới thiệu Huế là một trung tâm văn hóa nghệ thuật lớn của VN với những đặc điểm riêng tiêu biểu của Huế
=>N4: Thường thấy chúng tong lĩnh vực đời sống xh
Một số văn bản thuyết minh khác như: Thông tin trái đất năm 2000,
Ôn dịch thuốc lá
=>N1: không phải vì văn bản tự
sự phải có sự việc và sự vật Văn bản mtả phải có cảnh sắc con người và cảm xúc
Trang 10-Một ngôn ngữ chính xác,
rõ ràng chặt chẽ, hấp dẫn
II/ Luyện tập:
1
a.Vbtm: Cung cấp kiến
thức lịch sử về cuộc khởi
nghĩa Nông Vân Vân
b.Vbtm: Cung cấp kiến
thức khoa học sinh vật về
con giun đất
2
-Thông tin về ngày trái
đất năm 2000: văn bản
ndụng kiểu nghị luận
-Đoạn văn tminh: về tác
hại của việc sử dụng bao
bì ni lông=> người đọc
(nghe) hiểu chính xác tác
hại của nó
3
=>Biểu cảm, miêu tả,
nghị luận, tự sự đều cần
yếu tố thuyết minh, khi
đó các văn bản sẽ logich
nghị luận, bc) không? Tại sao? Chúng khác với các văn bản ấy ở chỗ nào?
b Các văn bản trên có những đặc điểm chung nào làm chúng trở thành một kiểu riêng?
c Các văn bản trên đã thuyết minh những đối tượng bằng những phơng thức nào?
d Ngôn ngữ của những văn bản trên có đặc điểm gì?
*Gv tóm ý.
?Nvậy, vbản thuyết minh có đặc điểm gì?
=>Gv tổng kết.
=>Chuyển ý
?Đọc các văn bản ở sgk bt1 xem chúng có phải là vb thuyết minh không? Vì sao?
*Gv sữa chữa=> cho điểm.
?Thông tin ngày trái đất năm
2000 thuộc loại văn bản nào?
?Tìm phần đvăn có nội dung thuyết minh trong văn bản đó?
Tác dụng?
=>GV tóm ý, sữa chữa.
>Chuyển ý
?Các văn bản tự sự, bcảm, miểu tả có cần yếu tố thuyết minh không? Vì sao?
Văn bản nghị luận phải có luận điểm, luận cứ, luận chứng, trình bày ý kiến
=>N2: các tri thức được cung cấp đều là những tri thức khoa học , thiết thực
Vd: cây dừa; thân, lá, cùi…đều
có ích cho con người
-Lá cây có chất diệp lục nên nó
có màu xanh
-Huế là thành phố có cảnh sắc, sông núi hài hòa, ctrình văn hóa…nên thành trung tâm văn hóa lớn và không hề có cảm xúc riêng cá nhân hay hư cấu, tưởng tượng Do đó chúng được gọi là văn bản thuyết minh
=>ngôn ngữ chính cxác có tính thực dụng cao
=>Khách quan xác thực, hữu ích, cần trình bày rõ ràng chặt chẽ, logic
=>a.Vbtm: Vì cung cấp kiến thức lịch sử cho con người về khởi nghiac Nông vân vân
b.vbtm; vì cung cấp kiến thức về giun đất, khoa học sinh vật
=>Vb ndụng kiểu nghị luận
=>Thuyết minh khi nói về tác hại của việc sd bao bì ni lông=> người đọc (nghe) Hiểu cính xác tác hại của bao bì ni lông
=>Rất cần bởi như thế việc thuyết minh cho sự việc, sự vật (vb tự sự) ; thuyết minh để gây cảm xúc (biểu cảm) hay giới thiệu sviệc,