Đẩy mạnh hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh ngân hàng phát triển sơn la (tt)

Bên cạnh các nguồn vốn đã phát huy tác dụng, vốn tín dụng Tín dụng đầu tư phát triển ĐTPT của Nhà nước đang dần tỏ rõ vai trò quan trọng đối với việc hỗ trợ các thành phần kinh tế cũng n

MỞ ĐẦU

Trong những năm qua, để đẩy mạnh sự phát triển nền kinh tế Nhà nước

đã ra sức phát triển các hình thức đầu tư và đặc biệt là việc mở rộng nguồn vốn đầu tư phát triển Bên cạnh các nguồn vốn đã phát huy tác dụng, vốn tín dụng Tín dụng đầu tư phát triển (ĐTPT) của Nhà nước đang dần tỏ rõ vai trò quan trọng đối với việc hỗ trợ các thành phần kinh tế cũng như các vùng, ngành nghề kém phát triển

NHPT (NHPT)Việt Nam là Ngân hàng hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận nhưng phải bảo đảm vốn và bù đắp chi phí Ngân hàng được Chính phủ giao nhiệm vụ thực hiện chính sách tín dụng ĐTPT của Nhà nước, góp phần khai thác các nguồn vốn trong xã hội để đầu tư các dự án phát triển thuộc các ngành,vùng, các sản phẩm trọng điểm, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, khai thác các tiềm năng to lớn của đất nước cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Trong những năm vừa qua DNNVV đã phát triển rộng khắp cả nước Hiện nay, đi đôi với quá trình đổi mới kinh tế qua các năm đã ghi được các kết quả đáng kể nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên trường thế giới, Việt Nam đã và đang tích cực chủ động đẩy mạnh hội nhập kinh tế, đặc biệt nước ta vừa mới gia nhập vào tổ chức Thương mại thế giới (WTO) một tổ chức Thương mại toàn cầu Quá trình hội nhập đã tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế nói chung và các doanh nghiệp cũng như các DNNVV nói riêng Nhờ đó, đã tạo lập được môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi giúp cho các DNNVV có nhiều cơ hội đẩy mạnh phát triển vươn tầm Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao của nền kinh tế, một yêu cầu cấp thiết là tạo lập những điều kiện thuận lợi nhất để cho các DNNVV cải thiện môi trường kinh doanh; tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn và công nghệ; từ đó mở rộng thị

trường trong nước và xuất khẩu; tăng đáng kể khả năng cạnh tranh của DNNVV

Hiện nay, trong điều kiện kinh tế thị trường, với những thách thức của hội nhập kinh tế và toàn cầu hoá, các nền kinh tế đều phải tìm cách huy động mọi nguồn lực và khuyến khích tất cả các chủ thể kinh tế hoạt động Vì vậy, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động theo hướng CNH - HĐH thì việc hỗ trợ phát triển các DNNVV là rất cấp thiết, Nhà nước cần có các chính sách ưu tiên hỗ trợ

Qua nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước trong chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV cho thấy rằng dù đối với các nền kinh tế phát triển hay đang phát triển thì vai trò của DNNVV vẫn hết sức quan trọng Chính phủ cần

có những chính sách và bước đi phù hợp nhằm trợ giúp khắc phục những khó khăn, những bất lợi của hệ thống Doanh nghiệp này Trong đó, hỗ trợ và tạo điều kiện để các DNNVV tiếp cận với nguồn vốn được coi là then chốt

Xuất phát từ những định hướng và thực tiễn hoạt động tín dụng hỗ trợ

phát triển, học viên mạnh dạn chọn đề tài “Đẩy mạnh hoạt động cho vay Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh NHPT Sơn La”cho luận văn tốt

nghiệp của mình, nhằm góp phần giải quyết những vấn đề về lý luận và thực tiễn hiện nay Với mục tiêu đánh giá thực trạng hoạt động cho vay đầu tư trong thời gian qua và đề xuất một số giải pháp nhằm đưa ra những giải pháp đẩy mạnh hoạt động cho vay vốn tín dụng đầu tư cho DNNVV tại Chi nhánh NHPT Sơn La

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung luận văn bao gồm 4 chương: Chương 1: Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan

Chương 2: DNNVV và hoạt động cho vay DNNVV của ngân hàng

Chương 3: Thực trạng hoạt động cho vay DNNVV tại Chi nhánh NHPT Sơn La

Chương 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm đẩy mạnh hoạt động cho vay DNNVV tại Chi nhánh NHPT Sơn La

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH

NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

Trong thời gian vừa qua đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều luận

văn tiến sỹ, thạc sỹ nghiên cứu về đề tài “Hoạt động cho vay Doanh nghiệp nhỏ và vừa” nhưng ở mỗi công trình nghiên cứu đều ở góc độ, cấp độ khác

nhau như về đối tượng nghiên cứu cũng khác nhau Các luận án, luận văn trên

đề có điểm chung đó là mục tiêu nghiên cứu phát triển DN nâng cao chất lượng cho vay thúc đẩy cho vay vốn Tín dụng phát triển Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về DNNVV, đánh giá thực trạng phát triển DNNVV và đề xuất các giải pháp để đẩy mạnh hoạt động cho vay DNNVV Với những nhân tố ảnh hưởng đến các DN ở mỗi địa bàn khác nhau và cơ chế chính sách của từng địa phương cũng có những khác nhau vấn đề giải pháp đề xuất của các công trình nghiên cứu phù hợp với địa phương mà tác giả đã nghiên cứu, nhưng không thể kế thừa hết để vận dụng, áp dụng thực hiện cho mọi địa phương khác

Tại Chi nhánh NHPT Sơn La vấn đề cho vay đầu tư đối với các dự án thuộc các DNNVV trong bối cảnh có không ít các dự án hoạt động không hiệu quả, DNNVV không đủ năng lực tài chính, có rất ít kinh nghiệm quản lý các dự án; tài sản bảo đảm tiền vay của DN không đảm bảo… dẫn đến tình trạng một số dự án không đưa vào hoạt động, không tạo ra nguồn thu để trả

nợ làm phát sinh nợ quá hạn và lãi phải thu, lãi phạt lãi chậm trả kéo dài dẫn đến phải xử lý tài sản bảo đảm tiền vay để trả nợ

Vấn đề “Đẩy mạnh hoạt động cho vay Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh NHPT Sơn La”sẽ góp phần đẩy mạnh tổng dư nợ cho vay tăng cao và

tạo công ăn việc làm cho toàn thể CBVC, nâng cao được trình độ trong công tác cho vay vốn Tín dụng ĐTPT của Nhà nước và có cách nhìn nhận đúng đắn đối với các quyết định tài trợ vốn cho các DNNVV đảm bảo hiệu quả, an toàn vốn

CHƯƠNG 2: DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ HOẠT ĐỘNG

CHO VAY DNNVV CỦA NGÂN HÀNG

Trong Chương 2, Luận văn thực hiện hệ thống hoá những vấn đề lý luận

cơ bản về DNNVV, vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế xã hội, phân tích những đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển DNNVV Đặc điểm, nội dung cho vay đầu tư trong hệ thống NHPT, vai trò của tín dụng đối với loại hình DNNVV Sự hỗ trợ của Nhà nước về tín dụng đối với loại hình DNNVV và sự cần thiết tại Việt Nam về các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình cho vay, các nhân tố ảnh hưởng đến cho vay đầu tư Kinh nghiệm của một số nước trong khu vực và thế giới, bài học đối với Việt Nam trong việc phát triển loại hình DNNVV

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY DNNVV TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN SƠN LA

Khái quát tình hình hoạt động của Chi nhánh NHPT Sơn La

Thời điểm đến 31/12/2014, tổng số cán bộ viên chức trong biên chế của Chi nhánh là 61 người, trong đó cán bộ nam là 33 người chiếm tỷ lệ 56%; cán

bộ nữ là 27 người chiếm tỷ lệ 44% Số lượng cán bộ có trình độ đại học trở lên là 53 người chiếm 87%; cán bộ kỹ thuật, nhân viên: 08 người, chiếm 13%

Số cán bộ có trình độ trên đại học 12 người, chiếm 20%

Đối tượng cho vay chủ yếu là các dự án thuộc đối tượng ngành, nghề lĩnh vực; các dự án thuộc địa bàn có điều kiện KTXH khó khăn, đặc biệt khó khăn như dự án thuỷ điện vừa và nhỏ, cơ khí, xi măng thuộc loại hình DNNVV Các dự án: xã hội hóa giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường không có Đặc biệt cho vay các đối tượng vay vốn TDXK rất ít, hiện tại Chi nhánh có 01 khách hàng vay vốn duy nhất với số dư nợ rất nhỏ 15,6 tỷ đến cuối 2014, với ngành nghề thu mua chế biến cà phê xuất khẩu đã ngừng hoạt động với tình hình khó khăn, không trả được nợ vay gốc và lãi Với hoạt động trên địa bàn tỉnh Sơn La cũng như các tổ chức tín dụng khác, hoạt động Tín dụng của chi nhánh NHPT Sơn La chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng tài sản có, tạo ra khoảng gần khoảng trên 90% lợi nhuận

Về chính sách cho vay: Qua hơn 9 năm đi vào hoạt động, chính sách

cho vay tín dụng ĐTPT của Nhà nước đã phát huy tác dụng, thực sự trở thành một công cụ kinh tế vĩ mô của Nhà nước trong việc thực hiện các chính sách

và chủ trương lớn của Nhà nước, trong đó có chính sách phát triển khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, đẩy mạnh và phát triển có hiệu quả các hoạt động SXKD của các DNNVV nhằm phát huy những lợi thế của loại hình DNNVV trong những năm qua Chính sách phát triển các DNNVV là một chủ trương

đúng đắn của Đảng và Nhà nước nhằm khơi dậy các tiềm năng phát triển kinh

tế, giải quyết công ăn việc làm tạo và tăng thu nhập cho người lao động, tăng nguồn thu cho ngân sách

Việc chuyển từ hình thức hỗ trợ trực tiếp (cấp phát) sang hỗ trợ gián tiếp qua kênh tín dụng ưu đãi của Nhà nước đối với các DNNVV là rất phù hợp

với sự đổi mới cơ chế kinh tế Điều này đã đúng với tính chất “hỗ trợ” và

“khuyến khích”, tránh sự ỷ lại của các DNNVV vào Nhà nước và nâng cao

trách nhiệm và tính chủ động sáng tạo của các DNNVV, đồng thời phù hợp với tiến trình hội nhập

Việc tập trung nguồn lực tài chính của Nhà nước còn hạn hẹp vào một đầu mối thực hiện đó là NHPT Việt Nam có ý nghĩa quan trọng về mặt chính sách đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng của các khoản tín dụng

Hoạt động cơ bản của Chi nhánh NHPT Sơn La

Với bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động, cùng với sự cạnh tranh gay gắt từ các NHTM nên s ố lượng dự án tiếp nhận thẩm định trong các năm qua

có xu hướng ngày càng giảm dần Mặc dù Chi nhánh luôn tích cực, chủ động trong việc tiếp cận các nhà đầu tư, lựa chọn các dự án góp phần đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng của hệ thống và định hướng phát triển KTXH tại địa phương Tuy nhiên, do danh mục các dự án trong những năm qua cũng tập trung hơn vào các lĩnh vực theo định hướng phát triển kinh tế của Chính phủ, phát triển an sinh xã hội như giáo dục, y tế, dạy nghề, bảo vệ môi trường, TDĐT cơ sở hạ tầng…với quy mô dự án lớn hơn trước nên đối tượng thẩm định hạn chế đáng kể Số lượng dự án đáp ứng được yêu cầu cho vay đầu tư cũng giảm dần qua các năm Từ năm 2012 đến năm 2014, số tiền giải ngân cho các dự án có xu hướng giảm đặc biệt giai đoạn này chủ yếu là giải ngân

các dự án của các DNNVV, Chi nhánh tập trung giải ngân cho các dự án

chuyển tiếp và các dự án mới ký hợp đồng cho vay, chủ yếu là các dự án thuỷ điện nhỏ và Nhà máy xi măng Mai Sơn Sơn La

Thực trạng cho vay DNNVV tại Chi nhánh NHPT Sơn La

Nhìn chung, việc đẩy mạnh hoạt động cho vay đầu tư tại Chi nhánh không thuận lợi do dự án thuộc đối tượng vay tại địa phương Sơn La không nhiều

Đối tượng cho vay chủ yếu là các dự án thuộc đối tượng ngành, nghề lĩnh vực; các dự án thuộc địa bàn có điều kiện KTXH khó khăn, đặc biệt khó khăn như dự án thuỷ điện vừa và nhỏ, cơ khí, xi măng thuộc loại hình DNNVV Các dự án: xã hội hóa giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường không có Đặc biệt cho vay các đối tượng vay vốn TDXK rất ít, hiện tại Chi nhánh có 01 khách hàng vay vốn duy nhất với số dư nợ rất nhỏ 15,6 tỷ đến cuối 2014, với ngành nghề thu mua chế biến cà phê xuất khẩu đã ngừng hoạt động với tình hình khó khăn, không trả được nợ vay gốc và lãi

Về thực trạng công tác thẩm định dự án

Công tác thẩm định cơ bản đã được Chi nhánh phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng, các chủ dự án trong quá trình thẩm định Tổ chức thẩm định các mặt kỹ thuật, phương án tài chính của DA và phương án trả nợ vốn vay đối với các dự án sử dụng vốn tín dụng ĐTPT của Nhà nước nhằm đảm bảo

dự án được thẩm định đúng quy trình, đúng thời gian quy định, có hiệu quả vốn đầu tư, hạn chế rủi ro tổn thất và thu hồi được vốn vay

Về các dự án bị từ chối cho vay chủ yếu do một số nguyên nhân sau:

- Năng lực CĐT không đảm bảo do thời gian, kinh nghiệm trong quản lý đầu tư xây dựng, quản lý thi công dự án chưa cao, tài chính CĐT dự án không lành mạnh, vốn tự có không đảm bảo đủ tài trợ cho dự án theo quy định;

- Tổng mức đầu tư và cơ cấu tổng mức đầu tư không hợp lý dẫn đến suất

đầu tư quá cao nếu dự án được triển khai sẽ không phát huy được hiệu quả;

- Mất cân đối giữa các nguồn vốn tham gia đầu tư xây dựng dự án, sử dụng vốn vay quá nhiều (lớn trên 70% tổng mức đầu tư DA), sẽ làm tăng sức

ép trả nợ trong quá trình thực hiện dự án, mặt khác chi phí lãi vay phải trả làm đội giá thành sản phẩm của dự án, nên khi dự án có thể đi vào vận hành SXKD, các sản phẩm tiêu thụ khó có khả năng cạnh tranh về giá cả trên thị trường tiêu thị;

Về thực trạng quản trị rủi ro

Khác với NHTM trên địa bàn, Chi nhánh NHPT Sơn La chỉ tập trung cho vay vào một số ngành về kết cấu cơ sở hạ tầng, nông nghiệp, công nghiệp

và các dự án tại địa bàn KTXH khó khăn mà các tổ chức tín dụng ngần ngại không cho vay vì vốn đầu tư lớn, thời gian hoàn trả vốn dài và độ rủi ro cao Đối với tín dụng ĐTPT của Nhà nước có đặc điểm là các dự án vay vốn thường được ân hạn 1 năm nên các dự án vay vốn năm đầu tiên không phải trả

nợ vay mà chỉ trả lãi tiền vay và nợ gốc các chủ đầu tư phải trả được chia đều cho các năm Dư nợ có ý nghĩa rất lớn trong việc đánh giá hiệu quả và qui mô hoạt động của chi nhánh Nó cho biết tình hình cho vay, thu nợ đạt hiệu quả như thế nào và đồng thời nó cho biết số nợ mà Ngân hàng còn phải thu từ khách hàng

Theo hướng dẫn của NHPT Việt Nam, các đơn vị vay vốn tín dụng ĐTPT của Nhà nước phải cung cấp báo cáo tài chính, sau khi tiếp nhận báo cáo tài chính phòng tín dụng có phân tích các chỉ tiêu theo hướng dẫn nhưng nhận xét, đánh giá còn sơ sài; chưa thường xuyên đánh giá tài sản bảo đảm tiền vay nên đo lường rủi ro tín dụng còn hạn chế Việc phân loại nợ đã thực hiện nhưng hiệu quả chưa cao

+ Xác định thị trường và các lĩnh vực cho vay của Ngân hàng: Ngân

hàng xem xét, quyết định lựa chọn các đối tượng tín dụng trong từng giai đoạn để tập trung mở rộng tín dụng theo các tiêu chí: theo ngành hoặc sản phẩm mũi nhọn; theo vùng; theo đối tượng khách hàng

+ Xây dựng các giới hạn an toàn trong hoạt động tín dụng: Căn cứ vào các quy định của pháp luật và định hướng của Ngân hàng Nhà nước, tùy thuộc vào chiến lược kinh doanh của Ngân hàng xem xét và quyết định các giới hạn an toàn như: Giới hạn tín dụng cho toàn hệ thống; Giới hạn tín dụng cho các ngành, sản phẩm; Giới hạn tín dụng đối với khách hàng

Kiểm soát quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng là một nội dung rất quan trọng trong quản lý rủi ro tín dụng Mục đích của việc làm này là nhằm hạn chế, ngăn ngừa việc khách hàng sử dụng vốn vay sai mục đích so với dự

án ban đầu được duyệt, dẫn tới những trường hợp rủi ro, không trả được nợ

Do đó, để hạn chế tối đa những rủi ro do khách hàng sử dụng vốn sai mục đích gây ra, Chi nhánh NHPT Sơn La nghiêm túc tuân thủ thực hiện những quy định chặt chẽ về kiểm tra, giám sát vốn vay Thể hiện được những vấn đề chủ yếu sau:

+ Tiền vay phải được chuyển trực tiếp cho các đơn vị thụ hưởng; hạn chế việc chuyển tiền cho chủ đầu tư

+ Kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay thông qua xem xét hồ sơ từng lần giải ngân và hiện trường của dự án (trong đó việc kiểm tra hiện trường dự án phải được hết sức coi trọng);

+ Kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn tự có của Chủ đầu tư tham gia đầu tư dự án, Phân tích tình hình SXKD của dự án thông qua xem xét, phân tích các báo cáo tài chính định kỳ (trong đó cần chú trọng sử dụng kết quả kiểm toán độc lập), các chứng từ chứng minh việc góp vốn và sử dụng vốn tự có, đối chiếu với các TCTD nơi mà Chủ đầu tư mở tài khoản tiền gửi góp vốn kinh doanh

+ Kiểm tra, đánh giá hiện trạng của tài sản bảo đảm tiền vay; thực hiện nghiêm chỉnh việc đánh giá lại giá trị tài sản bảo đảm tiền vay theo định kỳ để

có những biện pháp bảo đảm bổ sung trong trường hợp có sự sụt giảm lớn về giá trị tài sản bảo đảm tiền vay

+ Quy định việc thực hiện chế độ kiểm tra tình hình sử dụng vốn vay theo định kỳ ìt nhất 1 tháng/lần hoặc 2 tháng/lần (thay cho định kỳ hàng quý như hiện nay), kết hợp với kiểm tra đột xuất khi phát sinh các dấu hiệu nghi ngờ về dự án

+ Quy định trách nhiệm của cán bộ tín dụng và Trưởng phòng Tín dụng (đặc biệt là trách nhiệm về vật chất) trong trường hợp để xảy ra rủi ro do giám sát không chặt chẽ việc sử dụng vốn vay của khách hàng

+ Mở rộng việc tham gia của các bộ phận khác (đặc biệt là của Phòng KTNB) vào việc kiểm tra tình hình sử dụng vốn vay cùng với cán bộ tín dụng nhằm nâng cao tính khách quan của việc kiểm tra

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG CHO VAY DNNVV TẠI CHI NHÁNH

NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN SƠN LA

Định hướng hoạt động cho vay các DNNVV tại Chi nhánh NHPT Sơn La

Chi nhánh NHPT Sơn La, viê ̣c cho vay đối với các dự án mới nhằm tăng trưởng đẩy mạng hoạt động cho vay DNNVV được xác đi ̣nh là nhiê ̣m vu ̣ bức thiết, ưu tiên hàng đầu bên cạnh việc xử lý nợ, vì việc này góp phần giải quyết hầu hết các tồn ta ̣i , khó khăn nhằm đẩy mạnh tăng trưởng tín du ̣ng góp phần