- Ôn tập, hệ thống kiến thức, nắm vững và vận dung tốt những kiến thức về từ vựng đã học trong chương trình từ lớp 6 đến lớp 9 gồm Từ đơn, từ phức, thành ngữ, nghĩa của từ, từ nhiều ng[r]
Trang 1I-Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh :
- Hiểu được tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du, thấy được nghệ thuật miêu tả nhân vậtcủa tác giả: khắc hoạ tính cách nhân vật qua cử chỉ, diệm mạo
- Rèn kĩ năng miêu tả trong văn tự sự
- Bồi dưỡng hs biết cảm thông trước số phận con người bị chà đạp
II-Chuẩn bị :
Bảng phụSoạn bài Giải thích các từ Hán việt, điển tíchIII-Tiến trình dạy học:
1.Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc lòng 14 câu thơ đầu trong đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” Phân tích nổi nhớ của Thuý Kiều
Đọc 8 câu cuối- Phân tích cảnh vật và tâm trạng của Kiều
1 Nhân vật Mã Giám Sinh
- Giải thích tên gọi mã giám
Sinh
Hỏi: Tác giả tập trung khắc
hoạ nhân vật Mã Giám Sinh ở
các phương diện nao?
- Tác giả đã miêu tả diện mạo,
cử chỉ nhân vật Mã Giám Sinh
Đoạn trích khắc hoạ ngoạihình ,tính cách của Mã GiámSinh và tâm trạng của Kiều
- Nghe hướng dẫn đọc
- Trả lời
- Suy nghĩ, trả lời cá nhân, nêuhình ảnh, nhận xét về nghệthuật
II.Đọc, tìm hiểu văn bản:
1.Nhân vật Mã Giám Sinh.
- Tên gọi Mã giám Sinh, quê huyện Lâm Thanh cũng gần:
lai lịch không rõ
- Diện mạo: ngoại tứ tuần, mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao Cách chải chuốt lố
lăng, không phù hợp
- Cử chỉ: Ghế trên ngồi tót sỗ sàng Thái độ vô lễ, cậy tiền.
Trang 2Hỏi: Tác giả đã miêu tả bản
Bình giảng: câu thơ gợi hình
ảnh kẻ mua người bán đưa đẩy
món hàng, tiền được cởi ra
thắt vào, nâng lên đặt xuống
Hành động thể hiện bản chất
keo kiệt, đây là tay buôn
người
Hỏi: Em có nhận xét gì về
nghệ thuật miêu tả nhân vật
của tác giả ? Qua đó tác giả
nhằm khắc hoạ nhân vật như
thế nào?
- Giải thích, chốt kiến thức
2 Phân tích hình ảnh nhân vật
Thuý Kiều
- Yêu cầu hs đọc những câu
thơ miêu tả Thuý Kiều
Hỏi: Tác giả đã miêu tả Thuý
Kiều như thế nào?
- Hỏi: Đối với Mã Giám Sinh
và bọn buôn người tác giả tỏ
thái độ như thế nào?
- Giải thích, phân tích Nguyễn
Du đã tố cáo thế lực đồng tiền
đã chà đạp lên con người Dẫn
chứng một số câu:
Tiền lưng đã sẵn việc gì chẳng
xong Trong tay đã sẵn đồng
tiền, dù rằng đổi trắng thay
- Miêu tả bằng ngoài bút hiện thực, nhân vật mã Giám Sinh dần hiện rõ bộ mặt buôn người
* Mã Giám Sinh là loại người giả dối, vô học, bất nhân
2 Hình ảnh Thuý Kiều.
- Kiều bị xem là món hàng đểđem xem mặt đặt tiền
- ngại ngùng, thẹn, thềm hoa một mấy hàng, nứt uồn như cúc như mai Miêu tả ước lệ,
diền tả vẻ đẹp của kiều trongtâm tâm trạng buồn rầu, tủithẹn, đau đớn
3 Tấm lòng nhân đạo củaNguyễn Du
- Khinh bỉ và căm phẫn sâusắc trước bọn buôn người, tốcáo thế lực đồng tiền chà đạplên con người
- Niềm cảm thương sâu sắctrước thực trạng con người bị
hạ thấp, chà đạp
IV Tổng kết
Trang 3đen khó gì.
Hỏi: Đối với nhân vật Kiều,
tác giả tỏ thái độ như thế nào?
HĐ 5 Tổng kết
Hỏi: Nêu những nét đặc sắc về
nghệ thuật của đoạn trích?
Thông qua nghệ thuật ấy nhằm
làm nổi bật nội dung gì?
4- Củng cố:Yêu cầu HS đọc đoạn trích, trao đổi và rút ra nhận xét về nghệ thuật tả người của tácgiả trong đoạn trích
5- Dặn dò : Soạn bài Lục Vân Tiên Cứu Kiều Nguyệt Nga.
Tuần : 8
Tiết : 38,39
Văn bản LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA.
(Trích truyện Lục Vân Tiên)
Ngày soạn:6/10/09Ngày giảng:14/10/09I-Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh :
- Nắm cốt truyện và những điều cơ bản về tác giả, tác phẩm Qua đoạn trích hiểu đượckhát vọng cứu người giúp đờicủa tác giả thông qua những phẩm chất cao đẹp của 2 nhân vật:Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga
- Rèn kĩ năng kể, phân tích nhân vật, miêu tả trong văn tự sự
- Bồi dưỡng hs lòng nhân đạo, đạo lí làm người, coi trọng nghĩa khí
2 Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc lòng đoạn trích “Mã Giám Sinh mua Kiều”Phân tích chân tướng của MGS
Đọc đoạn trích-phân tích tâm trạng của Kiều
3 Bài mới:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1 Giới thiệu bài
- Cuộc đời gặp nhiều đaukhổ và bất hạnh nhưngông giàu nghị lực sống vàcống hiến cho đời: Ôngvừa là một thầy giáo,thầy thuốc, nhà thơ
- Ông là người giàu lòng
Trang 4- Nêu xuất xứ và đặc điểm của tác phẩm?
- Chốt vài đặc điểm chính và giá trị tác
HĐ3 Đọc, tìm hiểu chung đoạn trích
- HD đọc: Giọng vui tươi, chú ý lời lẽ của
từng nhân vật qua đoạn đối thoại
- Đọc đoạn trích
- Nhận xét HS đọc
- Giải thích một số từ địa phương :
vô, mầy, hay vầy
- Đoạn trích có thể chia làm mấy phần? Nội
dung từng phần?
- Nhận xét, chốt bố cục
HĐ4 Tìm hiểu văn bản
1 Nhân vật Lục Vân Tiên
- Nhắc lại kiểu kết cấu của truyện
- Em có nhận xét gì về cách xây dựng nhân
vật Lục Vân Tiên trong truyện?
- Giải thích kết cấu tác phẩm và đoạn trích
- Yêu cầu hs đọc 14 câu đầu Quan sát
tranh Lục Vân Tiên đánh cướp SGK
- Tác giả miêu tả Lục vân Tiên đánh cướp
như thế nào? Nhận xét về hình ảnh, nghệ
thuật miêu tả của tác giả?
- Nhận xét, giải thích, tích hợp với miêu tả
trong văn tự sự
- Sau khi đánh tan bọn cướp Lục Vân Tiên
đã cư xử với Nguyệt Nga như thế nào?
Nhận xét về lời lẽ của Nguyệt Nga đối với
- Nêu bố cục
- Ghi nhớ bố cục đoạntrích
- Trả lời
- Nghe giải thích, ghinhớ nội dung
- Đọc văn bản, quan sáttranh
- Trả lời, nêu hình ảnh,
yêu nước và tinh thần bấtkhuất chống giặc ngoạixâm
2 Tác phẩm:
- Loại truyện Nôm, viếtvào đầu thế kỉ 20, gồm
2082 câu lục bát, kết cấutruyền thống theo lốichương hồi
- Truyện viết ra nhằm răndạy đạo lí làm người: + Xem trọng tình nghĩacon người: cha con, vợchồng, bạn bè
+ Đề cao tinh thần nghĩahiệp, sẵn sàng cứu khốnphò nguy
- Thể hiện khát vọng củanhân dân nhằm hướng tới
lẽ công bằng và nhữngđiều tốt đẹp trong cuộcsống
II Đọc, tìm hiểu chungđoạn trích
1.Nhân vật Lục Vân Tiên.
- Nhân vật Lục Vân Tiên được xây dựng theo kiểu
lí tưởng: học giỏi, khôi ngô, muốn cứu nước giúpđời
- Nhân vật được miêu tả thông qua hành động, cử chỉ, lời nói
- Vân Tiên đánh cướp: sosánh với Triệu Tử Vẻ đẹp và sức mạnh của dũng tướng
Trang 5Vân Tiên?
- Giảng nội dung kết hợp với việc giải thích
các từ địa phương để hiểu tính cách nhân
vật, con người Nam Bộ
- Qua đó em thấy Lục Vân Tiên là người
như thế nào?
- Bình giảng: Những nét đẹp ở nhân vật
Lục vân Tiên là hình ảnh lí tưởng mà tác
giả gửi gắm niềm tin và ước vọng của
mình
- Liên hệ giáo dục học sinh
2.Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
- Giới thiệu hoàn cảnh, thân thế nhân vật
- Được vân Tiên cứu nạn, Nguyệt Nga đã
đối xử với Vân Tiên như thế nào?
( xưng hô, nói năng, thái độ, tình cảm nhân
- Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của
đoạn trích? Thông qua nghệ thuật ấy nhằm
làm nổi bật nội dung gì?
* Lục Vân Tiên là người anh hùng hào hiệp, tài ba,dũng cảm, vì việc nghĩa quên thân mình
2 Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
- Xưng hô: quân tử, tiện thiếp Chỉ thái độ khiêm nhường
- Nói năng: rõ ràng, dịu dàng thể hiện niềm cảm kích, xúc động
- Boăn khoăn tìm cách trảơn
* Kiều Nguyệt Nga là hình ảnh cô gái thuỳ mị nết na trọng tình nghiã
4-Củng cố: Gọi học sinh đọc đoạn thơ
5- Dặn dò : -Yêu cầu HS đọc bài đọc thêm Kiều Nguyệt nga đi cống giặc ô Qua
- Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn
Trang 6Ôn lại : Miêu tả trong văn bản tự sự
III.Tiến trình dạy học
1.Ổn định:
2.Kiểm tra bài cũ: Miêu tả có vai trò ntn trong t/sự?
Đối tượng trong miêu tả trong tự sự là những yếu tố nào?
3.Bài mới
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1- Giới thiệu bài
Yếu tố miêu tả có vai trò ntn
trong văn bản tự sự?
Để tái hiện những suy nghĩ,
cảm xúc, diễn biến tâm trạng
nhân vật trong bài văn tự sự ta
cần phải đưa yếu tố nào vào
bài văn?
*HĐ2- HD tìm hiểu yếu tố nội
tâm trong văn bản tự sự:
-Yêu cầu HS đọc đoạn trích
Kiều ở lầu Ngưng Bích
Tìm câu thơ tả cảnh và câu thơ
tả tâm trạng Thuý Kiều
Những câu thơ tả cảnh có
quan hệ ntn với những câu thơ
miêu tả nội tâm và ngược lại?
Vậy thế nào là miêu tả nội
tâm?
-Yêu cầu hs đọc đoạn văn (2)
và nhận xét cách miêu tả nội
tâm nhân vật của tác giả
Vậy miêu tả nội tâm thực hiện
Đó là yếu tố miêu tả nội tâm Bàihọc hôm nay, giúp các em hiểu rõvai trò, tác dụng của miêu tả nộitâm trong văn bản tự sự
HS đọc Chuẩn bị ở bảng phụ
Tả cảnh:Trước lầu … bụi hồngdặm kia;
Buồn trông cửa bể … kêu quanhghế ngồi
Tả nội tâm:Bên trời góc bể …đãvừa người ôm
Từ việc miêu tả hoàn cảnh, ngoạihình cho ta thấy được tâm trạngbên trong của nhân vật và ngượclại từ việc miêu tả tâm trạng,người đọc hiểu được hình thứcbên ngoài
-Nhận xét, bổ sung, hoàn chỉnhkhái niệm
Đọc đoạn văn Miêu tả nội tâm thông qua nétmặt, cử chỉ nhân vật
Miêu tả trực tiếp tâm trạng nhânvật; miêu tả gián tiếp qua cảnh vậtnét mặt, cử chỉ, trang phục …nhân vật
2-Các cách miêu tả nội tâmnhân vật:
-Trực tiếp-Gián tiếp
* Ghi nhớ (SGK)II-Luyện tập+Bài tập 1Thuật lại đoạn trích MGS
Trang 7mua Kiều
-Cho hs thảo luận xác định các
ý chính để thuật lại bằng văn
xuôi
Gợi ý:
(Thuật những chi tiết tả ngoại
hình và hành động bên ngoài
của MGS, những chi tiết miêu
tả nội tâm Thuý Kiều)
-Yêu cầu hs trình bày miệng
-Nhận xét bổ sung
VD: Nghe tin MGS đến, bà
mói giục Kiều ra cho xem mặt,
Kiều từ trong buồng the kéo
màn bước ra, nước mắt tuôn
trào theo những bước chân …
BT3:Yêu cầu hs đọc đề bài tập
Hướng dẫn: Kể một chuyện do
em vô ý hoặc quên gây ra hậu
quả làm có lỗi với bạn, trong
đó chủ yếu nêu lên diễn biến
tâm trạng của mình khi biết
-Đọc BT3-Chú ý
-Làm bài cá nhân-Trình bày-Nhận xét-Quan sát, chọn đáp án
mua Kiều bằng văn xuôi
+Bài tập 3
Kể một chuyện do em vô ýhoặc quên gây ra hậu quảlàm có lỗi với bạn, trong đóchủ yếu nêu lên diễn biếntâm trạng của mình khibiết lỗi
4-Củng cố: Học sinh đọc lại ghi nhớ
2.Dặn dò:
-Hoàn thành bài tập 2
-Nắm vững nội dung bài học
-Soạn bài LụcVân Tiên gặp nạn
Tuần : 9
Tiết : 41 Văn bản LỤC VÂN TIÊN GẶP NẠN. (Nguyễn Đình Chiểu) Ngày soạn:12/10/09Ngàygiảng:18/10/09
I Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:
Trang 8- Qua phân tích cái thiện cái ác nhận biết thái độ tình cảm, lòng tin của tác giả gửi gắmnơi những người lao động Qua đoạn trích hiểu được nghệ thuật sắp xếp tình tiết và nghệ thuậtngôn ngữ của tác giả.
- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật, tình tiết trong văn tự sự
- Bồi dưỡng hs cái thiện, nhân nghĩa, căm ghét cái xấu cái ác
- Giới thiệu vị trí đoạn trích thuộc
phần 2 của truyện: Trịnh hâm lợi
dụng cơ hội để hảm hại Vân
Tiên
HĐ3 Đọc, tìm hiểu chung
- HD đọc: Giọng bùi ngùi xót xa,
chú ý lời lẽ của nhân vật Ngư
ông và Vân Tiên
- Đọc đoạn trích
- Nhận xét HS đọc
- Yêu cầu hs đọc chú thích SGK
- Giải thích một số từ ngữ: phui
pha, hẩm hút, kinh luân
- Hỏi: Đoạn trích có thể chia làm
mấy phần? Nội dung từng phần?
hoàn cảnh, diễn biến câu chuyện)
- Nêu các sự việc: Đêm khuya
vắng lặng, Trịnh Hâm đẩy Vân
Tiên xuống sông rồi giả vờ kêu
- Đọc phần trích
- Nghe giới thiệu sự việc
- Trả lời dựa vào gợi ý
- Hoàn cảnh diễn ra sự việc:
đẩy bạn xuống sông giữa đêmkhuya, sông nước mênhmông
I Vị trí đoạn trích
Đoạn trích thuộc phần 2 củatruyên, kể về việc TrịnhHâm hãm hại Vân Tiên
II Đọc, tìm hiểu chungđoạn trích
Đó là hành động độc ác, bất nhân, bất nghĩa
- Hoàn cảnh diễn ra sự việc:đẩy bạn xuống sông giữa đêm khuya, sông nước
Trang 9với miêu tả trong văn tự sự.(Miêu
tả nhân vật thông qua hành động)
Hỏi: Qua diễn biến sự việc và
hành động trên của nhân vật, em
thấy Trịnh Hâm là con người như
thế nào? Tác giả xây dựng nhân
ảnh thơ và cách miêu tả nhân
vật? (So sánh với nhân vật Trịnh
Hâm)
- Nhận xét, khái quát nghệ thuật
trong phần này
Hỏi: Đối lập với Trịnh Hâm, hình
ảnh Ngư ông được biểu hiện như
thế nào?
- Phân tích hình ảnh đối lập,
chứng minh sự đối lập giữa cái
thiện cái ác (Dẫn chứng trong tác
phẩm)
Hỏi: Qua đó em thấy Ngư ông là
người như thế nào? Tình cảm của
tác giả đối với nhân dân lao động
- Sau khi hãm hại bạn giả tiếng kêu la, lấy lời thương xót Hành động xảo quyệt nhằm che giấu tội ác
- Cách sắp xếp tình tiết hợp
lí, diễn biến hành động nhanh gọn
* Trịnh hâm đại diện cho những kẻ đố kị, nhỏ nhen, độc ác, bội nghĩa Cần phải trừng trị thích đáng
2 Hình ảnh Ngư ông
- Hình ảnh thơ mộc mạc, miêu tả đối lập với nhân vật Trịnh Hâm
- Cả gia đình Ngư ông tự nguyện cứu giúp Vân Tiên
- Sẵn lòng cưu mang, không
hề toan tính
- Cuộc sống nghèo khó nhưng tự do, trong sạch, không màng danh lợi
* Ngư ông là nhân vật tiêu biểu cho cái thiện, lòng bao dung, nhân ái Thể hiện niềm tin tác giả về cái thiện,
Trang 10- Nhận xét, chốt nội dung.
Bình giảng: Nguyễn Đình Chiểu
từng trải cuộc đời nên ông hiểu
rõ cái xấu cái ác thường ẩn nấp
sau những lớp vỏ của những
người có địa vị cao sang ( )
Nhưng cái tốt đẹp vẫn còn tồn tại
nơi những con người lao động
bình thường nghèo khổ ( )
(Dẫn lời Xuân Diệu).
HĐ 5 Tổng kết
Hỏi: Nêu những nét đặc sắc về
nghệ thuật của đoạn trích? Thông
qua nghệ thuật ấy nhằm làm nổi
4-Củng cố : Đọc lại ghi nhớ và đoạn cuối “
- Bước đầu biết cách sưu tầm, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm văn học địa phương
- Bồi dưỡng lòng yêu mến đối với văn học của địa phương
II Chuẩn bị:
1 GV - Sưu tầm tên các tác giả thơ, văn, nhạc viết về QNĐN.
-Một số tập thơ văn
2 HS: - Sưu tầm một số tác giả, tác phẩm viét về địa phương.
III Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra: - Kiểm tra việc chuẩn bị bài mới của HS
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Lập bảng thống kê
Quê nội
Hoa gà mái
Tảng sáng
Trang 118 Hoàng Bích Hát về Hiệp Đức yêu thương
(Nhạc)
10 Phan chu trinh Tây hồ 1872 - 1926 Tây hồ thi tập
Hoạt động 2: Đọc thơ
- Chép & đọc một số bài thơ, đoạn văn viết về thiên nhiên, con người QN-ĐN
- Các tổ cử HS trình bày bài thơ, văn mình sưu tầm được
- GV giới thiệu một số tập thơ, văn của các tác giả QN-ĐN
HĐ 3 Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về quê hương
- Hs tự viết đoạn văn, trình bày
- GV nhận xét, khuyến khích
4.Củng cố: Hệ thống hóa lại kiến thức
5.Dặn dò: Học & tập sáng tác thơ văn về QN
- Rèn kĩ năng thực hành các bài tập Tiếng Việt
- Bồi dưỡng HS có được vốn từ vựng phong phú và cách sử dụng chúng
II Chuẩn bị
Bảng phụ
Ôn kiến thức ngữ pháp đã học ở các lớp 6, 7, 8
Soạn bài theo nội dung SGK
III Tiến trình bài dạy:
1 Ổn định
2 Kiểm tra: Kiểm tra 15 phút:
Câu 1: Những câu tục ngữ ca dao săunhcs nhở chúng ta cần đ bảo các phương châm hội thoại nàotrong quá trình giao tiếp?
a)Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
b)Biết thì mới thưa mới thốt
Không biết thì dựa cột mà nghe
c)ăn nên đọi nói nên lời
Câu 2: Thuật ngữ là gì? kể 4 thuật ngữ ngành ngữ văn(3đ)
Câu 3: Viết đoạn văn ngắn sử dụng 2 câu thơ sau trong truyện LVT làm lời dẫn trực tiếp(4đ)
Đáp án:
a)pchâm lịch sự
Trang 12Câu 1: b)p/châm về chất (3đ)
c)p/châm cách thức
Câu 2(3đ) Nêu được khái niệm,kể 4 thành ngữ
Câu 3(4đ) viết được đoạn văn trôi chảy,xúc tích , đúng ý và tr/dẫn được 2 câu thơ vào
3 Bài mới
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
HĐ 1 Giơí thiệu bài
Từ phức là từ gồm haihoặc nhiều tiếng Có hailoại là từ ghép và từ láy)
- Thảo luận, ghi bảng phụtrình bày
- Nhận xét, bổ sung
- Trao đổi, trả lời
-Hoàn chỉnh nội dung bàitập
- Nêu khái niệm tục ngữ,thành ngữ
- Trao đổi, trả lời
- Tục ngữ: gần mực thì sáng, chỉhoàn cảnh, môi trường xã hội có ảnhquan trọng đến tính cách, đạo đứccon người Chó treo mèo đậy, chỉviệc giữ gìn thức ăn với chó thì treocòn với mèo thì phải đậy
- Thành ngữ: đánh trống bỏ dù chỉngười làm việc không đến nơi đếnchốn, bỏ dở, thiếu trách nhiệm Đượcvoi đòi tiên, sự tham lam, được cáinày thì lại muốn đòi cái khác Nướcmắt cá sấu, chỉ sự thông cảm, thươngxót giả dối nhằm đánh lừa người