Tình yeâu ta thöôøng chæ thaáy ngöôøi con trai boäc loä, ñeán Xuaân Quyønh – moät nhaø thô nöõ ñaõ boäc loä moät tình yeâu hoàn nhieân nhöng say ñaém vôùi nhöõng khaùt khao chaân thaønh[r]
Trang 1Tieỏt : 37-38 ẹoùc vaờn:
Ngaứy soaùn : 3 11 2009 (Xuaõn Quyứnh)
A Muùc tieõu :
- 1 Kieỏn thửực : Hoùc sinh thaỏy ủửụùc tỡnh yeõu ủaởt ra cho
Xuaõn Quyứnh bao nghú su, boài hoài, traờn trụỷ Tửứ ủoự coự chaỏt thụ
hoàn nhieõn say ủaộm, noàng naứn, trong saựng vaứ saõu laộng
- 2 Kú naờng : Phaõn tớch moọt baứi thụ trửừ tỡnh
- 3 Thaựi ủoọ : tỡnh yeõu trong saựng, laứnh maùnh, thuỷy chung
B Phửụng phaựp daùy hoùc : Dieón giaỷn, phaựt vaỏn, ủoùc hieồu.
C
Chuaồn bũ cuỷa thaày vaứ troứ :
Chuaồn bũ cuỷa thaày : Soaùn baứi, ủoùc taứi lieọu, laứm ủoà duứng daùy hoùc.
Chuaồn bũ cuỷa troứ: Soaùn baứi, ủoùc trửụực saựch giaựo khoa, traỷ lụứi heọ thoỏng caõu hoỷi
D.Tieỏn trỡnh giụứ hoùc :
1 OÅn ủũnh lụựp : (1phuựt)Kieồm tra sú soỏ, veọ sinh lụựp
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5phuựt)
3 Baứi mụựi :
Vaứo baứi : (1phuựt) Trong giai ủoaùn chieỏn tranh khoỏc lieọt, nhửừng taực phaồm vaờn
hoùc ủeàu mang caỷm hửựng anh huứng ca Sửù xuaỏt hieọn baứi thụ Soựng nhử moọt pheựp laù cuỷa ngheọ thuaọt Bom ủan khoõng laứm cho con ngửụứi run sụù, khoõng laứm cho con ngửụứi khoõ cửựng ủi, maứ tỡnh yeõu caứng say ủaộm maừnh lieọt, da dieỏt Tỡnh yeõu ta thửụứng chổ thaỏy ngửụứi con trai boọc loọ, ủeỏn Xuaõn Quyứnh – moọt nhaứ thụ nửừ ủaừ boọc loọ moọt tỡnh yeõu hoàn nhieõn nhửng say ủaộm vụựi nhửừng khaựt khao chaõn thaứnh nhaỏt
- Tieỏn trỡnh baứi daùy:
THễỉI
GIAN
HOAẽT ẹOÄNG CUÛA
GIAÙO VIEÂN
HOAẽT ẹOÄNG CUÛA HOẽC SINH
NOÄI DUNG KIEÁN THệÙC
7’ Hoaùt ủoọng 1
Giaựo vieõn hửụựng daón
hoùc sinh ủoùc taực
phaồm vaứ toựm taột tieồu
sửỷ
-Goùi hoùc sinh neõu
nhửừng neựt ủaựng lửu yự
veà cuoọc ủụứi vaứ
phong caựch thụ Xuaõn
Quyứnh giaựo vieõn lớ
giaỷi, lieõn heọ
Vớ duù :
- Thuyeàn vaứ bieồn
-Tửù haựt
-Giaựo vieõn giaỷng
nhanh
Hoaùt ủoọng 1
HS đọc SGK và tóm tắt vài nét về tiểu sử Xuaõn Quyứnh
* Baứi goàm 9 khoồ thụ thaỏt ngoõn, chia laứm 3 ủoaùn:
ẹoaùn 1 (Hai khoồ thụ
ủaàu): Soựng vaứ sửù caỷm
nhaọn veà tỡnh yeõu ẹoaùn 2 (Naờm khoồ thụ giửừa): Soựng - noói nhụự vaứ tỡnh yeõu chung thuyỷ.
ẹoaùn 3 (Hai khoồ thụ
cuoỏi): Soựng Khaựt voùng
hoaự thaõn cho tỡnh yeõu baỏt dieõt.
KEÁT CAÁU
I Tỡm hieồu chung:
1 Taực giaỷ :
- Xuaõn Quyứnh 1942 – 1988 Teõn thaọt laứ Nguyeón Thũ Xuaõn Quyứnh
-Sinh ụỷ Haứ Taõy, lụựn leõn ụỷ Haứ Noọi
-Laứm thụ tửứ luực coứn laứ dieón vieõn ủoaứn ca muựa Trung ửụng
-Xuaõn Quyứnh laứ uyỷ vieõn Ban chaỏp haứnh Hoọi nhaứ vaờn Vieọt Nam
-ẹaởc ủieồm thụ Xuaõn Quyứnh +Sửù dung dũ, hoàn nhieõn vaứ chaõn thaọt nhửng coự sửực rung ủoọng maùnh meỷ, yự nghúa saõu saộc
+ Gioùng thụ Xuaõn Quyứnh
SOÙNG
Trang 214Hoạt động 2:
-Hỏi học sinh :
Qua hình tượng
sóng, Xuân Quỳnh
bộc lộ khát vọng như
thế nào trong tình
yêu ?
Hỏi học sinh :
Qua 2 câu thơ đầu,
hãy chỉ ra đặc sắc
nghệ thuật, nghĩa cụ
thể, nghĩa ẩn của
hình tượng thơ ?
-Vì sao sóng phải từ
sông tìm đến biển cả
mênh mông? Ý
nghĩa của hình
tượng?
Khổ thơ bốn câu, năm chữ, kết cấu đan xen giữa sóng &em ; đôi khi lại hoà quyện với nhau, cùng nhau lên tiếng ( Khổ 5)=> soi chiếu vào nhau
* Sự phát triển của tứ thơ như câu chuyện cổ tích kể về sóng ( và cũng là tình yêu của em) => Sóng với nhiều trạng thái, vận động không ngừng để hướng tới bờ, cũng như
em hướng tới anh
* Nhịp điệu của bài thơ mô phỏng nhip điệu của sóng cũng là nhịp điệu của trái tim người phụ nữ đang yêu… Nó hồi hoàn khi dịu êm, khi lại dạt dào mãnh liệt
Hoạt động 2:
Câu 1
-Âm điệu của bài thơ là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu của nghệ thuật thi ca,
nĩ tạo ấn tượng trực tiếp, trước tiên đối với người đọc Trong tiếp nhận thi ca, nhiều khi người đọc bị cuốn hút,
ám ảnh bởi độ ngân vang của từ ngữ, của nhịp điệu câu thơ ngay
cả khi chưa kịp hiểu nội dung, ý nghĩa mà chúng biểu đạt Chi phối âm điệu thơ bao giờ cũng là tâm trạng, cảm xúc của thi sĩ
- Âm điệu của bài thơ
Sĩng là âm điệu của
ngọt ngào, tha thiế, sâu lắng và đôn hậu; thể hiện một trái tim phụ nữ chân thành, nhiều lo âu và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường
-Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời kì chống
Mĩ, cũng là một gương mặt thơ đáng chú ý của thơ Việt Nam hiện đại
2 Xuất xứ :
Sáng tác cuối 1967, trích trong tập “Hoa dọc chiến hào” (1968)
3 Chủ đề :
Mượn biểu tượng sóng, Xuân Quỳnh bộc lộ khát vọng về một tình yêu chân thành tha thiết, một tình yêu vĩnh hằng bất diệt
I.
Đọc- hiể u
1 Hai khổ đầu :
Hình tượng sóng và khát vọng tình yêu:
-Dữ dội, ồn ào
mạnh mẽ, cuồng nhiệt Dịu êm, lặng lẽ
hiền hòa, lặng lẽ
Hai trạng thái đối lập
đặc trưng của sóng
ẩn dụ: sóng lòng trong tâm hồn của người phụ nữ – tình yêu cũng đầy mâu thuẫn, nhiều cung bậc Sóng là sự hóa thân của em, phân thân của cái tôi trữ tình của nhà thơ
-Sông không hiểu / nổi mình
Sóng tìm ra / tận bể:
nhịp 3/2 và 1/2/2 dứt khoát , mạnh mẽ
cái quyết liệt của sóng:
Trang 3-Hỏi: Mượn hình ảnh
sóng ngàn năm vỗ
bơ, Xuân Quỳnh
muốn khẳng định
điều gì ?
Tình yêu là sự khát
vọng bất diệt
-Hỏi học sinh :
Đứng trước sóng
biển, “em” đã có
những suy tư gì? Nhà
thơ đã mượn hình
thức nghệ thuật hay
như thế nào để thể
hiện tâm trạng ấy ?
Điệp từ, nhịp
thơ trúc trắc, câu
hỏi những suy tư
về cội nguồn của
tình yêu
-Hỏi học sinh :
Mượn hình tượng
sóng để thay mình
bộc lộ nỗi nhớ, Xuân
Quỳnh đã có cách
biểu đạt thật đặc sắc,
em hãy chỉ ra ?
-Hỏi :
Nếu nỗi nhớ ở trên
còn được che giấu ít
biển cả, và sâu xa hơn, chính là nhịp của những con sĩng lịng nhiều cung bậc, sắc thái cảm xúc trong trái tim nữ thi sĩ Âm điệu
đĩ được tạo nên bởi hai yếu tố chính: thể thơ năm chữ và phương thức tổ chức ngơn từ, hình ảnh Thể thơ năm chữ cùng với sự linh hoạt, phĩng túng khi ngắt nhịp, phối âm đã gợi lên thật ấn tượng nhịp sĩng biển (và cả sĩng lịng nữa) khi dịu
êm, khoan thai, khi dồn dập, dữ dội
Câu 2
Hình tượng bao trùm, xuyên suốt bài thơ là hình tượng sĩng
- Ở lớp nghĩa thực, hình tượng sĩng được miêu tả cụ thể, sinh động, với nhiều trạng thái mâu thuẫn, trái ngược nhau Ở lớp nghĩa biểu tượng, sĩng như cĩ hồn, cĩ tính cách, tâm trạng, biết bộc bạch, giãi bày, biết diễn tả sự phong phú, phức tạp nhiều khi đầy mâu thuẫn trong tâm hồn người phụ nữ đang yêu: khi bồng bột sơi nổi, lúc kín đáo sâu sắc; vừa đắm say vừa tỉnh táo; vừa nồng nhiệt vừa âm thầm, Tất cả làm nổi bật trạng thái bất yên, thao thức nhưng tràn đầy hạnh phúc (“Vì tình yêu muơn thuở - Cĩ bao giờ đứng yên.” -Xuân
Quỳnh, Thuyền và biển
)
khao khát vượt ra khỏi những giới hạn chật chội, tìm đến không gian rộng lớn khát vọng được hòa mình vào bể lớn của cuộc đời , bể lớn của tình yêu
-Sóng được cảm nhận ở hai thời điểm :
+Ngày xưa
từ trước vô cùng +Ngày sau
mãi mãi vĩnh hằng
sóng “vẫn thế”, vẫn dữ
dội-dịu êm , ồn ào – lặng lẽ
sóng là hình ảnh của sự khát vọng bất diệt
tình yêu là nỗi khao khát vĩnh hằng, muôn thuở của nhân loại, trước hết là tuổi trẻ: “Nỗi khát vọng… ngực trẻ”
chỉ có ngực trẻ mới đủ chỗ cho khát vọng của tình yêu
2 Khổ 3,4 :
Những suy tư về sóng–tình yêu
-Điệp từ “em nghĩ”
+ nhịp thơ thay đổi lúc 3/2 lúc 2/3 không xuôi, không thẳng không bình thường
những thao thức, dằn vặt lo lắng, những suy nghĩ tìm tòi, trăn trở
+Sóng bắt đầu từ gió – gió bắt đầu từ đâu ?
+Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau?
một câu hỏi rất con gái, nhẹ nhàng, bối rối lẫn chút đắm say, ngọt ngào, nũng nịu
Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh không giản đơn: yêu thương cháy bỏng, nồng say nhưng sâu sắc bởi bên cạnh
Trang 4nhiều nhờ hình tượng
sóng thì đến đây trái
tim người con gái
trực tiếp bộc lộ, vì
sao ?
Sóng không đủ sức
nói hộ tình yêu của
“em”
-Hỏi học sinh:
Thường người ta nói
xuôi Nam, ngược
Bắc; còn Xuân
Quỳnh nói xuôi Bắc,
ngược Nam là có
dụng ý gì ?
nhấn mạnh sự thủy
chung
-Hỏi: Hành trình của
con người để có thể
đến được bến bờ
hạnh phúc là gì ?
Phải có lòng dũng
cảm, tính kiên
nhẫn, đức hi sinh
-Hỏi học sinh : Qua
những suy tư về thời
gian , tác giả muốn
khẳng định điều gì ?
- Hình tượng sĩng được khắc hoạ cụ thể, sinh động và tồn vẹn qua mạch kết nối các khổ thơ Qua từng khổ thơ, hình tượng sĩng được tiếp tục khám phá, phát hiện Những
ý nghĩ, những liên tưởng về biển, về sĩng
và giĩ cùng với những câu hỏi liên tiếp được đặt ra đã diễn tả tinh tế
mà sâu sắc những tình cảm, những trạng thái tâm hồn của người phụ
nữ đang yêu
Câu 3
- Sĩng là hình ảnh, là
biểu tượng cho tâm hồn người con gái - một kiểu của cái tơi trữ tình
nhập vai Em là cái tơi
trữ tình của nhà thơ
Sĩng và em, tuy hai mà một, cĩ lúc phân chia,
cĩ lúc lại hồ nhập để nĩi lên những nét, những phương diện phong phú, phức tạp, nhiều khi mâu thuẫn nhưng thống nhất trong tâm hồn người con gái đang yêu
- Bài thơ được kết cấu trên cơ sở nhận thức sự tương đồng, hồ hợp giữa hai hình tượng trữ
tình: sĩng và em Sĩng
biển xơn xao, triến
miên vơ tận gợi liên
tưởng đến sĩng lịng
dào dạt, tràn đầy khao khát tình yêu, hạnh phúc lứa đơi Song hành vời sĩng là em
Cấu trúc song hành này gĩp phần tạo nên chiều sâu nhận thức và nét độc đáo cho bài thơ
sự nồng nàn còn có sự nghĩ suy, tìm tòi, băn khoăn -Hỏi về khởi nguồn của tình yêu là câu hỏi của muôn người, muôn đời nhưng đều bất lực (ngay cả Xuân Diệu)
Tình yêu rất vô tư, bất ngờ và say đắm mà chỉ trái tim mới lí giải được
3.Khổ 5 –7 :
Tình yêu, nỗi nhớ và sự thủy chung
Khổ 5 : -Mượn hình tượng sóng để biểu hiện nỗi nhớ:
Nghệ thuật : đối lập (dưới – trên, lòng sâu – mặt nước), điệp từ (con sóng), nhân hóa (con sóng nhớ bờ
không ngủ), âm điệu thơ gấp gáp
nỗi nhớ dồn lên tầng tầng lớp lớp như những đợt sóng không dứt, thôi thúc giục giã
-Trực tiếp biểu hiện nỗi nhớ
“Lòng em nhớ đến anh Cả trong mơ còn thức”
+Vì sóng đã không đủ sức nói hộ tình yêu của em +Thức mà nhớ
bình thường Trong mơ
vẫn nhớ
=> Xuân Quỳnh đã tìm được cách nói đạt nhất để biểu hiện nỗi nhớ trong tình yêu : nỗi nhớ đến trăn trở, nhớ mong đến tột độ trong trạng thái bồn chồn, xao xuyến không yên vì nỗi nhớ thương thường trực trong ý thức, trong cả tiềm thức
*Khổ 6 :
Trang 55’
Tất cả sẽ qua đi
theo thời gian
nhưng tình yêu là sự
khao khát bất tử
Từ sóng nhà thơ đã
gửi đến chúng ta
niềm tin và tình yêu
bất tử
-Đưa ra khái niệm không gian trái ngược : dẫu xuôi phương Bắc, dẫu ngược phương Nam
dẫu không gian có cách trở, dẫu quy luật tự nhiên có đổi
thay thì: em vẫn hướng về
một phương anh.
nhấn mạnh mức độ của sự
thủy chung
-Hình thức câu khẳng định sự quyết tâm giữ lời thề thủy
chung
=> Sự chung thủy là một thuộc tính muôn thuở của tình yêu chân chính Tình yêu sẽ chiến thắng tất cả nếu là một tình yêu chân thật, thủy chung
*Khổ 7 : Dù cách trở sóng vẫn tới bờ :
+Nhịp thơ 2/3 xen 3/2 trúc trắc, ý thơ khẳng định: tất cả rồi sẽ chiến thắng, nếu có sự kiên nhẫn, có sức mạnh +Ẩn dụ : Tình yêu mãnh liệt sẽ vượt qua mọi thử thách, mọi khoảng cách của không gian, mọi độ dài thời gian
3 Hai khổ cuối :
Tình yêu và cuộc sống -Tác giả suy tư về thời gian: cuộc đời có dài ( nói đúng hơn là đời người ) nhưng tất cả rồi cũng sẽ qua đi “Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa” đó là quy luật tự nhiên nghiệt ngã
-Nhưng tình yêu sẽ còn mãi, tình yêu là sự khao khát bất tử: Xuân Quỳnh khao khát
“được tan ra thành trăm con sóng nhỏ” bởi “ngàn năm
Trang 6Hoạt động 3:
Giáo viên : hướng
dẫn học sinh tổng
kết
Nội dung
Nghệ thuật
Hoạt động 4:
Luyện tập:
GV Hướng dẫn để HS
sưu tầm những câu
thơ, bài thơ so sánh
tình yêu với sĩng và
biển
Hoạt động 3:
-Thuéc phÇn ghi nhí trong SGK
Hoạt động 4:
Luyện tập:
sóng vỗ”
hình ảnh sóng là bất tử tình yêu sẽ bất tử
=> Mong ước được vĩnh viễn hóa tình yêu của mình là khát vọng chân chính của con người
II.
Tổng kết :
-Đặc sắc nghệ thuật : +Thể thơ ngũ ngôn phù hợp với việc gởi gắm những tâm
tư sâu kín, những trạng thái phức tạp của tâm hồn
+Âm hưởng thơ dạt dào, nhịp nhàng; giọng thơ ngọt ngào, thiết tha, sâu lắng +Lối kết cấu hình tượng sóng đôi: sóng – bờ; anh –
em quấn quýt, khăng khít Qua bài thơ, ta cảm nhận được sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của Xuân Quỳnh Một nhà thơ nữ đã mạnh dạn bày tỏ những khát vọng và rung động của lòng mình trong tình yêu Đó là nét rất mới, rất hiện đại trong thơ ca
IV Luyện tập :
Cĩ thể dẫn ra những câu thơ như: “Sĩng tình dường đã xiêu xiêu – Xem trong âu yếm cĩ chiều là lơi” trong
Truyện Kiều của Nguyễn Du,
“Anh xa cách em như đất liễn
xa cách bể - Nửa đêm sâu nằm lắng sĩng phương em”
trong bài thơ Chùm nhỏ thơ
yêu của Chế Lan Viên; các
bài thơ Biển của Xuân Diệu,
Thơ viết ở biển của Hữu
Thỉnh,
a 4 Củng cố : (1phút) Nét đẹp trong quan niệm tình yêu của nhân vật trữ tình
ở bài thơ này là gì ? Một tình yêu chân thành, mãnh liệt, say đắm, vượt khó,
vị tha, khao khát tình yêu bất tử
Trang 7- Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, đọc lại tác phẩm Làm bài tập ở sách
giáo khoa
- Chuẩn bị bài : - Xem trước bài: “Luyện tập vận dụng kết hợp các phương thức
biểu đạt trong bài văn nghị luận”
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:
Anh xin làm sóng biếc Hôn mãi cát vàng em Hôn thật khéo thật êm Hôn êm đềm mãi mãi mãi…
( Xuân Diệu )