Tài liệu Chuyên đề GIáo dục KN Sống

* Định nghĩa của UNESCO về KNS: cụ thể và toàn diện. KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích c

A/ CÁC QUAN NIỆM VỀ KĨ NĂNG SỐNG

 Thế nào là kĩ năng sống?

-Thuật ngữ kĩ năng sống (KNS) xuất hiện trong nhà trường PTVN

từ những năm 1995-1996 Dự án “Giáo dục KNS để bảo vệ sức khỏe, phòng chống HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường” do Quĩ Nhi đồng Liên hiệp quốc - Bộ GD&ĐT - Hội chữ thập đỏ VN thực hiện GDKNS được phát triển trong nhiều hoạt động giáo dục các vấn đề xã hội

- GDPT VN đang thực hiện đổi mới gắn với mục tiêu giáo dục của thế kỉ 21 của UNESCO với 4 trụ cột: Học để biết, học để làm, học để làm người, học để chung sống, mà thực chất là một cách tiếp cận KNS

- Rèn luyện KNS đã được Bộ GD&ĐT xác định là một trong 5 nội dung của phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" giai đoạn 2008 -2013

* Vậy kĩ năng sống là gì?

 Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) KNS là khả năng

để có hành vi thích ứng và tích cực giúp các cá nhân ứng xử có hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày.

 Theo UNICEF: KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành thái

độ và kĩ năng.

* Định nghĩa của UNESCO về KNS: cụ thể và toàn diện.

 KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những

người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.

 (KNS là biến cái biết thành cái làm trong thực

tế cuộc sống một cách tích cực nhất).

•KNS được hình thành trong quá trình học tập, lĩnh

hội và rèn luyện trong cuộc sống

* KNS vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính xã hội ( Vì KNS phụ thuộc vào giai đoạn phát triển LS-XH, chịu ảnh hưởng của truyền thống, văn hóa gia đình, cộng đồng, dân tộc.

Giáo dục KNS trong môn Đạo đức nhằm:

+ Bước đầu trang bị cho HS các KNS cần thiết, phù hợp với lứa tuổi tiểu học, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với những người thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và những người xung quanh; với

cộng đồng, quê hương, đất nước và với môi

trường tự nhiên;

C/ Mục tiêu GD KNS trong môn đạo đức ở tiểu học:

D/ NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH GD KNS TRONG

MÔN ĐẠO ĐỨC:

1/ Nội dung giáo dục:

Đạo đức có khả năng giáo dục nhiều KNS cho HS:

 Kĩ năng giao tiếp (chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi; nói lời yêu cầu, đề nghị; bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ; bày tỏ ý kiến, tiếp khách đến nhà, ứng xử khi đến nhà người khác, khi gặp đám tang, khi gọi và nhận điện thoại,…)

 Kĩ năng tự nhận thức (biết xác định và đánh giá bản

thân: đặc điểm, sở thích, thói quen, năng khiếu,

điểm mạnh, điểm yếu,… của bản thân)

 Kĩ năng xác định giá trị (có tình cảm và niềm tin vào

các chuẩn mực hành vi đạo đức đã học)

• Kĩ năng ra quyết định và GQVĐ (bước đầu biết lựa chọn và thực hiện cách ứng xử phù hợp đối với một số tình huống đạo đức đơn giản, phổ biến trong cuộc

• Kĩ năng hợp tác (biết cách hợp tác với bạn bè và

mọi người xung quanh thực hiện các hoạt động tập

thể, hoạt động cộng đồng)

• Kĩ năng từ chối (biết cách từ chối khi bị rủ rê, lôi kéo làm những điều sai trái)

• Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm (biết nhận và thực hiện trách nhiệm của bản thân)

• Tự tin, tự trọng

•…

2 PP, KT GD KNS qua môn Đạo đức:

•Các phương pháp, kĩ thuật dạy học nói chung, để GD KNS cho HS nói riêng qua môn Đạo đức rất phong

phú, đa dạng Căn cứ vào nội dung, tính chất từng bài; căn cứ vào trình độ HS; căn cứ vào điều kiện, hoàn

cảnh thực tế GV lựa chọn các phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp.

-KN tự giới thiệu về bản thân.

-KN tự tin trước đông người

-KN lắng nghe tích cực

- KN trình bày suy nghĩ/ý tưởng về ngày đầu tiên đi học, về trường, lớp, thầy/cô giáo, bạn bè

-Tổ chức trò chơi

-Thảo luận nhóm

- Động não

Bài 4 : Gia

đình em - KN giới thiệu về những người thân trong gia đình

-KN ra quyết định và giải quyết vấn đề

- KN giao tiếp/ứng xử với những người trong gia đình

-Thảo luận nhóm

- Đóng vai

- Xử lí tình huống

Tên bài Các KNS được tích hợp trong bài Phương pháp/kĩ thuật

DHTC sử dụng để GDKNS

- KN giao tiếp/ứng xử với bạn bè

- KN thể hiện sự cảm thông với bạn

- KN giao tiếp/ứng xử với bạn bè

- KN thể hiện sự cảm thông với bạn bè

- KN an toàn khi đi bộ

- KN tư duy phê phán, đánh giá những hành

vi đi bộ không đúng quy định

- Trò chơi

- Thảo luận nhóm

- Động não

-Thảo luận nhóm

- Giải quyết vấn đề

- Tổ chức trò chơi

Bài 2 : Biết

nhận lỗi và

sửa lỗi

-KN thể hiện sự tự trọng trong trường hợp mắc lỗi

-KN ra quyết định và giải quyết vấn đề trong tình huống mắc lỗi

- KN đảm nhận trách nhiệm

- Thảo luận nhóm- Giải quyết vấn đề

- Thảo luận nhóm

- Động não

.- Thảo luận nhóm

- Động não

Bài 9: Trả lại

của rơi - KN xác định giá trị bản thân (giá trị của sự thật thà )

- KN giải quyết vấn đề trong tình huống nhặt được của rơi

- KN thu thập và xử lí thông tin về các hoạt động giúp đỡ người khuyết tật ở địa phương

- KN tự trọng khi thực hiện lời hứa ; KN

tự tin mình có khả năng thực hiện lời hứa

- kĩ năng thuơng lượng với người khác để thực hiện được lời hứa của mình

- KN đảm nhận trách nhiệm về việc làm của mình với người khác

- kĩ năng lắng nghe ý kiến của người thân

- KN thể hiện sự cảm thông trước suy nghĩ, cảm xúc của người thân

- KN đảm nhận trách nhiệm chăm sóc người thân trong những viêc vừa sức

- viết về cảm xúc của mình

- thảo luận

- đóng vai

Bài 5- Chia sẻ

vui buồn

cùngbạn

- KN lắng nghe ý kiến của bạn;

- KN thể hiện sự cảm thông khi bạn vui buồn

- viết cảm xúc của mình

Bài 8- Biết ơn

thương binh, liệt

sĩ

KN trình bày suy nghĩ, thể hiện cảm xúc về những người đã hy sinh xương máu vì Tổ quốc; KN xác định giá trị những người đã quên mình vì Tổ quốc

bài 1 phútthảo luậnlập dự án

KN ứng xử khi gặp thiếu nhi quốc tế

KN bình luận các vấn đề liên quan đến quyền trẻ em

thảo luậnnói về cảm xúc cua mình

Bài 11- Tôn

trọng đám tang KN thể hiện sự cảm thông trước sự đau buồn của người khác, KN ứng xử

phù hợp khi gặp đám tang

nói cách khácđóng vai

thảo luận nhóm

vệ nguồn nước ở nhà và ở trường;

KN thu thập và xử lí thông tin liên quan đến tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước ở nhà và ở trường,

KN bình luận, xác định các lựa chọn , các giải pháp tốt nhất để tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước ở nhà và ở trường;

KN đảm nhận trách nhiệm tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước ở nhà và ở trường

dự ánđiều trathảo luận

KN bình luận, xác định các lựa chọn, các giải pháp tốt nhất để chăm sóc cây trồng, vật nuôi ở nhà

và ở trường;

KN đảm nhận trách nhiệm chăm sóc cây trồng, vật nuôi ở nhà và ở trường

dự ánđiều trathảo luận

thảo luậngiải quyết vấn đềbài viết nửa trang

bài viết nửa tranggiải quyết vấn đề

dự án

Bài 3- Biết bày

tỏ ý kiến kĩ năng trình bày ý kiến ở gia đình và lớp học ; KN lắng nghe người khác

tự nhủthảo luậnđóng vai

dự ánbài viết nửa trang

Bài 5- Tiết kiệm

thời giờ KN xác định thời gian là giá trị vô giá KN lập kế hoạch khi làm việc, học tập để sử

dụng thời gian hiệu quả ; KN bình luận, phê phán việc lãng phí thời gian

tự nhủthảo luậnđóng vai

Bài 6- Hiếu thảo

với ông bà cha mẹ KN xác định giá trị tình cảm cha mẹ dành cho con cái ;KN lắng nghe lời dạy bảo

của cha mẹ; KN thể hiện tình cảm yêu thương của mình với cha mẹ

nói cách khác; thảo luận

tự nhủ

dự án

Bài 7- Biết ơn

thầy giáo, cô giáo KN tự nhận thức giá trị công lao dạy dỗ của thầy cô kĩ năng lắng nghe lời dạy

bảo của thầy cô ; KN thể hiện sự kính trọng, biết ơn với thày cô

Bài nói 1 phút; đóng vai; dự án ; bài viết nửa trang/tranh vẽ

Bài 8- Yêu lao

động - KN nhận thức giá trị của lao động - KNquản lí thời gian dể tham gia làm

những việc vừa sức ở nhà và ở trường

bài viết nửa trang; thảo luận; dự án

thảo luận; bài viết nửa trang về cảm xúc của mình

thảo luậnđóng vainói cách khác

đóng vai trò chơi phỏng vấn

dự án

đóng vai thảo luận

Bài 13- Tôn trọng

Luật giao thông Kĩ năng tham gia giao thông đúng luật; KN phê phán những

hành vi vi phạm luật giao thông

đóng vaitrò chơithảo luận ;nói 1 phút

Bài 14- Bảo vệ

môi trường KN trình bày các ý tưởng bảo vệ môi trường ở nhà và ở trường ;

KN thu thập và xử lí thông tin liên quan đến ô nhiễm môi trường và các hoạt động bảo

vệ môi trường ; KN bình luận, xác định các lựa chọn, các giải pháp tốt nhất để bảo vệ môi trường ở nhà và ở trường ; KN đảm nhận trách nhiệm bảo vệ môi trường ở nhà và ở trường

đóng vai thảo luận

dự án nói 1 phút

(xác định được giá trị của HS lớp 5) ; KN

ra quyết định (biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp trong 1 số tình huống để xứng đáng là HS lớp 5)

-Thảo luận nhóm-Động não

khi làm điều gì sai, biết nhận và sửa chữa)

; KN kiên định (biết bảo vệ những ý kiến, việc làm đúng của bản thân) ; KN tư duy phê phán (biết phê phán những hành vi vô trách nhiệm, đổ lỗi cho người khác)

-Thảo luận nhóm-Tranh luận

- Xử lí tình huống

- Đóng vai

Bài 3- Có chí thì

nên- - KN tư duy phê phán (biết phê phán, đánh giá những quan niệm, những hành vi

thiếu ý chí trong học tập và trong cuộc sống); KN đặt mục tiêu vượt khó khăn vươn lên trong cuộc sống và trong học tập

Trình bày suy nghĩ, ý tưởng; Thảo luận nhóm; Làm việc cá nhân;

Bài 5- Tình bạn - KN xác định giá trị (xác định được giá

trị của tình bạn)- KN tư duy phê phán (biết phê phán, đánh giá những quan niệm sai, những hành vi ứng xử không phù hợp với bạn bè)- KN ra quyết định phù hợp trong các tình huống có liên quan tới bạn bè.- KN giao tiếp, ứng xử với bạn bè trong học tập, vui chơi và trong cuộc sống- KN thể hiện sự cảm thông với bạn bè cảm thông chia sẻ

-Thảo luận nhóm-Xử lí tình huống

- Đóng vai

Bài 6- Kính già

yêu trẻ - KN xác định giá trị (xác định được giá trị của phẩm chất kính già, yêu trẻ)- KN

tư duy phê phán (biết phê phán, đánh giá những quan niệm sai, những hành vi ứng

xử không phù hợp vớingười già và trẻ em)- KN ra quyết định phù hợp trong các tình huống có liên quan tới người già, trẻ em.- KN giao tiếp, ứng xử với người già, trẻ em trong cuộc sống ở nhà, ở trường, ngoài XH

-Thảo luận nhóm-Xử lí tình huống

- Đóng vai

Bài 7- Tôn trọng

phụ nữ- - KN xác định giá trị (xác định được giá trị của phẩm chất tôn trọng phụ nữ)- KN

tư duy phê phán (biết phê phán, đánh giá những quan niệm sai, nhữnghành vi ứng xử không phù hợp với phụ nữ)- KN

ra quyết định phù hợp trong các tình huống có liên quan tới phụ nữ.- KN giao tiếp, ứng xử với phụ nữ trong GĐ, ở

trường, ngoài XH

Thảo luận nhóm-

Xử lí tình huống- Đóng vai

- KN RQĐ (biết ra quyết định đúng để hợp tác có hiệu quả trong các tình

huống)

-Thảo luận nhóm-Động não

- Dự án

Bài 9- Em yêu

quê hương- - KN xác định giá trị (xác định được quê hương là một giá trị)- KN tư duy

phê phán (biết phê phán đánh giá những quan điểm, hành vi, việc làm không phù hợp với quê hương)- KN tìm kiếm và xử lí thông tin về truyền thống văn hóa, truyền thống CM , về danh lam thắng cảnh, con người của quê hương- KN trình bày những hiểu biết của bản thân về quê hương mình

-Thảo luận nhóm Động não

-Kĩ thuật trình bày

1 phút

- Dự án

Bài 11- Em yêu

TQ Việt Nam - KN xác định giá trị (xác định được TQ là một giá trị)- KN tư duy phê

phán (biết phê phán đánh giá những quan điểm, hành vi, việc làm không phù hợp với TQ)- KN tìm kiếm và xử

lí thông tin về đất nước và con người VN- KN trình bày những hiểu biết của bản thân về đất nước, con người VN

-Thảo luận nhóm-Động não

-Kĩ thuật trình bày

1 phút-Đóng vai-Dự án

- Trò chơi

Bài 12- Em yêu hòa

bình - KN xác định giá trị (xác định được hòa bình là một giá trị)- KN tư duy

phê phán (biết nhận xét, đánh giá những hành vi, việc làm đi ngược lại với lòng yêu hòa bình)- KN tìm

kiếm và xử lí thông tin về các hoạt động bảo vệ hòa bình, chống chiến tranh ở VN và trên thế giới- KN trình bày suy nghĩ/ý tưởng

-Thảo luận nhóm-

Vẽ tranh-Động não-Kĩ thuật trình bày 1 phút

- Dự án

Bài 14- Bảo vệ tài

nguyên thiên nhiênn -KN thu nhận và xử lí thông tin về tình hình tài nguyên ở nước ta- KN

tư duy phê phán (biết phê phán, đánh giá những hành vi phá hại tài nguyên thiên nhiên)- KN RQĐ (biết ra quyết định và GQVĐ đúng trong các tình huống để bảo vệ tài nguyên thiên hiên)

- KN trình bày suy nghĩ/ý tưởng

-Thảo luận nhóm-Động não

-Kĩ thuật trình bày 1 phút

- Dự án

E/ THỰC HÀNH GIÁO DỤC KNS CHO HS QUA MÔN ĐẠO ĐỨC

SOẠN BÀI

1.1 Mô hình dạy và học KNS

Giai đoạn 1: Khám phá ( Giới thiệu bài) Khám phá ( Giới thiệu bài)

- Tìm hiểu kinh nghiệm/hiểu biết của người học về những việc hoặc sự kiện đã diễn ra trong cuộc sống

Giai đoạn 2: Kết nối ( Phát triển bài hay tìm hiểu Kết nối ( Phát triển bài hay tìm hiểu

bài)

- Giới thiệu thông tin mới và các kỹ năng liên quan

tiễn/thực tế)

Giai đoạn 3: Thực hành Thực hành ( Phát triển bài hay tìm

hiểu bài)

- gồm các hoạt động, yêu cầu thực hành kỹ năng

tình huống, nghiên cứu điển hình) và xử, lý phân tích

để giúp người học tự phản ảnh và suy nghĩ (cách áp dụng kỹ năng mới vào các tình huống thực tế trong cuộc sống

Giai đoạn 4: Áp dụng Áp dụng ( Củng cố và hoạt động nối

* 1.2 Quy trình soạn bài ( Theo Mẫu bài

•QUI TRÌNH SOẠN BÀI ( THỐNG NHẤT):

Hoạt động của Thầy

I.Khám phá ( Giới thiệu bài)

II Kết nối ( Tìm hiểu bài)

• Các giai đoạn Khám phá, kết nối luôn