Chuaån bò cuûa hoïc sinh : Ñoïc saùch giaùo khoa, soaïn baøi theo höôùng daãn saùch GK.. OÅn ñònh tình hình lôùp : (1phuùt) Kieåm tra neà neáp, só soá, taùc phong hoïc sinhI[r]
Trang 1Ngaứy soaùn:26-01-2010 Laứm vaờn :
Tiết:63
I MUẽCTIEÂU
1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :
- Cú kỹ năng vận dụng cỏc thao tỏc phõn tớch, bỡnh luận, chứng minh, so sỏnh
để làm bài văn nghị luận văn học
2 Veà kú naờng
- Biết cỏch làm bài văn nghị luận, hỡnh thành tri thức cơ bản về cỏch viết bài nghị luận
vế một tỏc phẩm, đoạn trớch văn xuụi
3 Veà thaựi ủoọ: Giaựo duùc ý thửực để làm tốt văn nghị luận về một tỏc phẩm hay đoạn
trớch văn xuụi
II CHUAÅN Bề
1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng
- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : Phaựt vaỏn, dieón giaỷng, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh : ẹoùc saựch giaựo khoa, soaùn baứi theo hửụựng daón saựch GK.
III HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC
1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)
Em hóy nờu những nhận xột của mỡnh về đặc điểm của một tỏc phẩm văn xuụi?
3 Giaỷng baứi mụựi:
Lụứi vaứo baứi : (2 phuựt)
Trong học kỡ một, chỳng ta đó học “Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ” Chỳng ta cũng
đó tỡm hiểu những đặc trưng riờng của từng thể loại văn học Mỗi thể loại cú những đặc điểm riờng đũi hỏi người phõn tớch, bỡnh giảng phải chỳ ý nếu khụng sẽ hoặc lạc đề, hoặc phiến diện , Trong tiết học nầy, chỳng ta sẽ tỡm hiểu cỏch viết bài văn nghị luận về một tỏc phẩm, một đoạn trớch văn xuụi
- Tieỏn trỡnh baứi daùy:
THỜI
GIAN
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIấN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
NỘI DUNG KIẾN THỨC
15’ Hoaùt ủoọng 1 :
Giaựo vieõn hửụựng daón
cho hoùc sinh tỡm
hieồu baứi:
Cho HS lần lượt tỡm
hiểu 2 đề trong SGK
- Nờu cỏc bước khi
tỡm hiểu một đề văn?
=>Thể loại (thao tỏc
chớnh), nội dung,
nguồn tư liệu
GV định hướng cho
HS lần lựơt tỡm hiểu
cỏc bước trong đề
- Để lập một dàn bài
chỳng ta cần thực
Hoaùt ủoọng 1:
(HS đọc SGK và trả lời câu hỏi trên)
Đặc sắc của kết cấu truyện: Truyện gồm những cảnh khỏc nhau tưởng như rời rạc (cảnh van xin, đỳt lút, thuờ người đi thay, bị
ỏp giải đi xem đỏ búng), nhưng thật ra đều tập trung biểu hiện chủ đề: bọn quan lại cầm quyền cưỡng bức dõn chỳng để thực hiện một ý đồ bịp bợn đen tối
Mõu thuẫn và tớnh chất trào phỳng của truyện:
I Khỏi quỏt:
1/ Tỡm hiểu đề và lập dàn ý: a) Đề 1: Phõn tớch truyện ngắn
“Tinh thần thể dục” của
Nguyễn Cụng Hoan
* Tỡm hiểu đề:
- Thao tỏc chớnh: Phõn tớch
- Nội dung: Nội dung, nghệ
thuật và ý nghĩa của truyện
ngắn “Tinh thần thể dục”
- Tư liệu: Tỏc phẩm “Tinh thần thể duc” của Nguyễn
Cụng Hoan
* Lập dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn
truyện ngắn “ Tinh thần thể dục” của Nguyễn Cụng Hoan.
- Thõn bài:
NGHề LUAÄN VEÀ MOÄT TAÙC PHAÅM, MOÄT
Trang 2hiện những bước
nào?
=> Mở bài, thân bài,
kết bài
GV định hướng cho
HS tìm hiểu từng
phần
- Nêu yêu cầu của
phần mở bài?
- Em hãy cho biết
trong phần thân bài
chúng ta cần làm rõ
những vấn đề nào?
=> GV định hướng
cho HS phát hiện:
+ Đặc sắc của cốt
truyện
+ Mâu thuẫn và tính
chất trào phúng
truyện
+ Đặc điểm ngôn ngữ
truyện
=> GV chia nhóm
cho HS thảo luận
từng vấn đề trong
phần thân bài
+ Việc xem đá bóng vốn mang tính chất giải trí bỗng thành một tai hoạ giáng xuống người dân
+ Sự tận tuy, siêng năng thực thi lệnh trên của lí trưởng đã gặp phải mọi cách đối phó của người dân khốn khổ
- Đặc điểm của ngôn ngữ truyện:
+ Ngôn ngữ người kể chuyện: rất ít lới, mỗi cảnh có khoảng 2 dòng, như muốn để người đọc thiểu lấy ý nghĩa
+ Ngôn ngữ các nhân vật: lời đối thoại rất tự nhiên, sinh động, thể hiện đúng thân phận và trình độ của họ Ngôn ngữ của lí trưởng không mang kiểu cách hành chính nào cả
Qua ngôn ngữ các nhân vật, người đọc có thể hình dung đó là một xã hội hỗn độn
- Giá trị hiện thực và ý nghĩa phê phán của truyện: Tác già dùng bút pháp trào phúng để châm biếm trò lừa bịp của chính quyền Nội dung truyện không phải hoàn toàn bia đặt
Để tách người dân khỏi ảnh hưởng của các phong trào yêu nước, thực dân Pháp đã bày
ra các trò thể dục thể thao (đua xe đạp, thi bơi lội, đấu bóng đá)
để đánh lạc hướng Do
đó truyện cười ra nước mắt này có ý nghĩa hiện thực, có giá trị châm biếm sâu sắc
+ Đặc sắc của kết cấu truyện: Gồm những cảnh khác
nhau tưởng như rời rạc (cảnh van xin, đút lót, thuê người đi thay, bị áp giải đi xem bóng
đá .), nhưng tất cả đều tập trung biểu hiện chủ đề: bọn quan lại cầm quyền cưỡng bức dân chúng để thực hiện một ý
đồ bịp bơm đen tối
+ Mâu thuẫn và tính chất trào phúng truyện:
@ Việc xem bóng đá vốn
mang tính chất giải trí bỗng thành một tai hoạ giáng xuống người dân
@ Sự tận tuỵ, siêng năng thực
thi lệnh trên của lí trưởng đã gặp phải mọi cách đối phó của người dân khốn khổ
+Đặc điểm ngôn ngữ truyện: @ Ngôn ngữ người kể chuyện:
Rất ít lời, mỗi cảnh có khoảng
2 dòng, như muốn để người đọc tự hiểu lấy ý nghĩa
@ Ngôn ngữ các nhân vật: Lời
đối thoại giữa các nhân vật rất
tự nhiên, sinh động, thể hiện đúng thân phận và trình độ của
họ Ngôn ngữ của lí trưởng không mang “ kiểu hành chính” nào cả Qua ngôn ngữ các nhân vật, người đọc có thể hình dung đó là một xã hội hỗn độn
+ Giá trị hiện thực và ý nghĩa phê phán của truyện: Tác giả dùng bút pháp trào phúng để châm biếm trò lừa bịp của chính quyền Nội dung truyện không phải hoàn toàn bịa đặt
Để tách người dân khỏi ảnh hưởng của các phong trào yêu nước, thực dân Pháp đã bày ra các trò thể dục, thể thao (đua
xe đạp, thi bơi lội, đầu bóng đá ) để đánh lạc hướng Do
đó, truyện “cười ra nước mắt” này có ý nghĩa hiện thực, có giá trị châm biếm sâu sắc
- Kết bài: Qua tác phẩm, cần
thấy được mối quan hệ giữa
Trang 3H
oạt động 2
Đối với đề 2 cũng
thức hiện các thao tác
như ở đề 1
Từ việc tìm hiểu 2
đề ở trên GV cho HS
thảo luận để tìm hiểu
những tri thức cơ bản
về cách viết bài nghị
luận về một tác
phẩm, đoạn trích văn
xuơi
Định hướng cho HS
lập dàn bài
H oạt động 2:
Trong Chữ người tử
tù, tác gia sư đụng nhiều từ Hán Việt cổ, cách nĩi cổ để dựng nên những cảnh tượng, những con người thời phong kiến suy tàn
Vời giọng văn cổ kính trang trọng, tác giả nĩi đến những con người tài hoa, trọng thiên lương nay chỉ cịn là vang bĩng của một thời
- Trong Hạnh phúc của một tang gia tác giả dùng nhiều từ, nhiều cách chơi chữ để mỉa mai, giễu cợt tính chất già dối, lố lăng, đồi bại của một số người lẫn vào đám thượng lưu những năm trước Cách mạng tháng Tám
- Việc dùng từ, chọn giọng văn phải hợp với chủ đề của truyện, và thể hiện đúng tư tưởng tình cảm của tác giả
văn học và thời sự; văn học và
sự thức tỉnh xã hội
b) Đề 2:
* Tìm hiểu đề:
- Thao tác chính: So sánh,
giải thích
- Nội dung: Sự khác nhau về
từ ngữ và giọng văn
- Tư liệu: Tác phẩm “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân
và “Hạnh phúc của một tang gia” trích “Số đỏ” của Vũ
Trọng phụng
* Lập dàn ý:
- Mở bài:
- Thân bài:
+ Sự khác nhau về từ ngữ:
@ Tác phẩm “ Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân: dùng
nhiểu từ Hán Việt cố, cách nĩi cổ
=>Dụng nên những cảnh tượng, những con người thời phong kiến suy tàn
@ Trong trích đoạn “Hạnh phúc của một tang gia”: Dùng
nhiều từ, nhiều cách chơi => Để mỉa mai giễu cợt tính chất giả dối, lố lăng, đồi bại của xã hội “thượng lưu” ở thành thị những năm trước cách mạng tháng tám
+Sự khác nhau về giọng văn:
@ Tác phẩm “ Chữ người tử tù”: Giọng cổ kính trang trọng
=> Nĩi đến con người tài hoa, trọng thiên lương nay chỉ cịn
là “vang bĩng” của “một thời”
@ Trích đoạn “Hạnh phúc của một tang gia”: Giọng mỉa
mai, giễu cợt
=> Giả dối, lố lăng, đồi bại của
xã hội
- Kết bài: Đánh giá chung sự
khác nhau về từ ngữ, giọng văn trong hai văn bản
2/ Đối tượng và nội dung: a) Đối tương: Đa dạng
- Giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm nĩi chung
- Một phương diện, một khía cạnh nội dung hay nghệ thuật
Trang 4oạt động 3:
- Luyện tập, sgk
GV nhận xét về
buổi luyện tập, khẳng
định những ưu điểm
và nĩi rõ hơn một vài
điếu cần lưu ý để làm
tốt văn nghị luận về
một tác phẩm hay
đoạn trích văn xuơi
H oạt động 3:
-Bài tập
Nghệ thuật châm
biếm, đả kích trong
truyện ngắn “Vi hành”
của Nguyễn Ái Quốc
* Mở bài: Giới thiệu
khái quát về truyện
ngắn “Vi hành” của
Nguyễn Ái Quốc
* Thân bài:
- Vua bù nhìn Khải Định và bọn mật mật thám Pháp
- Châm biểm đả khích
ở các mặt:
+ Biến Khái Định Thành một tên hề + Biến Khải Định Thành một kẻ cĩ hành động lến lút
* Kết bài: Nêu nhận
định về giá trị tư tương và nghệ thuật
của truyện ngắn “Vi hành”
b) Nội dung:
-Giới thiệu tác phẩm hoặc đoạn trích văn xuơi cần nghị luận
- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật theo định hướng của
đề hoặc một số khía cạnh đặc sắc nhất của tác phẩm, đoạn trích
- Nêu đánh giá chung về tác phẩm, đoạn trích
II Luyện tập:
Truyện ngắn “Vi hành” châm biếm, đả kích vua bù nhìn Khải Định và bọn mật thám Pháp trong chuyến Khải Định cơng
du sang Pháp dự đấu xảo Pa-ri
- Địn chầm biếm, đả kích tập trung vào các mặt:
+ Biến Khải Định thành một tên hề (màu da khác lạ, ăn mặc nhố nhăng)
+ Biến Khản Định thành một
kẻ cĩ hành động lén lút đáng ngờ (vi hành vào xĩm ăn chơi,
vào hiệu cầm đồ, )
+ Biến mật thám Pháp thành những người “phục vụ tận tuỵ” (bám lấy đế giày) vời cái nhìn hồ đồ, lẫn lộn
Cần chú ý đến những từ ngữ, giọng văn tác giả đã sử dụng (qua những đoạn đối thoại của đơi thanh niên Pháp) Kết thúc bài viết cần cĩ những nhận định về giá trị tư tưởng và nghệ thuật của truyện ngắn “Vi hành” 4 Củng cố : - Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, đọc lại tác bài làm bài tập - Chuẩn bị bài : - Xem trước bài mới IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: