Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến Pháp và Luật Hành Chính Thực hiện pháp luật về hộ tịch trên địa bàn huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/…… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH LUẬN VĂ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ TRẠCH,

TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

TH A THIÊN HUẾ, NĂ 8

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ TRẠCH,

LỜI CA ĐOAN

t i u v “ ” cô g trì h tự tôi ghiê cứu, tham khảo c c tài

iệu ho th h Số iệu tro g t i Lu v ược cu g c i Phò g Tư

h huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h và UBND các xã trê a huyệ

ố Tr ch, t h uả g ì h

Tôi xi cam oa c c thô g ti ược trì h y tro g u v kết quả thu ược từ qu trì h ghiê cứu v tìm hi u thực tế của ả thâ c số iệu, kết quả ược s g tro g Lu v tru g thực, c gu gốc r r g

Thừa Thiên Huế, ngày 10 tháng 5 năm 2018

Họ v n

N u ễn T ị B T ủ

LỜI CẢ ƠN

ho th h t i u v y, v i ò g k h tr g v sự tri â sâu

s c, ầu tiê cho tôi g i ời cảm ơ châ th h t i a gi m ốc c g các quý thầy gi o, cô gi o H c việ H h ch h uốc gia ã tra g h g kiế thức

qu u v gi tôi tro g suốt qu trì h h c t v ghiê cứu t i H c việ

H h ch h uốc gia ê c h ả thâ tôi cũ g h ược hi u sự gi

ỡ, ộ g viê từ hi u cơ qua tổ chức v c hâ

ặc iệt, tôi xi châ th h cảm ơ ế TS Trầ Ngh - cô g t c t i

ộ Nội v gười trực tiế hư g ẫ tôi t tì h, chu o, h hư g v mặt ội u g, thầy uô ộ g viên v t o i u kiệ thu ợi cho tôi tro g

qu trì h thực hiệ v ho th h u v y

g thời tôi cũ g xi g i ời cảm ơ ế c c cơ qua S Tư h

uả g ì h, U ND huyệ , Phò g Tư h huyệ ố Tr ch v U ND c c xã thuộc huyệ ố Tr ch ã t o m i i u kiệ thu ợi hỗ trợ cho tôi tro g qu trì h ghiê cứu thực hiệ u v

Tôi xi y tỏ ò g iết ơ sâu s c ế gười thâ , è v g ghiệ ã ộ g viê , kh ch ệ v chia sẽ hi u ki h ghiệm thực tế gi tôi

c th ho th h u v y

Mặc ã cố g g g ghe, tiế thu v m t so g ch c ch rằ g

u v cò h chế v thiếu s t Vì thế, tôi r t mo g h ược kiế g

g của c c qu thầy cô v ộc giả u v ược ho thiệ hơ

ỤC LỤC

Trang Tra g h ìa

Lời cam oa

Lời cảm ơ

M c c

Da h m c c c ả g

Da h m c viết t t

Ở ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH 7

1.1 Hộ t ch v h u t v hộ t ch 7

1.1.1 h i iệm, ặc i m hộ t ch v g k hộ t ch 7

1.1.2 Ph u t v hộ t ch 11

1.2 Thực hiệ h u t v hộ t ch 154

1.2.1 h i iệm v ặc i m thực hiệ h u t v hộ t ch 154

1.2.2 c hì h thức thực hiệ h u t v hộ t ch 188

1.2.3 Nội u g thực hiệ h u t v hộ t ch 221

1.2.4 Vai trò của thực hiệ h u t v hộ t ch 266

1.3 c yếu tố ả h hư g ế thực hiệ h u t v hộ t ch 310

1.3.1 Hệ thố g v ả h u t v hộ t ch hiệ h h 310

1.3.2 Ý thức của c c chủ th thực hiệ h u t v hộ t ch 34

1.3.3 Trì h ộ, g ực của ội gũ c ộ, cô g chức 35

1.3.4 Trì h ộ hi u iết h u t của gười â 3535

1.3.5 i u kiệ v t ch t - kỹ thu t 365

1.3.6 c yếu tố kh c 36

TIỂU KẾT CHƯƠNG 388

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH 40

2.1 h i qu t v huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h 40

2.1.1 i u kiệ tự hiê , ki h tế, xã hội của huyệ ố Tr ch 40

2.1.2 ặc i m v â cư, trì h ộ â tr 41

2.2 Phâ t ch thực tr g thực hiệ h u t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h 422

2.2.1 Việc tri khai thực hiệ c c v ả h u t v hộ t ch 422

2.2.2 ô g t c tuyê truy , hổ iế h u t v hộ t ch 44

2.2.3 ết quả thực hiệ h u t v g k hộ t ch 47

2.2.4 V tổ chức ộ m y thực hiệ h u t v hộ t ch 51

2.2.5 V cô g t c ki m tra, tha h tra việc thực hiệ h u t v hộ t ch 55

2.3 h gi chu g thực tr g thực hiệ h u t v hộ t ch trê a

huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h 61

2.3.1 Nh g ưu i m 611

2.3.2 Nh g h chế 67

2.3.3 Nguyên nhâ của h g h chế 700

TIẾU ẾT CHƯƠNG 73

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẢ BẢO THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH 744

3.1 Phươ g hư g thực hiệ h u t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h 74

3.1.1 Thực hiệ g , k thời, ch h x c h u t v hộ t ch 744

3.1.2 ảo ảm tr ch hiệm của ch h quy a hươ g tro g thực hiệ h u t v hộ t ch 75

3.1.3 hủ ộ g s g t o tro g thực hiệ h u t v hộ t ch theo ti h thầ h c v 76

3.2 Một số giải h tiế t c thực hiệ h u t v hộ t ch trê a

huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h 77

3.2.1 Ho thiệ c c v ả hư g ẫ thực hiệ h u t v hộ t ch 77

3.2.2 iệ to tổ chức ộ m y quả v â g cao g ực cho ội gũ cô g chức thực hiệ h u t hộ t ch 79

3.2.3 ẩy m h cô g t c tuyê truy , hổ iế h u t v hộ t ch 85

3.2.4 Nâ g cao hiệu quả hối hợ gi a c c cơ qua , tổ chức tro g thực hiệ h u t v hộ t ch 90

3.2.5 T g cườ g cô g t c tha h tra, ki m tra, x vi h m h u t tro g việc thực hiệ h u t v hộ t ch 92

3.2.6 Á g cô g ghệ thô g ti tro g g k v quả hộ t ch 97

3.2.7 ải c ch thủ t c h h ch h tro g việc g k hộ t ch 101

TIỂU ẾT CHƯƠNG 110

ẾT LUẬN 1111

DANH ỤC TÀI LIỆU THA HẢO 11414

TB &XH: Thươ g i h v xã hội

TT- BTP: Thô g tư - ộ tư h

UBMTTQVN: y a mặt tr tổ quốc Việt am

1

Ở ĐẦU

T n ấp t t ủa đề t

Tro g ối cả h t ư c ư c sa g giai o h t tri m i, tiế trì h

cô g ghiệ h a, hiệ i h a, hội h quốc tế i ra g y c g sâu rộ g, việc ch chuy â cư tro g ư c v quốc tế g y c g gia t g, quy co gười, quy cô g â òi hỏi ược ghi h v ảo ảm thực hiệ mức cao hơ t o cơ s h âu i, ổ h, thố g h t cho cô g t c thực hiệ h u t v hộ t ch, h t tro g việc tri khai thi h h Hiế h m

2 13 v i hi u quy h m i cao quy co gười, quy , gh a v cơ ả của cô g â ; g thời t o sự chuy iế m h mẽ cô g t c thực hiệ h

u t v hộ t ch theo hư g từ g ư c chuyê ghiệ , h hợ v i yêu cầu

h t tri của t ư c tro g thời k m i

Hộ t ch h g sự kiệ cơ ả x c h tì h tr g hâ thâ của một

co gười từ khi si h ra ế khi chết c quy v gh a v cơ ả của cô g

â v quy hâ thâ của co gười ược Hiế h m 2 13 v ộ u t

Dâ sự m 2 15 quy h x c h sự kiệ hộ t ch hư: quy thay ổi h

tê ; quy x c h i â tộc; quy ược khai si h; quy ược khai t ; quy ược kết hô ; quy y hô ; quy h , khô g h cha, mẹ, co ; quy ối v i quốc t ch…

Thực hiệ h u t v hộ t ch khô g h g iê qua ế hâ thâ của co gười m cò iê qua ế chế ộ ch h tr , ki h tế, v h a, xã hội, quốc hò g, a i h, quy v gh a v cơ ả của cô g â , cơ c u, guyê

t c tổ chức v ho t ộ g của cơ qua Nh ư c, th chế h a mối qua hệ gi a

ả g ã h o, hâ â m chủ, Nh ư c quả

Nh thức ược v tr v vai trò qua tr g của cô g t c thực hiệ h

u t hộ t ch m tro g hi u m qua từ khi thực hiệ Ngh h số

158 2 5 N - P g y 27 12 2 5 của h h hủ v g k v quả hộ

2

t ch, trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h ã c hi u chuy iế

t ch cực, c c sự kiệ g k hộ t ch của hâ â cơ ả ược thực hiệ k thời v g quy h của h u t; cô g t c hổ iế gi o c h u t v

hộ t ch ược ch tr g tri khai ế t cơ s Nh thức v thức ch h h

h u t v hộ t ch của hâ â ược â g ê ; ội gủ c ộ m cô g t c

hộ t ch cơ s ược qua tâm, củ g cố v số ượ g v kỹ g thực hiệ ghiệ

v ; c c o i sổ s ch, i u mẫu hộ t ch ược hỗ trợ v cu g c k thời ứ g yêu cầu quả h ư c

ư c ta hiệ ay h u t v hộ t ch ược thực hiệ theo Lu t hộ t ch

m 2 14 Ng y 2 th g 11 m 2 14, t i h thứ 8, uốc hội kh a XIII

ã thô g qua Lu t Hộ t ch v i 7 chươ g, 77 i u, v c hiệu k từ g y 1

th g 1 m 2 16 ây ầ ầu tiê Nh ư c ta a h h v ả Lu t

i u ch h riê g h vực y sau hơ 6 m thực hiệ ằ g c c gh h của

h h hủ v thô g tư của c c ộ Lu t Hộ t ch ra ời ư c ho thiệ kh

c ả v th chế g k v quả hộ t ch của Việt Nam v i hi u quy h

m i, ma g t h ột h Bê c h h g i m m i của Lu t hộ t ch, thì vẫ

t t i một số h chế v th chế gây kh kh cho cơ qua hộ t ch khi

g, gười â cũ g kh hâ iệt việc hộ t ch của mì h sẽ ược g theo v ả o

Thực tế cho th y, cũ g hư hi u a hươ g kh c trê cả ư c, cô g

t c thực hiệ h u t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g

ì h vẫ cò một số t t i, t c chưa ứ g ược yêu cầu cải c ch

h h ch h v cải c ch tư h tro g giai o m i Tì h tr g cơ qua , tổ chức, o th chưa x c h g gi tr h của gi y tờ hộ t ch, v thẩm quy giải quyết c c yêu cầu v hộ t ch, cò gây hi u kh kh cho công â Thực tr g trê c guyê hâ xu t h t từ h thức chưa ầy

ủ quy h của h u t v g k v quả hộ t ch của một ộ h

c ộ, cô g chức v hâ â ; sự hối hợ thiếu h h g gi a c c cơ

3

qua h u qua tro g việc giải quyết h g sai s t tro g h sơ, gi y tờ c

hâ ; cô g t c tuyê truy , hổ iế , gi o c h u t, trợ gi h

v g k v quả hộ t ch chưa thực sự sâu rộ g; g ực của một số

cô g chức cò h chế Tuy cô g việc iê qua ế hâ thâ của một co người v cũ g iê qua ế hi u h vực kh c của xã hội, hư g hì từ góc

ộ ê go i thì r t “thầm ặ g” v t ược quan tâm

Nhằm kh c h c h g h chế, t t i, vư g m c trê v g hầ

xu t h g hươ g hư g v giải h hằm ảo ảm thực hiệ h u t v hộ

t ch, t c giả ch t i “ ” m u v Th c s Lu t chuyê g h Lu t Hiế

pháp - Lu t H h ch h

Tìn ìn n n ứu l n quan đ n đề t

ho ế ay ã c hi u cô g trì h khoa h c ghiê cứu v hộ t ch của

c hâ , t th ược cô g ố:

- Ths Ph m Tr g ườ g: Về quản lý hộ tịch, NX h h tr quốc

gia, 2004;

- Ths Ph m Tr g ườ g: Từ quản lý đinh đến quản lý hộ tịch, Nxb

Tư Ph , H Nội, 2007;

- Số chuyê v “Công chứng, hộ tịch và quốc tịch: phần 2 hộ tịch và

quốc tịch”, ộ Tư h , H Nội, 2 7;

- ộ Tư h “T i iệu hư g ẫ ghiệ v Tư h xã, hườ g, th

tr ”, NX Tư h , 2 1 ;

- Trung tâm thông tin khoa h c – Việ ghiê cứu pháp: Chuyên đề

Một số vấn đề lý luận và so sánh pháp luật về hộ tịch, H Nội, 2013;

- i Th Tư: uả hộ t ch - ua thực ti Hải Phò g, Lu v

th c s u t, hoa Lu t - i h c uốc gia H Nội, 2 14; t c giả ã êu thực

tr g cô g t c quả hộ t ch, hâ t ch ưu i m v h chế tro g quả hộ

t ch th h hố Hải Phò g v xu t hươ g hư g, giải h â g cao

4

hiệu ực, hiệu quả quả hộ t ch th h hố Hải Phò g

- i “Thẩm quy g k hộ t ch theo Lu t Hộ t ch v v thực hiệ ”, t c giải Nguy Ng c ch ,T ch Lu t h c số 8 m 2 16

Tuy v y, cho ế ay chưa c cô g trì h o ghiê cứu một c ch to

iệ , chuyê iệt v c hệ thố g v thực hiệ h u t v hộ t ch huyệ ố

Tr ch, t h uả g ì h Lu v cô g trì h khoa h c ầu tiê ghiê cứu một c ch to iệ , chuyê iệt v c hệ thố g v v y ư i g c ộ của khoa h c quả cô g V i kết quả ghiê cứu của u v , hy v g sẽ g

a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h tro g thời gia t i

3.2 N m ụ

t ược m c ch ghiê cứu êu trê , u v c h g hiệm

v c th sau:

Thứ nhất, ghiê cứu cơ s u của thực hiệ h u t v hộ t ch

thô g qua việc x c ch c c kh i iệm c iê qua hư: kh i iệm hộ t ch;

5

kh i iệm g k hộ t ch; kh i iệm quả hộ t ch; kh i iệm h u t v

hộ t ch; kh i iệm thực hiệ h u t v hộ t ch; x c h ặc i m, ội

u g, hì h thức, chủ th v vai trò của thực hiệ h u t v hộ t ch; trê cơ

s hâ t ch h g yếu tố ả h hư g ế thực hiệ h u t v hộ t ch

Thứ hai, hâ t ch thực tr g thực hiệ h u t v hộ t ch trê a

huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h, ưa ra h g h gi v h g kết quả t ược, h g h chế v guyê hâ của h g h chế tro g thời gian qua

Thứ ba, xu t hươ g hư g v giải h hằm ảo ảm thực hiệ

h u t v hộ t ch hệ thố g giải h ủ cơ s khoa h c hằm t g cườ g thực hiệ h u t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h tro g thời gia t i

4 Đ tƣợn v p ạm v n n ứu ủa lu n văn

4.1 Đ ƣợ ứ

ối tượ g ghiê cứu của t i c c v u , c c quy h của

h u t hộ t ch v c c v ả của U ND huyệ ố Tr ch tro g h vực

thực hiệ h u t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch

Ph m vi ghiê cứu của u v v khô g gia gi i h trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h; v thời gia ược gi i h ghiê cứu việc thực hiệ h u t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch từ m 2 14 ế

m 2 17

6

5 P ƣơn p p lu n v p ƣơn p p n n ứu

Lu v ược thực hiệ trê cơ s v g c c qua i m của ả g

v Nh ư c ta hiệ ay v thực hiệ h u t v hộ t ch, m s t tì h hì h thực tế v i u kiệ tự hiê , xã hội huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h

t ược m c ch ghiê cứu của u v , t c giả s g một số hươ g h ghiê cứu c th sau:

Phươ g h hâ t ch ược s g khi hâ t ch c c qua i m, c c

kh i iệm v quy h của h u t v hộ t ch

Phươ g h tổ g hợ ược s g tro g việc xây ự g c c qua

i m, c c h xét c gi tr thực ti

Phươ g h thố g kê, so s h ược s g tro g thố g kê số iệu thực tế hâ t ch v m s g tỏ c c v ghiê cứu

6 Ý n ĩa lý lu n v t ự t ễn ủa lu n văn

ết quả ghiê cứu u v g g cơ s lý lu n và thực ti h giá thực tr ng, nâng cao nh n thức và trách nhiệm của việc thực hiện pháp

lu t v hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h

L m t i iệu tham khảo tro g việc tổ g kết thực ti , xu t giải h

ảo ảm thực hiệ h u t v hộ t ch, cũ g hư ghiê cứu giả g y của

c c cơ s o t o u t

7 t ấu ủa lu n văn

Ngoài phần m ầu và kết lu n, danh m c tài liệu tham khảo, lu v

g m 3 chươ g:

hươ g 1: Nh g v u n của thực hiện pháp lu t v hộ t ch hươ g 2: Thực tr ng thực hiện pháp lu t v hộ t ch trê a huyệ

ố Tr ch, t h uả g ì h

hươ g 3: Phươ g hư ng và giải pháp bảo ảm thực hiện pháp lu t v

hộ t ch trê a huyệ ố Tr ch, t h uả g ì h

7

C ƣơ 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH

g thời g hầ xây ự g c c ch h s ch v ki h tế, xã hội, a i h quốc

Dư i g c ộ gô g h c, c h ghiê cứu cho rằ g “Hộ t ch một

từ go i ai ược u h v o gô g tiế g Việt h g r t kh x c h thời i m xu t hiệ ” “Hộ t ch” một từ ghé gốc H ch h h , ược ghép

i hai th h tố c gh a ộc , tro g “t ch” th h tố ch h, việc tổ

hợ hai từ ơ y th h a h từ “hộ t ch” một trườ g hợ r t ặc iệt v mặt gô g v ược s g v i thuộc t h kết hợ h chế (h chế v

Dư i ây một số c ch giải gh a:

“Hộ t ch: uy sổ của h h hủ iê ché số gười, chức ghiệ v

t ch qu của từ g gười”

“Hộ t ch: Sổ iê â số c ghi r tê h , quê qu v chức ghiệ của

từ g gười”; “Hộ t ch: Sổ iê h số một a hươ g hoặc cả to quốc, tro g c ghi r tê h , quê qu v chức ghiệ của từ g gười”; “Hộ t ch: Sổ

s ch ghi ché tê , h , gh ghiệ â cư g tro g xã hườ g”; “Hộ t ch:

uy sổ ghi ché tê tuổi, quê qu , gh ghiệ của m i gười tro g một

a hươ g”

ê c h h g c ch giải gh a của c c từ i H - Việt i trê , một

số từ i i giải gh a từ “hộ t ch” h g kh a c h kh c hẳ Dư i ây một số v :

“Hộ t ch: sổ của cơ qua â ch h g k cư â tro g a hươ g

mì h theo từ g hộ”; “Hộ t ch: c sự kiệ tro g ời số g của một gười thuộc sự quả của h u t”; “Hộ t ch: quy cư tr , ược ch h quy

cô g h của một gười t i ơi mì h thườ g xuyê , của h g gười thườ g tr thuộc c g một hộ, o ch h quy c cho từ g hộ xu t trì h khi cầ "

Dư i g c ộ h , kh i iệm hộ t ch cũ g chưa ược h gh a một

c ch chuẩ x c theo tiêu chuẩ xây ự g v ả quy h m h u t i t h truy thố g, ch s , hổ thô g của từ y, cho ê thay thế ằ g một

kh i iệm kh c thô g g, hi u hơ cũ g khô g g, o kh i iệm

9

y ược s g v i tư c ch một thu t g chuyê mô v h gh a

tro g v ả

Từ h g qua iệm trê c th th y c hai qua i m v kh i iệm hộ

t ch ua i m thứ h t cho rằ g hộ t ch “sổ iê ché c c việc iê hệ

ế c c gười tro g h Hộ t ch g m a sổ ghi ché c c sự khai giá thú, khai si h, khai t ” ua i m thứ hai khẳ g h, việc ghi ché v o sổ s ch khô g hải hộ t ch m ả thâ c c sự kiệ iê qua ế tì h tr g hâ thâ của mỗi co gười m i hộ t ch v qua i m y ược y m cơ s

x c h ối tượ g v h m vi i u ch h của c c v ả h u t v hộ

t ch hiệ ay

Theo , T i i u 2, i u 3 Lu t Hộ t ch 2014 quy h v hộ t ch và

g k hộ t ch “ h g sự kiệ x c h tì h tr g hâ thâ của c hâ

từ khi si h ra ế khi chết” hư khai sinh, khai t , kết hô , h uôi co uôi, gi m hộ, thay ổi cải ch h h tê , ch ệm, g y, th g, m si h, x c

h i gi i t h, x c h i â tộc Lu v s g kh i iệm “hộ t ch” theo gh a y

1.1.1.2 c đi m về hộ tịch

Từ khái ni m trên về hộ tịch, có th thấy, hộ tịch có đ c đi m sau:

Thứ h t, hộ t ch một gi tr hâ thâ , g chặt v i c hâ co gười, i vì, mỗi gười ch c một thời i m si h, một thời i m chết c

u hiệu v cha ẻ, mẹ ẻ, â tộc, gi i t h h g u hiệu gi gười ta

hâ iệt từ g c hâ co gười Do , ây c c gi tr hâ thâ g v i

một co gười c th từ khi si h ra ế khi chết

Thứ hai, hộ t ch h g gi tr , v guyê t c khô g chuy ổi cho gười kh c ặc i m y hệ quả của ặc i m thứ h t Do , việc thực hiệ c c sự kiệ hộ t ch hải o trực tiế c hâ gười thực hiệ , trừ trườ g hợ h u t c quy h kh c ( hư: khai si h c th o ố, mẹ i

g k khai si h; khai t o gười thâ của gười chết g k khai t )

10

Thứ a, hộ t ch h g sự kiệ hâ thâ khô g ượ g ho ược

th h ti h h vì v y, hộ t ch khô g hải một o i h g h a c th trao

ổi trê th trườ g

1.1.1.3 ăng ký hộ tịch

g k hộ t ch việc cơ qua Nh ư c c thẩm quy x c h , ghi v o

sổ c c sự kiệ hộ t ch của c hâ hằm x c h tì h tr g hâ thâ của c

hâ , t o cơ s h Nh ư c ảo hộ quy , ợi ch hợ h của c hâ

v thực hiệ quả v â cư, h c v h t tri ki h tế - xã hội của t ư c

Theo quan ni m truyền thống: g k hộ t ch việc ghi ché v o sổ

c c sự kiệ v việc hộ t ch của c c hộ i hằm quả việc iế ộ g tự hiê , iế ộ g xã hội của c c sự kiệ , trê cơ s x c h gh a v

ối v i h ư c hư g thuế, gh a v ô ch, quâ ch

Theo quan ni m hi n tại: g k hộ t ch việc cơ qua h ư c c

thẩm quy x c h sự kiệ si h, t , kết hô , y hô , gi m hộ, uôi co uôi, thay ổi h , tê , quốc t ch, x c h â tộc, cải ch h hộ t ch v c c sự

kiệ kh c theo quy h của h u t v hộ t ch

Khái ni m đăng ký hộ tịch đ ợc định nghĩa nh sau: g k hộ t ch là

việc cơ qua h ư c c thẩm quy : X c h c c sự kiệ : si h; kết hô ;

t ; uôi co uôi; gi m hộ; h cha mẹ, co ; thay ổi, cải ch h, ổ su g,

i u ch h hộ t ch; x c h i gi i t h; x c h i â tộc;

cứ v o quyết h của cơ qua h ư c c thẩm quy , ghi v o

Sổ hộ t ch c c việc: x c h cha, mẹ, co ; thay ổi quốc t ch; y hô ; huỷ việc kết hô tr i h u t; ch m ứt uôi co uôi Như v y, g k hộ t ch

có hai nhóm hành vi:

Thứ h t, h h vi x c h c c sự kiệ ối v i c c sự kiệ hộ t ch i trê , cơ qua g k hộ t ch x c h ằ g c ch g k v o sổ h riê g cho từ g o i việc, g thời c cho ươ g sự gi y chứ g h v việc

hư Gi y khai si h, gi y chứ g h kết hô V i mỗi v hộ t ch thì c

11

gi y tờ v v , g i gi y tờ v hộ t ch Gi y tờ v hộ t ch gi y tờ c

gi tr chứ g mi h thực tế tì h tr g hâ thâ của mỗi cô g â Gi y tờ v

hộ t ch o cơ qua h ư c c thẩm quy c cơ s h chứ g

mi h c c quy v gh a v của cô g â h t si h từ sự kiệ hộ t ch

Do t h ch t qua tr g hư v y của c c gi y tờ v hộ t ch cho ê

h u t c quy h chặt chẽ, c th c c guyê t c, thủ t c, trì h tự g

k v c c c o i gi y tờ v hộ t ch H h vi x c h của cơ qua g k

hộ t ch m h t si h hiệu ực h của c c sự kiệ ược g k

Thứ hai, h h vi ghi v o sổ hộ t ch h c v i h h vi x c h , ối v i

c c việc hộ t ch y, cơ qua g k hộ t ch ch ơ thuầ c cứ v o c c quyết h của c c cơ qua h ư c c thẩm quy ghi ch việc v o sổ

hộ t ch V hư c cứ v o quyết h thu tì h y hô của Tòa ghi

v o sổ kết hô việc y hô ; hoặc ghi v o sổ việc kết hô ã g k t i cơ qua c thẩm quy của ư c go i H h vi y khô g m h t si h hiệu

ực h m ch thủ t c h h ch h x c h h m vi hiệu ực h

của c c sự kiệ hộ t ch

T m i, c th hi u g k hộ t ch việc gười c quy v gh a v

g k hộ t ch yêu cầu cơ qua h ư c c thẩm quy x c h c c sự kiệ hộ t ch h t si h trê thực tế theo trì h tự, thủ t c o h u t quy h hoặc ghi v o sổ hộ t ch c c việc c iê qua ế hộ t ch hằm ảm ảo c c

quy v gh a v h của c c c hâ có liên quan

1.1.2 P

1.1.2.1 Khái ni m

Nh ư c Cộ g hòa xã hội chủ gh a Việt Nam h ư c h quy

xã hội chủ gh a; là Nh ư c của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, do

h u t th hiệ ch của giai c cô g hâ v hâ â ao ộ g Như

v y, h u t xã hội chủ gh a hệ thố g c c quy t c x sự, th hiệ ch của giai c cô g hâ v hâ â ao ộ g, ư i sự ã h o của ả g, o

gh a Ph u t v hộ t ch hệ thố g c c quy h m h u t o cơ qua

Nh ư c c thẩm quy a h h i u ch h c c qua hệ h t si h tro g

h vực hộ t ch hằm ảo ảm c c quy v ợi ch hợ h của c hâ v

g hầ tro g cô g t c quả â cư của Nh ư c

Ph u t v hộ t ch ư c ta c ch s âu ời từ thời ho g kiế h Trầ v c c tri u i ho g kiế tiế theo, so g việc quả hộ t ch ược thực hiệ một c ch ầy ủ, khoa h c ch ược t ầu từ thời k Ph thuộc, i m

ổi t thứ h t tro g hệ thố g g k v quả hộ t ch của thời k Ph thuộc c một ội gũ hươ g chức chuyê m cô g t c hộ t ch, g i Hộ i

Hộ i gười m gi sổ s ch hộ t ch v trực tiế g k c c việc hộ t ch tro g a c xã o mì h h tr ch Vì việc quả hộ t ch òi hỏi hải

m r t kỹ từ g gười â , từ g gia ì h ê chức a h Hộ i ược ổ hiệm suốt ời (trừ hi tru t chức o vi h m), th m ch ược khuyế kh ch “cha truy co ối” i m ổi t thứ hai tro g quả hộ t ch thời Ph thuộc

c hệ thố g sổ s ch hộ t ch (g i “sổ ộ”) ầy ủ, khoa h c v ược ảo quả

r t cẩ th Hiệ ay, một số sổ s ch hộ t ch thời Ph thuộc vẫ cò ược ưu

u t c vẫ ược tiế t c g

13

Ng y 8 5 1956, Thủ tư g h h hủ a h h Ngh h số 764 TTg kèm theo ả i u ệ hộ t ch Ng y 16 1 1961, Hội g h h hủ a

h h Ngh h số 4 P, kèm theo ả i u ệ g k hộ t ch m i thay thế

ả i u ệ ược a h h kèm theo Ngh h số 764 TTg Theo quy h

t i hai ả i u ệ i trê , thì ộ Nội v ( ay ộ ô g a ) cơ qua ược Hội g h h hủ giao hiệm v thố g h t ch o, tổ chức quả

hộ t ch, việc g k hộ t ch o Uỷ a h h ch h xã, th tr , th xã, khu

hố h tr ch

Từ m 1987, hiệm v quả h ư c v hộ t ch ược chuy giao từ

ộ Nội v sa g ộ Tư h v y a hâ â c c c trê cơ s Ngh h số

219 H T g y 2 11 1987 của Hội g ộ trư g ( ay h h hủ); từ thời

i m y, ộ Tư h ược giao hiệm v thố g h t quả h ư c v hộ

158 2 5 N - P theo hư g ơ giả ho c c thủ t c khi g k hộ t ch, quy

h c th c c gi y tờ cầ thiết ối v i từ g sự kiệ hộ t ch, ổ su g quy h

ối v i h sơ g k hộ t ch, h sơ xi c ả sao từ sổ gốc g i qua hệ thố g

ưu ch h g thời Ngh h số 6 2 12 N - P, ã r t g thời h giải quyết một số thủ t c v hộ t ch

Ng y 2 /11/2 14, t i h thứ 8, uốc hội kh a XIII ã thô g qua

Lu t Hộ t ch v i 7 chươ g, 77 i u, v c hiệu k từ g y 1 th g 1 m

2016 ây ầ ầu tiê Nh ư c a h h v ả Lu t quy h riê g v

h vực g k , quả hộ t ch sau hơ 6 m thực hiệ ằ g c c v ả

ư i u t o h h hủ a h h Lu t c hi u quy h m i, ma g t h ột

14

phá, “c ch m g” v : thẩm quy g k hộ t ch, hươ g thức g k , quả hộ t ch, cải c ch m h thủ t c h h ch h Tro g , c quy h

m i, c th v vai trò của Uỷ a hâ â c c c , S Tư h c t h ối

v i ho t ộ g quả h ư c tro g h vực g k hộ t ch

Như v y, pháp luật về hộ tịch là những quy tắc xử s do hà n ớc ban

hành và đảm bảo th c hi n đ điều chỉnh những quan h phát sinh giữa hà

n ớc với công dân nhằm đảm bảo cho công dân th c hi n quyền, nghĩa vụ c a mình trong lĩnh v c hộ tịch

1.1.2.2 Vai trò

Ph u t v hộ t ch một gi tr hâ thâ , g chặt v i c hâ co gười, i vì mỗi gười ch c một thời i m si h, một thời i m chết c

u hiệu v cha, mẹ ẻ, â tộc, gi i t h, h g u hiệu gi gười ta

hâ iệt từ g c hâ co gười

C h m vi v ối tượ g i u ch h rộ g, a g, hức t , ao g m c c qua hệ xã hội h t si h của mỗi một co gười từ khi si h ra cho t i khi chết i

ao g m: khai si h, kết hô , h cha mẹ co , cải ch h, ổ su g hộ t ch…

Chứa ự g c c o i quy h m h u t thuộc hi u g h u t kh c hau

hư: Lu t Hiế h , Lu t H h ch h, Lu t Dâ sự, Lu t Hô hâ v gia ì h…

ho t ộ g c m c ch m cho h g quy h của h u t i v cuộc

số g, tr th h h g h h vi thực tế hợ h của c c chủ th h u t Theo gi o trì h L u h ư c v h u t của i h c Lu t H Nội thì thực hiệ h u t ho t ộ g c m c ch hằm hiệ thực h a c c quy h của h u t, m cho ch g i v o cuộc số g, tr th h h h vi hợ h của

c c chủ th h u t Như v y, v cơ ả , qua iệm thực hiệ h u t tro g hai cuố gi o trì h trê thố g h t v i hau

u t, mặt kh c, cò cho hé m r h g h chế, t c của hệ thố g h

u t thực h ưa ra h g giải h s a ổi, ổ su g ho thiệ hệ thố g

h u t hiệ h h v cơ chế ưa h u t v o cuộc số g

Thực hiệ h u t o hi u chủ th kh c hau tiế h h v i hi u

c ch thức kh c hau c th h h vi của mỗi c hâ , hư g cũ g c

16

th ho t ộ g của c c cơ qua h ư c, c c tổ chức xã hội, c c tổ chức

ki h tế Việc thực hiệ h u t c th h thuộc ch của mỗi chủ th ,

hư g cũ g c th ch h thuộc ch của h ư c H h vi hợ h y

c th ược chủ th thực hiệ trê cơ s tự h thức cầ thiết hải x sự theo g quy h của h u t, cũ g c th ch g ược thực hiệ o chủ

th ả h hư g của h g gười xu g qua h m h h ộ g, hoặc c th c

h g h h vi hợ h ược thực hiệ kết quả của việc g h g

iệ h cưỡ g chế h ư c hoặc o sợ g h g iệ h

Do v y, c th hi u: Th c hi n pháp luật về hộ tịch là hoạt động có

mục đích làm cho những quy định c a pháp luật về th c hi n đăng ký, quản lý

hộ tịch đi vào cuộc sống nhằm phát huy cao độ quyền c a nhân dân trong

vi c đăng ký các s ki n hộ tịch: khai sinh, khai tử, kết hôn,… nhằm theo dõi

th c trạng và s biến động về hộ tịch đảm bảo cho các s ki n hộ tịch đ ợc đăng ký kịp th i, đúng quy định c a pháp luật, trên cơ sở đó bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp c a cá nhân và gia đình, đồng th i góp phần xây

d ng các chính sách về kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng và dân số, kế hoạch hóa gia đình

1.2.1.2 c đi m

hi u r hơ ả ch t của thực hiệ h u t v hộ t ch, t c giả hâ

t ch một số ặc i m chủ yếu của thực hiệ h u t v hộ t ch hư sau:

Thứ nhất, chủ th thực hiệ h u t v hộ t ch c c cơ qua h

ư c v c hâ tro g xã hội

ũ g hư c c h vực h u t kh c, thực hiệ h u t v hộ t ch hải thô g qua h h vi của một chủ th h t h T y v o từ g qua hệ c

th của h u t v hộ t ch, m chủ th c th cơ qua h ư c hoặc

t k c hâ o tro g xã hội Do ặc th của hộ t ch iê qua trực tiế v thườ g xuyê ế quy v gh a v của m i c hâ tro g xã hội ê chủ th thực hiệ h u t v hộ t ch c h m vi rộ g v số ượ g, c th hư:

17

Nếu tro g qua hệ x vi h m h h ch h thì chủ th c c cơ qua h

ư c c thẩm quy (thực hiệ thô g qua h h vi của c ộ, cô g chức ược giao thẩm quy x h t), hư g ếu tro g qua hệ h u t v g k hộ

t ch thì chủ th thực hiệ h u t c th t k c hâ o tro g xã hội

Thứ hai, thực hiệ h u t v hộ t ch một qu trì h ho t ộ g c

m c ch x c qua hệ h u t h h ch h v hộ t ch

Thực hiệ h u t i chu g v thực hiệ h u t v hộ t ch i riêng uô ho t ộ g c m c ch của c c chủ th hi tiế h h c c h h vi trê thực tế, c c chủ th h u t uô mo g muố t ược một kết quả c

th , h t h ết quả y i u m c c chủ th ặt ra trư c khi thực hiệ

h h vi Tro g h thức, c c chủ th mo g muố t ược khi thực hiệ h

u t v hộ t ch M c ch c th m c ch âu i, m c ch trư c m t,

m c ch chu g cho to ộ qu trì h hoặc ược x c h theo từ g ội u g

c th g k hộ t ch việc cơ qua Nh ư c c thẩm quy x c h v ghi v o hệ thố g g k c c thô g ti hộ t ch cơ ả của c hâ , t o cơ s

x c mối qua hệ gi a c hâ v i Nh ư c (qua hệ Nh ư c - công

â ), cơ s h qua tr g c hâ thực hiệ c c quy , gh a v â

sự kh c của mì h hẳ g h , ối v i chủ th thực hiệ h u t v hộ t ch một cô g â g k khai si h Ho t ộ g tuâ thủ h u t v hộ t ch của

cô g â y hằm m c ch ược c gi y khai si h h c v c c cô g việc của ả thâ

Thứ ba, thực hiệ h u t v hộ t ch hằm hiệ thực h a c c quy

h m h u t v hộ t ch ưa h u t v o ời số g

c quy h của h u t v hộ t ch muố h t huy ược hiệu ực, hiệu quả trê thực tế òi hỏi hải c h h vi thực hiệ h u t v hộ t ch của c c tổ chức, c hâ tro g xã hội Thô g qua h h vi của mì h, c th

ằ g h h ộ g hoặc khô g h h ộ g, c c chủ th h u t ã ưa h

u t v hộ t ch v o ời số g

18

V c th hư h u t v hộ t ch ghiêm c m c c h h vi: cu g

c thô g ti , t i iệu sai sự th t, m hoặc s g gi y tờ giả, gi y tờ của gười kh c g k hộ t ch, e a, cưỡ g é , cả tr việc thực hiệ quy , gh a v g k hộ t ch, ca thiệ tr i h u t v o ho t ộ g g

k hộ t ch, cam oa , m chứ g sai sự th t g k hộ t ch, m giả, s a

ch a, m sai ệch ội u g gi y tờ hộ t ch hoặc thô g ti tro g cơ s iệu

hộ t ch, ưa hối ộ, mua chuộc, hứa hẹ ợi ch v t ch t, ti h thầ ược

g k hộ t ch, ợi g việc g k hộ t ch hoặc trố tr h gh a v g

k hộ t ch hằm ộ g cơ v ợi, hư g ch h s ch ưu ãi của Nh ư c hoặc

tr c ợi ư i t k hì h thức o, gười c thẩm quy quyết h g k

hộ t ch thực hiệ việc g k hộ t ch cho ả thâ hoặc gười thâ th ch theo quy h của Lu t Hô hâ v gia ì h, truy c tr i hé , trộm c , h

ho i thô g ti tro g ơ s iệu hộ t ch ê ằ g h h vi của mì h, c c chủ

th ã gi quy v gh a v g k hộ t ch ược ảm ảo

u t hì h thức tro g c c chủ th h u t thực hiệ quy chủ th của

mì h (thực hiệ h g h h vi m h u t cho hé ), hì h thức y c c chủ th h u t c th thực hiệ hoặc khô g thực hiệ quy ược h u t cho hé theo ch của mì h Thực hiệ h u t v hộ t ch ược thực hiệ chủ yếu hì h thức s g h u t ( ối v i chủ th cô g â ) v

u t ki m chế khô g thực hiệ c c quy h c m của h u t hộ t ch

ảm ảo cô g t c g k v quả hộ t ch ược thực hiệ k thời,

ầy ủ theo c c quy h của h u t v hộ t ch, h g yêu cầu chủ th h

u t hải uô uô tự ki m chế mì h một c ch chủ ộ g v tự gi c tro g m i

i u kiệ , ho cả h tì h huố g u t h m ả thâ mì h a g gặ hải khô g thực hiệ h g h h vi h u t g c m tro g h vực hộ t ch

Ví : i u 12 Lu t Hộ t ch m 2014 có quy h Các hành vi nghiêm c m: u g c thô g ti , t i iệu sai sự th t; m hoặc s g gi y tờ giả, gi y tờ của gười kh c g k hộ t ch; e a, cưỡ g é , cả tr việc thực hiệ quy , gh a v g k hộ t ch; a thiệ tr i h u t v o ho t

ộ g g k hộ t ch; am oa , m chứ g sai sự th t g k hộ t ch;

L m giả, s a ch a, m sai ệch ội u g gi y tờ hộ t ch hoặc thô g ti tro g

ơ s iệu hộ t ch; ưa hối ộ, mua chuộc, hứa hẹ ợi ch v t ch t, ti h thầ ược g k hộ t ch; Lợi g việc g k hộ t ch hoặc trố tr h

gh a v g k hộ t ch hằm ộ g cơ v ợi, hư g ch h s ch ưu ãi của

Nh ư c hoặc tr c ợi ư i t k hì h thức o…

i u 74 Lu t Hộ t ch m 2 14 cũ g quy h h g việc cô g chức

m cô g t c hộ t ch khô g ược m g m: c a quy , h ch ch, s ch hi u, trì hoã , gây kh kh , hi h , h hối ộ khi g k , quả hộ t ch

Thu ệ h hộ t ch cao hơ mức quy h hoặc ặt ra c c khoả thu khi

g k hộ t ch ặt ra thủ t c, gi y tờ, cố kéo i thời h giải quyết g

k hộ t ch tr i quy h của Lu t y Tẩy x a, s a ch a, m sai ệch ội

u g thô g ti tro g cơ s iệu hộ t ch…

20

V i c c quy h y òi hỏi cả từ h a gười â v chủ th thực hiệ

g k hộ t ch khô g ược thực hiệ c c h h vi êu trê Việc c c chủ th

ki m chế khô g thực hiệ h g h h vi trê i u hiệ của việc thực hiệ h u t v hộ t ch Nếu tro g trườ g hợ c h g cơ qua , tổ chức, c

hâ , cô g â hoặc c ộ, cô g chức vi h m thì c th x h t vi h m

h h ch h, i thườ g thiệt h i hoặc truy cứu tr ch hiệm hì h sự theo quy h của h u t

1.2.2.2 Thi hành pháp luật về hộ tịch

L một hì h thức thực hiệ h u t v hộ t ch, tro g c c chủ th

h u t tự thực hiệ gh a v h của mì h ằ g h h ộ g t ch cực ê

c h việc ra c c quy h ma g t h g c m hằm h chế h g h h vi gây ả h hư g tiêu cực ế việc g k , quả hộ t ch, h u t cò c

h g quy h ma g t h t uộc th hiệ h g gh a v của c c chủ th

tro g qu trì h g k , quả hộ t ch Ví : i u 15 Lu t Hộ t ch m 2014

quy h v Trách hiệm g ký khai sinh: Tro g thời h 6 g y k từ

g y si h co , cha hoặc mẹ c tr ch hiệm g k khai si h cho co ; trườ g

hợ cha, mẹ khô g th g k khai si h cho co thì ô g hoặc hoặc gười thâ th ch kh c hoặc c hâ , tổ chức a g uôi ưỡ g trẻ em c tr ch hiệm

g k khai si h cho trẻ em

ô g chức tư h - hộ t ch thườ g xuyê ki m tra, ô ốc việc g

k khai si h cho trẻ em trê a tro g thời h quy h; trườ g hợ cầ thiết thì thực hiệ g k khai si h ưu ộ g

i u 33 quy h Thời h và trách hiệm g ký khai t : Tro g thời

h 15 g y k từ g y c gười chết thì vợ, ch g hoặc co , cha, mẹ hoặc gười thâ th ch kh c của gười chết c tr ch hiệm i g k khai t ; trườ g hợ gười chết khô g c gười thâ th ch thì i iệ của cơ qua , tổ chức, c hâ iê qua c tr ch hiệm i khai t

21

ô g chức tư h - hộ t ch thườ g xuyê ki m tra, ô ốc việc khai

t cho gười chết; trườ g hợ khô g x c h ược gười c tr ch hiệm i khai t thì cô g chức tư h - hộ t ch thực hiệ g k khai t

V i c c quy h ã êu trê c c chủ th tro g c c trườ g hợ , ghiêm ch h thực hiệ gh a v của mì h, g thời ộ h theo quy h của h u t Như v y, ằ g h h ộ g t ch cực tro g khi thực hiệ c c

gh a v của mì h c c chủ th ã t ch cực thực hiệ c c quy h m h u t

v hộ t ch

1.2.2.3 Sử dụng pháp luật về hộ tịch

Là hì h thức thực hiệ h u t v hộ t ch, tro g c c chủ th s

g c c quy v g k , quả hộ t ch ảo vệ c c quy , ợi ch hợ

h của mì h Hì h thức y kh c v i hì h thức tuâ thủ h u t v thi

h h h u t chỗ c th thực hiệ hoặc khô g thực hiệ quy ược h

u t cho hé theo ch V : tổ chức, c hâ c quy khiếu i, tố c o

ối v i h h vi vi h m h u t v hộ t ch, xâm h m ế quy , ợi ch

hợ h của mì h Như v y h u t cho hé c c chủ th h u t c quy khiếu i, tố c o v i c c cơ qua h ư c c thẩm quy v h h vi

vi h m h u t v hộ t ch như g h c th khô g thực hiệ c c quy y

của mì h ếu h cảm th y khô g cầ thiết

1.2.2.4 Áp dụng pháp luật về hộ tịch

Là một hì h thức thực hiệ h u t, ặc iệt tro g h ư c thô g qua c c cơ qua h ư c có thẩm quy , hoặc c c tổ chức xã hội v c c c

hâ ược h ư c trao quy tổ chức cho c c chủ th h u t a h h

c c quyết h m h t si h, thay ổi hoặc ch m ứt h g qua hệ h

u t v hộ t ch Tro g trườ g hợ y c c chủ th tham gia thực hiệ h

u t, thực hiệ c c quy h của h u t c sự ca thiệ của Nh ư c

22

1.2.3 N d

c quy h m h u t v hộ t ch ược quy h tro g hi u v ả

h u t của c c cơ qua h ư c c thẩm quy : Lu t hộ t ch, Ngh h

số 123 2 15 N - P quy h chi tiết một số i u v iệ h thi h h Lu t

hộ t ch, Thô g tư số 15/2015/TT- TP quy h chi tiết thi h h một số i u của Lu t hộ t ch v Ngh h số 123 2 15 N - P quy h chi tiết một số

i u v iệ h thi h h Lu t hộ t ch Tuy v y, c th kh i qu t ội u g

thực hiệ h u t v hộ t ch trê 2 v chủ yếu sau

1.2.3.1 Th c hi n pháp luật về đăng ký hộ tịch

g k hộ t ch việc cơ qua h ư c c thẩm quy x c h hoặc ghi v o Sổ hộ t ch c c sự kiệ hộ t ch của c hâ , t o cơ s h Nh

ư c ảo hộ quy , ợi ch hợ h của c hâ , thực hiệ quả v â

cư Nội dung g ký hộ t ch bao g m:

- X c h v o Sổ hộ t ch c c sự kiệ hộ t ch: khai sinh; kết hô ; giám hộ; nh cha, mẹ, co ; thay ổi, cải ch h hộ t ch, x c h i â tộc, ổ

su g thô g ti hộ t ch; khai t

- Ghi v o Sổ hộ t ch việc thay ổi hộ t ch của c hâ theo ả , quyết h của cơ qua h ư c c thẩm quy : Thay ổi quốc t ch; X c

h cha, mẹ, co ; X c h i gi i t h; Nuôi co uôi, ch m ứt việc uôi

co uôi; Ly hô , hủy việc kết hô tr i h u t, cô g h việc kết hô ;

ô g h gi m hộ; Tuyê ố hoặc huỷ tuyê ố một gười m t t ch, ã chết,

m t hoặc h chế g ực h h vi â sự

- Ghi v o Sổ hộ t ch sự kiệ khai si h; kết hô ; y hô ; hủy việc kết

hô ; gi m hộ; h cha, mẹ, co ; x c h cha, mẹ, co ; uôi co uôi; thay

ổi hộ t ch; khai t của cô g â Việt Nam ã ược giải quyết t i cơ qua c thẩm quy của ư c go i

- X c h hoặc ghi v o Sổ hộ t ch c c việc hộ t ch kh c theo quy h của h u t

23

Việc g k hộ t ch cầ ảm ảo c c guyê t c sau ây:

- Tô tr g v ảo ảm quy hâ thâ của c hâ

- M i sự kiệ hộ t ch của c hâ hải ược g k ầy ủ, k thời, tru g thực, kh ch qua v ch h x c; trườ g hợ khô g ủ i u kiệ g k

hộ t ch theo quy h của h u t thì gười ứ g ầu cơ qua g k hộ

t ch từ chối ằ g v ả v êu r o

- ối v i h g việc hộ t ch m Lu t y khô g quy h thời h giải quyết thì ược giải quyết gay tro g g y; trườ g hợ h h sơ sau 15 giờ

m khô g giải quyết ược gay thì trả kết quả tro g g y m việc tiế theo

- Mỗi sự kiệ hộ t ch ch ược g k t i một cơ qua g k hộ t ch

c thẩm quy theo quy h của Lu t y

hâ c th ược g k hộ t ch t i cơ qua g k hộ t ch ơi thườ g tr , t m tr hoặc ơi a g si h số g Trườ g hợ c hâ khô g

g k t i ơi thườ g tr thì y a hâ â c huyệ , y a hâ â

c xã, ơ qua i iệ ơi ã g k hộ t ch cho c hâ c tr ch hiệm thô g o việc g k hộ t ch ế y a hâ â c xã ơi c hâ thườ g tr

- M i sự kiệ hộ t ch sau khi g k v o Sổ hộ t ch hải ược c h t

k thời, ầy ủ v o ơ s iệu hộ t ch iệ t

- Nội u g khai si h, kết hô , y hô , khai t , thay ổi, cải ch h, ổ

su g hộ t ch, x c h i gi i t h, x c h i â tộc của c hâ tro g ơ

s iệu hộ t ch thô g ti ầu v o của ơ s iệu quốc gia v â cư

- ảo ảm cô g khai, mi h ch thủ t c g k hộ t ch

uả v g k hộ t ch một tro g h g h vực qua tr g, c

iê qua ế c c quy v ợi ch hợ h của mỗi c hâ , o , c c sự kiệ hộ t ch của cô g â Việt Nam, gười khô g quốc t ch thườ g tr t i Việt Nam, cô g â ư c go i thườ g tr t i Việt Nam u hải ược cơ qua c thẩm quy thực hiệ việc g k hộ t ch

24

hi g k hộ t ch, gười â hải ược tiế c c c thủ t c g k một c ch cô g khai, mi h ch; hải thực hiệ kê khai v ộ c c h sơ, gi y

tờ theo quy h của h u t khi thực hiệ một thủ t c h h ch h, cơ qua

g k hộ t ch hải c tr ch hiệm ghi v o Sổ hộ t ch v c h t v o ơ s iệu hộ t ch iệ t ầy ủ c c ội u g g k hộ t ch; c hâ c th ược g k hộ t ch t i cơ qua g k hộ t ch ơi thườ g tr , t m tr hoặc

ơi a g si h số g Trườ g hợ c hâ khô g g k t i ơi thườ g tr thì

y a hâ â c huyệ , y a hâ â c xã, ơ qua i iệ ơi ã

g k hộ t ch cho c hâ c tr ch hiệm thô g o việc g k hộ t ch

ế y a hâ â c xã ơi c hâ thườ g tr hâ c yêu cầu

g k hộ t ch, c ả sao tr ch c hộ t ch c th trực tiế ộ h sơ, g i

h sơ qua hệ thố g ưu ch h v khi i u kiệ cho hé c th g i qua hệ thố g g k hộ t ch trực tuyế

y a hâ â c xã c thẩm quy g k c c việc hộ t ch tro g

ư c ao g m: g k khai si h; kết hô ; h cha, mẹ, co ; gi m hộ ( ao

g m cả g k ch m ứt, thay ổi gi m hộ); thay ổi, cải ch h hộ t ch cho gười chưa ủ 14 tuổi; ổ su g thô g ti hộ t ch cho cô g â Việt Nam cư

tr tro g ư c; ghi v o Sổ hộ t ch việc thay ổi hộ t ch theo ả , quyết

h của cơ qua h ư c c thẩm quy ( hư: thay ổi quốc t ch; x c h cha, mẹ, co ; x c h i gi i t h; uôi co uôi, ch m ứt việc uôi co uôi; y hô , hủy việc kết hô tr i h u t, cô g h việc kết hô ; cô g

h gi m hộ; tuyê ố hoặc huỷ tuyê ố một gười m t t ch, ã chết, m t hoặc h chế g ực h h vi â sự; x c h hoặc ghi v o Sổ hộ t ch c c việc hộ t ch kh c v g k khai si h, kết hô , khai t c yếu tố ư c go i khu vực iê gi i); g k khai t

y a hâ â c huyệ c thẩm quy g k c c o i việc hộ

t ch c yếu tố ư c go i v việc thay ổi, cải ch h hộ t ch cho công dân Việt Nam cư tr tro g ư c từ ủ 14 tuổi tr ê , x c h i â tộc

25

u triệt qua i m hâ c m h cho ch h quy cơ s , Lu t quy

h y a hâ â c huyệ giải quyết to ộ c c việc g k hộ t ch

c yếu tố ư c go i; thay ổi, cải ch h hộ t ch cho gười từ ủ 14 tuổi tr

ê cư tr tro g ư c, x c h i â tộc y a hâ â c xã g k

c c việc hộ t ch cò i uy h y hằm h t huy tối a g ực, tr ch hiệm của ch h quy a hươ g; ảo ảm t g cườ g vai trò quả h

ư c của y a hâ â c t h, tiế t i m c tiêu âu i hâ c triệt thẩm quy g k hộ t ch cho ch h quy cơ s khi i u kiệ cho hé

1.2.3.2 Th c hi n pháp luật về quản lý hộ tịch

uả hộ t ch một tro g h g ho t ộ g của quả nh ư c,

thô g qua việc thực hiệ h u t v hộ t ch, Nh ư c m ược tì h hì h iế

ộ g â cư v sự iế ộ g của xã hội gi h ư c c cơ s khoa h c xây

ự g kế ho ch h t tri ki h tế, v h a, xã hội, quốc hò g v tr t tự a to

xã hội v cơ s ho ch h ch h s ch â số v kế ho ch h a gia ì h

uả hộ t ch một h vực quả thâ tr g của cô g â v thực

tr g của từ g gia ì h v i h g ét ch h yếu h t M i sự kiệ hộ t ch hải ược g k k thời, ch h x c, mỗi sự kiệ hộ t ch ch ược g k một ơi theo g thẩm quy quy h Vì v y, ho t ộ g quả thực hiệ

h u t v hộ t ch hải ảo ảm k thời, t h guyê t c v t h khoa h c

uả hộ t ch một ội u g quả lý nh ư c tro g h vực h h

ch h tư h c cơ qua c thẩm quy quả hộ t ch g m: h h hủ, ộ

Tư h , ộ go i giao, c c cơ qua i iệ , Lã h sự của Việt Nam ư c

go i, U ND c t h, S Tư h , U ND c huyệ , uả hộ t ch một hiệm v qua tr g, thườ g xuyê của ch h quy c c c , hằm theo i thực tr g v sự iế ộ g v hộ t ch, trê cơ s ảo hộ c c quy , ợi ch

hợ h của c hâ v gia ì h, g thời g hầ xây ự g c c ch h s ch

v ki h tế xã hội, a i h quốc hò g v â số, kế ho ch h a gia ì h… M i quốc gia trê thế gi i, t k chế ộ ch h tr v i trì h ộ h t tri hư

26

thế o cũ g u qua tâm Một h ư c muố ho t ộ g hiệu quả cho việc quả h ư c ằ g h u t thì trư c hết hải m tốt vai trò quả của

mì h ằ g c ch c h t thườ g xuyê c c thô g ti , iệu v â cư (si h,

t ) c ược từ ho t ộ g quả v hộ t ch Vì một mặt, h g iệu

cầ thiết của m i i to ho ch h ch h s ch h t tri ki h tế - xã hội, an

i h quốc hò g… Mặt kh c, một ho t ộ g th hiệ t tru g, si h ộ g mối qua hệ gi a h ư c v cô g â …

uả hộ t ch một ội u g quả nh ư c tro g h vực h h

ch h tư h c cơ qua c thẩm quy quả hộ t ch g m: h h hủ,

ộ Tư h , ộ go i giao, c c cơ qua i iệ , Lã h sự của Việt Nam

ư c go i, U ND c t h, S Tư h , U ND c huyệ , Phò g Tư h

v U ND c xã

Thủ t c g k hộ t ch một o i thủ t c h h ch h tro g h vực quả h ư c ối v i ho t ộ g tư h , c ch thức, trì h tự u t h

m c c cơ qua c thẩm quy g k hộ t ch v c hâ , tổ chức c yêu cầu

g k hộ t ch hải tuâ thủ khi thực hiệ việc g k một sự kiệ hộ t ch Thủ t c g k hộ t ch ược quy h chặt chẽ i c c quy h m h u t v thủ t c h h ch h Tro g hệ thố g h u t hiệ h h của ư c ta, c c quy

h m h u t v thủ t c ằm rải r c tro g hi u v ả h u t kh c hau

ô g t c quả hộ t ch khô g ch cô g t c quả h h ch h ơ thuầ của Nh ư c ghi v o sổ hộ t ch x c h h g việc iê qua ế

27

hộ t ch g y c g khẳ g h ược v tr , vai trò qua tr g tro g tiế trì h xây ự g một h h ch h cô g khai mi h ch, y ợi ch của hâ â

m m c tiêu h c v

Thực hiệ h u t v hộ t ch hiệm v qua v hộ t ch, trê cơ s

ảo hộ c c quy , ợi ch hợ h của c hâ v gia ì h, g thời g

hầ xây ự g c c ch h s ch v ki h tế, xã hội, a i h quốc hò g v â

số, kế ho ch h a gia ì h Gi y tờ hộ t ch o cơ qua h ư c c thẩm quy c cho c hâ theo quy h của h u t v hộ t ch c cứ h

x c h sự kiệ hộ t ch của c hâ

Ph u t v hộ t ch gi vai trò qua tr g tro g việc uy trì v thực hiệ c c sự kiệ hộ t ch Ph u t v i tư c ch hệ thố g c c quy h m i u

ch h c ch x sự của co gười sẽ c t c g r t tro g việc thực hiệ

g k , quả hộ t ch Ph u t quy h c c quy t c x sự m co gười hải thực hiệ khi g k hộ t ch, quy h c c chế t i hì h sự, ki h tế, h h chính uộc c c c hâ , tổ chức hải thực hiệ ầy ủ c c òi hỏi của h

u t tro g h vực hộ t ch uy h chức g, hiệm v , quy h của c c

cơ qua , c hâ c thẩm quy g k , quả hộ t ch g thời h u t

v hộ t ch quy h quy trì h, thủ t c, c ch thức thực hiệ c c sự kiệ hộ t ch

từ h a gười â cũ g hư từ h a c ộ c thẩm quy M i quy trì h, thủ

t c u ược h u t quy h chặt chẽ Vai trò của thực hiệ h u t v

hộ t ch ược th hiệ r ét một số kh a c h sau:

Một là, thô g qua thực hiệ h u t v hộ t ch, Nh ư c ho thiệ

hệ thố g c c v ả quy h m h u t v hộ t ch, thực hiệ xây ự g iệu thô g ti quốc gia

Yêu cầu xây ự g Nh ư c Việt Nam h quy xã hội chủ gh a của â , o â v vì â ặt ra òi hỏi t h tối cao của Hiế h v h

u t Nh ư c ược m h g gì m h u t quy h cò cô g â ược

m h g gì m h u t khô g c m Việc thực hiệ h u t v hộ t ch

28

trê t t cả c c h vực i ra cơ s khô g ch gi cho h u t thực sự i

v o cuộc số g, hâ â tự mì h m chủ tro g quả xã hội m cò gi cho ả g, Nh ư c g y c g c cơ s thực ti hơ tro g việc ho ch h

ườ g ối ch h s ch, ho thiệ h u t, vì ch c thô g qua thực ti , hâ

â m i thực sự gười s g t o ra ch s

Thô g qua thực hiệ h u t v hộ t ch gi Nh ư c ho thiệ

chính sách, h u t v hộ t ch i chu g

Hai là, thực hiệ h u t v hộ t ch c vai trò to ối v i ho t

ộ g của ch h quy cơ s

Việc thực hiệ h u t v hộ t ch vừa i u kiệ , vừa yêu cầu hằm kiệ to v â g cao ch t ượ g ho t ộ g của hệ thố g ch h tr cơ

s Hệ thố g ch h tr cơ s c vai trò r t qua tr g tro g việc tổ chức v

ho t ộ g hâ â thực hiệ ườ g ối ch h s ch của ả g, h t huy quy

m chủ của hâ â , huy ộ g m i khả g h t tri ki h tế - xã hội, tổ chức cuộc số g của cộ g g â cư Ph u t v hộ t ch quy h c th

tr ch hiệm của c c tổ chức tro g hệ thố g ch h tr cơ s ối v i việc quả

v thực hiệ g k hộ t ch V i tư c ch chủ th của ho t ộ g thực hiệ h u t v hộ t ch cơ s , hệ thố g ch h tr cơ s khâu the chốt

tro g tổ chức thực hiệ

Thô g qua việc thực hiệ h u t v hộ t ch m hệ thố g ch h tr

g y c g â g cao g ực tổ chức tri khai hiệm v , h t tri v i

ưỡ g gu c ộ kế c cho ội gũ c ộ, cô g chức, ổi m i hươ g thức ã h o, t hợ o viê , hội viê , i u hòa v g kết c c h m ợi

ch, h g v ảy si h ược h t hiệ k thời, c c kh kh ược th o

gỡ v g y c g thu h t ược sự tham gia rộ g rãi của gười â v o c c

cô g việc quả xã hội

Ba là, việc thực hiệ h u t v hộ t ch g hầ khô g hỏ ế phát

tri ki h tế, v h a - xã hội; ảo ảm a i h ch h tr , tr t tự a to xã hội

29

Thực hiệ h u t v hộ t ch ảo ảm v g hầ th c ẩy h t tri

ki h tế - xã hội hơ Nh ư c thực hiệ ch h s ch quả v h t tri ki h

tế - xã hội thô g qua ch h s ch v mô v vi mô Tro g h g m qua ho t

ộ g quả ki h tế của c c c ch h quy ã ược t ch ch, r ch ròi v i

chức g quả sả xu t ki h oa h

Thực hiệ h u t v hộ t ch cũ g cơ s gi v g a i h ch h

tr , tr t tự a to xã hội Ph u t v hộ t ch một ộ h của h u t thực h, g hầ thực hiệ chức g uy trì tr t tự xã hội c quy h

h u t u c chế t i r e, hò g gừa v trừ g tr ghiêm kh c

h g h h vi vi h m Thực tế chứ g mi h, a hươ g o thực hiệ tốt

h u t v hộ t ch thì tì h hì h a i h ch h tr , tr t tự a to xã hội ược ảm ảo, việc quả tốt cô g t c g k hộ t ch gi ch h quy

m ược c c thô g ti v tì h tr g â số qua xây ự g v ho ch h

c c ch h s ch h t tri ki h tế - xã hội th ch hợ

ốn là, thực hiệ h u t v hộ t ch cơ s g hầ xây ự g Nh

ư c tro g s ch, v g m h, u tra h hò g chố g qua iêu, tham hũ g,

ã g h v c c hiệ tượ g tiêu cực kh c

Việc cô g khai c c quy h, quy trì h thủ t c, mức ệ h tro g h

vực hộ t ch ã t o cơ s â ược ki m tra, gi m s t, t i ch h ược cô g

khai, mi h ch hơ ã m h chế r t hi u c c i u hiệ tha h a của c

ộ, cô g chức, m thay ổi t c ho g cô g t c của a số c ộ cô g chức theo hư g t ch cực hơ , tr tr hơ v i ợi ch của â , sâu s t v tô tr g quy m chủ của â i u y cũ g òi hỏi ộ m y h ư c hải ẩy

m h cải c ch h h ch h g y c g h c v hâ â tốt hơ

ăm là, thực hiệ h u t v hộ t ch khẳ g h v tr , vai trò v tầm qua

tr g của cô g t c hộ t ch ối v i cô g t c quả h ư c v ảo ảm quy v

ợi ch hợ h của c hâ V tr , vai trò v tầm qua tr g của cô g t c hộ

t ch ối v i cô g t c quả h ư c vô c g to

30

ô g t c hộ t ch ã g hầ t ch cực tro g việc h c v c ực cho c c

c , c c g h h u qua tro g ho ch h v xây ự g c c ch h s ch v kế

ho ch h t tri ki h tế - xã hội h hợ , s t v i tì h hì h thực tế hư c c

ch h s ch v â số, hâ ổ â cư, chia t ch, s h a gi i h h

ch h… Ngo i ra, ảo ảm ch h x c thô g ti g k hộ t ch cò gi cho việc x c h ộ tuổi (tuổi tham gia gh a v quâ sự, tuổi ch u tr ch hiệm

hì h sự, tuổi v o c c c h c, tuổi cô g t c ), h m tuổi, số co tro g gia

ì h, khoả g c ch gi a c c ầ si h, từ gi cho việc thố g kê số hâ khẩu, hổ c gi o c; số iệu v g k hộ t ch cò h c v cho a si h xã hội hư việc c thẻ ảo hi m y tế mi h cho trẻ em ư i 6 tuổi; go i ra, số iệu g k hộ t ch cũ g cơ s c c c ch h quy a hươ g xây ự g

kế ho ch ầu tư kết c u h tầ g hư xây ự g trườ g h c, cô g trì h h c ợi

Việc g k hộ t ch ã t o cơ s h ảo ảm một số quy hâ thâ cơ ả của c hâ ( hư quy ối v i h tê , quy thay ổi h tê , quy x c h â tộc, quy ược khai si h, quy kết hô … ã ược ghi

h tro g ộ Lu t Dâ sự) Thô g qua việc g k khai si h (kh i ầu việc

g k sự kiệ hộ t ch của mỗi c hâ ) ã ảo ảm quy ược khai si h, một tro g h g quy qua tr g ầu tiê của trẻ em theo tuyê ố t i ô g

ư c của Liê Hợ quốc v quy trẻ em: “Trẻ em hải ược g k gay tức sau khi si h ra v c quy gay từ khi ra ời, c h tê , c quốc t ch v tro g chừ g mực c th , quy ược iết cha mẹ mì h ai v ược ch h cha mẹ mì h ch m s c”; t i Lu t ảo vệ, ch m s c v gi o c trẻ em của Việt Nam cũ g khẳ g h: “trẻ em c quy ược khai si h v c quốc

t ch” Tuy hiê , quy ược khai si h khô g hải quy riê g c của trẻ

em mà quy của t cứ c hâ o; theo quy h của ộ Lu t Dâ sự thì việc ảo ảm quy g k hộ t ch cũ g g gh a v i việc ảo ảm quy

hâ thâ cơ ả của mỗi c hâ

31

C u t ản ƣởn đ n t ự ện p p lu t về ộ tị

1.3.1 H

Hiệ ay, tro g c c v ả h u t ( ộ u t Dâ sự 2 15, Lu t Hô

hâ v gia ì h m 2 14, Lu t uôi co uôi m 2 1 , Lu t hộ t ch v c c

gh h, thô g tư…) v c c t i iệu s ch o h , thu t g “phá u t

v hộ t ch” ược s g hổ iế Tuy hiê t y từ g trườ g hợ , ội h m của ược x c h theo gh a rộ g hoặc gh a hẹ c sự kh c hau cơ ả Theo h g c ch hi u kh c hau việc x c h c c quy h m h u t v

c c qua hệ h u t v hộ t ch cũ g c sự kh c hau

Hi u theo gh a rộ g thì h u t v hộ t ch ao g m to ộ hệ thố g quy h m h u t o cơ qua Nh ư c c thẩm quy a h h i u ch h

c c qua hệ xã hội h t si h tro g h vực hộ t ch, theo gu chủ o của h u t v hộ t ch ao g m ộ u t Dâ sự m 2 15, Lu t Hô hâ

v gia ì h m 2 14, Lu t uôi co uôi m 2 1 , c c v ả v g k

v quả Hai h m quy h m y c mối qua hệ hết sức m t thiết, tro g

h m quy h m v hộ t ch o u t â sự i u ch h uô g vai trò