Đ ợt tập huấn Hiệu trưởng trường phổ thông theo chương trình liên kết Việt Nam - Singapore, bản thân nhận thức rằng đây là đợt tập huấn rất bổ ích vì nó trang bị cho bản thân phương phá[r]
Trang 1Đợt tập huấn Hiệu trưởng trường phổ thông theo chương trình liên kết Việt Nam - Singapore, bản thân nhận thức rằng đây là đợt tập huấn rất bổ ích vì nó trang bị cho bản thân phương pháp luận và phương pháp công tác về đổi mới tư duy lãnh đạo và quản lý các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của nhà trường trong môi trường có nhiều thay đổi, đổi mới cách suy nghĩ và hành động để trở thành người hiệu trưởng biết phát huy và sử dụng những giá trị của mình và nhà trường cho sự phát triển, nhằm đào tạo học sinh trở thành chủ nhân mới của đất nước biết thực hiện khát vọng đổi mới vươn lên
Được học tập 7 chuyên đề, trong quá trình tiếp thu, bản thân nhận thức được rằng:
* Đối với chuyên đề I: Đổi mới lãnh đạo và quản lý trường phổ thông
Cần nhận thức rõ 3 vấn đề lớn:
1.Sự cấp thiết phải đổi mới lãnh đạo và quản lý trường phổ thông trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập
Phải hiểu rằng cuộc cách mạng KHKT đang phát triển với những bước tiến nhảy vọt nhằm đưa thế giới chuyển từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức
Vấn đề toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế vừa tạo ra quá trình hợp tác để phát triển
và vừa là quá trình đấu tranh gay gắt của các nước đang phát triển để bảo vệ lợi ích quốc gia bảo tồn bản sắc văn hoá và truyền thống của các dân tộc Những xu thế chung nêu trên đã tạo ra những yêu cầu mới và tạo ra sự biến đổi nhanh chóng, sâu sắc đến tất cả các lĩnh vực hoạt động xã hội toàn cầu, trong đó có giáo dục Từ cách yêu cầu mới về phát triển kinh tế xã hội toàn cầu dẫn đến những yêu cầu mới về mẫu hình nhân cách ngươì lao động mới (ngươì công dân toàn cầu), tiếp tục dẫn đến những yêu cầu mới về chất lượng và hiệu qủa giáo dục
Trách nhiệm đối với các yêu cầu của thời đại về lưc lựơng lao đông phần lớn thuộc về giáo dục, bởi lẽ giáo dục giữ vai trò trọng trách trong việc xây dựng và phát triển nhân cách người lao động không những cho mỗi cộng đồng, cho từng quốc gia mà còn cả trên bình diện quốc tế Nói cách khác là phải đổi mới giáo dục thì mới nâng cao được chất lượng và hiệu quả giáo dục, từ đó mới có được những mẫu hình nhân cách đáp ứng được với những biến đổi toàn diện của xã hội hiện nay Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường đóng vai trò định hướng, là một trong những yếu tố mang tính đột phá và quyết định đến chất lượng và hiệu quả giáo dục
Vì vậy đổi mới lãnh đạo và quản lý giáo dục nói chung và nhà trường nói riêng (Trong đó có nhà trường phổ thông) là một tât yếu khách quan và cũng là sự đòi
Trang 2hỏi sự cấp thiết của xã hội trong giai đoạn hiện nay nhất là trong bối cảnh nước ta
đã gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO)
2 Định hướng chiến lược phát triển giáo dục Việt nam đến năm2020
Đảng và nhà nước nhận thức rõ tính tất yếuvà sự cần thiết phải đổi mớigiáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng Đảng và nhà nước đã quyết tâm đổi mứi giáo dục và sự đổi mới đó thể hiện không những ở các quan điểm chỉ đao mà còn thể hiện tại các mục tiêu và đặc biệt tại các giải pháp (11 giải pháp) phát triển giáo dục Từ các nội dung của chiến lược phat triển giáo dục đến năm 2020 Hiệu trưởng trường phổ thông đã có tầm nhìn tổng thể về phát triển giáo dục, phát triển giáo dục phổ thông có các điều kiện để đảm bảo cho tiến trình đổi mơi lãnh đạo
và quản lý nhà trường
3 Hiệu trưởng trường phổ thông: người lãnh đạo và quản lý nhà trường
Phải khẳng định rằng người hiệu trưởng trường phổ thông có vai trò kép là lãnh đạo và quản lý Trong đó:
- Lãnh đạo để luôn có sự thay đổi và phát triển bền vững
- Quản lý để các hoạt động có sự ổn định nhằm đạt tới mục tiêu
Vì lẽ vậy cần tập trung vào vai trò lanh đạo của người hiệu trưởng và tập trung vào lãnh đạo sự thay đổi trong nhà trường
*Đối với chuyên đề 2: Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi trường phổ thông.
Phải nhận thức đươc rằng xã hội chúng ta đang sống, đang không ngừng thay đổi
để tiến tới xã hội thông tin và tri thức, nền kinh tế toàn cầu đòi hỏi phải xây dựng được lực lượng lao động "Tư duy
Thay đổi là tất yếu Muốn hay không muốn thì trường học vẫn thay đổi Nếu biết lãnh đạo và quản lý sự thay đổi thì sẽ hiệu quả hơn, tích cực hơn Hãy đón nhận
sự thay đổi một cách chủ động và tích cực
Để thực hiện được yêu cầu trên người Hiệu trưởng cần phải :
- Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi:
Đưa ra một chương trình học phong phú và đa dạng là những mục đích đầu tiên Cần chú tâm vào những mục tiêu nhận thức bậc cao cũng như những nhận thức bậc thấp, đảm bảo môi trường học tập phong phú và bổ ích Tạo bầu không khí nhà trường tích cực, một nét đặc trưng rõ ràng về tổ chức, được đặc trưng bởi những sứ mệnh, giá trị, mục đích và chuẩn kết quả đạt được, lấy công việc làm trung tâm, tạo ra một môi trường làm viêc cởi mở, thân thiện và thú vị mang tính văn hoá
- Hoạch định sự thay đổi ở trường phổ thông Muốn vậy cần phải:
+Dự báo được sự thay đổi:
Trang 3+Xác định các mục tiêu thay đổi: Xác định được Sứ mạng - Tầm nhìn - Giá trị -Mục tiêu của hoạt động nhà trường
+Xác định nhu cầu thay đổi
+Xây dựng kế hoạch thay đổi
- Tổ chức thực hiện sự thay đổi ở trường phổ thông Theo các bước thực hiện: Soạn thảo và ra quyết định
. Xác định và ra các quyết định
. Xác định và phân loại các hoạt động cần thiết để thực hiện mục tiêu
. Nhóm các hoạt động lại theo nhân lực và các nguồn lực hiện có một cách tối ưu theo hoàn cảnh để hình thành cơ cấu tổ chức
. Lựa chọn cán bộ phù hợp
. Phân nhiệm và phân quyền rành mạch cho các bộ phận
. Ràng buộc các bộ phận theo chiều dọc và chiều ngang trong mối quan hệ về trách nhiệm, quyền hạn và thông tin
- Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch thay đổi
Kiểm tra là một chức năng cơ bản và quan trọng của quản lý
Đánh giá là một quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc trên cơ sở những thông tin thu được đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc
* Đối với chuyên đề 3: Văn hoá Nhà trường
Phải hiểu rằng văn hoá nhà trường là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị , niềm tin và hành vi ứng xử…đặc trưng của một trường học, tạo nên sự khác biệt với các tổ chức khác
Văn hoá nhà trường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một nhà trường Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, muc tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý…bầu không khí tâm lý Thể hiện hệ thông qua các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử…đươc xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận
1.Sự Đổi mới 2 chấp nhận rủi ro 3 Trao đổi quyền lực 4 Sự tham gia của mọi người.5 Tập trung vào kết quả 6.Tập trung vào con ngươì 7 Làm việc nhóm 8
Sự ổn định Vì lẽ đó vai trò của hiệu trưởng trong lãnh đạo phát triển văn hoá nhà
Trang 4trường là rất to lớn vì Hiệu trưởng có vai trò quyết định chi phối sự phát triển văn hoá nhà trường
Hiệu trưởng nuôi dưỡng văn hoá bằng chia sẻ tầm nhìn, sứ mệnh của trường với CBGV,là người giữ vai trò dẫn dắc, khuyến khích đổi mới, tạo điều kiện thúc đẩy đối thoại, tạo dựng bầu không khí cởi mở, dân chủ và nhân văn Hiệu trưởng là ngươì lãnh đạo để tạo lập ra văn hoá nhà trường, triết lý của người hiệu trưởng ảnh hưởng đến văn hoá của trường
Trên cơ sở định hình hệ thống các giá trị cốt lõi để phát triển văn hoá nhà trường Hiêu trưởng cần phải nhận ra đâu là những giá trị văn hoá đích thực có tính đặc trưngđang tồn tại tạo nên sự khác biệt về bản sắc với các trường khác để nuôi dưỡng, vun trồng và có thái độ quyết tâm lãnh đạo phát triển văn hoá nhà trường
*Đối với chuyên đề 4: Lập kế hoạch chiến lược trường phổ thông.
Cần hiểu rằng kế hoạch chiến lươc (KHCL)là bản kế hoạch trong đó có những định hướng lớn,thể hiện hình ảnh hiện thực trong tương lai mà nhà trường mong đạt tới và các giải pháp chiến lược để đat được trên cơ sở khả năng hiện tại,đảm bảo cho nhà trường có được sự phát triển vượt bậc Cũng cần nắm rõ các khái niệm:
- Sứ mạng: Sứ mạng khẳng định mục dích, lý do sự tồn tại của nhà trường, các lĩnh vực phục vụ ưu tiên và cách thức phục vụ nhà trường sẽ thực hiện để thoả mãn nhu cầu giáo dục học sinh
- Giá trị: Giá trị là điều mà nhà trường cam kết thực hiện cho các bên có liên quan,các nguyên tắc chỉ đạo hành vi của các thành viên trong nhà trường
- Tầm nhìn: Tầm nhìn là ý tưởng về tương lai của nhà trường có thể đat được, thể hiện mong muốn của nhà trường và cộng đồng Tầm nhìn chỉ rõ quang cảnh hiện thực, tin cậy và hấp dẫn của tương lai Tầm nhìn là mục tiêu vẫy gọi nó chỉ ra cầu nối từ hiện tại tới tương lai
- Mục tiêu: Mục tiêu là kết quả cần đạt của kế hoạch, là những thay đổi trong đời sống người hưởng lợi hoặc hoạt động của nhà trường
- Giải pháp chiến lược: Giải pháp chiến lược là những động thái/hành động chính phải được tiến hành để đạt được mục tiêu
Cấu trúc bản KHCL trường Phổ thông bao gồm:
1 Tên kế hoạch chiến lược
2 Giới thiệu nhà trường
3 Phân tích môi trường
4 Xác định sứ mạng ,tầm nhìn , giá trị
5 Xác định mục tiêu chiến lược, các ưu tiên
Trang 56 Xác định các giải pháp chiến lược
7 Đề xuất tổ chức thưc hiện
8 Kết luận và kiến nghị
Quy trình lập kế hoạch chiến lược,bao gồm các bước như sau:
Bước 1.Phân tích môi trường(SWOT)
Xác định điểm mạnh yếu của nhà trường
Xác định cơ hội thách thức từ môi trường bên ngoài
Bước 2:Xác định định hướng chiến lược(Sứ mạng, tầm nhìn, giá trị)
- Tuyên bố sứ mệnh của nhà trường
- Các giá trị cơ bản để thực hiện sứ mệnh
- xác định hình ảnh tương lai về nhà trường
Bước 3 Xác định mục tiêu chiến lược
- Mục tiêu chung
- Mục tiêu cụ thể
- Các chỉ tiêu cần đạt
Bước4: Xác định các giải pháp chiến lược
- Đưa ra các phương án chiến lược
- Lựa chọn phương án tốt nhất
- Khẳng định các chương trình mục tiêu
Bước 5: Xác định các đề xuất tổ chức thực hiện
- Hoàn thiện cơ cấu tổ chức
- Chỉ đạo thực hiện
- Tiêu chí đánh giá
- Hệ thống thông tin phản hồi
- Phương thức đánh giá sự tiến bộ
Bước 6: Viết văn bản và phê chuẩn văn bản kế hoạch chiến lược
- Văn bản kế hoạch chiến lược
- Ban hành kế hoạch chiến lược
Nắm vững cấu trúc ,quy trình lập kế hoạch chiến lược trường phổ thông chúng ta
sẽ đưa ra được những định hướng lớn,thể hiện hình ảnh hiện thực trong tương lai
mà nhà trường mong muốn đạt tới và các giải pháp chiến lược để đạt được trên cơ
sở khả năng hiện tại
*Đối với chuyên đề 5: Phát triển đội ngũ nhà trường phổ thông
Phải nhận thức rằng đội ngũ cán bộ, viên chức là lực lượng cơ bản tham gia xây dựng và phát triển nhà trường, trong đó đội ngũ giáo viên có vai trò quyết định
Trang 6đến chất lượng giáo dục của nhà trường Vì vậy người Hiệu trưởng phải nắm rõ vai trò nhạc trưởng của mình
Chỉ thị 40/CT-TW của Ban bí thư TƯ Đảng chỉ rõ: "Xây dựng đội ngũ nhà giáo
và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc quản lý phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tao nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước"
Mặt khác cần phải nắm vững những yêu cầu về chất lượng đội ngũ của trường phổ thông hiện nay, đó là
+ Đối với cán bộ quản lý phải có các yêu cầu sau đây:
- Phải có phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp
- Phải có năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm
- Phải có năng lực lãnh đạo nhà trường
- Phải có năng lực quản lý nhà trường
+ Đối với giáo viên phải có các yêu cầu sau đây:
- Phải có phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp
- Phải có trình độ chuyên môn
- Phải có nghiệp vụ sư phạm
+ Đối với nhân viên phải có các yêu cầu sau đây:
- Phải có phẩm chất chính trị
- Phải có trình độ chuyên môn
- Phải có nghiệp vụ
Để làm được điều này trong lãnh đạo phát triển đội ngũ người hiệu trưởng cần làm tốt các công việc sau:
- Phải xây dựng được kế hoạch phát triển đội ngũ
- Lãnh đạo hỗ trợ giáo viên phát triển chuyên môn và nhân cách
- Thu hút giáo viên có chất lượng làm việc cho trường
- Tạo được động lực làm việc cho cán bộ viên chức của trường
* Đối với chuyên đề 6: Huy động nguồn lực phát triển trường phổ thông
Cần nắm vững nguồn lực của trường phổ thông là tập hợp các yếu tố mà nhà trường sử dụng để thực hiện Bao gồm:
- Nguồn nhân lực
- Nguồn lực tài chính
Trang 7- Nguồn lực vật chất
- Nguồn lực thông tin
Trên cơ sở nắm vững các nhân tố bên trong và bên ngoài nhà trường ảnh hưởng đến nguồn lực, hiệu trưởng xác định được vai trò của mình trong việc huy động nguồn lực phát triển nhà trường đó là:
- Vai trò định hướng chiến lược và quyết định các kế hoạch
- Vai trò thiết lập, phát triển mối quan hệ với các đối tác cung cấp nguồn lực
- Vai trò nhà đàm phán
- Vai trò nhà đầu tư
Quy trình huy động nguồn lực phát triển trường phổ thông , thực chất là thực hiện các chức năng quản lý, đó là các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra +Lập kế hoạch huy động các nguồn lực của trường phổ thông là tiết lập một hệ thống các vị trí cho mỗi các nhân và bộ phận, sao cho các cá nhân và bộ phận có thể kết hợp với nhau một cách tôt nhất để tực hiện các mục tiêu về huy động nguồn lực của nhà trường
+ Lãnh đạo huy động nguồn lực tường phổ thông là việc định ra chủ trương đường lối, mục đích, tính chất, nguyên tắc hoạt động của trường để huyđộng nguồn lực
+ Kiểm tra là quá trình xem xét các hoạt động nhằm mục đích làm cho các hoạt động đạt kết qủa tốt hơn, đồng thời kiểm tra giúp phát hiện ra những sai sót, sai lệch để có biện pháp khắc phục đảm bảo cho hoạt động huy động nguồn lực thực hiện đúng hướng
* Đối với chuyên đề 7: Lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học
sinh phổ thông
- Quan niệm về lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh phổ thông là lãnh đạo và quản lý các hoạt động dạy học, giáo dục trong trường phổ thông giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc
- Lãnh đạo và quản lý hoạt động dạy học hướng tới học sinh
+ Tăng cường nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về hoạt động dạy học
+ Lãnh đạo và quản lý đổi mới hoạt động dạy học trong trường phổ thông
+ Tiếp cận vai trò lãnh đạo và quản lý hoạt động dạy học
+ Lãnh đạo và quản lý đổi mới phương pháp dạy học
Trang 8+ Lãnh đạo và quản lý đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục hướng tới học sinh
+ Lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục đạo đức
+ Lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục lao động, kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp
+ Lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục thể chất
+ Lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục thẫm mỹ
+ Lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
- Phát triển năng lực lãnh đạo của học sinh
+ Nhà trường nuôi dưỡng khả năng lãnh đạo của học sinh
+ Nhà trường đảm bảo hiệu quả các hoạt động giáo dục khả năng lãnh đạo của học sinh
Từ sự thu hoạch qua các bài học ở 7 chuyên đề ở trên bản thân rút ra:
Là đơn vị nằm xa trung tâm của huyện, những năm gần đây đơn vị trường THCS Quảng phú, Quảng Xương, sự nghiệp giáo dục đào tạo đã có nhiều khởi sắc, chất lượng giáo dục đào tạo đang có nhiều triển vọng Là người quản lý đơn vị soi sáng lý luận đã học bản thân nhận thấy rằng:
- Cần phải trang bị cho mình cách nhìn mới về chương trình quản lý giáo dục Đó là:
+ Tập trung vào việc lãnh đạo quản lý trường phổ thông nơi tôi đang công tác là một vấn đề cấp thiết, vì rằng xu hướng đẩy mạnh phát triển toàn cầu đang đặt ra những cơ hội và thách thức đối với sự phát triển trước hết phải nhanh chóng tiếp cận với tư duy mới
+ Tập trung vào việc lãnh đạo quản lý vào sự thay đổi Thực tế quá trình lãnh đạo, bản thân gặp phải một số vấn đề cần phải lãnh đạo thay đổi như là:
* Đối với giáo viên: Còn nhiều bất cập về phân công lao động, một số ngại tham gia các hoạt động ngoại khoá, hoạt động xã hội
* Đối với học sinh: Còn một số học sinh cá biệt, thái độ không thân thiện của giáo viên một số tiết dạy học sinh chưa hài lòng
* Đối với phụ huynh: Không hài lòng về cơ sở vật chất trường lớp, còn phó thác
về trách nhiệm giáo dục cho nhà trường
* Xây dựng văn hoá nhà trường phải nhanh chóng giữ gìn và phát triển giá trị đích thực là xây dựng bằng được năm giá trị cốt lõi đó là " Nề nếp - thân thiện -nhân văn - trung thực - vươn lên"
* Tập trung xây dựng kế hoạch chiến lược thể hiện được sứ mệnh, tầm nhìn trong tương lai sẽ là:
Trang 9+ Về sứ mệnh: Phấn đấu giáo dục học sinh phát triển toàn diện có khả năng vươn lên tự học suốt đời
+ Về tầm nhìn: Là trường trong tốp đầu vùng đồng về chất lượng giáo dục đào tạo
* Tiếp tục phát triển đội ngũ nhà trường phổ thông phát triển bằng việc tạo ra không khí dân chủ, cởi mở tạo điều kiện cho một số giáo viên tiếp tục đi học để nâng cao tay nghề từng bước xây dựng chính sách riêng để thu hút giáo viên có chất lượng về trường, tiếp tục xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực, biểu dương khen thưởng kịp thời và đúng mức, tạo điều kiện tốt để đội ngũ cán
bộ giáo viên phát huy hết tiềm năng của mình
* Trên cơ sở các điều kiện kinh tế xã hội của địa phương mà tích cực huy động các nguồn lực để xây dựng cơ sở vật chất nhà trường trong tương lai theo hướng chuẩn quốc gia, phát huy tốt nội lực, tranh thủ sự đồng thuận của chính quyền địa phương và nhân dân, thực hiện tốt chương trình xã hội hoá giáo dục
* Tiếp tục lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện của học sinh về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ bằng việc lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động giáo dục của nhà trường Từ năm học 2009 - 2010 đưa việc giảng dạy bằng CNTT bằng 20% số môn học và tăng cường thao giảng bằng giáo án điện tử theo kế hoạch 2 lần/tháng của tổ chuyên môn
Với niềm tin hy vọng sau 7 chuyên đề đã được học theo mô hình liên kết Việt Nam - Singapore chúng ta tin tưởng rằng sứ mệnh và tầm nhìn mới về giáo dục,
về nhà trường trong tương lai không xa nhất định sẽ thành công./
Người thực hiện