Tài liệu Chuyên đề Trường học thân thiện

Trường học thân thiện cung cấp một cách tiếp cận toàn diện đến GD chất lượng” “NTTT là nhà trường có môi trường học tập bảo đảm các quyền của trẻ em”... Các thầy, cô giáo phải thân thiệ

1 Bối cảnh và sự cần thiết xây dựng

nhà tr ờng thân thiện

-Xu h ớng thế giới: cải cách GD theo h ớng tạo môi tr ờng học tập an toàn ( Mỹ: nhà tr ờng không bạo lực, không ma tuý)

- Phổ cập GD THCS: hiện Việt nam đang tiến hành

thực hiện phổ cập GD THCS trên toàn quốc, và đ đạt ã đạt

thực hiện phổ cập GD THCS trên toàn quốc, và đ đạt ã đạt

nhiều tiến bộ Tuy nhiên về mặt chất l ợng GD vẫn còn

có sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng miền trong cả n ớc và giữa các nhóm dân c

- Thực trạng trẻ bỏ học, bị xâm hại, bạo lực nhà tr ờng

- Thực hiện Công ớc quốc tế về quyền trẻ em mà Việt

- Tăng c ờng mối liên hệ nhà tr ờng với gia đình, cộng đồng XH

- GD toàn diện, song không nặng quá về thành tích học tập, hay nội dung hàn lâm (Luật GD Thái Lan qui định: GD nhằm mục đích phát triển toàn

diện con ng ời: thể lực, tinh thần, trí tuệ, kiến thức,

đạo đức, và cách sống hoà hợp với mọi ng ời)

nổ kinh tế

 Các vấn đề GD: hạn chế sự phát triển sáng tạo của cá nhân HS, sự

đáp ứng các nhu cầu và năng lực

độc đáo của HS; sự phát triển về tinh thần và nhân cách (chống đối nhà tr ờng, GV, thờ ơ với học tập, các vấn đề về hành vi)

 Cải cách (từ 1994): tăng c ờng các

ch ơng trình trau dồi tính nhân văn, sáng tạo, XD nhà tr ờng và cộng đồng tự chủ

Trung Quốc

Cải cách ch ơng trình bao gồm những nỗ lực v ợt qua mục đích đõ đại học, đ a nhiều hơn các môn nhân văn, nghệ thuật, chú trọng nhấn mạnh giỏo dục công dân, áp dụng dạy học tích cực, khuyến khích tranh luận trong lớp, đ a

các PP mang tính h ớng vào tìm tòi, vận dụng những điều

đã học vào thực tế, giải quyết vấn đề và sáng tạo là hai

năng lực mà cuộc cải cách này h ớng vào.

“Các nhà cải cách đang tìm cách khắc phục tính thiếu sáng tạo của HS, sự quá chú trọng đến thi cử, kiểm tra, học vẹt thay vì vận dụng kiến thức, và sự xa rời giữa học ở nhà

tr ờng với thực tế cuộc sống ”

tr ờng với thực tế cuộc sống ” (Yong Zhao- GS ĐH

Michigan)

Nhà tr ờng thân thiện là mô hình khá

toàn diện đảm bảo các điều kiện dẫn tới

sự giáo dục có chất l ợng Mô hình nếu đ ợc thực hiện tốt sẽ bảo đảm đ ợc vấn đề tiếp cận giáo dục, chất l ợng và hiệu quả giáo dục, môi tr ờng giáo dục, các vấn đề về

bình đẳng giới và cùng tham gia

Trường học thân thiện là một mô hình trường học do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng, xây dựng và triển khai từ vài thập kỷ qua ở nhiều nước trên thế giới và đã thu được những kết quả tốt đẹp Bộ GD-ĐT đã phối hợp với UNICEF tổ chức thí điểm xây dựng mô hình trường học thân thiện tại 50 trường THCS và năm nay quyết định

mở rộng mô hình này ở các cấp học để từ đó các địa phương tiếp tục nhân rộng.

an toàn và đầy đủ dinh dưỡng Trường học thân

thiện cung cấp một cách tiếp cận toàn diện đến GD chất lượng”

“NTTT là nhà trường có môi trường học tập bảo đảm các quyền của trẻ em”

Nhà tr ờng là môi tr ờng giúp trẻ em đ ợc

thực hiện các quyền trẻ em một cách tốt

nhất: quyền đ ợc học tập, đ ợc phát triển, đ ợc tham gia để có đủ các kiến thức kỹ năng sẵn sàng tham gia hoà nhập vào đời sống XH,

cộng đồng.

Quyền trẻ em &

Công ước quốc tế về Quyền trẻ em

được sống và lớn lên một cách lành mạnh, an

toàn Quyền trẻ em nhằm đảm bảo cho trẻ em

tham gia tích cực vào quá trình phát triển, thay

vì nhận sự ban phát từ người lớn

bảo vệ quyền trẻ em bao gồm 54 điều khoản được LHQ thông qua năm 1989

(ViÖt Nam – 20/12/1990)

Quyền sống: Quyền trẻ em đ ợc sống và đảm bảo những nhu cầu tối thiểu nhất để tồn tại, bao gồm:

mức sống đầy đủ tối thiểu, nơi ở, dinh d ỡng, và các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ

những điều giúp trẻ phát triển đầy đủ các tiềm năng,

ví dụ quyền đ ợc h ởng giáo dục, vui chơi giải trí,

tham gia các hoạt động văn hoá, thông tin, tự do tín

ng ỡng

các hình thức lạm dụng, bỏ mặc, bóc lột và các tệ

nạn

các hoạt động XH, quyền đ ợc biểu đạt, có ý kiến về những vấn đề ảnh h ởng đến cuộc sống của trẻ,

quyền tham gia học hỏi chuẩn bị cho cuộc sống sau này.

3 Các yêu cầu của trường học thân thiện

- Trường học thân thiện, trước hết là nơi tiếp nhận tất cả trẻ em trong độ tuổi quy định, nhất là tiểu học, THCS là các cấp phổ cập, đến trường

- Nhà trường phải tạo điều kiện để thực

hiện bình đẳng về quyền học tập cho thanh,

thiếu niên.

- Có chất lượng giáo dục toàn diện và hiệu quả giáo dục không ngừng được nâng cao Các thầy,

cô giáo phải thân thiện trong dạy học, thân

thiện trong đánh giá kết quả rèn luyện, học tập của học sinh, đánh giá công bằng, khách quan với lương tâm và trách nhiệm của nhà giáo Các thầy, cô giáo trong quá trình dạy học phải thân thiện với mọi năng lực thực tế của mọi đối

tượng học sinh, để các em tự tin bước vào đời.

- Có môi trường sống lành mạnh, an toàn, tránh được những bất trắc, nguy hiểm đe dọa học

sinh

- Có cơ sở vật chất đảm bảo các quyền tự nhiên thiết yếu con người: đủ nước sạch, ánh sáng, phòng y tế, nhà vệ sinh, sân chơi, bãi tập v.v…

- Chú trọng giáo dục kỹ năng sống, giáo dục cho học sinh biết rèn luyện thân thể, biết tự bảo vệ sức khỏe, biết sống khỏe mạnh, an toàn.

- Là nơi huy động có hiệu quả sự tham gia của học sinh, thầy cô giáo, cha mẹ học sinh, của chính quyền, các tổ chức đoàn thể, các đơn vị kinh tế và nhân dân địa phương… cùng đồng lòng, đồng sức xây dựng nhà trường

- Tạo lập sự bình đẳng giới, xây dựng thái độ

và giáo dục hành vi ứng xử tôn trọng bình đẳng

nam nữ

MÔ HÌNH HÓA MỘT SỐ QUAN ĐIỂM TRONG NỘI DUNG CỦA TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH

TÍCH CỰC

Môi tr ờng học tập

MôI tr ờng nơI diễn ra quá trình học tập đóng vai trò

quan trọng đối với việc học tập hiệu quả.

Môi tr ờng vật chất

Môi tr ờng xã hội

Môi tr ờng tâm lý MôI tr ờng tri thức Nhà tr ờng

và hoàn thành cấp học THCS

Điều tra Giúp tất cả trẻ em đi học,

và hoàn thành cấp học THCS

Tôn trọng sự đa dạng

và khác biệt của cá nhân học sinh (dân tộc, tôn giáo, tín ng ỡng, hoàn cảnh .

Tôn trọng sự đa dạng

và khác biệt của cá nhân học sinh (dân tộc, tôn giáo, tín ng ỡng, hoàn cảnh .

Quan tâm đến nhóm trẻ khó khăn,

thiệt thòi

Quan tâm đến nhóm trẻ khó khăn,

49% ng ời khuyết tật ch a hoàn thành bậc tiểu học,

Hiệu quả giáo dục

H/động ngoại khoá

gắn với VH truyền thống

H/động ngoại khoá

gắn với VH truyền thống

Đ.giá

th ờng xuyên KQHT HS

Đ.giá

th ờng xuyên KQHT HS

Bảo đảm CSVC, TB Nguồn lực

Bảo đảm CSVC, TB Nguồn lực

PP dạy học tích cực

PP dạy học tích cực

ND phù hợp nhu cầu HS

ND phù hợp nhu cầu HS

Hiệu quả

GD

Hiệu quả

GD

Học tập &

phát triển

Kỹ năng học tập

Phong cách học tập

Tác động của bạn bè Tác động của GV

Môi tr ờng lành mạnh, an toàn, hỗ trợ và bảo vệ

Tạo MT BĐ

thân thiện

Tạo MT BĐ

thân thiện

GD

kỹ năng sống

GD

kỹ năng sống

CSVC

an toàn,

vệ sinh phù hợp

CSVC

an toàn,

vệ sinh phù hợp

XD QĐ

bảo đảm MT

XD QĐ

bảo đảm MT

Môi tr ờng

an toàn lành mạnh

hỗ trợ

Môi tr ờng

an toàn lành mạnh

hỗ trợ

M«i tr êng t©m lý

M«I tr êng h«m nay – tiÕn bé ngµy mai

ChÊp nhËn sù hoµi nghi

Hoan nghªnh & tiÕp nhËn ý t ëng kh¸c biÖt

Nguån: Michel Daineault, Pedagogie Interactive et la

Tóm lại:

nhất của việc xây dựng trường học thân

thiện là tạo nên một môi trường giáo dục (cả

về vật chất lẫn tinh thần) an toàn, bình

đẳng, tạo hứng thú cho học sinh trong học

tập, góp phần đảm bảo quyền được đi học và học hết cấp THCS của học sinh, nâng cao

chất lượng giáo dục trên cơ sở tập trung mọi

nỗ lực của nhà trường vì người học, với các mối quan tâm thể hiện thái độ thân thiện và tinh thần dân chủ

Toàn bộ nội dung của trường học thân thiện, học sinh tích cực có

Do nội dung của “Trường học thân thiện” khá phong phú, nên trước mắt Bộ GD-ĐT sẽ tập trung vào 3 nội dung trọng tâm của Cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện”, cụ thể:

1 Học tốt: Động viên và tiếp nhận tất cả trẻ

em ở độ tuổi đến trường, đảm bảo học tập hết cấp học; xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, an toàn; từng bước nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng trường học khang trang xanh - sạch - đẹp; thầy

đổi mới phương pháp dạy học, trò học tập hứng

thú; giảm lưu ban, bỏ học để nâng cao hiệu quả

giáo dục

2 Đẩy mạnh việc “chơi mà học”: Nâng cao chất lượng các hoạt động thể thao, văn hoá, văn

nghệ, vui chơi trong đó coi trọng việc đưa trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể vui mà học phù

hợp với lứa tuổi vào nhà trường

3 Mỗi trường học là một địa chỉ nhận chăm sóc công trình văn hoá, lịch sử: Động viên học sinh tham gia chăm sóc các công trình văn hoá lịch sử của đất nước, mỗi nhà trường nhận hỗ trợ chăm sóc, bảo vệ, tôn tạo một số khu di tích lịch sử, văn hoá, tích cực chăm lo xây dựng các công trình

công cộng, trồng cây, chăm sóc cho đường phố,

ngõ xóm sạch sẽ.

a) Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong

và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội.

b) Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học

sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả.

2 Yêu cầu

a) Tập trung các nguồn lực để giải quyết dứt điểm những yếu kém về cơ sở vật chất, thiết bị trường học, tạo điều kiện cho học sinh khi đến trường được an toàn, thân thiện, vui vẻ.

b) Tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh

trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng

đồng, với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo

c) Phát huy sự chủ động, sáng tạo của thầy, cô giáo đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục trong điều kiện hội nhập

quốc tế.

d) Huy động và tạo điều kiện để có sự tham gia hoạt động đa dạng và phong phú của các tổ chức, cá nhân trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống lịch sử cách mạng cho học sinh.

đ) Phong trào thi đua phải đảm bảo tính tự giác, không gây áp lực quá tải trong công việc của nhà trường, sát với điều kiện ở

cơ sở Nội dung cụ thể của phong trào là do cơ sở tự chọn, phù hợp với điều kiện của nhà trường, làm cho chất lượng giáo dục

3 Nội dung trọng tâm

a) Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn

- Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh,

thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh.

- Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân

và chăm sóc cây thường xuyên

- Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ.

- Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân.

b) Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập.

- Thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự

chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh.

- Học sinh được khuyến khích đề xuất sáng kiến và cùng các thầy cô giáo thực hiện các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao.

c) Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

- Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và

kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm.

- Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác.

- Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội.

d) Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh

- Tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự

tham gia chủ động, tự giác của học sinh.

- Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh.

đ) Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương

- Mỗi trường đều nhận chăm sóc một di tích lịch

sử, văn hóa hoặc di tích cách mạng ở địa phương,

góp phần làm cho di tích ngày một sạch đẹp hơn,

hấp dẫn hơn; tuyên truyền, giới thiệu các công trình,

di tích của địa phương với bạn bè

- Mỗi trường có kế hoạch và tổ chức giáo dục

truyền thống văn hóa dân tộc và tinh thần cách

mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh; phối

hợp với chính quyền, đoàn thể và nhân dân địa

phương phát huy giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng cho cuộc sống của cộng đồng ở địa

c) Kế hoạch thực hiện cụ thể trong năm học

2008-2009

Trong năm học 2008- 2009, ngoài việc xây dựng kế hoạch thực hiện môi trường sư phạm đảm bảo an toàn, trật tự; an ninh, chính trị; thân thiện, gắn bó với học sinh; học sinh đến trường học tập trong không khí vui tươi lành mạnh, được khuyến khích sáng tạo, rèn luyện sức khỏe, được tổ chức các hoạt động vui chơi tích cực, chơi các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi, góp phần phát huy, bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương; các trường học thuộc các cấp học, bậc học tập trung giải

quyết 3 vấn đề:

- Mỗi nhà trường đều có nhà vệ sinh và tổ chức cho học sinh thường xuyên làm vệ sinh sạch sẽ,

- Các trường Tiểu học, THCS nhận chăm sóc một

di tích văn hóa, lịch sử, cách mạng hoặc nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm ở xã, phường; trường THPT nhận chăm sóc một di tích văn hóa, lịch sử, cách

mạng hoặc nghĩa trang liệt sĩ ở huyện, thành phố nơi trường đóng, thông qua hoạt động này để giáo dục đạo đức và truyền thống cho học sinh,

- Từng nhà trường của từng cấp học nghiên cứu đưa các trò chơi dân gian hoặc các hoạt động vui

chơi tích cực khác vào trong trường, tạo điều kiện

cho các em có nhiều thời gian tham gia các hoạt

động tập thể bổ ích tại trường.

Chỉ đạo điểm: Chọn mỗi cấp học 03 trường để chỉ đạo điểm, đồng thời phát động rộng rãi

Chỉ tiêu cần đạt: Cuối năm học 2008-2009 có

từ 6 đến 10 trường đạt được các tiêu chí

trường học thân thiện, học sinh tích cực

*Các bước tiến hành xây dựng trường

học thân thiện, học sinh tích cực.

 Thảo luận trong Hội đồng sư phạm để

quyết định tham gia.

 Xây dựng kế hoạch, thành lập Ban chỉ đạo

 Làm tốt công tác tuyên truyền.

 Triển khai, chỉ đạo thực hiện kế hoạch

 Thường xuyên kiểm tra, kịp thời đúc rút

kinh nghiệm để bổ sung kế hoạch và chỉ đạo thực hiện