slide 1 chµo mõng c¸c vþ §¹i bióu vµ c¸c thçy c¤ §õn dù giê häc ng÷ v¡n líp 9a3 tr­êng thcs lª danh ph­¬ng h­ng hµ th¸ng 10 n¨m 2009 i ®äc – hióu chó thých 1t¸c gi¶ huy cën 1919 – 2005 quª lµ

®äc hiÓu chó thÝch.[r]

CHµO MõNG C¸C VÞ §¹I BIÓU Vµ C¸C THÇY C¤ §ÕN Dù Giê HäC NG÷ V¡N LíP 9A3 tr

êng thcs lª danh ph ¬ng !

H­ng­Hµ,­th¸ng­10­n¨m­2009

Cáưưthu: Cá biển sống ở tầng mặt

n ớc, thân dẹt, hình thoi

Cáưnhụ: Thân dài và hơi dẹt.

Cáưchim: Mình dẹt, vây lớn.

Cáưsong: Cá biển sống gần bờ,thân

dày và dài, có nhiều vạch dọc thân

hoặc chấm tròn màu đen hoặc màu

hồng

Cáưbạc: Cá biển sống ở tầng đáy, thân

và má có vảy nhỏ, màu trắng bạc

II Đọc hiểu văn bản ư

1ư.ưTìmưhiểuưchungư:

a) Đọc : Phấn chấn, vui t ơi, chú ý nhịp 4/3 , 2/2/3

b) Thể thơ: Thất ngôn tr ờng thiên

d) Hình t ợng trung tâm: Con ng ời lao động

8 Bài thơ là cuộc chạy đua giữa con ng ời và thiên nhiên và con

ng ời đã chiến thắng Tôi coi đây là khúc tráng ca, ca ngợi con

ng ời lao động với tinh thần làm chủ, với niềm vui.” (Huy Cận)

e) Bố cục: Ba phần :

- 2 khổ đầu : Đoàn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn

- 4 khổ tiếp : Đoàn thuyền đánh cá trong đêm trăng

- 1 khổ cuối: Đoàn thuyền đầy ắp cá trở về trong bình minh

a) 2khổ thơ đầu: Đo n thuyền bắt đầu h nh trình lúc ho ng hôn.àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn

Không chỉ tả đ ợc màu sắc, hình khối ,ánh sáng mà còn thể hiện đ ợc sự

ấm nóng thân thuộc …Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm Mặt trời nh đã cháy hết mình cho một ngày làm

việc, xua đi hơi lạnh lẽo hiu hắt của muôn trùng biển khơi…Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm

Then cài, cánh cửa : gợi sự gần gũi thân thuộc, gợi về mái ấm với những tình cảm thiêng liêng gắn bó…Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm Huy Cận đã gợi sự gắn kết thiêng liêng giữa con ng ời và thiên nhiên Vũ trụ nh một ngôi nhà kì vĩ, sóng là then cài, đêm là cánh cửa và mặt trời là bếp lửa hồng ấm nóng Ng ời ng dân đi trên biển nh đi trong ngôi nhà của mình thân thiết gần gũi…Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm

+ Nhân hoá: sóng - cài then, đêm – sập cửa.

• Khung cảnh thiên nhiên : Biển cả bao la với vẻ đẹp huy hoàng, tráng lệ

+ So sánh: mặt trời – hòn lửa

• Hoạt động của con ng ời: Đoàn ng dân ra khơi sôi nổi, khí thế.

- Quy luật vận hành: Hoàng

hôn - vũ trụ và con ng ời đi

vào nghỉ ngơi

- Quy luật tâm lý : Thời

khắc ngày tàn - gợi buồn,

gợi sầu

Hình ảnh trong thơ Huy Cận

- Con ng ời bắt đầu hành trình mới, hoàng hôn của vũ trụ là bình minh của lao động con ng ời

- Tâm trạng con ng ời sôi nổi, vui

vẻ, náo nức…Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm

- Tinh thần lạc quan, hào hứng: nhịp thơ sôi nổi khoẻ khoắn, lời thơ dõng dạc, trầm hùng (nhịp 4/3, cách gieo vần linh hoạt)

Quy luật tự nhiên

=> Vẻ đẹp của ng ời ng dân:

- Dũng mãnh, kiên c ờng, đi ng ợc lại quy luật của thiên nhiên, dám chấp nhận mọi thách thức hiểm nguy để ngân vang bài ca lao

động

- Câu hát căng buồm cùng gió khơi8 ” – cách nói khoa tr ơng khẳng

định con ng ời có sức mạnh hơn cả thiên nhiên

• Nội dung câu hát:

- Âm h ởng thơ:ư

Gieo vần cách - gợi phong thái ung dung ( lặng - sáng , 8 ” 8 ”

thoi - ơi )

8 ” 8 ” Nhịp thơ 2/5 , 4/3 nh lời mời gọi thiết tha Đó là giai

điệu của khát vọng chinh phục thiên nhiên, chiếm giữ những báu vật của biển cả.

- Các loài cá:ưưư+ cá bạc - lặng : ở d ới tầng sâu của biển cả

+ cá thu - đoàn thoi : trên mặt n ớc

Huy Cận đã lấy những thi liệu từ thực tế sinh động Cuộc đời không chỉ ban cho nhà thơ nguồn cảm hứng mà còn là nơi nhà thơ

khai thác 8chất quặng” để tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc

đáo.

- Tiếng gọi cá : Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng 8

Đến dệt l ới ta, đoàn cá ơi ! ”

Những luồng sáng đ ợc dệt khắp các tầng không gian d ới đáy sâu – trên mặt n ớc, đ ợc dệt liên tục trong các hành trình thời gian

đêm – ngày Đó cũng là vẻ đẹp, là thứ ánh sáng mà đoàn thuyền h ớng tới để dệt lên những bài ca phơi phới niềm vui Tiếng gọi cá

vang lên nh tiếng gọi bạn bè, thân thiết gần gũi.

=> Sự hài hoà giữa con ng ời và thiên nhiên, tình cảm gắn bó của ng dân với biển cả

• Nghệưthuật :

- - So sánh, nhân hoá, khoa tr ơng với những liên t ởng phong phú

- Cách gieo vần, tạo nhịp linh hoạt, khéo léo.

- Lời thơ giàu chất nhạc, chất hoạ.

• Nộiưdung:

- Biển cả kì vĩ, tráng lệ nh thần thoại

- T thế của con ng ời dũng mãnh, làm chủ thiên nhiên

Đó chính là khúc dạo đầu của tráng ca, ca ngợi con ng ời lao

động – những chủ nhân của cuộc sống mới đang cần mẫn làm

đẹp cho đời.

TiểU kếT 1:

Phiếu học tập

ưưưDựaưvàoư phầnư tiểuư kếtư 1ư emưhãyưdùngưlờiưvănư củaưmìnhưdiễnưđạtư thànhưđoạnưvănưnhữngưnétưđặcưsắcưvềưnộiưdungưưvàưnghệưthuậtưcủaư2ư khổưthơưđầu.

* Hình ảnh đoàn thuyền

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

L ớt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận l ới vây giăng

Hình ảnh con thuyền đặt trong

mối quan hệ với: gió, buồm trăng,

mây cao, biển bằng

- Sử dụng thủ pháp phóng đại và những liên t ởng độc đáo

=> Không gian mênh mông nh ng

con thuyền cũng lớn lao, kì vĩ.

=> Cuộc đánh cá nh một trận chiến, trận chiến trên mặt trận lao động nhằm chinh phục biển khơi.

Hình ảnh đoàn thuyền tung hoành giữa biển trời mênh mông

và làm chủ cả biển khơi.

b)4khổ thơ tiếp: Đoàn thuyền đỏnh cỏ trong đờm trăng

* Hình ảnh biển cả

- Cá nhụ, cá chim cùng cá đé,

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,

- Cái đuôi em vẫy trăng vàng choé.

- Vẩy bạc đuôi vàng loé rạng đông,

Cá đẹp rực

rỡ, lộng lẫy, huyền ảo, bầy cá nh những nàng tiên trong

vũ hội.

Ca ngợi biển cả thanh bình, giàu có => biển là một kho hải sản

phong phú.

* Hình ảnh ng ời dân chài với công việc đánh cá trên biển

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao

- Bút pháp lãng mạn cùng những liên t ởng độc đáo

=> Biến công việc nặng nề thành niềm vui, lòng yêu đời chan chứa.

Sao mờ kéo l ới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

- Tả thực kéo xoăn tay : kéo l ới 8 ”

bằng tất cả sức lực

Những ng ời dân chài làm việc với niềm hăng hái say s a của những

ng ời dân làm chủ đất n ớc, họ lao động với tất cả sức lực trí tuệ,

tình yêu biển, yêu nghề.

TIỂU KẾT 2:

Những phép liệt kê,khoa tr ơng,bút pháp lãng mạn v tả thực,t ởng t ợng àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn

đ ợc vận dụng linh hoạt

- Thiên nhiên thống nhất hài hoà với con ng ời, trợ giúp cho con ng ời trong công việc, ban tặng cho con ng ời các loài cá

- Con ng ời lao động làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống yêu biển,

ân tình với biển

c)Khổưcuối:ưĐo nưthuyềnưđầyưcáưtrởưvềưtrongưbìnhưminh àn thuyền đầy cá trở về trong bình minh

Câu hát căng buồm với gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi.

Khổ thơ cuối hô ứng

với khổ thơ đầu tạo

hai cảnh đối xứng.

Dòng thơ đầu đ ợc lặp lại với dòng thơ ở khổ

=>Cảnh t ợng thiên nhiên kỳ

vĩ, con ng ời chạy đua cùng thời gian.

Đoàn thuyền trở về trong khung cảnh một ngày mới bắt đầu, con

ng ời chạy đua với thời gian, tranh thủ thời gian để lao động và đã thu đ ợc thành quả to lớn.

8Mặt trời đội biển nhô m u mới àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn …Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm ”

TIỂU KẾT 3

• Cấu trúc đầu cuối t ơng ng có tính trọn vẹn của b i àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn thơ, sử dụng phép nhân hoá, hoán dụ, khoa tr ơng tạo nên những hình ảnh thơ đẹp.

• Đoàn thuyền đánh cá trở về hoàn tất hành trình àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn o n thuyền đánh cá trở về ho n tất h nh trình àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn.

chinh phục thiên nhiên, gặt hái những th nh quả rực àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn rỡ.

Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá8 ”

- Xây dựng hình ảnh lãng mạn bằng trí t ởng t ợng phong phú

- Âm h ởng khoẻ khoắn, hào hùng, bay bổng

- Gieo vần linh hoạt, vần trắc đan xen vần bằng

Cảnh đoàn thuyền

ra khơi

- Biển về đêm đẹp,

rộng, gần gũi, ấm áp.

- Con ng ời náo nức

lạc quan, phấn khởi.

Cảnh lao động của đoàn thuyền trên biển

-Đoàn thuyền tung hoành làm chủ biển khơi.

- Ng ời dân chài làm việc hăng hái, khoẻ khoắn, say s a.

- Biển là một kho hải sản phong phú, đa dạng.

Cảnh đoàn thuyền trở về

- Khung cảnh thiên nhiên kỳ vĩ.

- Con ng ời chạy đua với thời gian.

-Thành quả của lao động, niềm vui của con ng ời.

-Nhiều hình ảnh tráng lệ, thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và ng ời lao động.

- Bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của tác giả tr ớc đất n ớc và cuộc sống.

Ghi nhớ

Bức tranh thiên nhiên và con ng ời lao động : kì vĩ,

tráng lệ , hài hoà

Thiên nhiên kì vĩ tráng lệ

nh thần thoại Trăng ,

sao ,gió…Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm hoà hợp trợ giúp

cho con ng ời Biển lộng

lẫy, giàu có ban tặng cho

con ng ời sản vật

Con ng ời lao động ra khơi trong không khí hứng khởi, lao động trên biển với tinh thần lạc quan , làm chủ cuộc đời, thu đ ợc thành quả tốt đẹp

Khúc tráng ca phấn chấn tự hào đ ợc viết bằng bút

pháp vừa hiện thực vừa lãng mạn.Thể hiện tình yêu

quê h ơng đất n ớc của nhà thơ

• Bài thơ giúp ta cảm nhận đ ợc khung cảnh thiên nhiên tráng lệ , con ng ời hăng say lao động, lạc quan , làm chủ cuộc sống.Từ đó , ta thêm yêu quý , tự hào

về thiên nhiên đất n ớc và con ng ời Việt Nam

• Qua đây , ta học tập đ ợc ở nhà thơ kinh nghiệm: Khi miêu tả , ngoài quan sát còn cần đến trí t ởng t ợng , liên t ởng Muốn biểu cảm sâu sắc phải có cảm xúc mãnh liệt , dồi dào…Mặt trời như đã cháy hết mình cho một ngày làm

LUYệN TậP

• Hãy so sánh cảnh đánh cá trong 8Quê h ơng’’

của Tế Hanh v àn thuyền bắt đầu hành trình lúc hoàng hôn Đo n thuyền đánh cá “Đoàn thuyền đánh cá àn thuyền đánh cá ” của Huy Cận.