SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘISÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC ĐẾN VỚI PHONG TRÀO ĐỌC SÁCH TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC Lĩnh vực; Quản lý Cấp học: Tiểu học Tên tác giả
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC
ĐẾN VỚI PHONG TRÀO ĐỌC SÁCH
TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC
Lĩnh vực; Quản lý Cấp học: Tiểu học Tên tác giả: Lê Thị Thanh Thủy Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Trung Tự Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
NĂM HỌC 2018 – 2019
Trang 2PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ 2
1. Lý do chọn đề tài 2
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Đối tượng nghiên cứu 3
4. Phương pháp nghiên cứu 3
5. Phạm vị, kế hoạch nghiên cứu 3
PHẦN II - NỘI DUNG 4
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn 4
1.1 Cơ sở lý luận 4
1.2 Cơ sở thực tiễn 5
2 Thực trạng 5
3 Một số biện thu hút bạn đọc đến với phong trào đọc sách tại thư viện trường học 6
3.1 Biện pháp 1: Trang bị CSVC, tạo không gian đọc lý tưởng 6
3.2 Biện pháp 2: Tham khảo nhu cầu bạn đọc 9
3.3 Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch đọc sách cho học sinh 12
3.4 Biện pháp 4: Sáng tạo nhiều hình thức trong công tác tuyên truyền giới thiệu sách, báo, tài liệu 13
4 Kết quả 21
PHẦN III - KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 22
1 Kết luận 22
2 Khuyến nghị 22
PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 3Đứng trước sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, games, chat , với nhiều trò chơi ngày càng đa dạng, phong phú, hấp dẫn đã lôi cuốn giới trẻ vào tham gia rất nhiều Vì vậy, việc ham mê đọc sách đọc, báo của các em ngày càng hạn chế.
Tuy nhiên, tất cả chúng ta đều biết, sách, báo có vị trí đặc biệt quan trọng đốivới đời sống xã hội như có người đã nói: Nắm băt thông tin nhanh chóng là đưa tađến một nửa của sự thành công” Với nhà trường sách, báo lại có ý nghĩa quantrọng vì nó là người bạn gần gũi nhất, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò Họcsinh cần có sách giáo khoa, sách bài tập, sách tham khảo để học tập và luyện tập.Giáo viên cần có sách giáo khoa, sách nghiệp vụ, sách tham khảo để giảng dạy vàbồi dưỡng chuyên môn, không ngừng nâng cao kiến thức Ngoài ra các loại báo,tạp chí., ở thư viện cũng là nguồn tài liệu tham khảo hết sức quan trọng đối với giáoviên và học sinh trong nhà trường
Chính vì vậy, từ lâu, thư viện trường học đã trở thành một bộ phận không thểthiếu trong nhà trường Thư viện có thể coi là trung tâm văn hóa của nhà trường, lànơi để học sinh và cả giáo viên đến để học tập trao đổi kiến thức mới.Thư viện gópphần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản vềkhoa học thư viện và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ
sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học Đồng thời, thư viện tham gia tíchcực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới chocác thành viên nhà trường
Nhiệm vụ của thư viện trường học là phục vụ cho việc giảng dạy và học tậpgóp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Để việc giảng dạy và họctập được tốt, công tác phục vụ bạn đọc trong thư viện trường học phải được thườngxuyên, liên tục, phải luôn luôn thay đổi cách phục vụ để thu hút bạn đọc đến vớithư viện ngày càng nhiều
Trong nhiều năm qua, thư viện trường chúng tôi đã luôn đổi mới công tácphục vụ bạn đọc nhằm mục đích lôi cuốn bạn đọc nhiều hơn vào việc sử dụng sáchbáo, kích thích sự đam mê đọc sách báo, xem sách báo như một người bạn đồnghành không thể thiếu được trong quá trình giảng dạy và học tập của mình Songthực trạng học sinh tìm đến với thư viên với niềm đam mê còn hạn chế, chủ yếu là
Trang 4thu hút được một số ít học sinh giỏi ham thích tìm tòi.
Trước thực trạng trên cũng như tìm hiểu thực tiễn, thực trạng thư viện củatrường tôi, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC
2 Mục đích nghiên cứu
Hướng dẫn cho học sinh và giáo viên biết sử dụng sách tham khảo, sách giáokhoa, báo trong thư viện, cũng như biết cách tra cứu thư mục, mục lục một cáchthành thạo Thư viện góp phần quyết định chất lượng và nâng cao năng lực giảngdạy của giáo viên, mở rộng kiến thức và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứucho học sinh, đồng thời tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị vàxây dựng nếp sống văn hóa mới trong nhà trường Thư viện còn giúp các em xâydựng được phương pháp học tập, và phong cách làm việc khoa học Việc bồi dưỡnghứng thú, thói quen và phương pháp tự học Hướng dẫn các em biết cách nghiêncứu sách báo, thảo luận chuyên đề, ghi chép tư liệu, sử dụng hệ thống mục lục đểtra tìm vàlựa chọn tài liệu, biết sử dụng kho sách
Tổ chức được nhiều hoạt động giới thiệu sách và các hoạt động khác nhằmmục đích thu hút được nhiều giáo viên và học sinh đến với thư viện, tự nguyệntham gia vào phong trào “xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường
Phát huy có hiệu quả hoạt động của thư viện trường học
3 Đối tượng nghiên cứu:
Giáo viên và học sinh trường tiểu học Trung Tự
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Quan sát, điều tra
- Lấy phiếu ý kiến, lập bảng biểu thống kê
- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề tài, liên hệ với thực tiễn
5 Phạm vị, thời gian nghiên cứu:
- Phạm vi: Thư viện trường tiểu học Trung Tự
- Thời gian nghiên cứu: Năm học 2017 – 2018 và năm học 2018 - 2019
Trang 5Bạn đọc là một bộ phận không thể thiếu trong các yếu tố tạo thành thưviện Vốn tài liệu chỉ thực sự phát huy được giá trị khi nó được bạn đọc sử dụng.Phục vụ bạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất kỳ một thư viện nào Hoạt động củathư viện nhằm thu hút, tuyên truyền giới thiệu và đưa ra phục vụ các dạng tài liệu,giúp đỡ người tới thư viện trong việc lựa chọn và sử dụng tài liệu một cách thíchhợp Công tác này được tiến hành bởi sự kết hợp các quá trình liên quan chặt chẽvới nhau của việc phục vụ đọc, mượn tài liệu, phục vụ thông tin tra cứu.
b Vị trí:
Thư viện trường học có vị trí vai trò, nhiệm vụ và chức năng vô cùng quantrọng Hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh trong nhà trường phổ thông làgiảng dạy và học tập Cả hai hoạt động này đều sử dụng công cụ là sách báo Sáchbáo chỉ có thể được quản lý tốt và phát huy được tác dụng tích cực của nó Trên cơ
sở tổ chức tốt công tác thư viện Vì vậy tổ chức hoạt động thư viện nhằm thoả mãnnhu cầu về sách, báo cho giáo viên và học sinh là một yêu cầu khách quan khôngthể thiếu được Hoạt động của thư viện phải gắn liền với chương trình, nội dunghọc tập của từng loại trường, đồng thời gắn liền với nội dung đào tạo con ngườimới – Con người toàn diện theo mục tiêu của cấp học, bậc học.Với chức năng lưutrữ và luân chuyển sách, báo, thông qua nội dung sách báo, thư viện góp phần tíchcực vào việc nâng cao chất lượng dạy và học Tuyên truyền đường lối chính sáchcủa Đảng và nhà nước Xây dựng thế giới quan khoa học, nếp sống văn minh chogiáo viên và học sinh
Thư viện là nơi tập trung đầy đủ sách, có khả năng và phương tiện để phục
vụ tốt nhất, tiết kiệm nhất những yêu cầu, những thắc mắc của giáo viên, học sinhtrong việc dạy và học.Vì vậy công tác tuyên truyền thu hút bạn đọc phải gắn liền
Trang 6với việc dạy và học Phải lấy mục tiêu đào tạo và nhiệm vụ năm học của nhà trườnglàm mục tiêu và nhiệm vụ của thư viện nhà trường.
Để thu hút bạn đọc đến với thư viện ngày càng đông cần đảm bảo các nộidung công tác phục vụ bạn đọc:
- Nghiên cứu nhu cầu, hứng thú đọc
- Hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện
- Tổ chức phục vụ bạn đọc trong và ngoài thư viện
- Tuyên truyền giới thiệu các loại hình tài liệu
- Hướng dẫn cách tra cứu tài liệu
- Hướng dẫn phương pháp đọc sách
- Phục vụ thông tin theo yêu cầu bạn đọc
2.2 Cơ sở thực tiễn:
Những nét khái quát về Thư viện trường
- Được xây dựng mới năm 2018
- Thư viện rộng khoảng 200m2, được đặt tại tầng 1, khu trung tâm của nhàtrường, thuận lợi cho giao viên và học sinh ra vào mượn sách Bên trong khuonviên thư viện được sắp xếp thoáng đãng, yên tĩnh tạo không gian đọc lý tưởng
- Thư viện được sắp xếp theo đề mục các môn loại khoa học, theo ngônngữ tài liệu, theo thứ tự bảng chữ cái, có tủ phích và phích mô tả từng đầu sách,mỗi đầu sách đã có mã đăng kí cá biệt
- Số lượng đầu sách phong phú và đa dạng gồm nhiều các môn loại sáchkhác nhau Ví dụ: Sách văn học, Tủ sách pháp luật, Sách tham khảo về các mônhọc, Sách danh nhân … Hiện nay tổng số sách trong thư viện có khoảng…….quyển, phục vụ đủ nhu cầu cho 100% cán bộ, giáo viên và học sinh trong trường
2 Thực trạng
* Thuận lợi:
Ban giám hiệu luôn chú trọng đầu tư vào việc xây dựng cơ sở vật chất.Tích cực tham mưu các nhà hảo tâm hỗ trợ sách cho thư viện Luôn quan tâm đếncông tác tổ chức tuyên truyền giới thiệu sách, báo, công tác phục vụ bạn đọc
Có 01 nhân viên chuyên trách phụ trách thư viện Phụ trách thư viện nhiệttình, vui vẻ, có chuyên môn, thường xuyên quan tâm đến công tác bạn đọc Luôntích cực đổi mới hình thức phục vụ, tích cực học hỏi, trau dồi chuyên môn nghiệpvụ
* Hạn chế :
Trang 7Hình thức hoạt động đơn điệu, kém hiệu quả do đó chưa thu hút đượcbạn đọc đến với thư viện Tổ chức tuyên truyền giới thiệu sách, báo không đượcthường xuyên Cơ sở vật chất còn thiếu, phòng đọc, mượn còn dùng chung.
Qua khảo sát đầu năm học, tôi nhận thấy các em chưa có thói quen vào thưviện tìm đọc những cuốn sách mình yêu thích hoặc vào thư viện đọc sách để tìm tòinhững vấn đề mình còn chưa hiểu
Qua việc điều tra bằng phiếu hỏi, tôi nhận ra một số nguyên nhân khiến các
em chưa thích đến với thư viện:
- Chưa biết cách tìm sách trong thư viện
- Không có thói quen tự học, tự đọc, tự nghiên cứu
- Ngại vào thư viện vì còn rụt rè, ngại ngùng
- Không biết thư viện có những loại sách nào
- Các hình thức hoạt động trong thư viện chưa hấp dẫn được các em
Số lượng học sinh tự nguyện đến với thư viện đầu năm học 2017 - 2018:
BẠN ĐỌC TỈ LỆ SỐ LƯỢNG ĐẾN VỚI THƯ VIỆN
Ghi chú: Tỉ lệ này tính theo số lượng lượt bạn đọc tự nguyện đến thư viện tìm tòi tài liệu, sách báo trong các giờ nghỉ giải lao.
3 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện
3.1 Biện pháp 1: Trang bị cơ sở vật chất, tạo không gian đọc lý tưởng
Thư viện là nơi phải có không gian yên tĩnh để giáo viên và học sinh đếnkhai thác thông tin, tìm tòi tài liệu để phục vụ cho việc giảng dạy và học tập Chính
vì vậy mà ngay từ khi được xây dựng một thư viện mới, chúng tôi đã lập kế hoạch
để tạo ra trong thư viện một không gian vừa yên tĩnh, vừa thoải mái lại hấp dẫn để
có thể đảm bảo đáp ứng được nhu cầu cho các đối tượng khác nhau trong trườnghọc Trong thư viện dành cho học sinh, ngập tràn sắc màu tươi sang, thân thiện.Nhưng bức tranh, dòng chữ trên tường thể hiện nội dung từng chủ đề, xung quanh
là những giá sách xinh xắn nhiều hình dạng và được sơn nhiều màu sắc hài hòa tạohứng thú cho các em ngay từ khâu sách Rải rác trong thư viện là những bộ bàn ghếnhiều màu, nhỏ xinh, có kích thước vừa tầm để các em có thể ngồi đọc sách Khôngnhững vậy, ở một góc thư viện được lót thảm cỏ mềm mại, giúp các em có thể tự donằm ngồi đọc sách theo nhóm hoặc cá nhân
Trang 8Không chỉ bó gọn thư viện trong khuôn viên khoảng 200m2 trong phòng,hành lang phía bên ngoài thư viện cũng được thiết kế những giá sách xinh xắn.Những góc sách này đã thu hút sự chú ý của rất nhiều các em học sinh, giúp các emtìm đến với sách nhiều hơn trong các giờ ra chơi hoặc cuối giờ khi chờ bố mẹ đón.Với việc học sinh có thể tự lựa chọn đầu sách mình yêu thích mà không cần chờ sựphục vụ của cô thủ thư đã giúp được nhiều em học sinh đến với phong trào “Xâydựng văn hóa đọc” trong nhà trường hơn.
Trang 9Thư viện nhà trường
Các giá sách xinh xắn, chiều cao phù hợp với học sinh tiểu học
Trang 10Tận dụng các khoảng không gian yên tĩnh tạo thư viện mở cho học sinh
Trang 11Học sinh đọc sách trong thư viện trong giờ giải lao 3.2 Biện pháp 2:Tham khảo nhu cầu bạn đọc
Nghiên cứu nhu cầu hứng thú đọc cho học sinh để xây dựng vốn tài liệu và
tổ chức phục vụ học sinh trong nhà trường
Ngay từ đầu năm học, thư viện trường đã phát phiếu nhu cầu đọc cho họcsinh nắm bắt được nhu cầu đọc của học sinh, từ đó cán bộ thư viện đã phân loạihiệu quả và đáp ứng được kịp thời nhu cầu đọc cho học sinh
Không chỉ có vậy cán bộ thư viện còn phối hợp với giáo viên chu nhiệm,với cô tổng phụ trách để nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của các em học sinh,
từ đó sẽ có kế hoạch bổ sung các loại sách cho phù hợp
Ngoài ra, các bộ thư viện cần nắm vững kế hoạch nhà trường, các văn bảntriển khai các nội dung học tập và các phong trào thi đua trong năm học, từ đó cóhướng xây dựng kế hoạch bố sung các loại sách, báo, tài liệu phù hợp, đáp ứng nhucầu tham khảo và đọc sách của mọi đối tượng trong nhà trường
Trang 12Một số sách phục vụ chủ đề:
Sách với chủ đề Kỹ năng sống cho học sinh
Trang 13
Sách với chủ đề: Thiên nhiên xung quanh em
Trang 14Sách được bổ sung theo nhu cầu bạn đọc 3.3 Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch đọc sách cho học sinh
Xây dựng kế hoạch đọc sách là một biện pháp rất tốt để học sinh mở rộngkiến thức đạt hiệu quả cao Kếhoạch này phải được triển khai từ trước năm học
Kế hoạch đọc sách phải nằm trong kế hoạch của nhà trường Kế hoạch phảinêu lên được từng chủ điểm đọc, các sách tương ứng với chủ điểm, thời gian đọc
Kế hoạch đọc sách trên cơ sở nghiên cứu chương trình học của từng lớp vànhu cầu đọc của học sinh
Việc đọc sách theo kế hoạch đã giúp học sinh mở rộng vốn kiến thức vậndụng vào việc học tập của mình
Ví dụ: Tháng 9, chúng tôi hướng các em đọc các loại sách về an toàn giaothông, hay tháng 10, chuẩn bị cho ngày Giải phóng Thủ đô 10 - 10 chúng tôi giớithiệu đến các em sách về thủ đô Hà Nội, về những trân chiến đấu anh dũng của cácchiến sĩ để bảo vệ thủ đô Từ đó giúp các em hiểu thêm về những chủ đề đang họctại lớp
Kế hoạch đọc sách của thư viện năm học 2018 – 2019:
THÁNG SÁCH GIỚI THIỆU TỚI HỌC SINH
9 Triển lãm và giới thiệu sách về an toàn giao thông.Giới thiệu thêm sách tham khảo các môn học cho học sinh.
10
Giới thiệu sách:
- Khoa học khám phá cho học sinh
-Thủ đô Hà Nội của chúng ta11
Giới thiệu sách chủ đề:
-Thầy cô và mái trường
-Hướng dẫn học sinh sử dụng sách tham khảo phục vụ học sinh ôn tập giữa kỳ I
- Bộ sách: Thanh lịch văn minh
12
Giới thiệu sách:
-Kho báu trong túi giấy
- Sách tham khảo phục vụ học sinh ôn tập cuối kỳ I01
Giới thiệu sách:
-Sống đẹp
- Tủ sách: Hạt giống tâm hồn02
Giới thiệu sách:
-Bác sĩ Hibolit-Tủ sách: Rèn kỹ năng sống
Trang 15- Mẹ của con.
-Một số sách tham khảo phục vụ cho HS ôn tập giữa kỳ II
4 Giới thiệu sách:-Danh nhân đất Việt
Tuyên truyền bao gồm các hình thức :
- Qua các hoạt động văn hóa văn nghệ, nghệ thuật
- Qua các ấn phẩm như viết sách, báo, bản tin, khẩu hiệu
- Tuyên truyền miệng: Thực hiện thông qua đội ngũ Báo cáo viên, Tuyêntruyền viên với các hình thức giao tiếp trực tiếp như: Tọa đàm, hội thảo, kể chuyệngương người tốt, việc tốt
- Tuyên truyền tổng hợp (tuyên truyền lồng ghép): Kết hợp với cổ động,tuyên truyền miệng, văn nghệ, thơ ca, hò vè, trò chơi, đố vui…
- Giới thiệu sách bằng các hình thức như giới thiệu sách hay, mời diễn giảđến giới thiệu tác phẩm của mình…
Mỗi hình thức tuyên truyền, giới thiệu sách đều rất quan trọng và có những
ưu thế riêng Tuy nhiên để sử dụng hình thức nào thì phải dựa trên yêu cầu, nộidung, tính chất của vấn đề, từng nội dung mà áp dụng
* Những hình thức tuyên truyền giới thiệu sách đã được thư viện nhà trường
sử dụng nhằm thu hút bạn đọc đến với thư viện:
- Kể chuyện:
Là hình thức tuyên truyền miệng, một người kể cho nhiều người nghe, trong
đó người kể thuật lại nội dung hoặc kể theo nguyên văn trong sách Người nghenhận thức được nội dung và chủ đề tư tưởng của tác phẩm thông qua sự thụ cảmbằng tai mình và giọng nói diễn cảm của người kể Kể sách là hình thức tuyêntruyền đơn giản, dễ thực hiện, tính linh hoạt cao, phù hợp với lứa tuổi thiếu niên và