Trong nh÷ng n¨m qua, do cã sù ®i l¹i thuËn lîi, c¬ së vËt chÊt trêng líp ®îc khang trang h¬n, chÊt lîng vµ thµnh tÝch cña nhµ trêng ®îc n©ng lªn ( trong ®Ò tµi nµy t«i cha nãi ®Õn thµnh [r]
Trang 1Mục lục
I Lý do chọn đề tài Trang 2
1 Lịch sử đề tài Trang 2
2 Tình hình nghiên cứu Trang 2
3 Mục đích của đề tài Trang 3
II Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Trang 3
III Đối tợng và phạm vi nghiên cứuTrang 3
IV Giả thuyết khoa học Trang 3
V Phơng Pháp nghiên cứu Trang 3
Phần 2: Nội dung Trang 4
Chơng 1: Cơ sở khoa học về thực trạng học sinh các biệt ở trờng
THCS Đông Hải Trang 4
1 Cơ sở lý luận: Tình trang học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải
Nguyên nhân thứ nhất: Tâm lý , sinh lý của lứa tuổi học sinh THCS Trang 4 Nguyên nhân thứ hai: Nguyên nhân từ phía gia đình Trang 5 Nguyên nhân thứ ba: Nguyên nhân từ phía nhà trờng Trang 6 Nguyên nhân thứ t: Nguyên nhân từ phía xã hội Trang 7
2 Cơ sở thực tiễn: Thực trạng học sinh cá biệt ở THCS Đông Hải Trang 8 2.1 Tình hình thực tế Trang 8
2.2 Tình hình nhà trờng Trang 8
Chơng 2: Một số biện pháp và kết quả giáo dục học sinh cá biệt ở
trờng THCS Đông Hải Trang 9
A Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt Trang 9
I Đối với nhà trờng Trang 9
1 Biện pháp xây dựng lại niềm tin Trang 10
2 Biện pháp Khuyến khích - Trừng phạt Trang 11 +Trừng phạt Trang 11
II Đối với gia đình Trang 13
III Đối với các tổ chức xã hộiTrang 13
B Kết quả đạt đợc trong quá trình giáo dục học sinh cá biệt Trang 14
Phần 1: Mở đầu
I Lí do chọn đề tài
1 Lịch sử đề tài.
Nh chúng ta đã biết, mục đích của giáo dục là đào tạo những con ngời phát triển toàn diện mà cụ thể là đức và tài Đến nay chúng ta đã có rất nhiều những thành công trong công tác giáo dục Góp phần vào sự thành công ấy có giáo dục của bậc THCS nói riêng và ở các cấp học nói chung Nói về giáo dục ở bậc THCS, bên cạnh những đóng góp không nhỏ cho nền giáo dục nớc nhà và rất nhiều học sinh của
Trang 2chúng ta có đạo đức tốt, có năng lực và kết quả học tập cao nhng bên cạnh đó trong nhà trờng vẫn còn tồn tại những học sinh có kết quả giáo dục cha cao, đặc biệt là về giáo dục đạo đức Đó là những học sinh có thái độ – biểu hiện đạo đức yếu kém
mà ta hay gọi là học sinh cá biệt
Đối với học sinh cá biệt chúng ta bỏ ngoài ? Mặc kệ ? Không! Không thể
đ-ợc Nếu chúng ta có biện pháp giáo dục phù hợp với đối tợng này thì tôi tin rằng công sức mà chúng ta bỏ ra là không hề lảng phí Nh chúng ta đã biết, những em học sinh cá biệt là những em thờng hay có cá tính, hoặc có lí do đặc biệt Nếu ta phát huy đợc cá tính tốt, hiểu rõ nguyên nhân và có biện pháp khắc phục hợp lí thì tất sẽ thành công, còn nếu cha đợc những gì tốt đẹp nhất thì việc làm đó cũng giúp cho học sinh cá biệt chậm lại quá trình vi phạm để rồi dần thức tỉnh ra
Chính vì thế mà đã có nhiều nhà giáo dục, nhà khoa học, nhà s phạm nghiên cứu, chỉ ra các phơng pháp giáo dục học sinh cá biệt Kết quả ấy cũng đã đợc áp dụng rộng rãi và phong phú trên các trờng học ở nớc ta
2 Tình hình nghiên cứu.
Để đa ra các phơng pháp giáo dục học sinh cá biệt và vận dụng các phơng pháp này, chúng ta không thể không nhắc đến tên nhà giáo học ngời Liên Xô (cũ) Macarenkô, nhà giáo dục ngời Tiệp Khắc(cũ)- Ông tổ của nền s phạm cận đại Cômenxki đã nghiên cứu và áp dụng thành công vào việc giáo dục học sinh cá biệt
Đồng thời làm phong phú và hình thành các lí luận về dạy học áp dụng rộng rãi trên thế giới ở Việt Nam chúng ta cũng đã có rất nhiều nhà nghiên cứu về lĩnh vực này
và đã đa ra nhiều phơng pháp giáo dục học sinh cá biệt Đó là những nghiên cứu của các giáo s : Phạm Minh Hạc, Hồ Ngọc Đại, Phạm Tất Dong, vv…Đặc biệt BácĐặc biệt Bác
Hồ đã từng nói: “Hiền dữ đâu phải là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Câu nói đó của Bác đã thể hiện vai trò quan trọng của giáo dục đối với sự phát triển nhân cách nói chung và trong việc giáo dục học sinh cá biệt nói riêng
Hiện nay cùng với sự phát triễn của xã hội, bên cạnh những mặt tốt của cơ chế thị trờng, những vấn đề tiêu cực, mặt xấu của xã hội cũng đang là mối lo ngại cho toàn xã hội, bởi nó có thể len lỏi vào từng cá nhân Với học sinh, đặc biệt là học sinh THCS, lứa tuổi đợc coi là phát triển nhanh, mạnh về mặt tâm sinh lí, cái tốt, cái xấu các em cha dễ dàng phân biệt Vì vậy sự xuống cấp về mặt đạo đức của một bộ phận học sinh đang làm nhức nhối xã hội và nhà trờng, hiện tợng đó có nơi có lúc
đang ngày một gia tăng, khiến cho các nhà giáo dục và các cấp quản lý, phụ huynh
và xã hội đang rất quan tâm, đặc biệt là những ngời thầy giáo, cô giáo đang trực tiếp giảng dạy các em Học sinh trờng THCS Đông Hải cũng không tránh khỏi tình trạng đó
3.Mục đích của đề tài.
- Khi nghiên đề tài: “Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt ở trờng THCS
Đông Hải” tôi nhằm tìm ra các biện pháp giáo dục học sinh cá biệt và vận dụng các biện pháp đó vào việc giáo dục học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải.
II Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Sau khi nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải” tôi muốn đợc góp một phần kinh nghiệm của mình vào việc giáo
dục học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải nói riêng và ở các trờng THCS nói
Trang 3chung Đồng thời góp phần vào việc kết hợp giữa “ Gia đình – nhà trờng và xã hội” trong việc giáo dục học sinh nhằm hớng con em mình trở thành con ngoan – trò giỏi, ngời có ích cho xã hội
III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
1 Đối tợng: Khi nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt
ở trờng THCS ”thì đối tợng nghiên cứu là học sinh trờng THCS Đông Hải có
những biểu hiện vi phạm đạo đức và vận dụng các biện pháp giáo dục những đối t-ợng học sinh này
2 Phạm vi nghiên cứu : học sinh trờng THCS Đông Hải, TP Thanh Hóa
IV Giả thiết khoa học.
- Nếu áp dụng tốt các kết quả của quá trình nghiên cứu này thì kết quả giáo dục học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải sẽ đạt đợc kết quả tốt hơn Hạn chế đợc các biểu hiện vi phạm của học sinh Từ đó nâng dần chất lợng giáo dục ở trờng THCS Đông Hải nói riêng và chất lợng giáo dục nói chung trên địa bàn
V Phơng pháp nghiên cứu:
Để thực hiện đợc đề tài này, tôi đã quan sát, tìm hiểu thực tế, phân tích và tổng hợp từ đó rút ra kết luận và áp dụng các biện pháp thích hợp cho từng nội dung.
Phần 2: Nội dung Chơng 1: Cơ sở khoa học và thực trạng học sinh cá biệt
ở trờng THCS Đông Hải
1 Cơ sở lý luận: Thực trạng học sinh cá biệt ở trờng THCS hiện nay
Lâu nay, khi đề cập đến nguyên nhân và trách nhiệm đối với học sinh cá biệt, mọi ngời đều cho rằng cả ba môi trờng: gia đình, nhà trờng và xã hội đều là nguyên nhân của tình trạng học sinh cá biệt và đều phải chịu trách nhiệm Nhng khi đặt vấn
đề đâu là nguyên nhân trực tiếp và chủ yếu đối với học sinh cá biệt thì lại có nhiều
ý kiến khác nhau
Một số bậc cha mẹ than phiền về sự giáo dục của nhà trờng, cho rằng nơi đây không chú ý nhiều tới giáo dục đạo lí làm ngời, bảo vệ thuần phong mĩ tục…Đặc biệt Bác
Nhà trờng có khi lại đổ lỗi cho phụ huynh học sinh thiếu trách nhiệm với con cái vì theo nhà trờng, ngoài nhà trờng, phần giáo dục thuộc về gia đình đặc biệt là những ngời làm cha làm mẹ
Một số khác lại đổ lỗi cho môi trờng xã hội có nhiều phim ảnh, sách báo đồi truỵ, khiêu dâm, ngời lớn sống thiếu gơng mẫu…Đặc biệt Bác
Và cũng có một nguyên nhân nữa mà ít ngời để ý đến, đó là đặc điểm sinh lí lứa tuổi ( từ 11 đến 18 tuổi ) Sau đây tôi xin đa ra một số nguyên nhân cơ bản
Nguyên nhân thứ nhất: Đời sống tâm lý, sinh lí của lứa tuổi học sinh THCS
Học sinh THCS nằm trong độ từ 11 đến 15 tuổi Đây là độ tuổi có sự phát triển nhanh, mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần, tuổi mà các em giã từ một thời ấu thơ non nớt, ngây thơ, tơi sáng để bớc vào một tuổi lớn hơn, bắt đầu nhìn đời bằng những tò mò, có nhiều hứa hẹn, thậm chí là rất thích thể hiện mình là ngời lớn…Đặc biệt Bác Nhng nhìn lại thì các em vẫn còn là lứa tuổi thơ dại, dễ bị cám dỗ, sa ngã
Học sinh THCS tuy là lứa tuổi phát triển nhanh, mạnh nhng lại không đồng
đều về mặt cơ thể Tầm vóc của các em lớn lên trông thấy, trung bình mỗi năm cao
Trang 4lên đợc từ 5 đến 6cm Trọng lợng cơ thể mỗi năm tăng từ 2,5 đến 6kg ở lứa tuổi này các em thờng không mập béo mà cao gầy, thiếu cân đối Các em có vẻ lóng ngóng vụng về, không khéo khi làm việc, thiếu thận trọng, hay làm đổ vỡ…Đặc biệt Bác.Điều
đó gây cho các em một tâm lí khó chịu Các em ý thức đợc sự lóng ngóng vụng về của mình và cố gắng che dấu nó bằng một điệu bộ không tự nhiên, cầu kì, tỏ ra vẻ mạnh bạo, can đảm để ngời khác không chú ý đến vẻ bề ngoài của mình Vì vậy chỉ một một sự mỉa mai, chế giễu nhẹ nhàng về hình thể, t thế đi đứng của các em thì
có thể gây cho các em những phản ứng mạnh mẽ
Hệ thần kinh của các em còn cha có khả năng chịu đựng những kích thích mạnh, đơn điệu, kéo dài…Đặc biệt BácDo tác động của những kích thích nh thế thờng xuyên sẽ gây cho các em tình trạng ức chế, hay xảy ra tình trạng bi kịch, bị kích động mạnh Vì vậy, sự phong phú của các ấn tợng, sự chấn động thần kinh mạnh hoặc sự chờ
đợi kéo dài vì những biến cố gây xúc động đều có thể tác động mạnh đến tuổi vị thành niên, có thể làm cho một số em bị ức chế, uể oải, thờ ơ, lơ đãng, tản mạn,…Đặc biệt Bác
số khác lại làm những hành vi xấu, không đúng với bản chất của các em
Sự thay đổi về thể chất và tinh thần cha ổn định ấy của lứa tuổi vị thành niên làm cho các em có đặc điểm nhân cách khác với các em khi ở lứa tuổi trớc đó Nhận thức của ngời vị thành niên cho thấy còn thiếu kinh nghiệm về cuộc sống, dễ
có hành động không đúng, có khi mang yếu tố cảm tính, dễ bị động, bị lôi kéo vào những việc làm sai trái
Từ sự phân tích trên, ta có thể kết luận: đời sống tâm lí lứa tuổi là một nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh cá biệt ở trờng THCS
Nguyên nhân thứ hai: Nguyên nhân từ phía gia đình
Một trong những nguyên nhân quan trọng ảnh hởng đến số học sinh cá biệt ở trờng THCS đó là sự tác động từ phía gia đình Có rất nhiều ngời cho đây là nguyên nhân cơ bản nhất
Trong nhiều gia đình, cha mẹ mãi lo làm ăn, xây dựng kinh tế, thiếu thời gian quan tâm đến việc giáo dục con cái, việc học hành của con thì phó mặc cho nhà tr-ờng, đoàn thể Nên việc phối hợp giáo dục cha đợc quan tâm đúng mức
Mặt khác, năng lực giáo dục, những hiểu biết về mặt phát triễn của sinh lí, tâm lí đối với con cái của các bậc cha mẹ còn rất hạn chế, nên cha sử dụng đợc các biện pháp giáo dục cho phù hợp khi có tình huống xảy ra với trẻ Ta thấy rất nhiều gia đình chiều chuộng con cái từ khi còn nhỏ vì chỉ có một cậu “ấm” Thói quen vòi vĩnh, đòi gì đợc nấy, không vâng lời, việc gì cũng ỷ lại cho bố mẹ…Đặc biệt Bácđã trở thành thói quen khó sửa cho các em Hoặc nhiều cha mẹ lại quá khắt khe, bảo thủ gây cho trẻ những phản ứng gay gắt Cũng có những gia đình ít quan tâm, buông lỏng cho trẻ tự do hành động khiến cho trẻ h hỏng lúc nào không hay
Bên cạnh đó lại những gia đình mà cha mẹ lại là ngời rợu chè, thiếu gơng mẫu không làm tròn nhiệm vụ của ngời làm cha làm mẹ, ngời công dân…Đặc biệt Bác Điều đó cũng khiến cho tâm lí vốn cha ổn định và cha có sự chọn lọc ở các em trở nên buồn chán và dẫn đến lơ là, chán nản trong học tập, dễ bị bắt trớc và bị kẻ xấu lôi kéo và dẫn đến những hành vi xấu ( đánh bài, đánh “chát”, chơi bi ăn tiền, tụ tập chơi điện
tử và nhiều thứ khác…Đặc biệt Bác)
Hoặc có nhiều gia đình kinh doanh làm ăn bất chính để kiếm tiền nh buôn bán văn hoá phẩm đồi trụy, mua bán ma túy, tổ chức đánh bạc, chứa gái mại dâm…Đặc biệt Bác
Trang 5.cũng là môi tr
…Đặc biệt Bác ờng gây độc cho trẻ
Còn một lí do mà ta không thể bỏ qua, đó là nhiều trẻ em sinh ra trong gia
đình quá nghèo túng, nên chúng mặc cảm về bản thân gia đình mình, chúng cảm thấy thua kém bạn bè, thiếu thốn Thế rồi chúng lơ là, bỏ bê việc học tập, thờng xuyên vi phạm những nội qui, qui định của trờng, lớp Thậm chí có em vì không có tiền thoả mãn nhu cầu cá nhân, sở thích, những cuộc vui chơi…Đặc biệt Bácchúng sinh ra trộm cắp, lừa dối
Một số em do cha mẹ đánh cãi nhau, bất hòa, ly hôn nên em ở với mẹ thí thiếu bố, em ở với bố thì thiếu mẹ Thậm trí có nhiều gia đình bố mẹ bị đi cải tạo nêm con cái không đợc nuôi dạy cẩn thận
Trên đây là những nguyên nhân từ phía gia đình dẫn đến tình trạng học sinh cá biệt Các bậc cha mẹ cần la tâm chú ý để giáo dục con cái mình Cha mẹ phải là tấm gơng đầu tiên cho con cái noi theo
Nguyên nhân thứ ba: Nguyên nhân từ nhà trờng
Nhà trờng là môi trờng giáo dục học sinh theo hệ thống và có phơng pháp nhất Nhng có thể nói, hiện nay trong nhà trờng còn tồn tại một kỉ luật học đờng
ch-a thật nghiêm
Ta thấy rõ, thầy cô giáo và nhà trờng ngoài các biện pháp nhắc nhở, cảnh báo, đuổi học không đợc phép răn đe học sinh h, học sinh chậm tiến bằng hình phạt khác Vì lẽ đó cũng hình thành ở học sinh tâm lí “nhờn” với thầy cô giáo, hỗn với ngời trên tuổi
Bên cạnh đó, việc giảng dạy các môn đạo đức (dạy làm ngời ), dạy pháp luật lại cha đợc chú trọng Trong nhà trờng, đội ngũ cán bộ giáo viên giảng dạy môn đạo
đức và pháp luật còn rất hạn chế, không có hoặc ít giáo viên chuyên ngành đ ợc đào tạo dạy đạo đức và pháp luật Thông thờng, giáo viên trái ban dạy môn này (ví dụ
đ-ợc đào tạo môn Địa, Sử, Kỹ thuật…Đặc biệt Báclại dạy cả môn Giáo dục công dân) Vì vậy việc giảng dạy còn hời hợt, kém hiệu quả
Mặt khác, trong nhà trờng có một số giáo viên chủ nhiệm hoặc giáo viên bộ môn đã không thực sự quan tâm đến học sinh, đặc biệt là học sinh cá biệt Với học sinh cá biệt, giáo viên cần quan tâm nhiều hơn để giúp đỡ, khuyến khích động viên các em tu dỡng, rèn luyện nhân cách đạo đức của mình Đôi khi giáo viên thiếu kinh nghiệm, lại không đợc chuẩn bị đầy đủ chu đáo về kiến thức, kĩ năng nên dễ giải quyết các tình huống gay cấn bằng thói quen, bằng kinh nghiệm, bằng trực giác Vì thế khó tránh khỏi những sai lầm Ví dụ thiên về trừng phạt nặng, có thái
độ cứng rắn đến mức độ thờ ơ, lạnh nhạt trái với lòng tin và mong đợi của học sinh Trong tình thế này , ngời ta còn lẫn lộn giữa tâm lí học tội phạm với tâm lí trẻ khó giáo dục.Thầy cô ra lệnh, cấm đoán nhiều điều càng kích thích trí tò mò của học sinh và lại bị vi phạm Thế là cái vòng luẩn quẩn xuất hiện: thầy cô, cha mẹ liên tục giao việc, nêu yêu cầu để trẻ làm Không hoàn thành đợc, thế là ở nhà trẻ bị cha
mẹ quở mắng, đến trờng lại cũng bị thầy cô khiển trách Hệ quả là chúng chán nản, rã rời, hết có phản ứng này đến phản ứng khác Các nhà s phạm non tay lại không thông cảm, mà lại dùng kỉ luật cứng nhắc bắt trẻ vào khuôn phép Thế là mọi
sự giáo dục lại không có hiệu quả
Cái sai lầm về nghệ thuật giáo dục dẫn đến hình thành ở học sinh thói xấu
nh sợ sệt, nói dối, ác cảm với thầy cô giáo…Đặc biệt Bác
Trang 6Thái độ thờ ơ, ác cảm với học sinh cá biệt ở một số nhà giáo dục cũng do họ không hiểu đợc tâm lí của lứa tuổi này Thái độ quá tự tin, chủ quan vào tài năng giáo dục cũng tạo nên tình trạng mạnh ai nấy làm, thậm chí trở thành tình trạng
“ trống đánh xuôi, kèn thổi ngợc” Điều đó cũng giống nh cảnh gia đình lộn xộn, đổ
vỡ, trẻ bị bỏ rơi, thiếu sự quan tâm chăm sóc, thiếu tình thơng, dần dần thoát li khỏi
ảnh hởng giáo dục cần thiết
Tóm lại việc nghiên cứu phát hiện đúng nguyên nhân khó giáo dục ở học sinh
là vô cùng quan trọng đối với tất cả các giáo viên và cả các bậc cha mẹ Nó cũng giống nh việc chuẩn đoán bệnh của thầy thuốc trớc khi bắt tay vào chữa trị
Nguyên nhân thứ t: Nguyên nhân từ phía xã hội
Việc chuyển đổi nền kinh tế sang cơ chế thị trờng đã gây ra những biến đổi xã hội rất lớn, có ảnh hởng không nhỏ đối với lứa tuổi học sinh Những mặt trái từ phía xã hội nh buôn lậu, nghiện hút, cờ bạc, đề đóm, mại dâm…Đặc biệt Bác.và các hành vi phạm pháp khác của ngời lớn đã ảnh hởng tiêu cực đến các em
Do sự quản lí không chặt chẽ của các nhà chức trách, do lợi nhuận kinh tế của các nhà kinh doanh, buôn bán không cần để ý đến đã ảnh hởng đến ai Ra đờng
ta thấy đầy rẫy những quán “chát”, “Game”, quán bi-a và nhiều loại quán khác đã rất thu hút trẻ nh một ma lực Bao nhiêu hình ảnh, bao nhiêu câu chuyện không lành mạnh đã tiêm vào đầu trẻ nh một liều thuốc rất không bổ
Mặt khác do trẻ em a dua theo bạn bạn bè, bị bạn bè rủ rê lôi kéo vào những hoạt động xấu gây tác hại cho gia đình, nhà trờng và xã hội
Hoặc cũng có thể do hoàn cảnh sống đã tác động đến trẻ ở đâu có tệ nạn xã hội xảy ra nhiều thì ở đó tập trung nhiều trẻ em phạp pháp
Trên đây là những nguyên nhân cơ bản, dẫn đến tình trạng học sinh cá biệt – khó giáo dục Chúng ta và tất cả những ngời làm công tác giáo dục cần tìm ra nguyên nhân cụ thể đối với từng học sinh cá biệt để có biện pháp giáo dục đạt hiệu quả nhất
2 Cơ sở thực tiễn: Thực trạng học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải 2.1 Tình hình thực tế: Xã Đông Hải là xã vùng ven của TP Thanh Hoá Trớc
đây là xã thuần nông, đời sống của nhân dân địa phơng còn nhiều khó khăn xã lại gần nh một ốc đảo nên sự giao lu với bên ngoài rất hạn chế và đợc đùm bọc trong làng xóm Mặt khác do nhân dân sống chủ yếu bằng nghề làm ruộng nên kinh tế không phát triển dẫn đến văn hoá - giáo dục cũng bị hạn chế Nên việc giáo dục đạo
đức cho con em gần nh theo truyền thống và nh vậy số học sinh cá biệt phần nào cùng ít hơn và không có điều kện phát triển
Trong những năm gần đây do có sự phát triển của xã hội Đặc biệt trong sự phát triển đô thị – kinh tế của Thành phố Thanh Hóa đợc mở rộng về phía đông, xã
đã có đại lộ chạy qua và nhiều dự án đợc đầu t trên địa bàn, từ đó dẫn đến sự thay
đổi về cơ cấu cây trồng, cơ cấu dịch vụ và đặc biệt có sự giao lu và lu thông thuận lợi từ nhiều mặt trong đó có những mặt tiêu cực nh: Số đề, bài bạc, nghiện hút, buôn bán ma tuý, các hoạt động kinh doanh sôi nổi hơn, các điểm giải trí nh quán bi-a, intơnet và các tệ nạn khác Ngời dân có thu nhập cao nhiều hơn, một số gia
đình nhận đợc tiền đền bù đất đai nhng cha chuyển đổi đợc ngành nghề dẫn đến tình trạng thừa lao động từ đó phát sinh thêm nhiều tệ nạn Tất cả các điều kiện trên
đã dẫn đến sự thay đổi trong nhận thức, tiếp cận của học sinh
Trang 72.2 Tình hình nhà trờng
Nh trên chúng ta đã biết, việc thay đổi cách sống, cách sinh hoạt của cộng đồng tất sẽ dẫn đến sự thay đổi của trẻ em ( trẻ thờng lấy ngời lớn làm gơng, các gơng xấu dễ bị tiếp thu hơn) Học sinh THCS Đông Hải cũng nằm trong tình trạng chung của học sinh THCS trên địa bàn TP Trong những năm qua, do có sự đi lại thuận lợi, cơ sở vật chất trờng lớp đợc khang trang hơn, chất lợng và thành tích của nhà trờng
đợc nâng lên ( trong đề tài này tôi cha nói đến thành tích của học sinh và nhà trờng) nên có một số học sinh xin về học Trong số các em chuyển về trờng học có nhiều
em chăm ngoan học giỏi vẫn có một số em thuộc dạng học sinh các biệt Những học sinh này kết hợp với số học sinh cá biệt trong trờng làm tăng thêm số lợng học sinh cá biệt
Mặt khác phần lớn phụ huynh học sinh còn hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm giáo dục con em, sự quan tâm, quản lý con cái còn cha đúng mức Nhiều gia đình cha thực sự phối hợp với nhà trờng trong việc giáo dục con cái - phó mặc cho nhà trờng Nhiều phụ huynh nhà trờng mời không đến, có phụ huynh đến thì thái độ lại khó chịu Nhiều học sinh bố mẹ không quản lý đợc nh để cho con em đi chơi lêu lổng, nói dối ( ban đêm không học vẫn tụ tập để đi chơi ngoài đờng từ đó nảy sinh nhiều vấn đề về đạo đức) Các phong trào giáo dục trên địa bàn còn yếu, dẫn
đến học sinh không đợc tham gia vào các hoạt động bổ ích
Hiện nay nhà trờng có 13 lớp học, trong đó có 4 lớp học sinh tơng đối ngoan và
đa số có học lực từ trung bình trở lên, còn lại tất cả các lớp đều có học sinh yếu về học lực và có đạo đức yếu, kém Thống kê kết quả HK1 năm học 2007 2008 nh sau:
Lớp 6A 6B 6C 7A 7B 7C 7D 8A 8B 8C 9A 9B 9C
Hiện nay số học sinh cá biệt ở các lớp
Em Hậu, Tuấn, Giang, Công 6B; em Cơng, Quyết, Doanh, Đức Anh, Thắng lớp 7B; em Hoàng, Hùng 8C, Thức,Thơng lớp 8B, và còn nhiều em khác
Nhìn chung các em học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải có học lực yếu phải
lu ban, thậm chí lu ban nhiều năm ở một lớp là do bố mẹ thiếu quan tâm hoặc biện pháp giáo dục thiếu tính hợp lý Một số do mâu thuẫn cá nhân có tính chất phân biệt làng nọ với làng kia và bị một số thanh niên xấu rủ rê, cổ vũ khích lệ dẫn đến đánh nhau Một số khác do động cơ học tập không cao dẫn đến thờ ơ với việc học tập
Chơng II: một số biên pháp và kết quả giáo dục
học sinh cá biệt ở trờng THCS Đông Hải
A một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt
Việc giáo dục học sinh cá biệt cần có sự phối kết hợp giữa gia đình – nhà trờng – xã hội, nhất định sẽ nâng cao đợc chất lợng giáo dục Hồ Chủ Tịch đã từng căn dặn: “ Giáo dục trong nhà trờng chỉ là một phần, cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trờng đợc tốt hơn Giáo dục nhà trờng dù có tốt đến mấy nhng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn” Vì vậy:
Trờng học là cơ sở chính - chủ đạo trong quá trình giáo dục với ý nghĩa nó là nhà điêu khắc chính tạo nên tâm hồn con ngời Trờng học để lại dấu ấn không phai
Trang 8mờ trên bộ mặt văn hoá của tất cả những ai đã học tập ở đó Trờng học chân chính lấy làm tự hào là tất cả những ngời lớn tuổi đều hãnh diện tự coi mình là học trò của
nó Trờng học là nơi hình thành và bảo vệ cái cốt lõi đạo đức của ngời công dân Những mối quan hệ lẫn nhau đợc hình thành trong tập thể của trờng học Vì vậy để cho trờng học giảm bớt tình trạng học sinh cá biệt thì nhà trờng
nên có những biện pháp nh sau:
Tăng cờng những giờ giảng có hiệu quả và chất lợng về luân lí đạo đức, pháp luật cho học sinh ở mỗi lớp, nhà trờng chọn ra số học sinh cá biệt, tập trung lại và cho giáo viên có kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn về đạo đức, về pháp luật để bồi dỡng Những học sinh này cần đợc truyền thụ kiến thức đạo đức ( bài học làm ngời, các phẩm chất và bổn phận đạo đức của công dân ) và kiến thức pháp luật để các em biết và giác ngộ, sửa chữa dần dần những việc làm, hành vi không phù hợp với chuẩn mực của xã hội Vì vậy, trong trờng học, cần có giáo viên dạy pháp luật nói riêng và dạy giáo dục công dân nói chung có trình độ và chuyên môn vững vàng
để truyền đạt đến học sinh một cách có hiệu quả Mặt khác, giáo viên chủ nhiệm và các giáo viên bộ môn cần có sự quan tâm chú ý đến học sinh lớp mình, đặc biệt là học sinh cá biệt Giáo viên chủ nhiệm là ngời chịu trách nhiệm trớc nhà trờng, trớc cha mẹ học sinh về sự phát triển nhân cách của từng học sinh theo mục tiêu giáo dục
Do đó, đối với học sinh cá biệt, tôi đa ra một số biện pháp sau đây:
Biện pháp thứ nhất: Biện pháp xây dựng lại niềm tin
Bình thờng, trẻ em vốn có niềm tin vào “thế giới” ngời lớn, hồn nhiên và yêu thơng ông bà, cha mẹ, anh chị em cũng nh những ngời xung quanh
Vì những lí do xã hội và hoàn cảnh phức tạp của cá nhân mà niềm tin của chúng bị phai nhạt và đổ vỡ, thậm chí chúng có những tình cảm ngợc lại: oán giận xã hội, căm ghét gia đình và những ngời xung quanh, mặc cảm về chính bản thân,
về thân phận bất hạnh của mình Vì vậy, nhà giáo dục nên thực hiện theo các yêu cầu sau:
Từ những phút đầu tiên tiếp xúc với trẻ, phải tạo cơ hội để các em có cái nhìn
đúng đắn ( không bị khúc xạ, xuyên tạc, làm méo mó đi ) về thế giới khách quan,
về các mối quan hệ giữa ngời với ngời Từng bớc, từng bớc khôi phục lại, nâng dần lên, hiểu đúng các quy tắc xã hội và những tiêu chuẩn đạo đức nhân cách, những tiêu chuẩn hành vi, gợi lên lòng tin của chúng với mọi ngời, với cuộc sống ( mà
tr-ớc đó do bị cuộc sống vùi dập trong nỗi bất hạnh khiến chúng nhìn hoàn toàn ngợc lại) Theo thời gian phải đồng thời gợi mở vạch ra cho chúng thấy các khía cạnh sai lầm, những ngộ nhận trong cách nhìn ngời, nhìn việc, xem xét các mối quan hệ để cảm hoá chúng và tạo điều kiện cho chúng tự cảm hóa mình
Nên tổ chức các hoạt động ( lao động, văn nghệ, thể thao…Đặc biệt Bác ) Để trẻ tiếp xúc và giao lu với nhau, với cộng đồng ở dạng trong sáng, dần dà trẻ sẽ nhận ra cái đúng, phát hiện ra thái độ lệch lạc, cực đoan của mình để từ đó tự điều chỉnh Có nh vậy chúng mới có cơ sở để tin rằng: Ngời với ngời là bạn, nam nữ bình đẳng, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn là điều tất nhiên, là việc làm cần thiết và phải làm trong thực tế Với ai cũng vậy, nhận thức đợc các qui tắc tối thiểu: ăn thì phải làm, nhận
đợc sự giúp đỡ phải cảm ơn…Đặc biệt BácCó thể nói: đợc học kiến thức và đợc thử nghiệm
Trang 9trong thực tế niềm tin của trẻ đợc khôi phục dần dần và đó là cơ sở để ta phê phán cái sai, ủng hộ và làm theo cái đúng trong những lần sau:
Quá trình xây dựng lại niềm tin cần vạch ra bức tranh tổng thể, vì cuộc sống buông thả vô nguyên tắc cuối cùng sẽ gặm nhấm, làm tiêu tan cuộc sống lành mạnh của mỗi ngời
Cần chú ý là khi khôi phục lại niềm tin phải hết sức tế nhị, không bao giờ tỏ ra nghi ngờ hoặc chế nhạo sự non nớt, sự sai lầm của trẻ, kể cả việc bác bỏ thẳng thừng thô bạo các quan niệm sai lầm của trẻ Thế giới tâm hồn trẻ cực kỳ phong phú nhạy cảm, dù hế sức gần gủi với trẻ chắc chắn chúng vẫn còn nhiều điều bí ẩn, khó lòng thấu hiểu hết Sự khéo léo ứng xử về s phạm phải tinh thông, có nh vậy trẻ mới tin ta và từ đó chúng mới tin vào bản thân chúng và vào cuộc sống nói chung
Biện pháp thứ hai: Biện pháp khuyến khích và trừng phạt.
1 Trừng phạt.
Trừng phạt phải đợc đối tợng nhận thức tiếp thu nh là hình thức đặc biệt của yêu cầu chung đối với hành vi sai trái của các em Trong nội dung trừng phạt đồng thời nên có các nội dung:
- Phê phán, chỉ trích việc làm sai trái
- Lời chỉ dẫn sửa chữa hoặc qui tụ hành vi để khắc phục sai phạm đó
- Cảnh báo, răn đe sự việc tái diễn để phòng ngừa về sau
- Trừng phạt đợc áp dụng để sửa trị những lỗi lầm của trẻ sai phạm ở mức độ nặng nề ( nh chúng đã xúc phạm thô bạo bạn bè, mọi ngời, luôn luôn bộc lộ tính hung tợn, tính chấp nhặt trả thù khiến cho trẻ khác sợ hãi)
Nhng trừng phạt phải chặt chẽ, thích đáng, tránh tạo cơ hội để trẻ bộc lộ sự ranh mãnh đối phó theo kiểu đạo đức giả Khi trừng phạt phải vạch rõ lý do chính đáng
đảm bảo cho việc trừng phạt đạt hiệu quả mong đợi của mọi ngời, làm cho đối tợng chuyển biến thái độ hành vi Thực hiện việc trừng phạt phải đợc d luận của nhóm
đồng tình ủng hộ
Phải nhạy bén linh hoạt thay đổi hình thức phạt khi cần thiết và cũng không nên trừng phạt một cách máy móc hình thức Tối kị việc trừng phạt hàng loạt trẻ với một hình thức sáo mòn nào đó Khi bản thân trẻ đã hiểu rõ tính nết và cung cách giáo dục của nhà giáo dục mà ngời đó lại không chịu cải tiến hình phạt, rễ dẫn đến thái
độ khinh nhờn của trẻ, vì chúng cho rằng nh vậy là tắc trách, là không khách quan Vì vậy đối với mỗi đối tợng, phải sâu sát với chúng và cá biệt hoá cả cách thức trách phạt thì hiệu quả mới tốt Ví dụ: có trẻ phải cơng quyết, có trẻ phải dùng áp lực, d luận tập thể; có trẻ phải tâm tình thuyết phục, thậm chí mời gia đình giáo dục Việc thực hiện thực hiện trừng phạt không nên hấp tấp vội vã, tránh tình trạng để trẻ
có lỗi cha đủ thời gian tự xem xét đã phạt
Về tâm lý khi trẻ vừa rơi vào tâm lý xung đột, sự cuồng nhiệt cha lắng lại, ngời phạm lỗi cha có đủ thời giờ để suy ngẫm, phân tích cảm nhận rõ ràng, nếu ta phạt ngay dễ dẫn đến sự phân tán trong d luận và bản thân trẻ cũng cha có đủ điều kiện
để tiếp thu
Vậy, việc phạt trẻ phải đúng lúc, đúng chỗ, đúng đối tợng, đúng mức sẽ có tính giáo dục cao
2 Khuyến khích – khen th ởng
Trang 10Có nhiều ngời cho rằng không nên áp dụng biện pháp này đối với học sinh cá biệt Tuy vậy, trong giáo dục sự nâng đỡ, khuyến khích cái tốt, cái thiện dù là nhỏ
đều rất cần cho sự khôi phục lại niềm tin của ngời lầm lỗi
Nếu trừng phạt thực hiện 3 chức năng ( Giúp trẻ ý thức đầy đủ về khuyết điểm,
từ đó thừa nhận không thể dung thứ đợc những sai phạm nh vậy, và từ việc ý thức
nh vậy sẽ tìm cách khắc phục sai phạm, khuyết điểm và tự điều chỉnh hành vi của mình) thì khen thởng, khuyến khích cũng có ba chức năng nh vậy
Nhìn chung việc kết hợp cả khuyến khích và trừng phạt đợc kết hợp một cách hệ thống liên tục sẽ giúp trẻ hiểu rõ, phân biệt đợc cái tốt cái xấu, cái gì đợc xã hội chấp nhận, cái gì không thể và không đợc làm Từ đó khuyến khích trẻ làm theo cái tốt loại dần những sai trái Đến một mức phát triển cao chúng sẽ hình thành đợc năng lực tự nhận xét, phê phán, chỉ trích mọi hành vi sai trái của mình Đặc biệt đối với trẻ thiếu thốn tình cảm gia đình thì sự yêu thơng thông cảm khiến chúng có sức cảm hoá rất mạnh
Tuy nhiên khuyến khích phải mang tính cá biệt hoá sao cho phù hợp với đối t-ợng Có trẻ cần tuyên dơng công khai, có trẻ cần trao tặng phẩm, có trẻ chỉ cần ánh mắt thông cảm, động viên là đủ
Việc đề xuất và tổ chức thực hiện khuyến khích phải đợc ngời có uy tín, đợc trẻ tin tởng, tránh trờng hợp ngời có va chạm với trẻ lại làm việc khen chê đó Khen th-ởng đối với loại trẻ này phải nhằm vào sự cố gắng thực sự của trẻ
Khuyến khích là nhằm khơi gợi những nhân tố tích cực trong trẻ, giúp trẻ hiểu rõ các phảm chất, các năng lực, tính cách của mình Điều đó làm cho trẻ tin tởng ở bản thân mình, hình thành ở trẻ t tởng phấn đấu trở thành ngời tốt hơn
Cần khuyến khích cùng với giao việc cụ thể, tổ chức các hoạt động tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ tiềm năng, thử thách tự sửa chữa trong thực tế
Tóm lại, việc khuyến khích trong giáo dục học sinh các biệt cũng là một trong những biện pháp quan trọng, tạo cơ hội cho trẻ tự sửa chữa, vơn lên và trở thành
ng-ời học sinh tốt hơn
II Đối với gia đình.
Nhà trờng cần kết hợp với gia đình để giáo dục học sinh các biệt Ngời giáo viên chủ nhiệm có học sinh các biệt cần phải kết hợp với gia đình để trao đổi và t vấn các biện pháp giáo dục trong gia đình Phần lớn các gia đình đặc biệt các gia đình
ở nông thôn ( địa bàn xã Đông Hải) trình độ, biện pháp giáo dục còn hạn chế, do
vậy cần có sự hỗ trợ, t vấn, kết hợp của giáo viên về biện pháp giáo dục.
Trong phạm vi gia đình, những ngời làm cha làm mẹ dù có bận nh thế nào thì mỗi ngày nên dành một thời gian nhất định để quan tâm đến trẻ Làm cha làm
mẹ phải biết phòng ngừa các hành vi xấu của con bằng các biện pháp giáo dục cẩn thận và đặc biệt khi trẻ có các hành vi h hỏng thì phải giáo dục lại Khi con cái đã mắc các sai lầm khuyết điểm thì các bậc làm cha làm mẹ có thể thực hiện theo những điều sau đây:
+ Tránh vội vàng qui kết cho con theo kiểu áp đặt, chụp mũ ( lời, ngang b-ớng, h hỏng, đồ bỏ đi, vô dụng, đồ ăn cắp, …Đặc biệt Bác) mà phải tự đặt ra câu hỏi đâu: “ Vì
đâu có thái độ, hành vi sai trái? ” và tìm căn nguyên để khắc phục
+ Khi giáo dục trẻ cần có thái độ bình tĩnh, tránh tức giận, bực bội cá nhân Nên có lời khuyên giải một cách chân tình thể hiện tình thơng và trách nhiệm