-Quan heä Xaõ hoäi vaø caù nhaân : ÔÛ moãi con ngöôøi coù hai phöông dieän: Thaân vaø taâm luoân song song toàn taïi nhöng khoâng ñoàng nhaát (Theå xaùc vaø taâm hoàn, baûn naêng vaø vaê[r]
Trang 1GIÁO ÁN VĂN 10 (Cơ bản) Ngày …………Tháng……….Năm………
TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM
I YÊU CẦU:Giúp HS:
Phát hiện hệ thống luận điểm, cách thức lập luận để có cái nhìn tổng thể, toàn diện
về bức tranh văn học, từ đó trân trọng, tự hào, say mê tìm hiểu văn học Việt Nam
II PHƯƠNG PHÁP: HS đọc kĩ văn bản, sơ đồ hóa bài học, chia nhóm làm việc từng
phần
III LÊN LỚP:
1 ỔN ĐỊNH:
2 BÀI CŨ:
3 BÀI MỚI:
Hoạt động thầy
- trò
1 Hoạt động 1:
Tìm hiểu cấu
trúc của bài học
2 Hđ 2: Các bộ
phận của VHVN:
? VHVN có mấy
bộ phận?
- Lập bảng so
sánh 2 bộ phận
?Tại sao khi VH
viết xuất hiện
rồi, VHDG vẫn
tiếp tục tồn tại và
phát triển?
? Ngày nay hình
thức sáng tác
VHDG có còn
phổ biến? Tại
sao?
3 Hđ 3: Tìm
hiểu 2 thời đại
lớn của văn học
viết
- Làm bài tập
nhận diện tác giả
tác phẩm theo 2
thời đại
1 Các bộ phận của VHVN
- Văn học dân gian
- Văn học viết
* Lập bảng so sánh Phương diện
so sánh
Văn học dân gian Văn học viết
Lịch sử phát sinh, phát triển
Từ khi chưa có chữ viết, tiếp tục phát triển song song với VHV
Hình thành và phát triển từ khi có chữ viết.(Tính từ thế kỉ X)
Tác giả Tập thể.Chủ yếu là
người bình dân
Cá nhân Chủ yếu
là trí thức Phương thức
sáng tác, lưu truyền
Sáng tác bằng ngôn ngữ nói, lưu giữ trong trí nhớ, lưu truyền bằng miệng
Sáng tác bằng ngôn ngữ viết, lưu giữ bằng ấn phẩm
Nội dung Phản ánh quan niệm,
tư tưởng của cộng đồng
Phản ánh quan niệm, tư tưởng của cộng đồng qua cá nhân
II Hai thời kì lớn của văn học viết
Văn học trung đại Văn học hiện đại
- Thời gian: X - XIX
- Hoàn cảnh: XH phong kiến hình thành, phát triển
và suy thoái, công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc
- XX đến nay
- Công cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ giành độc lập, thống nhất đất nước, đổi mới toàn diện
Trang 2- Lập bảng so
sánh 2 thời đại
(HS làm việc
nhĩm)
? Theo em căn
cứ trên những
tiêu chí nào để
cĩ sự phân chia
thành các thời
đại văn học trên?
? Theo em tiêu
chí quan trọng
nhất để phân biệt
VHTĐ và
VHHĐ là gì?
- Lấy vd phân
tích
- GV mở rộng
bằng bài thơ
“Thuật bút” của
Tản Đà
4 Hđ 4: Con
người VN qua
văn học
? Tại sao khi tìm
hiểu về tổng
quan văn học
VN tác giả Sgk
lại quan tâm đến
vấn đề con người
qua văn học?
- HS trình bày
các mối quan hệ
theo sự chuẩn bị
sẵn
- GV kết luận
IV/ Tổng kết:
Văn học VN
- Văn tự: Hán, Nơm
- Ảnh hưởng tư tưởng Nho – Phật – Đạo
- Tác giả: chủ yếu là nhà nho
- Thể loại: Tiếp nhận hệ thống thể loại từ văn học
TQ Ngồi ra cịn cĩ các thể loại sáng tạo của dân tộc: thơ lục bát, hát nĩi …
- Thi pháp: lối viết ước lệ, sùng cổ, phi ngã
- Thành tựu : Thơ văn yêu nước, thơ thiền Lí – Trần, thơ văn của Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương…
- Chữ quốc ngữ
- Giao lưu quốc tế rộng rãi hơn
- Xuất hiện đội ngũ nhà văn chuyên nghiệp, sáng tác văn chương thành một nghề
- Xuất hiện báo chí, in ấn, cơng chúng văn học đơng đảo
- Thể loại: Thơ mới, tiểu thuyết, kịch nĩi…
- Hệ thống thi pháp mới: lối viết hiện thực, đề cao cá tính sáng tạo
- Thành tựu: Thơ mới, tiểu thuyết Tự lực văn đồn, văn học hiện thực phê phán, thơ
ca chống Pháp, chống Mĩ, tiểu thuyết, bút kí…
III Con người Việt Nam qua văn học:
1/ Phản ánh quan hệ với thế giới tự nhiên:
-VHDG với tư duy huyền thoại đã kể lại quá trình nhận thức, cải tạo, chinh phục của cha ông ta với thế giới tự nhiên hoang dã
-Thiên nhiên còn là người bạn thân thiết, hình ảnh núi sông, bãi mía, nương dâu, đồng lúa cánh cò, vầng trăng, dòng suối, tất cả đều gắn bó với con người Tình yêu thiên nhiên đã trở thành một nội dung quan trọng củaVHVN
-Thiên nhiên mang những dáng vẻ riêng biệt từng vùng miền vào trong văn học, tạo nên tính đa dạng trong văn chương
-Trong sáng tác văn học trung đại, hình ảnh thiên nhiên thường gắn với lí tưởng, đạo đức thẩm mỹ Hình ảnh cây tùng, cúc, trúc, mai tượng trưng cho nhân cách cao thượng của nhà nho
2/ Phản ánh mối quan hệ quốc gia dân tộc:
Trang 3được hợp thành
từ hai bộ phận
VHDG và VH
viết, đã phát
triển trên một
tiến trình lịch sử
để lại nhiều
thành tựu về nội
dung và nghệ
thuật Điều đó
đã khẳng định
được vị trí trong
lòng dân tộc và
trường tồn mãi
với thời gian
Con người Việt Nam sớm có ý thức xây dựng quốc gia dân tộc của mình: Tình yêu quê hương xứ sở, tự hào về truyền thống dựng nước và giữ nước Tình yêu tổ quốc thể hiện qua lòng căm thù giặc, dám xả thân vì nghĩa lớn Tiêu biểu:“Nam quốc sơn hà“, “Hịch tướng sĩ“,
“Bình Ngô đại cáo“
3/ Phản ánh quan hệ xã hội và cá nhân:
-Trong xã hội có giai cấp đối kháng, VHVN đã lên tiếng tố cáo các thế lực chuyên quyền, bạo ngược và thể hiện sự đồng cảm chia sẻ với người bị áp bức, đau khổ (Ngô Tất Tố, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng)
-Quan hệ Xã hội và cá nhân : Ở mỗi con người có hai phương diện: Thân và tâm luôn song song tồn tại nhưng không đồng nhất (Thể xác và tâm hồn, bản năng và văn hoá, ý thức cá nhân và ý thức cộng đồng)
-Các tôn giáo lớn như Nho, Phật, Lão giáo đều đề ra nguyên tắc xử lý mối quan hệ giữa hai phương diện này
VHVN đã ghi lại quá trình dấu tranh, lựa chọn để khẳng định đạo lí làm người trong sự kết hợp hài hoà giữa hai phương diện trên, đề cao quyền sống con người cá nhân nhưng không chấp nhận chủ nghĩa cá nhân
-Xu hướng chung của VHVN là xây dựng một đạo lí làm người với nhân phẩm tốt đẹp như nhân ái, thủy chung, tình nghĩa, vị tha, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp chính nghĩa
4 CỦNG CỐ: Nắm vững kiến thức sau khi học:
- Các bộ phận hợp thành của VHVN
- Tiến trình lịch sử VHVN (Thành tựu của mỗi giai đoạn, tác giả, tác phẩm tiêu biểu)
- Một số nội dung chủ yếu của VHVN
5 DẶN DỊ: - Về nhà: học bài, nắm kiến thức cơ bản.
- Chuẩn bị bài mới: Hoạt động giao tiếp bằng ngơn ngữ
IV RÚT KINH NGHIỆM
V TÀI LIỆU THAM KHẢO THÊM