Phân tích kỹ năng thu thập chứng cứ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

Đề 12. Phân tích kỹ năng thu thập chứng cứ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự ? I. ĐẶT VẤN ĐỀ Trong tố tụng dân sự ngoài người đại diện của đương sự còn có người khác được đương sự nhờ tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Đó chính là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự có thể là luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý, hoặc có thể là công dân Việt Nam. Luật sư là những người am hiểu pháp luật, được đào tạo khắt khe về lý luận cũng như kỹ năng hành nghề,theo sát các văn bản pháp luật mới theo tiêu chuẩn tại Điều 10 của Luật Luật sư 2006 và khi tham gia vào vụ án dân sự phải tuân theo quy định tại Điểm a, Khoản 2, Điều 63 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý theo quy định tại Điểm b, Khoản 2, Điều 63 Bộ luật Tố tụng dân sự thì trợ giúp viên pháp lý có quyền tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ việc dân sự. Giống như Luật sư để có thể trở thành trợ giúp viên pháp lý người đó phải đáp ứng những tiêu chuẩn được quy định tại Khoản 1, Điều 21 Luật Trợ giúp pháp lý. Ngoài ra đối tượng nữa cũng đặc biệt mặc dù không cần đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện như luật sư hay trợ giúp viên pháp lý mà chỉ cần là công dân Việt Nam đáp ứng các điều kiện được pháp luật quy định tại Điểm c Khoản 2 Điều 63 Bộ luật Tố tụng dân sự thì được Tòa án chấp nhận làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

Đề 12 Phân tích kỹ năng thu thập chứng cứ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự ?

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong tố tụng dân sự ngoài người đại diện của đương sự còn có người khác được đương sự nhờ tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự Đó chính là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự có thể là luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý, hoặc có thể là công dân Việt Nam Luật sư là những người am hiểu pháp luật, được đào tạo khắt khe về lý luận cũng như kỹ năng hành nghề,theo sát các văn bản pháp luật mới theo tiêu chuẩn tại Điều 10 của Luật Luật sư 2006 và khi tham gia vào vụ án dân sự phải tuân theo quy định tại Điểm

a, Khoản 2, Điều 63 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 Trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý theo quy định tại Điểm b, Khoản 2, Điều 63 Bộ luật Tố tụng dân sự thì trợ giúp viên pháp lý có quyền tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ việc dân sự Giống như Luật sư để có thể trở thành trợ giúp viên pháp lý người đó phải đáp ứng những tiêu chuẩn được quy định tại Khoản 1, Điều 21 Luật Trợ giúp pháp lý Ngoài ra đối tượng nữa cũng đặc biệt mặc dù không cần đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện như luật sư hay trợ giúp viên pháp lý mà chỉ cần

là công dân Việt Nam đáp ứng các điều kiện được pháp luật quy định tại Điểm c Khoản 2 Điều 63 Bộ luật Tố tụng dân sự thì được Tòa án chấp nhận làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

II NỘI DUNG

Trong suốt quá trình tham gia giải quyết vụ án dân sự, người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự có thể tham gia ở nhiều giai đoạn với các mức độ khác nhau Trong đó kỹ năng của họ trong việc thu thập chứng cứ giúp các đương sự là rất quan trọng giúp quyết định kết quả của vụ án

1 Những kỹ năng chung trong việc thu thập chứng cứ

1.1 Kỹ năng hướng dẫn đương sự tự thu thập chứng cứ

Hiện nay pháp luật có quy định là nghĩa vụ cung cấp chứng cứ là của đương sự Cụ thể của nội dung này đã được Điều 79 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định rất rõ

Chứng cứ có vai trò quyết định đến kết quả giải quyết vụ án, hơn nữa không phải lúc nào người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự cũng có thể dễ dàng giúp họ thu thập chứng cứ Vì vậy, việc đương sự chủ động thu thập chứng cứ là cần thiết Các chứng

cứ mà người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự có thể hướng dẫn thu thập thường gồm: các hồ sơ các nhân mà đương sự thường giữ một bản, có thể đây là các hợp đồng, các bản

di chúc, giấy chứng nhận hôn nhân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, các giấy tờ về quyền tài sản… Chứng cứ có thể từ nhiều nguồn khác nhau, người bảo vệ cần phân tích hướng dẫn để đương sự có kỹ năng với từng loại tài liệu, loại nào phải là bản chính, hoặc sao công chứng… Họ cần hướng dẫn để đương sự biết lập ra nhiều bản nhằm tránh rủi ro của việc thất lạc tài liệu Tòa án thông thường khi giải quyết sẽ yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp tài liệu đang lưu giữ, việc luật sư và những người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự hướng dẫn cách lưu, thu thập theo yêu cầu của tòa cũng là vô cùng quan trọng Đương sự khi thu thập phải được người bảo vệ quyền, lợi ích của mình hướng dẫn cách soạn đơn yêu cầu cung cấp thông tin, chứng cứ Thực tế cho thấy các tài liệu này khó được cung cấp Khi gặp vấn đề này, luật sư và những người bảo vệ quyền lợi của đương

sự nên hướng dẫn soạn đơn để yêu cầu trình bày rõ lý do không cung cấp

Với các tài liệu được nghe nhìn, cần phải kèm theo văn bản xác nhận xuất xứ của tài liệu đó hoặc văn bản về sự liên quan đến việc thu âm, thu hình theo Khoản 2 Điều 83 Bộ luật Tố tụng dân sự

Đối với vật chứng thì phải là hiện vật gốc liên quan đến vụ việc đang giải quyết Nếu không phải là hiện vật gốc, không liên quan đến vụ việc dân sự đó thì không cần thu thập vì nó không phải là chứng cứ trong vụ việc dân sự

Ngoài ra, người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự cũng cần lưu ý cho đương sự biết những tập quán nơi được cộng đồng công nhận cũng có thể được sử dụng sau khi thu thập

để sử dụng khi ra tòa Khi sử dụng các chứng cứ này, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần lưu ý để đương sự của mình sử dụng những tập quán không trái pháp luật, đạo đức xã hội

Đối với các loại chứng cứ như kết luận giám định, biên bản xem xét tại chỗ, các lời khai của người làm chứng, theo quy định tại Khoản 4,5 Điều 83 Bộ luật Tố tụng dân sự thì phải được thu thập theo quy định, đúng trình tự pháp luật

Kỹ năng tối quan trọng của người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự là việc giúp đương sự sàng lọc, sử dụng những chứng cứ được coi là quan trọng, quyết định bản chất

vụ án, tránh việc sử dụng các chứng cứ tràn lan, chồng chất dẫn đến khó phân loại, khó khăn trong việc nhận định vấn đề của tòa án

1.2 Kỹ năng hướng dẫn đương sự giao nộp chứng cứ cho Tòa án

Việc thu thập chứng cứ là cần thiết là yếu tố căn bản giải quyết vấn đề Nhưng việc

sử dụng giao nộp như nào để các chứng cứ đó phát huy tác dụng của mình mới là yếu tố khó Thực tế cho thấy, nhiều vụ án dân sự chứng cứ rất sát thực, rất có tính chứng minh nhưng lại khó được tòa án chấp nhận, sử dụng Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự cần hướng dẫn đương sự cung cấp các chứng cứ cho tòa án nhằm chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp, để thực hiện đầy đủ trách nhiệm, nghĩa

vụ đương sự mà pháp luật đã quy định Vai trò của đương sự ở các vị trí: nguyên đơn, bị đơn có vai trò, quyền, nghĩa vụ rất khác nhau Thực tế pháp luật ghi nhận và xác định quyền chứng minh các chủ thể này cũng khác nhau Chẳng hạn như Khoản 1,2, Điều 79

Bộ luật Tố tụng dân sự đã quy định rất rõ: “Đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình phải đưa các chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn

cứ và hợp pháp” và “đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải chứng minh sự phản đối đó là có căn cứ và phải đưa ra chứng cứ để chứng minh” Những người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự có nghĩa vụ giúp đương sự thực hiện quyền, nghĩa vụ cung cấp chứng cứ cho tòa án nhằm chứng minh các yêu cầu chính đáng của thân chủ mình Việc thu thập chứng cứ của luật sư nói riêng và người khác phải dựa trên mục đích căn bản là chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của thân chủ Tùy từng vị trí, vai trò của đương sự mà người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự ở trong những nhóm kỹ năng như:

- Người bảo vệ hướng dẫn thân chủ liên quan đến thu thập và cung cấp chứng cứ để yêu cầu phản tố

- Người bảo vệ hướng dẫn thân chủ thu thập và cung cấp chứng cử để yêu cầu độc lập của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập

- Người bảo vệ hướng dẫn thân chủ cung cấp chứng cứ liên quan đến các yêu cầu khác như: yêu cầu tòa án giúp mình thu thập chứng cứ để chứng minh mà mình không thể

thu thập chứng cứ do gặp sự bất hợp tác, gây khó khăn từ một số cơ quan, tổ chức Ngoài

ra, việc đương sự yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp, tạm thời cũng cần phải được người bảo vệ tư vấn để đương sự chứng minh tính cấp thiết tiến hành các biện pháp đó

Dù đương sự ở vị thế nào thì khi giao nộp chứng cứ đều phải tuân theo một số nguyên tắc nhất định như: phải được lập biên bản giao nộp chứng cứ, phải ghi rõ tên gọi, hình thức, nội dung, đặc điểm của chứng cứ, số bản, số trang của chứng cứ và thời gian nhận Chữ ký của người giao nộp, chữ ký của người nhận và dấu của tòa án Biên bản phải được lập thành hai bản, mỗi bên giữ một bản, một bản lưu hồ sơ và một bản trả cho đương sự Biên bản lập theo mẫu biên bản giao nhận chứng cứ số 01a ban hành kèm theo Nghị quyết số 04/2005/NQ-HĐTP

Một trong những cơ hội để đương sự được giao nộp chứng cứ là khi ở trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, tòa án sẽ mời các đương sự đến để lấy lời khai Đây là cơ hộ để đương sự khai báo đầy đủ cho tòa, qua đó hình thành nên mạch suy nghĩ cho thẩm phán Bên cạnh viên khai báo, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự cần chuẩn bị cho đương sự một bản tự khai ngắn gọn để giúp tòa án có những đánh giá khách quan, chính xác về vụ việc Bên cạnh việc xác lập quan điểm của mình, thì cũng cần hướng dẫn cho đương sự của mình biết lập luận để phản bác trong bản tự khai Các phản bác cần ngắn gọn, xúc tính có tính phân tích nhận thức ở giác độ pháp lý Các phản bác cũng cần luôn bám sát theo các văn bản pháp luật áp dụng

1.3 Kỹ năng hướng dẫn đương sự đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ

Như chúng ta biết, việc thu thập chứng cứ là nghĩa vụ của các đương sự, nhất là những người có yêu cầu Tuy nhiên, công cuộc thu thập chứng cứ không bao giờ là dễ dàng vì sự cản trở của một số người, một số cơ quan trong quá trình thu thập

Trong những tình huống đó, cách duy nhất là yêu cầu tòa án thay mình thu thập chứng cứ Để yêu cầu này được chấp thuận, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần phải hướng dẫn các thân chủ của mình chứng minh được việc thu thập chứng cứ xuất phát

từ yếu tố khách quan dẫn đến không thể thu thập được Một số yếu tố bắt buộc khi đương

sự yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ là:

- Yêu cầu thu thập chứng cứ phải tiến hành thông qua văn bản, đơn yêu cầu Trong

đó nội dung phải ghi rõ yêu cầu Tòa án tiến hành biện pháp nào theo quy định tại Khoản

2, Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự, và kèm theo đơn là các chứng cứ chứng minh đương

sự đã tự tiến hành thu thập nhưng không thể được

- Ngoài đơn yêu cầu bằng những lời lẽ yêu cầu trong biên bản ghi lời khai hay biên bản đối chất thì đương sự cũng có thể yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ

2 Kỹ năng đặc thù trong thu thập chứng cứ tại một số vụ án dân sự

2.1 Kỹ năng thu thập chứng cứ trong các vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất

Trong số những vụ án dân sự được giải quyết những năm qua thì tranh chấp đất đai

là loại tranh chấp có nhiều yếu tố phức tạp nhất, số lượng và tỷ lệ các vụ án liên quan đến tranh chấp đất đai ngày càng lớn Cùng một quan hệ liên quan đến tranh chấp đất đai nhưng cách thức giải quyết lại có sự khác nhau rõ rệt Chẳng hạn, khi các đương sự có tranh chấp với nhau yêu cầu chia thừa kế, việc xác định di sản thừa kế liên quan đến đất đai phải trở về việc xác định nguồn gốc đất và trong nhiều trường hợp phải dẫn chiếu tới các quy định về xác định di sản thừa kế là quyền sử dụng đất Quan hệ tranh chấp đất đai

là một vấn đề lớn đan xen trong nhiều quan hệ pháp luật khác Khi tiến hành thu thập chứng cứ, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần phải tóm lược mâu thuẫn trong

vụ án, nắm thật chắc tính chất của quan hệ, văn bản pháp luật điều chỉnh mỗi loại quan hệ

để đáp ứng một cách đúng nhất, chính xác nhất yêu cầu của thân chủ

Kỹ năng tối quan trọng của người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự trong các tranh chấp về đất đai là xác định được nguồn gốc đất tranh chấp Đó là yếu tố quyết định quyền lợi, nghĩa vụ của đương sự Việc xác định này phải bắt đầu ngay từ khi có yêu cầu khởi kiện Một số căn cứ để xác định nguồn gốc quyền sử dụng đất hay gặp là:

- Giấy tờ về quyền sử dụng đất trước ngày 15/10/1993 do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính;

- Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất ở trước ngày 15/10/1993 nay được UBND xã, phường, thị trấn xác nhận là đã sử dụng đất trước ngày 15/10/1993;……

Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự phải nghiên cứu kỹ chứng cứ để xác định quyền sử dụng đất và giá trị pháp lý của giao dịch khi chủ sử dụng đất có các loại giấy tờ này Đây là những chứng cứ rất quan trọng ở trong hồ sơ mà người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự phải thu thập và đưa vào hồ sơ khởi kiện Ngoài các chứng cứ

về nguồn gốc đất, thì chứng cứ để chứng minh tình trạng sử dụng đất đang tranh chấp cũng có vai trò quan trọng quyết định vụ án Những chứng cứ này thông thường sẽ được tòa án yêu cầu thu thập và bổ sung khi tòa án đã thụ lý vụ án

Một kỹ năng nữa của người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự đó là kỹ năng kiểm tra thực trạng đất đai, vị trí, sơ đồ thửa đất Bởi nhiều vụ án chính đương sự còn không nhớ về vị trí, đặc điểm, thông số mảnh đất đang bị tranh chấp

2.2 Kỹ năng thu thập chứng cứ trong vụ án thừa kế

Trước tiên, khi bắt tay giải quyết vụ án thừa kế thì người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự phải tìm hiểu kỹ để xác định yêu cầu và mong muốn của thân chủ mình Nội dung rất quan trọng của các vụ án thừa kế là: thời điểm mở thừa kế, diện và hàng thừa kế,

di sản thừa kế và các vấn đề liên quan đến việc chia thừa kế Các nội dung này được chứng minh thông qua các giấy tờ: giấy chứng tử, giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, bản khai lý lịch, các giấy tờ để chứng minh di sản

Một nội dung nữa cũng cần lưu ý khi người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự hướng dẫn các đương sự thực hiện yêu cầu chia thừa kế là quan hệ hôn nhân của người chết để lại tài sản Vì những người này nếu không được tìm hiểu, tính toán rất

có thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến bản án và kết quả sau này

Với những vụ án chia thừa kế theo di chúc thì cần cần xác định chính xác xem đó là loại di chúc nào, có hợp pháp hay không Ví dụ di chúc bằng văn bản thì xác định xem di chúc có người làm chứng hay không người làm chứng, có được công chứng tại các tổ chức, cơ quan theo quy định của Luật Công chứng không Nếu nghi ngờ về tính hợp pháp, chính danh của người viết di chúc thì người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự hoàn toàn có thể yêu cầu tòa án tiến hành giám định, chứng minh tính xác thực của di chúc

2.3 Kỹ năng thu thập chứng cứ trong những vụ án bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Trong những vụ án bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì căn cứ quan trọng nhất

để chứng minh là: đương sự phải chứng minh có thiệt hại xảy ra do hành vi vi phạm pháp luật, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và hậu quả của đương sự Các căn cứ này là một yếu tố xuyên suốt quá trình chứng minh các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại của các bên Mặc dù yếu tố chứng minh là quan trọng nhưng vẫn có một số trường hợp đặc biệt đó là trường hợp yêu cầu bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là trường hợp điển hình về trách nhiệm bồi thường không cần yếu tố lỗi

Một nhân tố quan trọng khi tiến hành bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự

mà những người bảo vệ quyền, lợi ích của họ cần lưu ý đó là về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, chứng minh lỗi thuộc về bên nào, lỗi của mỗi người, từng người ra sao Đây là điều rất khó để chứng minh Với những người bảo vệ quyền, lợi ích

của người gây hại thì cần phải thu thập thông tin về khả năng tài chính, khả năng bồi thường để cân đối quyền, lợi ích của người mình bảo vệ

Những người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự có trách nhiệm hướng dẫn đề nghị tòa án tiến hành định giá tài sản bị thiệt hại, xem xét hoặc đề nghị tòa giám định sức khỏe… Nhiều vụ án chỉ được giải quyết khi có kết luận giám định Việc yêu cầu

và thực hiện để biến các kết quả giám định trở thành chứng cứ phải được thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự

2.4 Kỹ năng thu thập chứng cứ trong vụ án tranh chấp hợp đồng

Những vụ án tranh chấp hợp đồng thông thường khi tiến hành giúp đương sự thu thập chứng cứ thì người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự phải chứng minh tư cách là chủ thể khởi kiện, các hợp đồng hoặc các giấy tờ liên quan, chứng minh nghĩa vụ của mình bị vi phạm Một số hợp đồng mà người bảo vệ hay tiếp xúc và xử lý là hợp đồng liên quan đến hợp đồng vay tài sản, hợp đồng mua bán…

Đối với hợp đồng vay tài sản, người bảo vệ cho đương sự cần có các chứng cứ chứng minh hợp đồng vay tài sản đã được thực hiện như: giấy biên nhận, giấy vay tiền, hợp đồng vay, giấy xác nhận nợ, số ghi nợ có bút tích, băng hình, ghi âm phát sinh nghĩa

vụ trả nợ Khi thu thập chứng cứ để chứng minh có hợp đồng vay, người bảo vệ cho đương sự cần xác định hợp đồng của thân chủ mình thuộc loại gì: hợp đồng vay tài sản ngoài tổ chức tín dụng, vay vàng hay ngoại hối…

Đối với những vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán thì cần thiết phải chứng minh, thu thập được chứng cứ về nguồn gốc, quyền sử dụng đối với tài sản của người bán, việc giao nhận, thanh toán của người mua Sau khi đã thu thập được chứng cứ, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự sẽ viết bản tự khai để xác định thời điểm, hình thức của hợp đồng có phù hợp không Luật sư và những người khác bảo vệ quyền lợi ích của đương sự cũng cần chứng minh bản hợp đồng được thực hiện trước đó có hiệu lực hay vô hiệu do vi phạm quy định của pháp luật

Cũng giống như những hợp đồng khác, trong một số trường hợp cần thiết, người bảo

vệ quyền, lợi ích của đương sự sẽ giúp đương sự làm đơn đề nghị tòa án giám định chữ

ký, chữ viết trong hợp đồng để xác định tính chính danh của các bên

2.5 Kỹ năng thu thập chứng cứ trong các vụ án ly hôn

Riêng đối với các vụ án ly hôn, những chứng cứ đầu tiên mà đương sự cần phải được hướng dẫn thu thập để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là: đơn xin ly hôn, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của các con, hộ khẩu, chứng minh, các tài liệu chứng minh về tài sản chung của vợ chồng, tài sản riêng của mỗi người Khi thu thập

chứng cứ cần tập trung chứng minh quan hệ hôn nhân để xác định hôn nhân đó là hợp pháp hay trái pháp luật

Các chứng cứ trong bản tự khai của thân chủ phải xác định được tình trạng hôn nhân, quá trình chung sống, thời điểm phát sinh mâu thuẫn, nguyên nhân mâu thuẫn, các biện pháp các bên tự giải quyết như nào, có đạt kết quả hay không Để các chứng cứ trên tăng độ tin cậy, có tính thuyết phục với tòa án thì người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự phải chứng minh vợ chồng có còn yêu thương, quý trọng, chăm sóc giúp đỡ nhau hay không, đặc biệt là có sự tham gia của các tổ chức, đoàn thể khi tiến hành hòa giải chưa, đã hòa giải thì kết quả sẽ như thế nào

Những vụ án ly hôn có yếu tố phân chia tài sản chung thì người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự phải xác định được giá trị tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân, tình hình sử dụng tài sản, nhu cầu sử dụng tài sản như nào Khi xác minh tài sản chung, riêng của vợ chồng đương sự, những người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự cần lưu ý cho đương sự về việc chứng minh nguồn gốc tài sản, thời điểm có tài sản, vấn đề thừa kế tài sản …

2.6 Kỹ năng đặc thù trong thu thập chứng cứ với các vụ án kinh doanh thương mại

Những vụ án kinh doanh thương mại thường là vụ án được xác định thông qua hợp đồng thương mại, giao dịch thương mại Khi thu thập chứng cứ người bảo vệ cho quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự cần các có kỹ năng nhất định Cụ thể là:

- Có kỹ năng hướng dẫn đương sự trong việc yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức hữu quan, cá nhân cung cấp bằng chứng có ý nghĩa cho việc giải quyết vụ án Các đương sự

có thể vấp phải khó khăn trong thu thập chứng cứ do quy định về quản lý giấy tờ, tài liệu của cơ quan nhà nước Khi gặp trường hợp này, người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự

có thể đề nghị các cơ quan đang lưu trữ tiến hành cung cấp

- Ngoài việc yêu cầu các cơ quan cung cấp tài liệu, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự có thể yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ, xác minh thông tin Để làm được việc này, thì người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần giúp đương sự làm đơn yêu cầu, nêu rõ chứng cứ cần thu thập, các cơ quan đang lưu giữ để tòa án yêu cầu họ cung cấp

- Một yêu cầu cũng rất hay được áp dụng khi giải quyết vụ án kinh doanh thương mại đó là yêu cầu triệu tập người làm chứng Người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của đương sự có thể chủ động lấy lời khai của người làm chứng hoặc đề nghị tòa án triệu tập người làm chứng và hướng dẫn họ làm bản tự khai Trong trường hợp này những người bảo vệ quyền lợi ích của đương sự phải giải thích cho người làm chứng rõ nghĩa vụ trình bày trung thực tất cả những gì mà mình biết và chịu trách nhiệm về lời trình bày của mình

- Đặc thù của những vụ án kinh doanh thương mại là được thực hiện bởi những pháp nhân thương mại, vì vậy kỹ năng yêu cầu tòa tiến hành xác minh tại chỗ, trung cầu giám định tài sản là rất quan trọng Trong một số trường hợp cụ thể người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự phải yêu cầu tòa án xem xét, xác minh vật chứng tại chỗ nếu có khó khăn trong việc đưa các vật chứng đó tới Việc xác minh tại chỗ được thực hiện với sự tham gia của đại diện chính quyền xã phường nơi pháp nhân đó có trụ sở Còn với yêu cầu trưng cầu giám định, nếu xét thấy việc giải quyết vụ án buộc phải thực hiện ở những người có kiến thức, chuyên môn thì người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự có thể viết đơn yêu cầu tòa án tiến hành trưng cầu giám định

2.7 Kỹ năng đặc thù trong thu thập chứng cứ với vụ án lao động

Những vụ án lao động phát sinh có đặc điểm của các vụ án dân sự và có tính đặc thù riêng được Luật chuyên ngành điều chỉnh Các vụ án về quan hệ lao động điển hình thường gặp là những vụ án có tính tranh chấp liên quan đến hợp đồng lao động như sau:

- Vụ án có tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động Đây là những vụ

án có tỷ lệ tương đối lớn Mặc dù pháp luật lao động quy định các chủ thể tham gia quan

hệ lao động đều có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng thực tế các vụ kiện cho thấy người đơn phương thường là người lao động Với những vụ việc có tính chất như vậy, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần thu thập, xác minh xem việc quyết định đơn phương chấm dứt của người sử dụng lao động có hợp pháp hay không Ngoài ra, người bảo vệ quyền lợi của người lao động cần thu thập, xác minh chứng cứ để giải quyết hậu quả pháp lý của quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

- Đối với những vụ án có tranh chấp về kỷ luật lao động theo hình thức sa thải, thì người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần phải thu thập để chứng minh các quyết định

sa thải của người sử dụng lao động có hợp pháp hay không Căn cứ vào lý do sa thải mà người sử dụng lao động đã sử dụng để sa thải người lao động Có rất nhiều lý do dẫn đến

sa thải người lao động, nếu không có căn cứ xác đáng thì việc sa thải người lao động là hoàn toàn vi phạm pháp luật Ngoài những kỹ năng trên, người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự cần thu thập, xác minh chứng cứ để giải quyết hậu quả pháp lý của quyết định

kỷ luật sa thải

- Với những vụ án đòi bồi thường phí đào tạo cho người sử dụng lao động thì người bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của người lao động phải thu thập, xác minh chứng cứ

để chứng minh yêu cầu đòi bồi thường phí đào tạo của người sử dụng lao động có căn cứ hay không Các nội dung để chứng minh tính căn cứ cần được chỉ ra là: hai bên có hợp đồng lao động, lý do người lao động đơn phương chấm dứt, nguyên nhân người lao động không làm việc cho doanh nghiệp, người sử dụng lao động có thực hiện đúng các thỏa thuận trong hợp đồng đào tạo hay không

III KẾT LUẬN

Việc người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự thực hiện các hoạt động thu thập chứng cứ góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự khi tham gia vào hoạt động tố tụng trong các vụ án dân sự Ngày nay, trình độ chuyên môn của đội ngũ luật sư, trợ giúp viên pháp lý ngày càng được nâng cao vừa tạo điều kiện để nâng cao chất lượng hoạt động tố tụng của các cơ quan nhà nước, vừa tạo điều kiện để làm giảm đi áp lực, công việc của các cơ quan tố tụng, phục vụ hữu ích cho công tác cải cách tư pháp theo tinh thần của Đảng và Nhà nước

Hết!