- ATP được ví như đồng tiền năng lượng trong tế bào bởi vì ATP trong tế bào liên tục được tạo ra và gần như ngay lập tức được sử dụng cho các hoạt động sống của tế bào mà không [r]
Trang 1CHƯƠNG III
CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
BÀI 13
KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT
Trang 2I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG
LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
* Nêu ví dụ một vài dạng năng lượng mà em biết ?
Hoá năng, điện năng, nhiệt năng, quang năng, cơ năng,…
* Dựa vào nguồn cung cấp năng lượng trong thiên nhiên
ta có thể phân biệt như thế nào ?
- Năng lượng từ gió.
- Năng lượng mặt trời.
- Năng lượng nước.
- …
Trang 3* Ngồi ra, trong tế bào cịn cĩ các dạng
năng lượng tiềm ẩn dưới dạng các liên kết
hố học, chủ yếu trong các liên kết C – C ,
C – H trong các phân tử hữu cơ như lipít,
cacbohiđrat.
* Vậy năng lượng là gì ?
- Năng lượng là khả năng sinh cơng.
- Cĩ 2 trạng thái năng lượng :
+ Động năng : là dạng năng lượng sẵn sàng sinh ra cơng
+ Thế năng : là dạng năng lượng dự trữ, cĩ tiềm năng sinh cơng
1 Khái niệm năng lượng :
* Dạng năng lượng tồn tại chủ yếu trong tế bào
là hố năng ( Hố năng là dạng năng lượng tiềm
ẩn trong các liên kết hố học )
Trang 4•Trong tế bào, năng lượng tồn tại ở rất nhiều dạng : Hoá năng, nhiệt năng,
điện năng,…Ngoài việc giữ nhiệt độ ổn định cho tế bào và cơ thể thì có
thể coi nhiệt năng là dạng năng lượng vô ích vì không có khả năng sinh công.
* Nhiệt năng có khả năng sinh công không và nó có vai trò gì
trong cơ thể ?
+ + + + +
-+ -+ ))
+ + + + + +
Liên kết giữa các nguy ên tử
Cắt đứt các liên kết
hoá học
Dòng điện
Cách li các điện tích trái dấu
Hai trạng thái của năng lượng
Trang 5-I O=P-O
-≀O
O=P-O
-≀
O=P-O I
O
-O
CH2
OH OH
H
H H H
N O
Hai nhóm Phôtphat Cao năng
Bazơ nitơ
Đường ribôzơ
Cấu trúc hoá học của phân tử ATP
2 ATP – Đồng tiền năng lượng của tế bào
- ATP ( Ađênôzin triphôtphat ) là
một hợp chất cao năng và được
xem như đồng tiền năng lượng
của tế bào.
- Cấu tạo : ATP gồm có 3 thành
phần:
+ Bazơ nitơ Ađênin.
+ Đường ribôzơ (C 5 H 10 O 5 )
+ 3 nhóm phôtphat.
- ATP là hợp chất cao năng truyền năng
lượng cho các hợp chất khác thông qua
chuyển nhóm phôtphat cuối cùng cho
các chất đó để trở thành ADP ( Ađênôzin
điphôtphat )và ngay lập tức ADP lại được
gắn thêm một nhóm phôtphat mới để trở thành ATP.
* Vậy ATP truyền năng lượng cho
tế bào như thế nào ?
Do các nhóm Phôtphat đều mang điện tích
âm nên đẩy nhau
làm các liên kết
này rất dễ phá vỡ.
Trang 6ADP + i
Năng lượng
từ quá trình dị hoá
Năng lượng dùng cho quá trình đồng hoá và các
hoạt động sống khác của
tế bào
Quá trình tổng hợp và phân giải ATP
P
P
Trang 7- ATP được ví như đồng tiền năng lượng trong tế bào bởi vì ATP trong
tế bào liên tục được tạo ra và gần như ngay lập tức được sử dụng cho các hoạt động sống của tế bào mà không tích trữ lâu dài
* Vậy trong tế bào ATP có vai trò gì ?
- Tổng hợp nên các chất hoá học cần thiết cho tế bào.
- Vận chuyển các chất qua màng.
- Sinh công cơ học
TI THỂ :Nhà máy năng lượng của tế bào
ATP
CO 2 + H 2 O
ADP + P VC
Chất hữu cơ
của tế bào + O 2
Sinh tổng hợp các chất
Co cơ Dẫn truyền xung thần kinh Vận chuyển các chất (hoạt tải)
Sơ đồ minh hoạ vai trò của ATP trong các hoạt động sống của tế bào
Trang 8II CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT
* Vậy chuyển hoá vật chất là chuyển hoá những thứ gì trong
tế bào ?
- Chuyển hoá vật chất là tập hợp các phản ứng sinh hoá xảy ra bên trong tế bào.
- Nhờ chuyển hoá vật chất, tế bào thực hiện được các đặc tính đặc
trưng khác của sự sống như : sinh trưởng, cảm ứng, sinh sản.
- Chuyển hoá vật chất luôn kèm theo chuyển hoá năng lượng
- Chuyển hoá vật chất bao gồm 2 mặt :
+ Đồng hoá : Là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ phức tạp từ
các chất đơn giản.
+ Dị hoá : Là quá trình phân giải các chất hữu cơ phức tạp thành các chất đơn giản
Trang 9
ADP + i
Năng lượng
từ quá trình dị hoá
Năng lượng dùng cho quá trình đồng hoá và các
hoạt động sống khác của
tế bào
Quá trình tổng hợp và phân giải ATP
P
P
Trang 10CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP :
1 Thế nào là năng lượng ?
2 Năng lượng được tích trữ trong tế bào dưới dạng nào ? Năng lượng của tế bào được dự
trữ trong hợp chất nào ?
3 Trình bày cấu trúc và chức năng của của phân
tử ATP ?
4 Giải thích khái niệm chuyển hoá vật chất ?
CHÀO CÁC EM !