Đánh giá tình hình ô nhiễm thuốc trừ sâu tại lưu vực sông Vàm Cỏ - Điển cứu tại huyện Tân Trụ, tỉnh Long An

Đánh giá tình hình ô nhiễm thuốc trừ sâu tại lưu vực sông Vàm Cỏ - Điển cứu tại huyện Tân Trụ, tỉnh Long An.

 TĨM TẮT

Nghiên cứu này được thực hiện để

đánh giá dư lượng của một số thuốc trừ sâu

trong mơi trường đất, tạo cơ sở để xác định

hiện trạng ơ nhiễm thuốc trừ sâu ở huyện

Tân Trụ tỉnh Long An Căn cứ vào kết quả

nghiên cứu, chúng tơi nhận thấy rằng cĩ một

vài vị trí mẫu cĩ sự xuất hiện của DDT trong

mơi trường đất, tuy nhiên hàm lượng DDT

này khá thấp và khơng gây ra các tác động

nghiêm trọng đối với con người Các hĩa

chất khác như, Dieldrine và Heptaclor phát

hiện với hàm lượng cao hơn tiêu chuẩn,

Dieldrine vượt tiêu chuẩn trên 2 lần,

Heptaclo vượt tiêu chuẩn trên 6 lần Phần lớn

các vị trí lấy mẫu khác khơng thấy phát hiện

các hĩa chất nơng nghiệp bị cấm sử dụng ‡

ASSESSING THE PRESENT SITUATION

OF PESTICIDE POLLUTION IN VAM

CO WATERSHEDS – CASE STUDY IN

TAN TRU DISTRICT OF LONG AN

PROVINCE

 ABSTRACT:

This study is conducted to assess the

residue of some pesticides in soil

environment, following identifying the

present situation of pesticide pollution in

Tan Tru district of Long An province Base

* GV Trường ĐH Cơng nghiệp thành phố Hồ Chí Minh

**

GS.TSKH Trường ĐH Cơng nghiệp thành phố Hồ Chí Minh

on the research results we discovered there are some sampling positions

environment, however DDT content is very low and not harmful to farmer Some pesticide such as Dieldrine is discovered over Vietnam Technical Regulation 2 times, and Heptachlor is over Vietnam Technical Regulation 6 times The other samples do not find the residue of pesticides which banned to use

1 GIỚI THIỆU

Hệ thống sơng Vàm Cỏ là phụ lưu cuối cùng của hệ thống sơng Sài Gịn – Đồng Nai, được hình thành từ hai nhánh Vàm Cỏ Đơng (dài 220 km) và Vàm Cỏ Tây (dài 196 km) chảy vào Sơng Đồng Nai tại vị trí cách cửa Sồi Rạp khoảng 15km Hệ thống sơng Vàm Cỏ với nguồn nước phong phú, địa hình bằng phẳng là điều kiện thuận lợi cho phát triển thâm canh nơng nghiệp, do đĩ nơi đây

là một trong những khu vực cĩ hoạt động nơng nghiệp diễn ra sơi nổi Sự phát triển của khoa học cơng nghệ cùng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng nơng sản, nên trong những năm gần đây hiện tượng ơ nhiễm mơi trường do thuốc trừ sâu

đã xuất hiện phổ biến ở các vùng chuyên canh nơng nghiệp tại Tân Trụ

Vấn đề ơ nhiễm nơng nghiệp khơng chỉ xuất hiện ở các nước đang phát triển, mà

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH Ô NHIỄM THUỐC TRỪ SÂU TẠI LƯU VỰC SÔNG VÀM CỎ - ĐIỂN CỨU TẠI

HUYỆN TÂN TRỤ, TỈNH LONG AN

Võ Đình Long*, Lê Huy Bá**

quy mô của nó còn lan sang các quốc gia

phát triển Chính vì tính chất nghiêm trọng

này nên nhiều nước trên thế giới, nhất là các

nước phát triển đã đặc biệt quan tâm đến vấn

đề suy thoái và ô nhiễm môi trường đất do sử

dụng thuốc trừ sâu và ảnh hưởng của chúng

đến sức khỏe cộng động Chẳng hạn như Ủy

ban Châu Âu đã đưa ra một nguyên tắc về sử

dụng đất và thuốc trừ sâu áp dụng cho các

nước thành viên vào năm 1987

Ở Việt Nam, vấn đề ô nhiễm môi

trường đất cũng rất được quan tâm nhất là

khi hoạt động nông nghiệp đang phát triển

mạnh như hiện nay, việc sử dụng thuốc trừ

sâu không đúng liều lượng và thời lượng đã

làm ảnh hưởng đến môi trường đất và sức

khỏe con người Đã có rất nhiều các nghiên

cứu về ô nhiễm trong nông nghiệp [2],[3],

tuy nhiên, chưa đánh giá mức độ ảnh hưởng

của thuốc bảo vệ thực vật nói chung hay

thuốc trừ sâu nói riêng trên các mô hình canh

tác khác nhau của địa phương Đây là một

vấn đề cụ thể và cần thiết trước mắt để các

nhà quản lý và nông dân tại địa phương có

hướng phòng ngừa và sử dụng thuốc trừ sâu

hợp lý

2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG

PHÁP NGHIÊN CỨU

Các mẫu đất được lấy trực tiếp tại

huyện Tân Trụ để xác định hàm lượng thuốc

trừ sâu với các chỉ tiêu phân tích sau:

- Chlor hữu cơ: Aldrin, Dieldrin,

Endrin, HetaChlor, DDT, DDD, DDE

MethylParathion và Methamidos

Độ sâu lấy mẫu được xác định từ tầng

líp đến độ sâu 40 – 50cm với mục đích đánh

giá dư lượng của thuốc trừ sâu cũng như còn

đường lan truyền của chúng, khả năng ảnh

hưởng tới môi trường và sức khỏe con

người

Cholinesterase trong máu của một số nông

dân nông dân phun xịt thuốc trừ sâu, ngay sau khi phun xịt TBVTV 30ph – 01 giờ Lấy

2 cc máu được bảo quản chống đông, Phòng Phân tích sinh hóa, Bệnh viện Chợ Rẫy phân tích

Thời gian lấy mẫu được bố trí thành 2 đợt:

- Đợt 1: sau vụ Đông Xuân năm 2008

- Đợt 2: sau vụ Hè thu năm 2008

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Thuốc trừ sâu gốc lân hữu cơ

Kết quả về hàm lượng thuốc trừ sâu gốc lân hữu cơ trong đất qua hai đợt lấy mẫu được thể hiện qua bảng 1 và bảng 2:

Bảng 1 Kết quả hàm lượng thuốc trừ sâu gốc lân hữu cơ dư lượng trong đất (đợt 1)

STT Tên mẫu

Chỉ tiêu

Dimethoate Methylparathion Methamidophos

1 TT02

2 TT02

3 TT07

4 TT07

KPH : Không phát hiện

Bảng 2 Kết quả hàm lượng thuốc trừ sâu gốc lân hữu cơ (đợt 2)

STT Tên mẫu

Chỉ tiêu

Dimethoate Methylparathion Methamidophos

1 TT02

2 TT02

3 TT07

STT Tên mẫu

Chỉ tiêu

Dimethoate Methylparathion Methamidophos

40cm)

KPH : Không phát hiện

Trên đây là các loại thuốc trừ sâu gốc

lân hữu cơ cao được xếp vào loại độc tính

cao Ia và Ib – Bảng phân chia nhóm độc theo

WHO, đã bị cấm sử dụng Hơn nữa loại này

không bền trong môi trường (thời gian dư

lượng lâu nhất là 20 ngày) nên kết quả cho

thấy không phát hiện tại các điểm khảo sát

trong môi trường đất trong cả hai đợt khảo

sát

3.2 Thuốc trừ sâu gốc Chlor hữu

cơ

Kết quả định lượng thuốc trừ sâu gốc

Chlor hữu cơ trong mẫu đất như sau:

* Đối với lấy mẫu đợt 1

So sánh hàm lượng thuốc trừ sâu gốc Clo hữu cơ tồn dư trong đất (đợt 1)

với QCVN 15:2008

1

10

100

1000

Đồ thị 1 So sánh hàm lượng thuốc trừ

sâu gốc Chlor hữu cơ dư lượng

trong đất đợt 1 với QCVN 15:2008

* Đối với lấy mẫu đợt 2

So sánh hàm lượng thuốc trừ sâu gốc Clo hữu cơ tồn dư trong đất

đợt 2 với QCVN 15:2008

0.1

10

1000

Dieldrine Endrin Heptaclor DDT DDD DDE QCVN15:2008

trừ sâu gốc Chlor hữu cơ dư lượng

trong đất đợt 2 với QCVN 15:2008

* Nhận xét:

Một số thuốc trừ sâu có gốc Chlor hữu cơ vẫn còn dư lượng trong môi trường đất trong cả hai đợt khảo sát (cuối vụ Đông Xuân và Hè thu), mặc dù nhà nước đã cấm lưu hành và sử dụng thuốc trừ sâu có gốc Chlor hữu cơ trong nhiều năm Với hàm lượng HeptaChlor và Dieldrin có trong đất nhiều nhất và vượt giới hạn cho phép, chủ yếu tập trung tại vị trí trồng lúa TT02; hàm lượng Aldrin, DDD và DDE không phát hiện

ở cả hai đợt khảo sát; hàm lượng DDT định lượng phát hiện ở tất cả các vị trí khảo sát Tuy nhiên tồn tại mức thấp dưới giới hạn cho phép (<0,01 ppm) Đối với Endrin chủ yếu phát hiện tại TT02 và TT07 (lấy mẫu đợt 2) Tại cùng một vị trí lấy mẫu trong hai đợt khác nhau, chúng tôi thấy rằng hàm lượng Dieldrin tập trung nhiều ở vị trí TT02; đối với HeptaChlor nhiều nhất tại vị trí TT02 trên tầng líp trong đợt lấy mẫu lần 2, trong khi đó đợt 1 lại không phát hiện, điều này chứng tỏ rằng người nông dân chỉ sử dụng HeptaChlor trong vụ hè thu

0 200 400 600 800 1000

ppb

Hàm lượng thuốc trừ sâu gốc Clo hữu cơ tồn dư trong đất

tại hai đợt khảo sát 1 và 2

trừ sâu trong đất giữa hai đợt khảo sát

3.3 Kết quả hàm lượng men Cholinesterase trong máu người

sử dụng thuốc trừ sâu

Cholinesterase trong máu của một số nông

dân nông dân phun xịt thuốc trừ sâu, ngay

sau khi phun xịt TBVTV 30ph – 01 giờ, Kết

quả thu thập như sau:

Bảng 3 Kết quả lượng men

Cholinesterase trong máu người phun thuốc

BVTV ở huyện Tân Trụ

1 TT01 4551 Nam

2 TT02 4279 Nam

Kết quả phân tích cho thấy, hàm

lượng men Cholinesterase trong máu của

nông dân phun thuốc trừ sâu đều ở mức

bình thường, trong giới hạn 3000 - 7400

(micromol/L) Điều này chứng tỏ sau khi

phun thuốc trừ sâu lượng men có biến đổi

theo chiều hướng giảm xuống dưới mức

nhiễm độc Do enzym Cholinesterase có

khả năng hấp thu nhanh vào cơ thể qua

niêm mạc tiêu hóa, hô hấp hay qua da

nên nguy cơ nhiễm độc đối với người

nông dân khi phun xịt thuốc rất cao,

ngoài ra do độc tính của enzym

Cholinesterase cao, nếu người bị nhiễm

độc không được chữa trị kịp thời rất dễ

dẫn đến tử vong [1]

4 KẾT LUẬN

Dựa vào kết quả nghiên cứu về tình

hình sử dụng thuốc trừ sâu như trên, chúng

tôi rút ra các kết luận như sau:

1 Người nông dân vẫn còn sử dụng

những thuốc đã cấm sử dụng có gốc Chlor

hữu cơ như endrine, heptachlor, dieldrine

Cholinesterase trong máu người phun thuốc

ở mức trung bình (khoảng 4279 – 4551

micromol/L) Dao động hàm lượng men

không lớn trong máu đối với các đối tượng

lấy máu khác nhau

3 Mức dư lượng thuốc trừ sâu trong môi trường đất canh tác tại huyện Tân Trụ tỉnh Long An như sau:

- Thuốc trừ sâu gốc lân hữu cơ không phát hiện tồn dư trong đất

- Thuốc trừ sâu gốc Chlor:

 Aldrine, DDE và DDD không phát hiện tại vùng khảo sát

 Endrine và DDT có phát hiện nhưng thấp hơn giới hạn cho phép (QCVN15:2008/BTNMT)

 Dieldrine và Heptaclor phát hiện với hàm lượng cao hơn tiêu chuẩn Dieldrine gấp 2-20 lần, Heptaclor hơn 6-90 lần

[1] Lê Huy Bá, Độc học môi trường,

Tập 1, 2, NXB Đại Học Quốc Gia Tp.HCM

(2006)

[2] Lê Huy Bá và cộng sự - Khảo sát, đánh giá ảnh hưởng của thuốc trừ sâu sử dụng trong sản xuất nông nghiệp đối với môi trường đất và nước vùng lúa cao sản – rau tỉnh Long An Báo cáo khoa học 09/2004

[3] Nguyễn Trần Oánh – Sử dụng

thuốc bảo vệ thực vật - NXB Nông Nghiệp

Hà Nội (2007)