- Học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho ngời đọc lòng thơng c
Trang 1Tuần 6
Tiết 21 Ngày soạn: 21/9/2008
Ngày dạy: 01/10/2008
cô bé bán diêm
(An-đec-xen)
A- Mục tiêu.
- Học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho ngời
đọc lòng thơng cảm của ông đối với em bé bất hạnh
- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phân tích tác dụng của biện pháp đối lập tơng phản
- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, thơng yêu
B- Phơng tiện:
- Giáo viên: Soạn bài ,Tập truyện An-đec-xen, bản đồ địa lí châu Âu
- Học sinh: Đọc thêm một số truyện cổ tích của An-đec-xen, đọc toàn văn truyện Cô
bé bán diêm
C-Tiến trình.
1- Kiểm tra bài cũ.
- G/v treo bảng phụ cho học sinh lên bảng làm bài
? Khoanh tròn vào chữ cái đầu ý trả lời đúng nhất.
Câu 1: Tác phẩm ''Lão Hạc'' đợc viết theo thể loại nào?
A Truyện dài
B Truyện ngắn C Truyện vừaD Tiểu thuyết Câu 2: Tác phẩm ''Lão Hạc'' có sự kết hợp giữa các phơng thức biểu đạt nào ?
A Tự sự, miêu tả và biểu cảm
B Tự sự, biểu cảm và nghị luận C Miêu tả, biểu cảm và nghị luậnD Tự sự, miêu tả và nghị luận Câu 3: Nguyên nhân sâu xa khiến lão Hạc phải lựa chọn cái chết ?
A Lão Hạc ăn phải bả chó
B Lão Hạc ân hận vì trót lừa cậu Vàng
C Lão Hạc rất thơng con
D Lão Hạc không muốn làm liên luỵ đến mọi ngời
Câu 4: Nhân vật ông giáo trong tác phẩm:
A Là ngời biết đồng cảm, chia sẻ với nỗi đau của lão Hạc
B Là ngời đáng tin cậy để lão Hạc trao gửi niềm tin
C Là ngời có cách nhìn mới mẻ về lão Hạc nói riêng và ngời dân nói chung
D Cả A, B, C đều đúng
- G/v cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
-G/v nhận xét, cho điểm
2- Giới thiệu :
Gv giới thiệu khái quát về đất nớc Đan Mạch và nhà văn An-đec-xen – Nhà văn chuyên viết truyện cho thiếu nhi
3-Bài mới:
? Em hiểu gì về nhà văn An-đec-xen
- Học sinh đọc phần chú thích trong SGK
? Kể tên những tác phẩm của ông mà em đã học,
đọc
? Em hiểu gì về văn bản ''Cô bé bán diêm''
- đọc với giọng chậm, cảm thông, cố gắng phân biệt
những cảnh thực và ảo ảnh trong và sau từng lần cô
I- Tìm hiểu chung :
1 Tác giả.
- An-đec-xen(1805-1877) là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
- T/P: Nàng tiên cá, Bầy chim thiên nga, Chú lính chì dũng cảm, Nàng công chúa và hạt đậu
2 Tác phẩm.
- Văn bản trích gần hết truyện ngắn''Cô bé bán diêm '' là 1 trong những truyện ngắn nổi tiếng của
ông
II- Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
Trang 2bé quẹt diêm.
- Giáo viên đọc mẫu, gọi học sinh đọc
- Nhận xét cách đọc
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích của học
sinh
? Đâu là từ mợn
- Học sinh giải thích các từ: gia sản, tiêu tán, diêm
quẹt vào tờng, Phuốc-sét, thịnh soạn, cây thông
nô-en, chí nhân
? Mợn từ nguồn gốc nào
- Châu Âu và Hán Việt
? Kể tóm tắt văn bản - Gọi học sinh kể tóm tắt
- Gọi học sinh khác nhận xét
- Em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm trong đêm
giao thừa rét buốt Em chẳng dám về nhà vì sợ bố
đánh, đành ngồi nép vào góc tờng, liên tục quẹt
diêm để sởi Hết 1 bao diêm thì em bé chết cóng
trong giấc mơ cùng bà nội lên trời Sáng hôm
sau-mồng 1 tết, mọi ngời qua đờng vẫn thản nhiên nhìn
cảnh tợng thơng tâm
- Giáo viên đánh giá
? Văn bản có thể chia làm mấy phần
? ý mỗi phần
? Em có nhận xét gì về bố cục của văn bản này
- Truyện diễn biến theo trình tự 3 phần mạch lạc,
hợp lý
+ Bố cục trình tự thời gian và sự việc (giống truyện
cổ tích)
? Có mấy lần em bé quẹt diêm
Gia cảnh của cô bé bán diêm có gì đặc biệt
? Cô bé bán diêm xuất hiện trong hoàn cảnh đặc
biệt nào
- Đêm giao thừa ngoài đờng phố rét buốt (đât nớc
Đan Mạch vào dịp giáng sinh thời tiết rất lạnh,
nhiệt độ có khi xuống tới âm vài chục độ) Em bé
ngồi nép trong một góc tờng, giữa 2 ngôi nhà.
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật sử dụng các hình
ảnh của tác giả
? Tác dụng của các biện pháp ấy
* Nghệ thuật tơng phản làm nổi bật tình cảnh tội
nghiệp: đói, rét, khổ của em bé.
- Yêu cầu học sinh chú ý vào phần tóm tắt đầu văn
bản và phần đầu văn bản
? Em còn thấy có hình ảnh tơng phản nào nữa
Em đã rét, đã khổ, có lẽ càng rét và khổ hơn khi
2 Chú thích.
3 Bố cục
- 3 phần
- Từ đầu => cứng đờ ra: Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
- Tiếp => về chầu thợng đế: Những lần quẹt diêm
- Còn lại: Cái chết của cô bé bán diêm
- 5 lần: 4 lần đầu quẹt 1 que, lần cuối quẹt cả những que còn lại trong bao
4 Phân tích
a) Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa
- Mẹ chết, sống với bố, bà nội cũng qua đời, nhà nghèo, sống chui rúc trong một xó tối tăm trên gác sát mái nhà, .phải đi bán diêm để kiếm sống
=> Hoàn cảnh sống nghèo khổ, cô đơn, đói rét thật đáng thơng
- Đêm giao thừa ngoài đờng phố rét buốt Em bé ngồi nép trong một góc tờng, giữa 2 ngôi nhà
=> Nghệ thuật tơng phản:
Cửa sổ mọi nhà sáng rực lạnh buốt vàtối đen Trong phố sực
ngỗng quay
bụng đói cả ngày cha ăn gì
=> Nổi bật tình cảnh tội nghiệp:
đói, rét, khổ của em bé Trời rét tuyết
rơi lạnh thấu xơng, không một bóng ngời
phong phanh chân trần lang thang
cái xó tối tăm ngôi nhàxinh xắn có
Trang 3thấy mọi nhà rực ánh đèn và càng đói hơn khi ngửi
thấy mùi ngỗng quay.
* Hình ảnh tơng phản này còn làm nổi bật nõi khổ
về vật chất mà cả sự mất mát chỗ dựa tinh thần của
em bây giờ.
dây trờng xuân bao quanh (khi
sống)
4 Củng cố:
? Em hãy nêu những nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán
diêm
? Em hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa
D- Hớng dẫn học ở nhà:
- Học lại bài cũ
- Tóm tắt truyện Cô bán diêm
- Soạn tiếp phần bài qua câu hỏi phần Đọc - Hiểu văn bản
-Tuần 6 Ngày soạn: 21/9/2008
Tiết 22 Ngày dạy: 01/10/2008
cô bé bán diêm
(An-đec-xen)
A- Mục tiêu
- Học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho ngời
đọc lòng thơng cảm của ông đối với em bé bất hạnh
- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phân tích tác dụng của biện pháp đối lập tơng phản
- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, thơng yêu
B- Phơng tiện.
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh: Đọc thêm một số truyện cổ tích của An-đec-xen, soạn bài trớc ở nhà
C- Tiến trình.
1- Kiểm tra bài cũ.
? Hãy nêu vài nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán diêm
? Hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa và nói lên cảm xúc của
em khi đọc đoạn văn này
2- Giới thiệu :
- Gv khái quát những nội dung chính đã phân tích ở tiết 1
3- Bài mới.
? Lần quẹt diêm thứ nhất em thấy gì
? Đó là cảnh tợng nh thế nào
? Điều đó cho thấy đợc mong ớc gì của em
* Em mong ớc đợc sởi ấm.
Đối lập với hiện thực phũ phàng.
? Cảnh thực hiên lên khi que diêm tắt là gì
I- Tìm hiểu chung
II Đọc - hiểu văn bản
4 Phân tích
b- Thực tế và mộng tởng
* Lần 1 :
- Hiện lên lò sởi toả ra hơi nóng dịu dàng
=> Cảnh sáng sủa ấm áp
- Em mong ớc đợc sởi ấm trong một mái nhà thân thuộc
- Nghĩ đến cha mắng vì không bán đợc diêm =>
Trang 4? Lần quẹt diêm thứ 2 em mơ ớc thấy gì.
? ý nghĩa về ớc mơ này là gì
* Ước mơ cháy bỏng của em là đợc ăn thức ăn ngon
lành trong cảnh sang trọng, đầy đủ, sung sớng.
- Ngỗng quay: 1 món ăn ngon phổ biến ở Đanh Mạch
và châu Âu.
? Thực tế đã thay cho mộng tởng nh thế nào
? Sự sắp đặt song cảnh ở đây có ý nghĩa gì
* Mong ớc hạnh phúc > < thân phận bất hạnh.
- Những bức tờng dày đặc lạnh lẽo, chẳng có bàn ăn,
phố xá vắng teo, tuyết phủ, gió vi vu; mấy ngời khách
qua đờng vội vàng
- Làm nổi rõ mong ớc hạnh phúc chính đáng và thân
phận bất hạnh của em.
? Lần quẹt diêm thứ ba cô bé thấy gì
- Cây thông Nô-en trong đêm giáng sinh là 1 trong
những phong tục tập quán quen thuộc của các nớc
châu Âu và ngời theo đạo Thiên chúa.
? Cô bé mong ớc điều gì
* Mong ớc đợc vui đón Nô-en
? Sau khi diêm tắt, em thấy gì
* Cảnh thực không đổi hoà nhập cảnh ảo trong trí tởng
tợng của em.
? Lần thứ 4 quẹt diêm có gì đặc biệt
? Khi đó cô bé bán diêm đã mong ớc điều gì
* Em mong đợc ngời thân che chở, yêu thơng ảo ảnh
biến mất
? Em nghĩ gì về những mong ớc của em bé từ 4 lần
quẹt diêm ấy
+ Học sinh phát biểu suy nghĩ
* Đó là những mong ớc giản dị, chân thành, chính
đáng của các em bé.
? Khi tất cả các que diêm còn lại cháy lên, em bé thấy
gì
- Học sinh thảo luận nhóm (2 bàn trong 2')
? ý nghĩa của điều đó
GV : Cái chết đã giải thoát bất hạnh cho em.
Tác giả cảm thông, yêu thơng đối với những ngời
bất hạnh.
? Em có nhận xét gì về cách sắp xếp hình ảnh trong 5
lần quẹt diêm của em bé và cách đa ra các chi tiết của
tác giả
* Nhận xét:
- Thực tại và mộng tởng xen kẽ, nối tiếp nhau, lặp lại
và biến đổi Hình ảnh mộng tởng hồn nhiên, tơi tắn >
< thực tế phũ phàng.
- Các mộng tởng diễn ra lần lợt theo thứ tự hợp lí: vì
lạnh nghĩ đến lò sởi, đói bàn ăn; đòn giao thừa
cây thông Nô-en và nhớ đến bà khi bà còn sống đã đợc
đón giao thừa nh vậy.
- Ngay cả cái chết thê thảm cũng đợc miêu tả thành sự
bay bổng nhẹ nhàng về trời của 1 tiểu thiên thần
ngòi bút nhân ái, lãng mạn của nhà văn
+ Lò sởi, bàn ăn, cây thông (gắn với thực tế)
+ Ngỗng quay nhảy ra khỏi đĩa, 2 bà cháu nắm tay
hiện thực phũ phàng
* Lần 2 :
- Bàn ăn đã dọn, con ngỗng quay Ngỗng nhảy
ra khỏi đĩa tiến về phía em
=>Em đang đói và mong muốn đợc ăn thức ăn ngon lành trong cảnh sang trọng, đầy đủ, sung sớng
* Lần 3 :
- Cây thông Nô-en với hàng ngàn ngọn nến sáng rực
=> Mong ớc đợc vui đón Nô-en
- Những ngôi sao trên trời
do tất cả các ngọn nến bay lên
* Lần 4 :
- Hình ảnh ngời bà đã mất lại xuất hiện
- Em bé cất lời nói với bà: cho cháu đi với, bà đừng
bỏ cháu
- Mong đợc mãi mãi ở cùng bà, ngời ruột thịt rất thơng yêu em; mong đợc che chở, yêu thơng; thơng nhớ bà
* Lần 5 :
+ Sáng nh ban ngày, bà
em to lớn và đẹp lão, hai
bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi chẳng còn đói rét
=>Cuộc sống đối với những ngời nghèo khổ chỉ
là buồn đau, đói rét; cái chết đã giải thoát cho họ khỏi bất hạnh
=> Niềm cảm thông,
th-ơng yêu của tác giả đối với em bé đáng thơng
Trang 5nhau bay lên trời (thuần tuý mộng tởng)
*GV khái quát:
- Cách miêu tả thực tại và mộng tởng xen kẽ, độc đáo.
Cảnh thực chỉ có 1 nhng cảnh ảo thì biến hoá5 lần rất
hợp lí, phù hợp với 5 ớc mơ cháy bỏng của em bé
- Ngòi bút của nhà văn nhân ái, lãng mạn.
? Những hình ảnh nào gắn với thực tế, hình ảnh nào chỉ
thuần tuý là tởng tợng
? Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, em đã chết vì giá rét
trong đêm giao thừa, gợi cho em cảm xúc gì
* Em bé thật tội nghiệp
? Thái độ của mọi ngời khi nhìn thấy cảnh tợng ấy nh
thế nào
? Điều đó nói lên điều gì
* Xã hội vô tình, lạnh lùng thờ ơ với nỗi bất hạnh của
ngời nghèo.
- Lúc em chào hàng, khách qua đờng chẳng ai đoái
hoài tới
- Cha em có lẽ vì quá nghèo đói nên cũng đối xử với
em thiếu tình thơng tất cả mọi ngời đều lạnh lùng,
chỉ có bà và mẹ em là thơng yêu em nhng đều đã qua
đời
? Thái độ của tác giả trong xã hội thiếu tình yêu thơng
đó, tác giả viết truyện này nhằm mục đích gì
* Tác giả đã dành cho em tất cả niềm cảm thông và
tình yêu thơng.
? Phát biểu cảm nghĩ của em về phần kết truyện
* phần kết là một cảnh thơng tâm.
? Khái quát về giá trị nghệ thuật của truyện
? Phơng thức biểu đạt
? Nội dung của văn bản
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- G/v nhấn mạnh ghi nhớ
? Tại sao có thể nói truyện là bài ca về lòng nhân ái với
con ngời nói chung, trẻ em nói riêng
- Học sinh phát biểu cảm nghĩ.
? Hình ảnh nào khiến em cảm động nhất ? Vì sao
- Học sinh tự bộc lộ.
? Qua đó em thấy trách nhiệm của ngời lớn trẻ em
và ngợc lại trong xã hội ngày nay
- Học sinh thảo luận và trình bày ý kiến.
c- Cái chết của em bé bán diêm
- Em chết trong đêm giao thừa vì rét buốt và đói rét
=> cái chết tội nghiệp
- Mọi ngời bảo nhau''Chắc nó sởi cho ấm''
- Em bé có đôi má hồng
và đôi môi đang mỉm cời
Tình yêu thơng với tất cả niềm cảm thông của tác giả Lên án xã hội tàn nhẫn, thiếu tình yêu thơng ,cảm thông
- Phần kết là một cảnh
th-ơng tâm
4- Tổng kết
a- Nghệ thuật:
- Cách kể chuyện hấp dẫn
đan xen giữa hiện thực và mộng tởng
- Sắp xếp các tình tiết hợp lí
- Kết hợp tự sự, miêu tả
và biểu cảm (lần quẹt diêm lần 2, kết )
- Kết cấu đối lập, tơng phản
- Trí tởng tợng bay bổng
b- Nội dung:
- Truyện để lại cho ta lòng thơng cảm sâu sắc
đối với 1 em bé bất hạnh
* Ghi nhớ SGK tr68
III- Luyện tập
Học sinh thảo luận và trình bày ý kiến.
4- Củng cố:
? Nhắc lại nội dung và nghệ thuật của văn bản
? Phát biểu cảm nghĩ về nhân vật ''cô bé'' trong truyện
Trang 6D- Hớng dẫn học ở nhà:
- Nắm đợc nội dung và nghệ thuật của truyện; viết bài phát biểu cảm nghĩ về
thái độ của tác giả
- Soạn ''Đánh nhau với cối xay gió''
Tuần 6
Tiết 23 Soạn: 25/9/2008 Dạy: 03/10/2008
Trợ từ, thán từ A- Mục tiêu.
- Học sinh hiểu đợc thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ
- Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong các trờng hợp giao tiếp cụ thể
B- Phơng tiện:
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh phần I, tìm thêm một số ví dụ
- Học sinh: Xem trớc bài ở nhà , trả lời các câu hỏi sgk
C-Tiến trình.
1- Kiểm tra bài cũ:
1 Thế nào là từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội?
2 Khi sử dụng cần chú ý điều gì?giải bài tập 4,5(SGK Trang-59)
2- Giới thiệu :
3-Bài mới:
- Cho h/s đọc quan sát so sánh 3 câu trong
SGK tr 69
- Cho h/s thảo luận và trả lời câu hỏi.
? Nghĩa của các câu có gì khác nhau
? Vì sao có sự khác nhau đó
? Em thấy điểm giống và khác nhau cơ bản
giữa 3 câu là gì
* Ngoài thông tin sự kiện nh ở câu 1, câu 2,3
còn có thông báo chủ quan (bày tỏ thái độ, sự
đánh giá)
I- Trợ từ
1 Ví dụ
2 Nhận xét
C1: thông báo khách quan (nó ăn, số l-ợng: 2 bát cơm)
C2: Thêm ''những'' ,ngoài việc diễn đạt khách quan còn có ý nghĩa nhấn mạnh,
đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là nhiều, vợt quá mức bình thờng
C3: Thêm từ ''có'', ngoài việc diễn đạt khách quan, còn có ý nhấn mạnh, đánh giá ăn 2 bát là ít không đạt mức độ bình thờng
Trang 7? Vậy những từ có, những, chính, đích, ngay
là những từ có tác dụng gì trong câu
* Những, có, chính, đích, ngay, đi kèm 1 từ
ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị
thái độ đánh giá.
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ trong SGK
? Các từ này, a, vâng trong những đoạn trích
biểu thị điều gì
Học sinh lấy ví dụ
? Hãy phát âm để diễn đạt 2 sắc thái tình cảm
này
? Nhận xét về cách dùng các từ: này, a, vâng
? Những từ này, a, vâng là những từ nh thế
nào
? Đặc tính ngữ pháp của chúng
- Học sinh khái quát - Học sinh đặt câu:
? Tìm thêm một số ví dụ khác với các từ kể
trên
* Này, a, vâng biểu thị tình cảm, cảm xúc, để
gọi đáp.
* có thể đứng độc lập hoặc thành phần biệt
lập của câu.
? Vậy thế nào là thán từ? Vị trí của nó
? Đặc tính ngữ pháp
? Thán từ gồm mấy loại
- Cho h/s đọc ghi nhớ.
- Yêu cầu hs đặt câu với 3 thán từ: ôi, ừ, ơ.
+ Ôi buổi chiều thật tuyệt
+ ừ ! cái cặp ấy đợc đấy
+ Ơ! Em cứ tởng ai hoá ra là anh
? Trong các câu dới đây, từ nào (trong các từ
in đậm) là trợ từ, từ nào không phải là trợ từ
? Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm
- Tổ chức học sinh làm việc theo nhóm.
- Giáo viên gọi đại diện nhóm trình bày
-Gọi nhóm khác nhận xét.
- Giáo viên đánh giá.
? Tìm các thán từ trong các câu đã cho
? Các thán từ in đậm bộc lộ những cảm xúc
gì
- Tác dụng: Nhấn mạnh đối tợng đợc nói đến là: mình, nó, tôi
- Đó là những trợ từ, dùng để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc đợc nói đến ở từ ngữ đó
3 Kết luận: * Ghi nhớ SGK tr69 II- Thán từ :
1 Ví dụ
2 Nhận xét.
- Này: có tác dụng gây ra sự chú ý ở ngời đối thoại
- A: biểu thị thái độ tức giận hoặc vui mừng
- Vâng: biểu thị thái độ lễ phép
- Này, a : có khả năng 1 mình tạo thành câu (VD của Nam Cao)
- Này, a, vâng: cũng có thể làm thành phần biệt lập của câu (không có quan
hệ ngữ pháp với các thành phần khác) (VD của Ngô Tất Tố)
+ A! Mẹ đã về
+ Này! Nhìn kìa!
+ Vâng! Con lên ngay đây
3 Kết luận.
* Ghi nhớ SGK tr69
III Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Các câu có trợ từ là: a, c, g, i
2 Bài tập 2:
- lấy: nghĩa là không có 1 lá th, không
có lời nhắn gửi, không có 1 đồng quà
- nguyên: nghĩa là chỉ kể riêng tiền thách cới đã quá cao
- đến: nghĩa là quá vô lí
- cả: nhấn mạnh việc ăn quá mức bình thờng
- cứ: nhấn mạnh 1 việc lặp lại nhàm chán
3.Bài tập 3:
- Các thán từ: này, à, ấy vâng, chao ôi, hỡi ơi
4 Bài tập 4:
- Kìa: tỏ ý đắc chí
- ha ha: khoái chí
- ái ái: tỏ ý van xin
- than ôi: tỏ ý nuối tiếc
4- Củng cố:
? Nêu khái niệm trợ từ, thán từ
? Cách sử dụng trợ từ, thán từ trong câu
D- Hớng dẫn học ở nhà:
- Học thuộc 2 ghi nhớ, làm bài tập 5, 6 SGK - tr72
Gợi ý BT6: Nghĩa đen: dùng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép,nghĩa bóng: nghe lời
một cách máy móc, thiếu suy nghĩ
Trang 8- Xem trớc bài ''Tình thái từ''.
Tuần 6 Soạn: 25/9/2008 Tiết24 Dạy: 03/10/2008
miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
A- Mục tiêu.
- Học sinh nhận biết đợc sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của ngời viết trong một văn bản tự sự
- Nắm đợc cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
- Rèn luyện kỹ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm
B- Phơng tiện.
- Giáo viên: Tham khảo, lựa chọn các đoạn văn tiêu biểu có sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
- Học sinh: Xem trớc nội dung của bài , trả lời các câu hỏi sgk
C-Tiến trình.
1- Kiểm tra bài cũ.
? Cách tóm tắt văn bản tự sự
? Kể tóm tắt 1 văn bản tự sự mà em đã học
2- Giới thiệu:
3-Bài mới.
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK, thảo luận
- Tổ chức học sinh thảo luận 3 câu hỏi:
? Xác định các yếu tố tự sự (sự việc lớn và các
sự việc nhỏ) trong đoạn văn
- Giáo viên giải thích cho học sinh hiểu: Kể
th-ờng tập trung nêu sự việc, hành động, nhân vật.
? Xác định các yếu tố miêu tả
- Tả thờng tập trung chỉ ra tính chất, màu sắc,
mức độ của sự việc, nhân vật, hành động.
? Tìm các yếu tố biểu cảm
- biểu cảm thờng thể hiện ở các chi tiết bày tỏ
cảm xúc, thái độ của ngời viết trớc các sự việc,
nhân vật, hành động.
- Học sinh thảo luận, làm việc theo nhóm và
trình bày.
? Các yếu tố này đứng riêng hay đan xen với
yếu tố tự sự
* Các yếu tố này không đứng tách riêng mà đan
xen vào nhau: vừa kể, vừa tả và biểu cảm.
I- Sự kết hợp các yếu tố kể, tả
và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự
1 Ví dụ:
2 Nhận xét
- Sự việc lớn: Kể lại cuộc gặp gỡ
đầy cảm động của nhân vật ''tôi'' với ngời mẹ lâu ngày xa cách
- Các sự việc nhỏ:
+ Mẹ tôi vẫy tôi + Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ + Mẹ kéo tôi lên xe
+ Tôi oà lên khóc + Mẹ tôi cũng sụt sùi theo + Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, quan sát gơng mặt mẹ
* Miêu tả:
thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, níu cả chân lại, mẹ tôi không còm cõi, gơng mặt tơi sáng với
đôi mắt trong, nớc da mịn
* Biểu cảm :
- Hay tại sự sung sớng bỗng đợc trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ sung túc
- Tôi thấy những cảm giác ấm áp
đã bao lâu một cách lạ thờng
- Phải bé lại và lăn vào êm dịu vô cùng
* Các yếu tố này không đứng tách riêng mà đan xen vào nhau: vừa kể, vừa tả và biểu cảm
VD: ''Tôi ngồi trên xe lạ thờng''
- Kể sự việc: tôi ngồi trên đệm xe
Trang 9- Cho h/s thảo luận trả lời câu hỏi.
? Nếu tớc bỏ các yếu tố miêu tả, biểu cảm ta sẽ
có đoạn văn nh thế nào
- Nếu bỏ các yếu tố kể trong đoạn văn chỉ để lại
các câu văn miêu tả và biểu cảm thì không có
truyện bởi vì cốt truyện là do sự việc và nhân
vật cùng với những hành động chính tạo nên.
Các yếu tố miêu tả và biểu cảm chỉ có thể bám
vào các sự việc và nhân vật mới phát triển đợc.
? So sánh với đoạn văn của Nguyên Hồng để
nhận xét: Nếu không có yếu tố miêu tả và biểu
cảm thì đoạn văn sẽ bị ảnh hởng nh thế nào
* Nếu tớc bỏ các yếu tố miêu tả, biểu cảm thì
đoạn văn sẽ trở nên khô khan, không gây xúc
động cho ngời đọc Những yếu tố này đã khiến
cho đoạn văn hấp dẫn, sinh động
-Yếu tố miêu tả khiến màu sắc hơng vị, diện
mạo hiện lên trớc mắt ngời đọc.
-Yếu tố biểu cảm giúp ngời viết thể hiện tình
mẫu tử thiêng liêng và ngời đọc xúc động, suy
nghĩ.
? Nếu bỏ hết các yếu tố kể trong đoạn văn, chỉ
để lại các câu miêu tả và biểu cảm thì đoạn văn
sẽ bị ảnh hởng ra sao
* Nếu tớc bỏ các yếu tố tự sự thì đoạn văn
không còn các sự việc và nhân vật, không còn
chuyện, trở nên vu vơ, khó hiểu.
? Từ nhận xét trên em hãy kết luận: khi viết
văn tự sự, cần làm thế nào cho bài văn sinh
động? Vai trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm
trong bài văn tự sự
- Học sinh đọc bài tập 1 (SGK - tr74)
- Cho h/s thảo luận theo nhóm và trả lời câu
hỏi
+ Nhóm 1: Tìm hiểu văn bản ''Tôi đi học''
+ Nhóm 2: ''Tức nớc vỡ bờ''
+ Nhóm 3: "Lão Hạc''
? Tìm một số đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố
miêu tả và biểu cảm trong các văn bản: Tôi đi
học, Tức nớc vỡ bờ, Lão Hạc
? Phân tích giá trị của các yếu tố đó
- Tả: đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, khuôn miệng xinh xắn nhai trầu
- Biểu cảm: Những cảm giác ấm
áp mơn man khắp da thịt, thơm tho lạ thờng
Mẹ tôi vẫy tôi Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ Mẹ kéo tôi lên
xe gơng mặt mẹ
* Tác dụng:
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm này làm cho ý nghĩa của truỵên càng thêm thấm thía, sâu sắc
- Nếu bỏ các yếu tố kể trong
đoạn văn chỉ để lại các câu văn miêu tả và biểu cảm thì không
có truyện
3 Kết luận * Ghi nhớ SGK tr74.
- Học sinh đọc ghi nhớ và khắc sâu 2 nội dung kiến thức của bài
II Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Văn bản''Tôi đi học''
''Sau một hồi trống trong các lớp''
+ Miêu tả: ''Sau một hồi trống sắp hàng đi vào lớp, không đi
co lên một chân tởng tợng + Biểu cảm: vang dội cả lòng tôi, cảm thấy mình chơ vơ, vụng
về lúng túng, run run
- Văn bản''Lão Hạc''
''Chao ôi xa tôi dần dần''
+ Miêu tả: Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng ngấm ngầm, lão từ chối xa tôi dần dần
+ Biểu cảm: Chao ôi không nỡ giận
4- Củng cố:
? Nhắc lại nôi dung cần ghi nhớ của bài
D - Hớng dẫn học ở nhà:
Trang 10- Học nội dung bài học , học thuộc phần ghi nhớ,
-Làm bài tập 2 trong SGK trang 74
- Xem trớc và trả lời câu hỏi SGK bài ''Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp
miêu tả và biểu cảm''
Tuần 7
Tiết 25 Ngày soạn: 30/9/2008
Ngày dạy: 08/10/2008
đánh nhau với cối xay gió (M.Xec-van-tét) A- Mục tiêu.
- Giúp học sinh thấy rõ tài nghệ của Xec-van-tét trong việc xây dựng cặp nhân vật bất
hủ Đôn Ki-hô-tê; Xan-chô Pan-xa tơng phản về mọi mặt; đánh giá đúng đắn các mặt tốt, xấu của 2 nhân vật ấy, từ đó rút ra bài học thực tiễn
- Tiếp tục rèn kỹ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh và đánh giá các nhân vật trong tác phẩm văn học
B- Phơng tiện.
- Giáo viên: Đọc toàn bộ tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê, su tầm ảnh chân dung tác giả Xec-van-tét và tranh minh hoạ 2 nhân vật trong truyện
- Học sinh: Đọc kỹ đoạn trích và mục chú thích
C- Tiến trình.
1- Kiểm tra:
? Biện pháp nghệ thuật chủ yếu đợc tác giả An-đéc-xen sử dụng trong truyện''Cô bé bán diêm '' là gì ? Phân tích một vài dẫn chứng
? Tại sao trong 4 lần trớc, em bé chỉ đánh 1 que diêm, còn ở lần cuối cùng em lại đánh hết tất cả những que diêm còn lại trong bao
2- Giới thiệu :
- Tây Ban Nha là đất nớc ở phía tây châu Âu, trong thời đại Phục Hng (XIV-XVI) đất nớc này đã sản sinh ra nhà văn vĩ đại Xec-van-tét với tác phẩm bất hủ - Bộ tiểu thuyết
Đôn Ki-hô-tê
3- Bài mới.
- Học sinh đọc chú thích* trong SGK
- Học sinh nêu khái quát về tác giả Xec-van-tét
(1547-1616) – SGK
? Em hiểu gì về nhà văn Xec-van-tét
- Học sinh nghe- Học sinh tóm tắt theo SGK
- Giáo viên giới thiệu tác phẩm :
+ Phần 1-52 chơng (XB 1605).
+ Phần 2-74 chơng (XB 1615).
I- Tìm hiểu chung
1- Tác giả.
- Tây Ban Nha là đất nớc phía Tây châu âu , trongg thời kỳ phục hng (TK XIV- XVI )đất
n-ớc này sản sinh ra một nhà văn
vĩ đại Xéc van téc(1547-1616)với tác phẩm bất hủ – Bộ tiểu thuyết Đôn Ky Hô Tê