SINH lý hệ SINH sản (SINH lý SLIDE) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Click to edit Master text stylesSecond level Third level Fourth level Fifth level... Click to edit Master text stylesSecond level Third level Fourth level Fifth level... Click to edit Ma

SINH LÝ HỆ SINH SẢN

ĐẠI CƯƠNG HỆ SINH SẢN

1.GIỚI THIỆU:

 Động vật có vú:sự khác biệt giữa giống đực và

giống cái là tuỳ thuộc nhiễm sắc thể Y

 Và 1 cặp cấu trúc nội tiết là tinh hòan và buồng

trứng

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Sự biệt hoá tuyến sinh sản

Sự biệt hoá cơ quan SD ngoài

3.DẬY THÌ:

 Đến giai đoạn tuyến SS cả 2 phái dưới tác động hoạt hoá

của Gonadotropin phát triển đến mức độ hoàn chỉnh

 Lúc này có khả năng sinh sản được

 Bé gái: vú nở, xuất hiện lông nách và mu, kinh nguyệt

Sau 1 năm thì rụng trứng điều đặïn

 Bé trai: râu, giọng nói ồn do dầy dây thanh âm, xuất

hiện lông nách, mu, chân

 Nữ dậy thì : 8-13 tuổi Buồng trứng tiết estrogen

 Nam:9-14 tuổi.Tinh hòan sản xuất testosteron

 Trong 175 năm qua tuổi dậy thì ngày càng rút ngắn.

 Dậy thì muộn:>13 nữ và 20 ở nam khi bắt đầu sx tinh

trùng

4 MÃN KINH:

 Càng về tuổi trung niên, BT càng ít đáp ứng với các

hormon hướng sinh dục

 Chức năng BT ngày càng giảm sút, kinh nguyệt từ từ

biến mất

 Nang noãn nguyên thủy giảm nhanh

 Tử cung, âm đạo : ít chế tiết, khô, teo lạïi

 45-55 tuổi kinh nguyệt thất thường rồi ngừng hẳn Mãn

kinh trung bình phụ nữ hiện nay là 52 tuổi

Khi thiếu estrogen người phụ nữ:

 Cảm giác nóng khắp người, nhất là mặt

 Tính tình khó chịu, cáu gắt…

 Mô bì âm đạo mỏng mất xuất tiếtteo

 Vú teo lại, chảy xuống

 Mô xương bị mất càng lúc càng nhiều loãng xương

 Tăng nguy cơ cao huyết áp, mạch vành

SINH SẢN NAM

 Chức năng chính:

– Tuyến sinh dục: sản xuất TTr và hormon sinh dục

Thiết đồ cắt ngang cơ quan SS nam

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

1 CẤU TẠO TINH HOÀN:

 Nhiệt độ thích hợp để sx TTr là thấp hơn 3¨C nhiệt độ cơ

thể

 Mạng Pampniform làm lạnh máu trước khi đến TH

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

2 SỰ TẠO TINH TRÙNG:

 SX TTr liên tục từ lúc dậy thì đến khi chết

 100-200 triệu TTr được tạo ra mỗi ngày

 Các tinh nguyên bào ( TNB) phải phân chia tế bào để

đảm bảo số lượng lớn Ttr được tạo ra trong ngày

 Mỗi tinh tử có 22 NST cơ thể và 1 NST giới tính

 Một TNB phân chia và trưởng thành con cháu của nó vẫn còn nối với nhau bằng cầu bào tương cho đến gđ cuối cùng của tinh tử

 Đảm bảo tính đồng bộ của mỗi clôn tế bào mầm

 Mỗi tinh nguyên bào sẽ cho ra 512 tinh tử

 Tế bào mầm nguyên thủy mất 74 ngày mới cho ra được tt

trưởng thành

QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI TINH TRÙNG

 Tinh trùng từ tinh dịch sau khi phóng tinh không thể thụ

tinh được

 Phải qua 4-6 giờ nằm trong đường sinh sản nữ, chịu sự

biến đổi “tạo khả năng”

 Quá trình thụ tinh trong ống nghiệm chỉ xảy ra sau khi TT

được rửa sạch dịch của túi tinh

  chứng tỏ những chất trong đường sinh sản nữ rửa

sạch hay trung hoà các chất nằøm trên tinh trùng

 Nếu không những chất này ngăn cản TT kết hợp với

trứng

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

3 HIỆN TƯỢNG CƯƠNG

 Sự giãn nở các tiểu đm máu đổ dồn về mô xốp

 Khi các mô xốp chưa đầy máucác TM sẽ bị ép, làm

cản máu khó thoát ra dương vật cương cứng

 Trung khu phối hợp gây phản ứng cương nằm ở đọan

tủy lưng

 Trung khu phát động xung ly tâm theo dây thần kinh tạng từ

vùng chậu đến dương vật

 Nitric oxit là chất dẫn truyền thần kinh của hệ TK phó giao

cảm gây hiện tượng cương

 Hiện tượng cương chấm dứt khi có luồng xung động giao

cảm làm co tiểu động mạch

4 HIỆN TƯỢNG PHÓNG TINH

 Là PX tủy sống bao gồm 2 giai đoạn:

 Giai đoạn tiết tinh

 Giai đoạn phóng tinh thật sự

 Trung khu PX phóng tinh nằm ở đoạn tủy lưng dưới cùng

và đoạn tuỷ thiêng trên cùng

 Mỗi lần phóng tinh từ 3-5ml tinh dịch

 Trong 1ml tinh dịch có khoảng 100 triệu TT

 50% đàn ông có lượng tinh trùng 20-40 triệu/ml

 Khi số lượng <20 triệu/ml thì vô sinh

 Tinh trùng di chuyển tốc độ 3mm/phút trong đường sinh

sản nữ

 Sau khi giao hợp mất 30-60 phút TT mới di chuyển đến

vòi trứng

5 HORMON ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG SINH TINH

 Trục GnRH-LH/FSH-tinh hoàn có vai trò quan trọng điều

hòa họat động sinh tinh

 Khi FSH gia tăng bài tiết, các tinh nguyên bào bắt đầu

hoạt hoá

 LH kích thích tế bào Leydig bài tiết testosteron

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

6 CHỨC NĂNG NỘI TIẾT TINH HOÀN

 Testosteron là hormon chính của TH

 Được sinh tổng hợp từ cholesterol trong tế bào Leydig và 1 phần

ở vỏ thượng thận

 Ngày bài tiết 4-9mg

 Sự bài tiết testoterone bị điều khiển bởi LH

 Testosteron còn có tác động ức chế bài tiết LH

 Phát triển & di trì phái tính thứ phát

 Tác động lên chuyển hoá protein làm tăng trưởng cơ thể

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG TINH HOÀN

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

SINH LÝ SINH SẢN NỮ

 Chu kỳ kinh nguyệt:

– Chu kỳ buồng trứng

– Chu kỳ tử cung

– Chu kỳ âm đạo

SINH LÝ SINH SẢN NỮ

CÔ QUAN SINH DUÏC TRONG

Chu kỳ buồng trứng:

 Mỗi nang chứa 1 trứng chưa trưởng thành

 Ngày thứ 6 của chu kỳ một trong 2 buồng trứng có 1 nang

pt nhanh-> nang trội, các nang khác thì thoái triển-> nang thoái hoá

 Nữ được chích chế phẩm Gonadotropin nhiều nang trứng

cùng pt

 Nang trưởng thành ( nang de Graf) có tế bào của lớp vỏ

trong là nguồn cung cấp estrogen lưu hành trong máu

 Ngày thứ 14 chu kỳ nang de Graf căng phồng quá mức ->

vở ra giải phóng trứng vào ổ bụng

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

 Cục máu đông nhanh chống biến thành những tb thể

vàng-> tạo thành thể vàng

 Nếu có thai thể vàng bắt đầu pt mạnh, tb thể vàng

tiết nhiều estrogen và progesteron

 Nếu không có thai thể vàng sẽ thoái hoá vào ngày

thứ 24 của chu kỳ-> biến thành mô sẹo-> thể trắng

CHU KỲ TỬ CUNG

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Chu kỳ âm đạo

 Do ảnh hưởng estrogen mô bì âm đạo bị sừng hoá

 Dưới ảnh hưởng progesteron âm đạo tiết chất nhày

đặc, mô bì tăng sinh và tẩm nhuận BC

Biến đổi chu kỳ ở vú

 Estrogen làm pt ống dẫn của tuyến vú, progesteron làm

pt các tiểu thùy và nang

 Trước khi có KN 10 ngày vú hơi to lên do các ống dẫn

bị căng, có xung huyết và phù mô kẽ của vú

Dấu hiệu rụng trứng

 Sự bài tiết hormon LH lên đến đỉnh điểm trong 36-38h-> rụng

trứng

 Trứng có thể sống 72 giờ nhưng tg thụ tinh thì ngắn hơn

 Giao hợp 1 lần vào ngày rụng trứng: 36% Sau khi rụng trứng tỉ

lệ thành công là 0%

 Trước khi rụng trứng 1-2 ngày là : 36%

 Trước 5 ngày là: 8%

 TT hiện diện trước 48h là dể thụ tinh nhất

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Hormon buồng trứng

ESTROGEN:

 Chúng được tiết: tb vỏ trong, tb hạt của trứng, thể

vàng, nhau

 Có 2 đỉnh tiết estrogen: một là trứơc khi rụng trứng, hai

giữa gđ thể vàng

Aûnh hưởng estrogen lên cơ thể nữ

 Dùng estrogen liều cao 4-6 ngày sau khi giao hợp ở phụ

nữ ngay ngày rụng trứng

 PP ngừa thai (sáng hôm sau) vì nó có tác dụng ngăn

không cho trứng đã thụ tinh làm tổ

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

 Được bài tiết bởi thể vàng và nhau và nang trứng

 Kháng với estrogen trên Cơ TC-> giảm kthích và nhạy cảm với

cơ TC với oxytocin

 Gây tác động điều hoà ngược lên vùng dưới đồi và tuyến

yên, dùng liều cao progesteron có tác dụng ức chế bài tiết LH ngăn rụng trứng

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

ĐIỀU HOÀ CHỨC NĂNG BUỒNG TRỨNG

 FSH kích thích sự trưởng thành của nang trứng vào đầu

chu kỳ kinh nguyệt

 Khi phối hợp với LH, FSH làm cho nang trứng trưởng

thành ở gđ cuối

 LH tăng vọt gây nên rụng trứng và tạo thể vàng

 LH kích thích thể vàng bài tiết estrogen và progesteron

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

NGỪA THAI

 Nếu chưa có thai:

 Dụng cụ ngừa thai: bao cao su, dụng cụ TC ( vòng tránh

thai) vòng này làm bằng chất kim loại đồng nó có tác dụng diệt tinh trùng, tạo biến đổi môi trường TC làm trứng không làm tổ được

 Tránh ngày rụng trứng

 Giao hợp gián đoạn

 Xuất tinh ngoài AĐ

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

 Thuốc: tác dụng dược lý làm ức chế FSH, LH làm ngăn

không cho rụng trứng, chất này là estrogen hay estrogen + progesteron tổng hợp dùng liên tục 21 ngày nghỉ 7

ngày trong lúc có kinh

 Đã có thai: dùng chất đối kháng với progesteron như

mifepriston để phá thai, chất này ngăn progesteron trên NMTC làm tăng sự co thắt cơ TC, giảm sự pt NMTC

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

Tài liệu tham khảo:

 Sách Sinh lý học y khoa tập II Nhà xuất bản y học

Tp.Hồ Chí Minh 2005

 Ganong William F Review of Medical Physiology, 18th ed,

Appeton & Lange, Connecticut, USA, 1997

 Guyton Arthur C Textbook of Medical Physiology, 8th ed,

W.B.Saunders Company, Philadelphia, USA, 1991