SEMINAR (SINH lý BỆNH MIỄN DỊCH) CASE vàng da do tăng bilirubin

Màu vàng này là do sự tăng cao bất thường chất sắc tố mật bilirubin trong máu... 1 Vàng da trước gan- Là vàng da do tăng mức hủy hồng cầu nên sinh ra bilirubin tự do quá nhiều * Nguyên n

Chào mừng thầy

cô

và các bạn.

Bài thảo luận nhóm

Tình huống : Bệnh nhân nam 50 tuổi vào viện với

bilirubin liên hợp và tự do đều tăng Phân tích

nguyên nhân vàng da và chỉ định làm thêm các xét nghiệm để xác định rõ nguyên nhân vàng da của bệnh nhân này

I) Vàng da là gì?

 Vàng da không phải là một bệnh, đúng hơn đó là một triệu

chứng Vàng da là sự nhuộm màu vàng của da và niêm mạc, kết mạc mắt (lòng trắng mắt) Màu vàng này là do sự tăng cao bất thường chất sắc tố mật bilirubin trong máu

Vậy có những loại vàng da nào?

 Có rất nhiều cách phân loại vàng da nhưng xếp loại theo cơ chế bệnh sinh

là hợp lý hơn cả

1) Vàng da trước gan

- Là vàng da do tăng mức hủy hồng cầu nên sinh ra bilirubin tự do quá nhiều

* Nguyên nhân: bao gồm tất cả nguyên nhân gây tan máu

* Cơ chế: Do tan huyết nên hemoglobin được chuyển thành bilirubin tự do

tăng lên, gan không kết hợp kịp vì vậy bilirubin tự do tăng trong máu ngấm vào da với niêm mạc

Đặc điểm:

- Trong máu bilirubin tự do tăng do ứ đọng vì gan không kết hợp kịp nhưng

bilirubin kết hợp vẫn bình thường

- Trong nước tiểu không có sắc tố mật

và muối mật tuy bilirubin tự do tăng nhưng vì nó không tan trong nước

-Trong phân có nhiều stercobilin phân sẫm vàng

- Da và niêm mạc vàng

Vàng da do nguyên nhân tại gan :

Loại này rất phức tạp có thể chia làm 3 nhóm:

* Nhóm thứ nhất do rối loạn vận chuyển bilirubin tự do qua màng tế bào nhu mô

+ Nguyên nhân gây vàng da nhóm 3 thường

do nhiễm độc ( phospho, benzol ) , nhiễm

khuẩn ( virus viêm gan, giang mai, nhiễm

khuẩn huyết ).

Cơ chế vàng da nhóm 3: do viêm nhiễm, tế bào gan

bị sưng to chèn ép gây phù nề, ngoài ra còn có viêm những ống mật nhỏ trong gan dẫn đến tắc mật Do đó vàng da loại này vừa có tổn thương tế bào gan vừa có rối loạn bài tiết mật.

+ Đặc điểm vàng da nhóm 3:

Trong máu tăng cả bilirunbin tự do ( do tế bào gan bị tổn thương), tăng cả bilirubin kết hợp ( do rối loạn bài tiết mật)

Trong nước tiểu có sắc tố mật và muối mật vì bilirubin kết hợp tăng cao trong máu, tan trong nước nên xuất hiện trong nước tiểu.

Trong phân có stercobilin hoặc không, phân nhạt màu hoặc có thể trắng nếu mật không xuống ruột được

Da và niêm mạc vàng sẫm

Vàng da do nguyên nhân sau gan

* Nguyên nhân : Cơ học như sỏ mật, giun chui ống mật, u đầu tụy, hạch to

Tổn thương: Viêm, sẹo, dây chằng

Rối loạn thăng bằng thần kinh thực vật gây co bóp cơ Oddi

* Cơ chế : Do tắc mật, mật không xuống ruột được, trở lại máu ngấm vào da và niêm mạc gây vàng da

* Đặc điểm:

- Trong máu bilirubin tự do bình thường nhưng

bilirubin kết hợp tăng cao vì không xuống ruột được.

- Trong nước tiểu có sắc tố mật và muối mật.

- Trong phân không có stercobilin, phân có màu trắng như phân cò

- Da niêm mạc vàng sẫm

Vàng da tắc mật diễn biến lâu ngày, nhu mô gan ngày càng hư hại, dẫn đến chức phận chuyển bilirubin tự do thành bilirubin liên hợp kém đi do giai đoạn sau

bilirubin tự do tăng cao còn bilirubin liên hợp giảm.

Từ kết quả xét nghiệm của bệnh

và tự do đều tăng ta nghi ngờ lớn

là bệnh nhân mắc vàng da tại

gan Vậy ta cần thêm những xet

nghiệm nào để chuẩn đoán?

- Xét nghiệm phân : xem màu sắc như thế nào,

có stercobilin hay không

Men gan : Đó là các men alanine

amino transferase (ALT) và men aspartate amino

transferase (AST)

gan đánh giá để có hướng điều trị

muối mật không

Có thể làm thêm các xét nghiệm

Cận lâm sàng: siêu âm, CT Scan, MRI, ERCP, sinh

thiết gan.

Vàng da tại đâu thì cả bilirubin liên hợp và tự do đều tăng?

Tại sao trong vàng da sau gan phân trắng như phân cò?

Câu hỏi cuối bài