®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc m«n to¸n ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc m«n to¸n 07 2008 ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc m«n to¸n đến nay chúng ta đã triển khai tập huấn gv thực hiện chương trình và sgk môn toá

• Phần 1, chúng tôi đã giới thiệu với GV về định hướng và các giải pháp đổi mới PPDH môn Toán ở trường phổ thông; thiết kế bài học theo định hướng đổi mới,...Các nội dung đó [r]

đổi mới ph ơng pháp dạy học môn toán

07- 2008

đổi mới ph ơng pháp dạy học

môn toán

• Đến nay, chỳng ta đó triển khai tập huấn GV thực hiện

chương trỡnh và SGK mụn Toỏn qua cỏc lớp 10, 11 và 12 Trong đú cú nội dung đổi mới PPDH mụn Toỏn ở trường THPT.

• Nội dung tập huấn GV đổi mới PPDH mụn Toỏn THPT, mà

chỳng tụi đề cập, gồm 3 phần, được triển khai trong 3 năm, theo kế hoạch tập huấn của Bộ

• Phần 1, chỳng tụi đó giới thiệu với GV về định hướng và cỏc

giải phỏp đổi mới PPDH mụn Toỏn ở trường phổ thụng; thiết kế bài học theo định hướng đổi mới, Cỏc nội dung đú được biờn soạn trong Tài liệu bồi dưỡng giỏo viờn thực hiện chương trỡnh và sỏch giỏo khoa mụn Toỏn lớp 10 Trung học phổ thụng năm 2006, ở Phần III: Đổi mới phương phỏp dạy học.

đổi mới ph ơng pháp dạy

học môn toán

• Phần 2, chỳng tụi giới thiệu tiếp về cỏc PPDH thường được ỏp

dụng trong dạy học ở trường phổ thụng (quan niệm, ưu nhược điểm chớnh, lời khuyờn khi sử dụng, ) và phương phỏp dạy học tớch cực cựng với một số PPDH nhằm phỏt huy tớnh tớch cực nhận thức của người học Nội dung này gúp phần giỳp GV lựa chọn PPDH tương thớch với mục tiờu và nội dung dạy học, được biờn soạn Tài liệu bồi dưỡng giỏo viờn thực hiện chương trỡnh và sỏch giỏo khoa mụn Toỏn lớp 11 THPT năm 2007, ở Phần III: Đổi mới phương phỏp dạy học.

• Phần 3, chỳng tụi tiếp tục giới thiệu về PPDH, quan điểm dạy

học, phương tiện dạy học, qua đú giỳp GV trong việc lựa chọn PPDH sao cho phự hợp với mục tiờu, nội dung và phương tiện dạy học,

• Với 3 nội dung như vậy, chỳng tụi mong muốn giỳp cỏc GV

hỡnh dung được về cơ bản PPDH và đổi mới PPDH được đề cập trờn cỏc phương diện:

Quan hệ giữa nội dung và ph ơng pháp: Ph ơng pháp dạy học phải phù hợp với nội dung dạy học hay nội dung dạy học nào thì ph ơng pháp dạy học

ấy Chẳng hạn, muốn hình thành kĩ năng thì phải tăng c ờng thực hành; muốn chuyển tải nội dung kiến thức nhiều trong một thời gian ngắn thì khó

có thể tránh khỏi ph ơng pháp thuyết trình, độc thoại Tức là, nội dung dạy học và ph ơng pháp dạy học có quan hệ t ơng hỗ, tác động qua lại trong quá trình dạy học Nh ng ảnh h ởng theo chiều từ nội dung đến ph ơng pháp có phần mạnh hơn, chủ đạo hơn.

Quan hệ giữa ph ơng pháp và ph ơng tiện dạy học: Ph

ơng tiện dạy học là những công cụ mà GV và HS sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt đ ợc mục đích dạy học Mỗi thiết bị chứa đựng trong nó một nội dung

giáo dục nhất định, giữa thiết bị và nội dung có sự

đẳng cấu Khi đã lựa chọn một ph ơng pháp dạy học nào đó thì GV cũng cần tính đến ph ơng tiện nào giúp cho việc chuyển tải kiến thức đến HS một cách hiệu quả nhất Nh vậy, ngoài tính phụ thuộc thiết bị còn có tính độc lập và có tác dụng đến PPDH của GV Tuy nhiên, cần nhận thức rằng ph ơng tiện dù hiện đại đến

đâu thì cũng chỉ là công cụ trong tay ng ời GV, là thiết

bị hỗ trợ ng ời thầy trong quá trình dạy học.

b) Phối hợp các PPDH

• Một điểm cần l u ý khi sử dụng PPDH là không có PPDH vạn năng, không

có PPDH nào duy nhất tốt hơn các PPDH khác để có thể thay thế cho các PPDH truyền thống nhằm sử dụng nó phục vụ cho việc đổi mới PPDH.

• Mỗi PPDH đều có mặt mạnh và nh ợc điểm nhất định, chúng tôi đã có dịp

đề cập trong tài liệu bồi d ỡng giáo viên thực hiện ch ơng trình và sách giáo khoa môn Toán lớp 11 Trung học phổ thông năm 2007, ở Phần III: Đổi mới

ph ơng pháp dạy học

• Do đó, trong thực tiễn, khi thiết kế và tiến hành bài học mỗi GV cần lựa

chọn, phối hợp các PPDH sao cho đạt đ ợc mục tiêu đề ra Tuy nhiên, cũng cần l u ý khi sử dụng phối hợp các PPDH bao giờ cũng có một PPDH chủ

đạo, phù hợp với đối t ợng HS cụ thể, phù hợp với nội dung dạy học đã chọn, phù hợp với mục tiêu dạy học đã đặt ra, phù hợp với điều kiện địa ph ơng hiện có.

2 Lùa chän ph ¬ng ph¸p d¹y häc

§Ó lùa chän PPDH phï hîp vµ cã c¬ së khoa häc, nªn tiÕn hµnh c¸c viÖc sau ®©y:

• Thø nhÊt, t×m hiÓu u nh îc ®iÓm cña c¸c

PPDH Cã thÓ tham kh¶o u nh îc ®iÓm cña mét

sè PPDH qua b¶ng sau:

- Phát triển t duy trừu t ợng

- Khó tiếp thu

- Ng ời học về cơ bản thụ động

- Không phát triển đ ợc kinh nghiệm của HS

- Hiệu quả đ ợc nâng cao nhờ biểu t ợng tri giác đ ợc

- Phát triển từ duy trực quan hình t ợng

- Tốn thời gian chuẩn bị

- Hạn chế phát triển t duy trừu t ợng

- Hình thành kĩ năng, kĩ xảo

- Củng cố kiến thức lí thuyết với thực hành ứng dụng

- Ng ời học hứng thú, nhớ lâu

- Tốn thời gian chuẩn bị

- Mất thời gian triển khai trên lớp

- Truyền đạt thông tin nhanh, mạch lạc, hệ thống- Củng cố trí nhớ

- Hình thành kĩ năng, kĩ xảo

- Hạn chế tính độc lập t duy

PPDH u điểm Nh ợc điểm

5 PPDH ch

ơng trình hoá

- Phân hoá, cá nhân hoá

việc lĩnh hội tri thức

- Kiểm tra th ơng xuyên quá trình lĩnh hội tri thức

- Điều khiển quá trình lĩnh hội

7 PP làm việc

độc lập của HS

- Hình thành năng lực làm việc độc lập

- Tạo niềm tin chiến thắng

- Rèn kĩ năng, kĩ xảo

- Tạo, rèn và phát triển ý chí

- Tốc độ dạy học chậm

- Có thể ảnh h ởng không tốt nhân cách ng ời học, nh các nhân, độc đoán,

• Thứ hai, hiểu đ ợc khả năng của PPDH theo

nhiệm vụ, nhịp độ và kết quả dạy học

• Thứ ba, để lựa chọn một PPDH nào đó ta cần

xem xét, cân nhắc mối quan hệ giữa PPDH với nhiệm vụ, nội dung, đặc điểm HS, năng lực GV,

điều kiện vật chất, thời gian, thiết bị

1 Mục đích sử dụng thiết bị dạy học

Phần 2 Sử dụng ph ơng tiện dạy học

Theo quan điểm dạy học hiện đại, quá trình dạy học không chỉ đơn thuần trang bị kiến thức, kĩ năng mà quan trọng hơn là phải tổ chức sao cho HS phát huy đ ợc tính tích cực, chủ động và phát triển năng lực sáng tạo, nhân cách của ng ời lao động mới, đáp ứng những đòi hỏi đa dạng và ngày càng tăng của xã hội Thiết bị dạy học (TBDH) là một trong những

điều kiện quan trọng góp phần nâng cao chất l ợng dạy học, là nội dung

và nguồn thông tin giúp cho GV tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của HS Sử dụng có hiệu quả TBDH là một nhiệm vụ nặng nề, khó khăn của ng ời thầy giáo Ng ời GV không những cần hiểu biết về TBDH,

về kĩ thuật sử dụng chúng mà còn phải nắm vững định h ớng đổi mới PPDH hiện nay là: tổ chức cho HS học tập trong hoạt động và bằng hoạt

động tích cực, tự giác, sáng tạo mà tr ớc hết là làm cho HS suy nghĩ nhiều

hơn, làm việc nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn GV không chỉ là ng ời truyền đạt tri thức mà còn là ng ời tổ chức, cố vấn để HS trở thành chủ thể hoạt động Nếu sử dụng TBDH một cách tuỳ tiện, thiếu sự chuẩn bị chu đáo sẽ dẫn đến hiệu quả chẳng những không tăng mà nhiều lúc còn phản tác dụng

a) Mục đích sử dụng TBDH

• H ớng dẫn và đẩy mạnh hoạt động nhận thức, giúp học sinh

(HS) hiểu sâu kiến thức, góp phần nâng cao chất l ợng dạy học môn Toán ở tr ờng Trung học phổ thông (THPT).

• Giúp HS hình dung một cách trực quan nội dung đ ợc học,

phát triển óc quan sát, khả năng phân tích tổng hợp và so sánh.

• Hỗ trợ đổi mới ph ơng pháp dạy học (PPDH) bộ môn, hợp lí

hoá quá trình hoạt động của giáo viên (GV) và HS.

• Tạo hứng thú học tập bộ môn

• Góp phần bồi d ỡng thế giới quan duy vật biện chứng, giáo

dục nhân cách của ng ời lao động mới.

Do đó, khi sử dụng TBDH cần chú ý:

b) Nguyên tắc sử dụng TBDH

Để nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở tr ờng phổ thông, trong quá trình dạy học cần đảm bảo một số nguyên tắc cơ bản sau:

• Thứ nhất, sử dụng ph ơng tiện dạy học (PTDH) đúng lúc,

tức là:

 Trình bày vào lúc cần thiết, lúc HS mong muốn nhất đ ợc quan sát, gợi nhớ,

 Đ a PTDH theo trình tự bài giảng; việc đ a ra và cất đúng lúc

 Bố trí lịch sử dụng PTDH hợp lí, đúng lúc, thuận lợi trong một

ngày.

• Thứ hai, sử dụng PTDH đúng chỗ, tức là:

 Tìm vị trí giới thiệu PTDH hợp lí nhất, giúp HS có thể

sử dụng nhiều giác quan nhất

 Tìm vị trí lắp đặt nó sao cho toàn lớp có thể quan sát

đ ợc rõ ràng

 Vị trí trình bày phải đảm bảo yêu cầu về độ sáng

cũng nh các yêu cầu kĩ thuật khác

 Đ ợc giới thiệu ở vị trí đảm bảo an toàn

 Đ ợc bố trí sao cho GV chuẩn bị không mấy khó khăn

 Bố trí chỗ cất sau khi sử dụng để không làm phân tán

t t ởng HS.

• Thứ ba, sử dụng PTDH đủ c ờng độ, tức là:

 Thích hợp, vừa với trình độ tiếp thu và lứa tuổi

HS;

 Không nên kéo dài quá hoặc lặp đi, lặp lại một

loại PTDH quá nhiều lần trong một buổi dạy

 Kết hợp sử dụng TBDH đã đ ợc trang bị với việc

tận dụng khai thác, sử dụng cơ sở vật chất, kĩ thuật ngoài xã hội.

Cần chú ý:

A Về sách giáo khoa

• Hỗ trợ đổi mới PPDH: trong SGK có đưa vào các hoạt động,

tại từng thời điểm cụ thể giúp HS ôn kiến thức cũ, nêu lí do xuất hiện kiến thức mới,… Tuy nhiên mỗi hoạt động này không nhất thiết phải thực hiện cho mọi lớp, mọi đối tượng.

• Tạo điều kiện cho HS tự học Góp phần phát huy tính tích cực nhận thức ở HS.

• Giảm nhẹ tính hàn lâm, tăng cường liên hệ với thực tiễn, liên

môn.

• Tăng cường văn hoá toán học trong phạm vi cho phép, với

mong muốn SGK gần với đời sống thực tiễn hơn.

• Chú ý sử dụng thiết bị dạy học, Bước đầu giới thiệu công cụ

tính toán (máy tính bỏ túi, phần mềm đồ hoạ, ).

• Đảm bảo yêu cầu phân hoá đối tượng HS Cần chú ý đặc điểm

này khi thiết kế bài học.

• Mỗi bài trong SGK thường chú ý tới:

• Nêu rõ mục tiêu bài học

• Nội dung chính

• Có dẫn dắt, gợi vấn đề

• Có thể có câu hỏi TNKQ

• Tăng cường tính thực tiễn

• Có câu hỏi và bài tập

• Đặc biệt có câu hỏi ôn tập cuối chương, cuối

kì, có phần đọc thêm

• SGK vừa thực hiện chức năng thông tin

khoa học và có chức năng giúp đỡ hướng

dẫn GV và HS trong quá trình dạy học

B Công nghệ thông tin góp phần đổi mới PPDH

1 Nhờ sự phát triển của khoa học kĩ thuật, quá trình dạy học đã sử dụng PTDH sau đây:

 Phim chiếu để giảng bài với đèn chiếu Overhead

 Phầm mềm hỗ trợ giảng bài, minh hoạ trên lớp với Projetor

2 CNTT với vai trò của phương tiện dạy học, thiết bị dạy học cần đảm bảo yêu cầu:

 Sử dụng CNTT như công cụ day học cần được đặt trong toàn bộ hệ thống các PPDH nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống đó Mỗi PPDH đều có những chỗ mạnh và chỗ yếu, ta cần phát huy sức mạnh chỗ mạnh, hạn chế chỗ yếu của mỗi phương pháp.

 Phát huy vai trò của người thầy trong quá trình sử dụng CNTT như PTDH, TBDH: Không thủ tiêu vai trò của người thầy mà trái lại còn phát huy hiệu quả hoạt động của thầy giáo trong quá trình dạy học có sử dụng CNTT Chẳng hạn, khi sử dụng CNTT thay GV trong một số khoảng thời gian, do được giải phóng khỏi việc dạy học đồng loạt cho cả lớp, GV có thể

đi sâu giúp những HS cá biệt (cả cá biệt yếu và cá biệt giỏi) với thời gian dài hơn nhiều so với dạy học không sử dụng CNTT.

Phần 3: Nội dung đổi mới PPDH môn

toán ở tr ờng phổ thông

I Nội dung và cỏc giải phỏp đổi mới PPDH:

• Đổi mới cỏch xỏc định mục tiờu bài học

• Dự kiến và thiết kế cỏc hoạt động học tập

• Lựa chọn PPDH nhằm phỏt huy tớnh tớch cực

nhận thức của người học

• Đổi mới đỏnh giỏ kết quả học tập của HS

trong toàn bộ tiến trỡnh bài học

II Thiết kế bài học theo tinh thần đổi mới

1 Chuẩn bị lập kế hoạch bài học

• Phân tích chương trình SGK

• Chuẩn bị phương tiện, thiết bị, đồ dùng dạy học tương thích với nội dung bài học

• Tìm hiểu thực tế

• Dự kiến phương pháp dạy học

2 Xây dựng kế hoạch bài học

• Xác định và làm rõ mục tiêu của bài học

• Chuẩn bị của GV và HS:

• Thiết kế các HĐ dạy học

• Xác định tiến trình bài giảng

• Dự kiến kiểm tra, đánh giá…

3 Trình bày kế hoạch bài học

• Có thể trình bày theo hàng ngang hay cột hay bảng,

III Tiến trình bài học theo định hướng đổi mới

• Mở đầu

• Tổ chức tiếp cận các tài liệu học tập

• Tổ chức cho HS hoạt động, tự giải quyết vấn đề

• Tổ chức cho HS trình bày kết quả học tập

• Kết luận vấn đề

KẾT LUẬN

Nội dung đổi mới PPDH môn Toán ở truờng

phổ thông Hướng đổi mới PPDH môn Toán

ở trường THPT

làm cho HS học tập tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động mà cốt

hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo

b) Cốt lõi của đổi mới PPDH ở trường THPT

tập tích cực, chủ động, biết phát hiện và GQVĐ, từ đó phát triển tư duy linh hoạt tiến đến sáng tạo, trên cơ sở đó hình thành và ổn định PP tự học.

Đối với giáo viên:

động tiếp thu, tái hiện)

GQVĐ phải là then chốt

học, bước đầu vận dụng thành tựu của công nghệ thông tin

thức Toán gắn với thực tiễn

sở trường, đối tượng HS, điều kiện trang thiết bị, để đạt được những điều nói trên trong hoàn cảnh địa phương mình giảng dạy

Hết