Chính vì vậy tôi luôn có suy nghĩ làm thế nào để giúp học sinh có kĩ năng sống tốt. Từ đó tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu : “Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 1B trường Tiểu học Quảng Vinh.” nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường đồng thời giúp cho người học có một vốn sống nhất định để tiếp tục bước vào những lớp học cao hơn và vào cuộc sống thực tại cần thiết hiện nay.
Trang 12.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 32.3 Các biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 1 trường
2.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao trình độ nhận thức của giáo viên , gia
2.3.5 Biện pháp 5: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt
2.3.6 Biện pháp 6: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua
hoạt động ngoại khóa, văn nghệ, thể dục thể thao 102.3.7 Biện pháp 7: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tổ
chức: Giáo dục sức khỏe An toàn giao thông, phòng tránh tai
nạn thương tích, đuối nước…
12
2.3.8 Biện pháp 8: Tăng cường công tác phối hợp giữa gia đình và
nhà trường, xã hội trong việc giáo dục kỹ năng sống cho các
em
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 12
1 Mở đầu
Trang 21.1 Lí do chọn đề tài.
Trẻ em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những ngườiquyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới Nếu không có kĩnăng sống, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, giađình, cộng đồng và đất nước Lứa tuổi HS là lứa tuổi đang hình thành những giátrị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá Song cònthiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kíchđộng Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiệnnay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực vàtiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đươngđầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nếu không đượcgiáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống (KNS) các em dễ bị lôi kéo cáchành vi tiêu cực, bạo lực, lối sống ích kỉ, thực dụng,dễ bị lừa dảo, lợi dụng, dễ bịphát triển lệch lạc về nhân cách
Một trong những nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu cực của một
bộ phận học sinh phổ thông trong thời gian qua như: chơi game, đua xe, nghiệnhút, bạo lực, ăn chơi sa đọa hay một số nguyên nhân dẫn đến những vụ bắt cóc,xâm hại, những vụ đuối nước thương tâm chính là do các em thiếu những kĩnăng sống cần thiết như : kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiênđịnh, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng thương lượng, kĩ năng giao tiếp Ở bậcTiểu học ngoài trang bị cho học sinh vốn kiến thức cơ bản trong học tập,laođộng cần phải giáo dục học sinh có KNS, kĩ năng làm người để học sinh cóthêm kinh nghiệm thích ứng với môi trường xã hội
Vì vậy việc giáo dục KNS cho học sinh, thế hệ trẻ là rất cần thiết, giúpcác em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng
và Tổ quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống củacuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người,sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh Mặt khác để nâng caochất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực cho sựnghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc
tế, trách nhiệm của giáo dục - đào tạo là phải đảm bảo cho người học tiếp cậnvới chương trình giáo dục kĩ năng sống Từ năm học 2010 - 2011 đến nay Bộ
GD - ĐT đã đưa nội dung giáo dục kĩ năng sống lồng ghép vào các môn học ởbậc tiểu học Trung tâm giáo dục KNS mở các lớp tập huấn cho GV, phụ huynh
và học sinh nhằm trang bị cho các em có những kĩ năng phòng tránh một số tainạn hay những tình huống lừa đảo, xâm hại xảy ra trong cuộc sống Năm học2020-2021 thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 và chương trìnhthay sách lớp 1, ngoài việc GDKNS qua các môn học, Bộ GD&ĐT cũng đã đưavào chương trình môn học Hoạt động trải nghiệm Đây là một môn học mớiđược triển khai đầy đủ nhất các KNS cho các em
Hiện nay, việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường Tiểu học còn nhiềuhạn chế Nguyên do chính là trong tư tưởng phụ huynh chỉ chú trọng đến việccác con học chữ, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu lệ, chưa nhậnthức được tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sống cho con em mình Một sốphụ huynh do mải mê kiếm tiền, không quan tâm tới việc dạy dỗ con cái hoặc do
Trang 3nuông chiều con quá mức Nếu nói rằng thầy cô giáo không quan tâm đến việcdạy rèn kĩ năng sống là không đúng, nhưng việc rèn kĩ năng sống ở đây chưađược chú trọng nhất là việc lồng ghép vào tất cả các môn học cũng như lồngghép vào các hoạt động ngoại khóa.
Tuy nhiên, việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống qua các môn học cònmang tính chất gò ép, chất lượng hiệu quả chưa cao bị hạn chế bởi thời lượng vànội dung chương trình của môn học Hơn nữa, giáo dục kĩ năng sống phải thôngqua hoạt động vì chỉ có thông qua hoạt động mới có thể hình thành kĩ năng, nângcao nhận thức, phát triển thái độ, tình cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng như sự năngđộng, sáng tạo ở học sinh, mà hoạt động lại là thế mạnh, đặc trưng của giáo dụcngoài giờ lên lớp
Chính vì vậy tôi luôn có suy nghĩ làm thế nào để giúp học sinh có kĩ năng sống
tốt Từ đó tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu : “Một số biện pháp giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh lớp 1B trường Tiểu học Quảng Vinh.” nhằm góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường đồng thời giúp cho ngườihọc có một vốn sống nhất định để tiếp tục bước vào những lớp học cao hơn vàvào cuộc sống thực tại cần thiết hiện nay
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu đề xuất những biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp
1 thông qua hoạt động trải nghiệm, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáodục toàn diện cho học sinh trường Tiểu học Quảng Vinh hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu thực trạng của việc giáo dục kĩ năng sống của học sinh lớp 1nói riêng và học sinh trường Tiểu học Quảng Vinh nói chung từ đó đưa ra một
số biện pháp nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện các hoạt động giáo dục kỹnăng sống cho học sinh lớp 1B thông qua hoạt động trải nghiệm
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Đọc sách, đọc các tài liệu tham khảo vềgiáo dục KNS cho học sinh tiểu học, các văn bản chỉ đạo của ngành…
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin Khảo sát kĩ năngsống cho học sinh lớp 1B trường Tiểu học Quảng Vinh
- Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế việc giáo dục kĩ năng sống của giáoviên của giáo viên, việc thực hiện của học sinh
- Phương pháp thông kê, xử lí số liệu: Thống kê toán học được sử dụng để xử lý,phân tích các dữ liệu nhằm định lượng kết quả nghiên cứu
Trang 42 Nội dung
2.1 Cơ sở lí luận.
2.1.1.Ý nghĩa của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
“Kỹ năng” là khả năng thao tác, thực hiện một hoạt động nào đó Có
nhiều điều ta biết, ta nói được mà không làm được Như vậy, luôn có mộtkhoảng cách giữa thông tin, nhận thức và hành động Biết thuốc lá có hại nhưng
bỏ thuốc lá rất khó vì rất khó thay đổi một hành vi, biết tập thể dục là rất tốt chosức khỏe nhưng để có hành vi tập thể dục đều đặn thì cả là một vấn đề Trongcuộc sống, ta thường khen hành vi của một ai đó, thí dụ: em viết chữ thật đẹp,bạn thuyết trình thật hay; cậu ấy sửa máy móc giỏi lắm… Điều này có nghĩachúng ta đang nói về những cá nhân ấy đã biết sử dụng kiến thức học được vàothực hiện thành thục các nhiệm vụ khác nhau của cuộc sống Với kỹ năng sốngcũng vậy, nếu bạn có đầy đủ các kiến thức trong cuộc sống, thế nhưng bạn lạichưa có kỹ năng cuộc sống (bao gồm rất nhiều kỹ năng) và biết sử dụng linhhoạt các kỹ năng này thì không đảm bảo được là bạn sẽ có thể đưa ra quyết địnhhợp lý, giao tiếp có hiệu quả hay có mối quan hệ tốt với những người khác Vìvậy bạn cần phải có các kỹ năng đặc biệt cho cuộc sống và được gọi là “Kĩ năngsống” (KNS)
Kỹ năng sống (life skills) là cụm từ được sử dụng rộng rãi nhằm vào mọilứa tuổi, trong mọi hoạt động Kỹ năng sống đề cập đến mọi lĩnh vực hoạt động
từ học tập để chuẩn bị vào nghề, cách học ngoại ngữ, kỹ năng làm cha mẹ đến tổchức trại hè Tuy nhiên một số tác giả phân biệt giữa những kỹ năng để sống cònnhư học chữ, học nghề, làm toán … tới bơi lội … với “kỹ năng sống” theo nghĩa
mà tài liệu đề cập Đó là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phó vớinhững yêu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày, mà đặc biệt tuổi trẻ rấtcần để vào đời
Kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vi lành mạnh, tích cựccho phép mỗi cá nhân đối mặt với những thách thức của cuộc sống hằng ngày Vào đầu thập kỷ 90, các tổ chức Liên Hiệp Quốc (LHQ) như WHO (Tổchức Y tế Thế giới), UNICEF (Quỹ cứu trợ Nhi đồng LHQ), UNESCO (Tổ chứcGiáo dục, khoa học và văn hóa LHQ) đã chung sức xây dựng chương trình giáodục Kỹ năng sống cho thanh thiếu niên “Bởi lẽ những thử thách mà trẻ em vàthanh niên phải đối mặt là rất nhiều và đòi hỏi cao hơn là những kỹ năng đọc,viết, tính toán tốt nhất (UNICEF) nhiều định nghĩa khác nhau nhưng thống nhấttrên nội dung cơ bản
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 1993 “Năng lực tâm lý xã hội làkhả năng ứng phó một cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức củacuộc sống Đó cũng là khả năng của một cá nhân để duy trì một trạng thái khỏemạnh về mặt tinh thần, biểu hiện qua các hành vi phù hợp và tích cực khi tươngtác với người khác, với nền văn hóa và môi trường xung quanh Năng lực tâm lý
xã hội có vai trò quan trọng trong việc phát huy sức khỏe theo nghĩa rộng nhất
về thể chất, tinh thần và xã hội KNS là khả năng thể hiện, thực thi năng lực tâm
lý xã hội này Đó là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phó với những yêucầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày
Trang 5Theo UNICEF, giáo dục dựa trên KNS cơ bản là sự thay đổi trong hành vihay một sự phát triển hành vi nhằm tạo sự cân bằng giữa kiến thức, thái độ, hành
vi Ngắn gọn nhất đó là khả năng chuyển đổi kiến thức (phải làm gì) và thái độ (ta đang nghĩ gì, cảm xúc như thế nào, hay tin tưởng vào giá trị nào) thành hành động (làm gì, và làm như thế nào?)
Thuật ngữ “Kĩ năng sống” được người Việt Nam bắt đầu biết đến từchương trình của UNICEF (1996) “Giáo dục KNS để bảo vệ sức khỏe và chốngHIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường” Thông qua quátrình thực hiện chương trình này, nội dung của khái niệm KNS và giáo dục KNSngày càng được mở rộng
Trong giai đoạn đầu tiên, khái niệm KNS được giới thiệu trong chươngtrình này chỉ bao gồm những kĩ năng sống cốt lõi như: kĩ năng tự nhận thức, kĩnăng giao tiếp, kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng gia quyết định, kĩ năng kiên định
và kĩ năng đạt mục tiêu Ở giai đoạn này, chương trình chỉ tập trung vào các chủ
đề giáo dục sức khỏe của thanh thiếu niên Giai đoạn 2 của chương trình tậptrung vào chăm sóc và giáo dục trẻ nhà trẻ, trẻ mẫu giáo đổi mới đã chú trọngcác nội dung như: phát triển thể chất, nhận thức, phát triển ngôn ngữ, tình cảm,nghệ thuật và thẩm mỹ của trẻ Trong tất cả các nội dung đều chứa đựng nộidung KNS
Song kĩ năng sống là khái niệm được sử dụng rộng rãi nhằm vào mọi lứa tuổitrong lĩnh vực hoạt động thuộc các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Kĩnăng sống dược hiểu theo nghĩa hẹp chỉ bao gồm những năng lực tâm lí xã hội.Theo nghĩa rộng, KNS không chỉ bao gồm năng lực tâm lí xã hội mà còn baogồm cả những kĩ năng tâm vận động Từ những quan niệm trên có thể thấy,KNS bao gồm một loạt các kĩ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngàycủa con người Bản chất của KNS là kĩ năng tự quản lí bản thân và kĩ năng xãhội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả.Nói cách khác, KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng
xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cựctrước các tình huống của cuộc sống
Giáo dục KNS là thực hiện quan điểm hướng vào người học, một mặt đápứng nhu cầu của người học có năng lực để đáp ứng những thách thức của cuộcsống và nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân Mặt khác, thực hiệngiáo dục KNS thông qua những phương pháp hướng đến người học (lấy họcsinh làm trung tâm) và phương pháp dạy học tương tác, cùng tham gia, đề caovai trò tham gia chủ động, tự giác của người học và vai trò chủ đạo của ngườidạy sẽ có những tác động tích cực đối với những quan hệ người dạy và ngườihọc, người học và người học Đồng thời, người học cảm thấy họ được tham giavào các vấn đề có liên quan đến cuộc sống của bản thân, họ sẽ thích thú và họctập tích cực hơn
Như vậy, giáo dục KNS cho người học, cụ thể là học sinh tiểu học đồngthời thể hiện tính khoa học và nhân văn của giáo dục
Thực chất của của cách tiếp cận kĩ năng sống đó là: Học để biết, học đểlàm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống Vì vậy mục tiêucủa giáo dục kĩ năng sống đó là:
Trang 6+ Giúp học sinh có khả năng ứng xử hiệu quả, nhạy bén trước các nhu cầu
và thách thức của cuộc sống hàng ngày
+ Trang bị cho học sinh những kiến thức, kĩ năng phù hợp Gíup học sinhbiến những kiến thức thành thái độ, hành vi thói quen tích cực, lành mạnh loại
bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực
+ Giúp HS biết chuyển từ nhận thức đúng thành hành vi đúng, biết thayđổi hành vi mới
+ Giúp HS hoàn thiện và phát triển toàn diện nhân cách
Do vậy việc sớm đưa giáo dục KNS giúp các em rèn luyện hành vi có tráchnhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng, xã hội Sớm GD KNS giúp các em
có được trải nghiệm để có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống củacuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với bạn bè, gia đình, xã hội, sống tíchcực, vui vẻ, an toàn và lành mạnh Người thiếu KNS dễ bị vấp váp, dễ bị thấtbại, dễ bị lợi dụng, dễ bị sa ngã trong cuộc sống; thiếu kĩ năng sống là mộtnguyên nhân nảy sinh nhiều vấn đề xã hội…
Hiện nay, với chương trình SGK mới các giáo sư, tiến sĩ, các nhà biên
soạn SGK đẫ đưa ra một môn học mới là Hoạt động trải nghiệm đưa vào
chương trình SGK lớp 1 mới nhằm rèn KNS cho các em ngay từ lớp học đầu
tiên Qua nghiên cứu tôi thấy hoạt động trải nghiệm rất quan trọng trong việc rèn
kỹ năng sống Bởi nhiệm vụ trọng tâm cơ bản của hoạt động trải nghiệm là tăngcường nhận thức; bồi dưỡng thái độ tình cảm và hình thành hệ thống kỹ nănghành vi Đặc biệt là nhiệm vụ hình thành hệ thống kỹ năng, hành vi, nhiệm vụnày nhằm rèn cho học sinh những kỹ năng thực hiện các công việc lao động đơngiản, các kỹ năng sáng tạo nghệ thuật, thực hiện các bài thể dục, các trò chơi,các hành vi ứng xử đối với mọi người trong gia đình; nhà trường và xã hội Kỹnăng tham gia hoạt động tập thể, kỹ năng biết phối hợp với mọi người cùng thựchiện hoạt động chung, nâng cao ý thức tự chủ, tự tin chủ động giao tiếp với mọingười Dựa vào những kỹ năng hành vi này để rèn luyện kỹ xảo, thói quen đạođức bền vững và tự quản trong sinh hoạt tập thể Như vậy chúng ta phải biếtphát huy tận dụng nhiệm vụ của môn học để góp phần rèn luyện KNS cho họcsinh một cách hiệu quả nhất
Mặt khác, hoạt động trải nghiệm là những hoạt động gần gũi, phù hợp vớitâm sinh lý lứa tuổi, lôi cuốn các em tham gia; phạm vi kiến thức kỹ năng rộnglớn, thuận lợi cho giáo viên hướng dẫn lựa chọn các hình thức, phương phápgiáo dục phù hợp Học sinh dễ tiếp thu, được trực tiếp tham gia hoạt động từ đóhình thành kỹ năng một cách nhanh chóng Do đó, nghiên cứu về kĩ năng sốngcho học sinh lớp 1B thông qua động trải nghiệm là một yêu cầu khách quan vàcần thiết
2.1.2 Mục tiêu của việc rèn kỹ năng sống cho häc sinh líp 1B trường Tiểu học Quảng Vinh thông qua hoạt động trải nghiêm.
- Kỹ năng sống cho học sinh lớp Một rất quan trọng, đó cũng là những kĩ
năng - sự phản hồi của kết quả tiếp thu rèn luyện sau một quá trình học tập củacác em Nó thể hiện kết quả nhận biết thể hiện hành vi và khả năng xử lí hành
vi qua các chủ đề trong môn học
Trang 7- Hoạt động trải nghiệm hỡnh thành ở học sinh thúi quen tớch cực trongcuộc sống hằng ngày, chăm lao động, thực hiện trỏch nhiệm của người học sinh
ở trường cũng như ở nhà và địa phương Biết tự đỏnh giỏ và điều chỉnh bảnthõn Hỡnh thành những hành vi giao tiếp, ứng xử cú văn húa Cú ý thức hợp tỏcnhúm và hỡnh thành được năng lực giải quyết vấn đề
2.1.3 Một số kĩ năng rốn luện kĩ năng sống cho học sinh lớp 1B trường Tiểu học Quảng Vinh.
- Kĩ năng quan sỏt
- KĨ năng giao tiếp
- Kĩ năng hợp tỏc
- Kĩ năng giải quyết vấn đề
- Kĩ năng tự đỏnh giỏ và điều chỉnh bản thõn
2.2 Thực trạng của việc rốn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 ở trường Tiểu học Quảng Vinh
2.2.1 Thuận lợi.
- Trong năm học 2020-2021 tôi được phân công dạy lớp 1B Lớp học có
34 học sinh đều ở trong cựng phường
- Cỏc em đa số rất ngoan, dễ võng lời, nghe lời cụ giỏo, thớch học tập vàthi đua với cỏc bạn, dễ khớch lệ động viờn khen thưởng vv….Các em đều đã học
8 buổi/ tuần ở lớp 1 nên thực hiện tương đối tốt các nề nếp, đi học đúng giờ, đều
đặn, đầy đủ sách vở
- Nhìn chung các bậc phụ huynh đã cựng với giỏo viờn rất quan tâm đếnviệc học hành của con em mình như: Chuẩn bị đầy đủ sỏch vở, đồ dựng học tập,thường xuyờn nhắc nhở và tạo điều kiện tốt cho con em mỡnh đến lớp cũng nhưhọc tập ở nhà
- Bản thân tôi đã được đào tạo chuẩn kiến thức cơ bản Được tập huấnchương trình thay sách nên sẵn sàng đón nhận chương trỡnh SGK lớp 1 mới
- Tôi luôn học hỏi đồng nghiệp, tự học qua truyền hình, báo chí để tìm ranhững phương pháp dạy học phù hợp với từng môn, lớp học Tích lũy kinhnghiệm cho bản thân mình
- Trong Trường Tiểu học Quảng Vinh của tôi khối lớp 1 luôn được nhàtrường quan tâm sát sao, Ban Giám hiệu tạo mọi điều kiện như: tổ chức thaogiảng, dự giờ hàng thỏng, tổ chức những buổi học chuyờn đề thảo luận vềchuyờn mụn để rỳt ra những ý kiến hay, những đề xuất kinh nghiệm tốt ỏp dụngtrong việc giảng dạy Ưu tiên phòng học rộng rãi, thoáng mát có đủ ánh sáng,cung cấp đủ tài liệu, phương tiện để nghiờn cứu, học hỏi, giảng dạy để nângcao chất lượng dạy học, hoàn thành tốt mọi kế hoạch đề ra Đội ngũ giỏo viờncủa trường cú tay nghề vững lõu năm trong cụng tỏc, cú nhiều kinh nghiệm, cú ýthức tốt về trỏch nhiệm người giỏo viờn và sẵn sàng giỳp đỡ đồng nghiệp vềchuyờn mụn cũng như giỳp nhau thỏo gỡ những khú khăn hay xử lý cỏc trườnghợp học sinh cỏ biệt về học tập cũng như hạnh kiểm
Trang 8- Trỡnh độ học sinh trong lớp khụng đồng đều Bờn cạnh những em phỏttriển, học tốt, tiếp thu nhanh vẫn cũn một số em yếu về thể chất, chưa mạnh dạnnên ảnh hưởng nhiều đến chất lượng học tập như các em: Em Quõn, Yến Nhi,Tuấn… Trong lớp còn một số em tác phong chậm chạp, nhỳt nhỏt.
2.2.3 Thực trạng về kĩ năng sống của học sinh lớp 1B năm học 2020
-2021
Năm học 2020 - 2021, tụi được nhà trường phõn cụng giảng dạy lớp 1B,tổng số là 34 em, một số em cú hoàn cảnh khú khăn, chưa cú sự quan tõm chuđỏo, chặt chẽ của cha mẹ Mặt khỏc một số em thời gian để vui chơi, tiếp cận vớithế giới tự nhiờn cũn ớt, hoặc ớt tiếp xỳc trước đỏm đụng Một số gia đỡnh cú điềukiện kinh tế thỡ lại nuụng chiều con quỏ mức Do vậy kĩ năng sống của cỏc em bịhạn chế, trong đú cỏc kĩ năng sơ giản ban đầu như chào hỏi, giao tiếp, hợp tỏc
Vớ như khi cú người khỏch đến lớp HS khụng chào hoặc tiếng chào lớ nhớ thiếu
tự nhiờn, ớt khi dựng “cảm ơn, xin lỗi”… Nhiều học sinh ớt khi tham gia tranhluận, ngại núi ra khú khăn của bản thõn, một số khụng biết giao tiếp theo nhữngqui tắc tối thiểu trong gia đỡnh và ngoài xó hội Nhiều trẻ thiếu kĩ năng tự phục
vụ cho bản thõn kể cả vệ sinh thõn thể; kĩ năng làm một số việc đơn giản nhưdọn dẹp sắp xếp bàn học, phũng học, nhà cửa… Đặc biệt một số em khụng xử lớđược một số tỡnh huống đơn giản trong cuộc sống, rất rụt rố thiếu tự tin tronggiao tiếp, thiếu bản lĩnh để vượt qua khú khăn do vậy dễ nản chớ
Từ thực trạng nờu trờn, tụi đó suy nghĩ và xỏc định cho bản thõn mỡnh cầnphải cú biện phỏp rốn kĩ năng sống cho học sinh lớp 1qua HĐTN thật hiệu quả
Do đú từ đầu năm học tụi đó tiến hành khảo sỏt kĩ năng sống của học sinh lớp1B như sau:
Thời điểm Tổng số họcsinh lớp 1B kĩ năng sống tốtHọc sinh cú kĩ năng sống chưa tốtHọc sinh cúThỏng
- Tuy phụ huynh rất quan tõm đến việc học hành của con em mỡnh nhưng
số học sinh là con em làm nụng nghiệp quỏ nhiều (100%) điều kiện khú khănnờn bố mẹ phải mưu sinh xa nhà hoặc đi làm thờm từ sỏng tới tối mới về nênthường để con ở nhà một mỡnh hoặc gửi ụng bà, việc chăm lo dạy bảo cho con
em mỡnh ở nhà bị hạn chế Một số em trong những tuần đầu năm rất nhỳt nhỏtkhụng dỏm núi to, rụt rố khi cụ gọi tờn
- Học sinh trong lớp sống rải rỏc khắp địa bàn của toàn phường
í thức được vai trũ của giỏo dục kĩ năng sống cho học sinh, tụi đó đưa ramột số biện phỏp giỏo dục kĩ năng sống thụng qua hoạt động ngoài giờ lờn lớp
Trang 92.3 Các biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 1 trường Tiểu học Quảng Vinh.
2.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao trình độ nhận thức của giáo viên , gia đình, học sinh.
- Từ thực trạng trên tôi đã tiến hành họp phụ huynh học sinh đầu năm học:
Đề nghị và yêu cầu thống nhất trang bị đầy đủ sách vở, đồ dùng cần thiết phục
vụ cho môn học
- Yêu cầu phụ huynh thường xuyên nhắc nhở việc học bài đọc bài ở nhàcủa con em mình, đồng thời hướng dẫn phụ huynh cơ bản về cách dạy con rènluyện các kĩ năng qua môn học…để phụ huynh nắm rõ cách dạy học hỗ trợ giáoviên kèm cặp con em mình ở nhà
- Tham mưu với nhà trường để giáo viên có đủ tài liệu tham khảo, đồdùng dạy
học,khuân viên hoạt động, điều kiện để HS trải nghiệm, GV tự làm thêm tranhảnh mô hình,dụng cụ, sưu tầm thêm những mô hình vật thật để tiết dạy vui, sinhđộng Đồng thời tăng cường vận dụng Ứng dụng công nghệ th«ng tin trong dạyhọc, qua những hình ảnh động cũng góp phần gây hứng thú giúp các em hưngphấn trong hoạt động
- Giáo viên có thể cho học sinh còn chậm, nhút nhát cặp tổ với họcsinh mạnh dạn Bạn nhanh nhen mạnh dạn sẽ giúp bạn mình mạnh danhơn
- Bồi dưỡng, luyện tập cho học sinh sau khi phân loại học sinh ngay từ đầu năm giáo viên nên nắm vững tâm lí, kĩ năng của học sinh trong lớp mình theo cácmức Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Chưa hoàn thành Đối với các học sinh Chưahoàn thành giáo viên nên dành nhiều thời gian để quan tâm giúp đỡ cho đốitượng này tham gia hoạt động mạnh dạn hơn
2.3.2 Biện pháp 2: Giáo dục kĩ năng sống qua tiết chào cờ, tiết sinh hoạt lớp.
Để giáo dục cho các em kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, đảm nhận tráchnhiệm Trong tiết chào cờ tôi đã kết hợp với hoạt động của nhà trường và vớihoạt động theo chủ đề của Đội để phát động phong trào Giao nhiệm vụ cho các
tổ trưởng theo dõi, đánh giá từng hoạt động của các bạn trong tổ Tôi đã đưa ratiêu chuẩn bình xét, đánh giá Ngay những tuần đầu tiên khi các em làmquenvới sinh hoạt dưới cờ; Xây dựng đôi bạn cùng tiến;Tìm hiểu an toàn trườnghọc; Tham gia vui tết trung thu; Tìm kiếm tài năng nhí; Nói lời hay ý đẹp; Rèn nềnếp sinh hoạt; Đánh giá việc thưc hiện nề nếp sinh hoạt; và tổng kết vào cáctiết sinh hoạt lớp cuối tuần, các tổ trưởng có nhiệm vụ đánh giá các hoạt độngcủa các thành viên trong tổ Qua đó rèn cho các em sự tự tin, giao tiếp rõ ràngtrước tập thể, các em biết đánh giá, bày tỏ ý kiến của mình trước những hành viđúng, sai
Trang 10Học sinh bày tỏ ý kiến cá nhân trong tiết sinh hoạt lớp
Bản thân giáo viên học cách lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân, và dùng lời
lẽ mềm mỏng bằng những tình cảm, cử chỉ yêu thương của mình khi yêu cầu điều
gì đó với học sinh Tránh hành hung, nói nặng lời đối với những học sinh nghịchngợm hay mắc lỗi
Ngoài ra, giáo viên cần tranh thủ đọc sách cho các em nghe trong mọi tìnhhuống như những lúc sinh hoạt đầu giờ, hoặc đọc sách các em nghe trong giờsinh hoạt lớp.Tăng cường kể cho các em nghe các câu chuyện cổ tích, câuchuyệnvề người tốt việc tốt,…Tổ chức cho học sinh xem băng, giới thiệu vềdanh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa của địa phương Qua đó rèn luyệnđạo đức cho các em, giúp các em hoàn thiện mình, dạy các em yêu thương bạn
bè, yêu thương con người.Tạo hứng thú cho các em, gợi mở tính tò mò, ham họchỏi, phát triển khả năng thấu hiểu ở trẻ Giáo dục các em tình yêu quê hương,đất nước
2.3.3 Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động trải nghiệm.
Truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “ Lá lành đùm lá rách”… Là
những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Thông qua hoạt động “ Tìm hiểu vềNhững người có công với quê hương”; “ Tham gia ngày hội làm việc tốt” “ Mùaxuân trên quê hương em.” , giáo dục cho các em tình yêu quê hương đất nước,niềm tự hào dân tộc và giáo dục các em có tinh thần trách nhiệm, có nghĩa vụđối với cộng đồng; các em sẽ được bồi dưỡng thêm về nhân cách, đặc biệt làtình người
Ngay từ đầu năm học tôi nắm bắt hoàn cảnh gia đình từng học sinh, kiểm trasách vở, đồ dùng học tập của các em Tôi kiến nghi lên nhà trường ủng hộ sách cho
HS nghèo , phát động phong trào quyên góp ủng hộ các bạn sách vở, đồ dùng họctập để khi bước vào học chương trình mới 100% các em có đủ sách giáo khoa, đồdùng học tập, tạo niềm vui, hứng thú bước vào năm học
Trang 11Hằng năm mỗi dịp Tết đến xuân về tôi phối kết hợp với Liên Đội tổ chứcphong trào tiết kiệm ủng hộ “Tết vì người nghèo” Đây là một phong trào có ýnghĩa vô cùng to lớn, thể hiện tinh thần tương thân, tương ái giúp các bạn họcsinh nghèo trong nhà trường đón một cái tết thật đầm ấm Phong trào này đãđược các bạn học sinh ủng hộ nhiệt tình bằng tấm lòng của mình 100% các bạnđều tham gia Với việc làm này đã giúp các em thể hiện kĩ năng thể hiện sự cảmthông, các em có thể đặt mình trong hoàn cảnh của người khác Qua đó các em
có thể hiểu rõ cảm xúc và tình cảm của người khác, cảm thông với hoàn cảnhhoặc nhu cầu của họ
Hình ảnh trao quà tết cho học sinh nghèo trong dịp Tết Nguyên Đán(EM
XIN THẦY ÁNH NHÉ)
Trong chương trình của môn Hoạt động trải nghiện có 9 chủ đề Chủ đề 4:Biết ơn Ở chủ đề này các em được nghe kể về các chú bộ đội, được giao lưu vớicác bác cựu chiến binh về nói chuyện truyền thống về Quân đội Nhân dân ViệtNam, nghe hát các bài hát về chú bộ đội từ đó các em hiểu hơn về công việccũng như sự hi sinh to lớn của các thế hệ đi trước, các em sẽ tự hào và phát huytruyền thống dân tộc Để giáo dục học sinh biết ơn các gia đình thương binh liệt
sĩ, người có công đối với đất nước Tôi phối hợp với Liên đội tổ chức cho họcsinh đi thăm các gia đình chính sách trên địa bàn phường, tổ chức cho HS điviếng nghĩa trang liệt sĩ một năm 2 lần vào ngày 27-7 và vào dịp Tết NguyênĐán Qua hoạt động này học sinh được rèn luyện các kĩ năng tìm kiếm và xử líthông tin, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năng thể hiện sự cảm thông, chiasẻ…