ĐẶT THÔNG NIỆU đạo (SKILL LAB SLIDE) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

MỤC TIÊUSau buổi thực hành sinh viên có thể: • Thực hiện đúng thao tác đặt thông niệu đạo • Kiểm tra được ống thông đã đặt đúng hay không đúng vị trí • Cố định ống thông đúng quy cách

ĐẶT THÔNG NIỆU ĐẠO

MỤC TIÊU

Sau buổi thực hành sinh viên có thể:

• Thực hiện đúng thao tác đặt

thông niệu đạo

• Kiểm tra được ống thông đã

đặt đúng hay không đúng vị trí

• Cố định ống thông đúng quy

cách

PHÂN BỐ THỜI

GIAN

• Giới thiệu mục tiêu bài giảng :

01 phút

• Giới thiệu nội dung bài : 14 phút

• Sinh viên thực hành trên mô hình:

75 phút

• Đánh giá : 10 phút

NỘI DUNG

Chỉ định

• Lấy nước tiểu thử nghiệm vô

trùng ở một số đối tượng đặc biệt: trẻ em, phụ nữ

• Trong trường hợp bí tiểu cấp

• Đặt thông niệu đạo để lưu

trong các trường hợp theo dõi lượng nước tiểu ở những bệnh nhân hôn mê, trong và sau các phẫu thuật vùng chậu.

Chống chỉ định

• Niệu đạo, tinh hoàn hoặc

tiền liệt tuyến đang ở trong giai đoạn viêm nhiễm cấp tính.

• Niệu đạo bị chấn thương

Dụng cụ

• Găng tay vô trùng, áo choàng,

kính bảo vệ mắt.

• Bồn hạt đậu, khăn lỗ vô trùng

• Ống thông niệu đạo đúng kích

thước

• Chất bôi trơn vô trùng(có chứa

Lidocain)

• Ống tiêm 10c/c và dung dịch

nước cất hoặc nước muối sinh lý vô trùng.

• Ống nối và bịch chứa nước tiểu

vô trùng theo hệ thống kín.

• Băng keo cố định ống thông.

Nhân sự

• Đặt thông niệu đạo thường chỉ cần một người.

• Người phụ nếu có sẽ

giúp bệnh nhân nằm đúng tư thế

Chuẩn bị bệnh nhân

• Giải thích cho bệnh nhân

• Kỹ thuật này không cần bệnh

nhân ký cam kết nhưng cần giải thích trước cho bệnh nhân

vì khi đặt thông có thể gây đau khiến bệnh nhân gồng rặn.

• Nhắc bệnh nhân không gạt

tay, không giật ống thông ra.

Tư thế bệnh nhân

• Dù bệnh nhân tỉnh táo

hay hôn mê, tư thế thuận tiện nhất là bệnh nhân nằm ngửa, hay chân để thẳng thoải mái.

• Ở bệnh nhân nữ, nên

nằm ở tư thế sản phụ khoa

Kỹ thuật

Đặt thông niệu đạo bằng ống thông mềm

• Khoác áo choàng, đeo kính bảo vệ mắt,

rửa tay, mang găng vô trùng.

• Vệ sinh, sát trùng bộ phận sinh dục ngoài.

• Trải khăn lỗ vô trùng

• Gây tê niêm mạc niệu đạo: bơm dung dịch

chất nhờn có chứa lidocain.

• Bôi trơn đầu ống thông

• Nhẹ nhàng đặt ống thông vào niệu đạo,

• Ống thông vào BQ: nước tiểu chảy ra, lấy

nước tiểu làm các thử nghiệm cần thiết.

• Đặt thông ND lưu: đẩy ống thông vào

sâu hơn rồi bơm bong bóng cố định ống thông, trong lúc bơm nếu bệnh nhân than đau là bong bóng còn nằm trong niệu đạo.

• Sau khi bơm: di chuyển ống thông nhẹ

nhàng xem có dễ không, bệnh nhân có đau không, có máu ra ở lỗ sáo không Nếu có, là bong bóng còn nằm trong niệu đạo, rút hết bong bóng ra, đặt thông vào sâu hơn rồi mới bơm bong bóng lại.

• Cố định ống thông về phía bụng bệnh

nhân bằng băng keo.

• Nối ống thông vào hệ thống dây nối

và bao câu vô trùng kín

Đặt thông niệu đạo ở

nữ

Niệu đạo ở phụ nữ ngắn và thẳng, đặt thông tiểu thưòng là dễ dàng Có hai trường hợp khó khăn :

• Lỗ sáo bị hẹp: đầu của một kìm Kelly

nhỏ banh rộng lỗ sáo thì có thể cho thông vào được.

• Đầu thai nhi chèn ép vào niệu đạo: cần

cho hai ngón tay của bàn tay trái đẩy đầu thai nhi lên là có thể đặt thông được.

Kiểm tra vị trí ống

thông

• Khi bơm bong bóng xong: đẩy được

ống thông vào sâu hơn, kéo ra được dễ dàng.

• Bơm nước vào ống thông: nước

vào được bàng quang, sau đó nước phải chảy ra được theo ống thông.

Tai biến và biến

chứng

• Ống thông lạc đường (khi dùng ống thông sắt) có thể gây thủng niệu đạo, trực tràng.

• Chảy máu niệu đạo do ống thông làm trầy sướt niêm mạc niệu đạo hoặc do bơm bong bóng trong khi bong bóng còn ở trong niệu đạo.

• Nhiễm trùng ngược chiều do kỹ thuật không bảo đảm vô trùng

Theo dõi và chăm sóc

bệnh nhân sau khi đặt

thông

• Lượng nước tiểu, màu sắc.

• Tình trạng xuất tiết của dịch niệu

đạo ở đầu ống thông Giữ vệ sinh, lau rửa bộ phận sinh dục ngoài mỗi ngày.

• Xả bớt nước tiểu khi bịch chứa

đầy, phải giữ cho bịch chứa nước tiểu luôn là hệ thống kín, thấp hơn mặt giường ít nhất 80 cm.

• Thay thông niệu đạo mỗi 5 ngày

THỰC HÀNH

• Sinh viên chia nhóm, mỗi nhóm 2 người.

• Đặt thông niệu đạo trên mô hình, 2 sinh viên một mô hình

• Cử một nhóm đại diện thực hành, các sinh viên còn lại quan sát và nhận xét.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Emil A Tanagho, Jack W McAninch Smith’s General Urology, Appleton &

Lange, 12 th edition, 1988, p 154-

157.

2 Trần Văn sáng, Dương Quang

Trí Niệu khoa lâm sàng, Nhà xuất bản Mũi Cà mau, 1996, trang 51- 60.