ĐỊNH NGHĨA, mục TIÊU, CÁCH đề cập của DỊCH tễ học (DỊCH tễ học SLIDE)

- Hipocrate là người đầu tiên đặt nền móng cho khoa học này: ông cho rằng sự phát triển của bệnh tật có liên quan đến yếu tố bên ngoài, nhưng sau đó DTH phát triển rất chậm- DTH trải qua

ĐỊNH NGHĨA, MỤC TIÊU, CÁCH ĐỀ CẬP CỦA DỊCH TỄ HỌC

ThuËt ng÷ Epidemiology

(DÞch tÔ häc)

cã nguån gèc Hy l¹p:

Epi = trên, trong số, thuộc về

Demos = con người, quần thể người

Logos = môn học, ngành học

- Hipocrate là người đầu tiên đặt nền móng cho khoa học này: ông cho rằng sự phát triển của bệnh tật có liên quan đến yếu tố bên ngoài, nhưng sau đó DTH phát triển rất chậm

- DTH trải qua nhiều thời kỳ, nổi bật nhất là ba cột mốc góp phần hình thành cơ sở phát triển của DTH hiện đại:

- Năm 1662 John Graunt: đã phân tích số sinh, tử ở Luân Đôn và thấy ở nam trội hơn nữ, tỷ lệ chết ở trẻ em cao hơn các lứa tuổi khác.

- Năm 1893 William Farr: đã thiết lập một hệ thống đếm

Vµi nÐt LÞch sö cña DÞch tÔ häc

• John Snow (1867) trên cơ sở quan sát tần số mắc và chết của bệnh tả tại các khu vực dân cư khác nhau ở London đã khẳng định nguy cơ mắc bệnh tả có liên quan tới việc sử dụng nước của một công ty tư nhân (đo bằng tỷ lệ mắc trên 1000 dân), mặc dù mãi đến

1883 Robert Koch mới phát hiện ra vi khuẩn tả!

• John Snow là người đầu tiên nêu lên đầy đủ các

§Þnh nghÜa dÞch tÔ häc:

DÞch tÔ häc lµ khoa häc nghiªn

hoÆc chÕt cña c¸c bÖnh tr¹ng cïng víi nh÷ng yÕu tè quyÕt

- Sự phân bố tần số mắc và tần số chết đối với một bệnh trạng nhất định được nhìn từ 3 góc độ của DTH

• Con người: tuổi, nghề nghiệp, dân tộc nào …

• Ở đâu: vùng địa lý, nước nào …

• Khi nào: trước kia, hiện nay, năm tháng nào ….

- Các yếu tố quy định sự phân bố các bệnh trạng bao gồm mọi yếu tố nội sinh và ngoại sinh ảnh hưởng đến sự mất cân bằng sinh học

- Hiểu biết và nắm vững hai thành phần liên quan chặt chẽ này là rất cần thiết trong quá trình lập luận DTH

§Þnh nghÜa dÞch tÔ häc:

Môc tiªu cña DÞch tÔ häc

Mục tiêu chung:

Đề xuất được những biện pháp can thiệp

hữu hiệu nhất để phòng ngừa , khống

chế và thanh toán những vấn đề sức

khỏe của con người.

Môc tiªu cña DÞch tÔ häc

Mục tiêu cụ thể:

1 Xác định căn nguyên hay các yếu tố nguy cơ của bệnh

2 Xác định tỷ lệ, phân bố và chiều hướng bệnh trong cộng đồng

3 Nghiên cứu quá trình diễn biễn tự nhiên và tiên lượng của bệnh

4 Đánh giá các hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh và chữa bệnh trong chăm sóc sức khỏe

5 Cung cấp cơ sở cho việc phát triển các chính sách liên quan đến các vấn đề sức khỏe

6 Cung cấp thông tin cho việc lập các mô hình dự báo bệnh

NhiÖm vô vµ néi dung dÞch tÔ häc

§èi tượng nghiªn cøu cña dÞch tÔ häc

1 Quy luật phát sinh và diễn biến các hiện tượng

SK xảy ra trên cộng đồng người

2 Sự phát sinh và diễn biến của một bệnh trạng

trong điều kiện nhất định về tự nhiên, xã hội và

3 Các bệnh cụ thể và những trạng thái không bình

thường về thể chất tâm linh và xã hội

→ Đối tượng của DTH: Quy luật phân bố bệnh

trạng ở quần thể trong điều kiện nhất định về

không gian, thời gian và nhóm người.

Kh¸i niÖm vÒ c¸c yÕu tè nguy c¬

• Các tác nhân truyền nhiễm

• Các yếu tố môi trường

• Các hành vi và lối sống:

– Chế độ ăn

– Uống rượu

C¸c vÝ dô vÒ yÕu tè nguy c¬

Nh÷ng c©u hái dÞch tÔ häc

1 Liệu có dịch không?

2 Quần thể nào có nguy cơ?

3 Bao nhiêu người hiện nay đang mắc

bệnh?

4 Bao nhiêu người có nguy cơ bị mắc bệnh

(hoặc dẫn đến tử vong)?

trình sinh, bệnh lý

Xác định một hiện tư ợng SK trong cộng đồng với các

nguyên nhân tự nhiên, sinh học và xã hội

Theo

dõi

Tình trạng SK ng ười bệnh Kết quả biện pháp can thiệp

giám sát ngăn ngừa bệnh trở lại

Đánh giá Các dấu hiệu lâm sàng,

cận lâm sàng, chức năng Các chỉ số SK trư ớc và sau can thiệp: P, I.

C¨n nguyªn ®a yÕu tè

1- Lưới nguyên nhân:

C¨n nguyªn ®a yÕu tè

2 Lưới hậu quả

Ung thư phæi

Nhåi m¸u c¬ tim

Viªm phÕ qu¶n

m¹n

Hót thuèc l¸

C¨n nguyªn ®a yÕu tè

1- Yếu tố bên trong:

•Miễn dịch tự nhiên

•Di truyền

•Cốt cách

2- Yếu tố bên ngoài:

•Môi trường xa hội

•Môi trường sinh học

•Môi trường tự nhiên

M« h×nh sinh th¸i víi lý thuyÕt

®a nguyªn nh©n

3.1 Mô hình tam giác

NGUYÊN NHÂN

3.2 Mô hình bánh xe

G

YÕu tè

Tù nhiªn

YÕu tè Sinh häc

YÕu tè

xã héi

M« h×nh sinh th¸i víi lý thuyÕt

®a nguyªn nh©n

Trân trọng cảm ơn