G¾n liÒn viÖc häc tËp c¸c kho¸ tr×nh lÞch sö víi c«ng t¸c thùc hµnh bé m«n ®Ó tiÕn hµnh viÖc gi¸o dôc t tëng cho häc sinh.Trong ®iÒu kiÖn x· héi hiÖn nay,viÖc gi¸o dôc t tëng nãi chung[r]
Trang 1Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo dục tinh thần yêu nớc cho học sinh qua
tuyên ngôn của các vĩ nhân
- -Phần I: Giới thiệu chung
A/ Đặt vấn đề
Bất kì một giai đoạn lịch sử nào thì việc giáo dục tinh thần yêu nớc, lịch sử truyền thống dân tộc đều rất quan trọng và rất cần thiết Ngày nay khi đất nớc đang tiến hành công nghiệp hoá, hiên đại hoá, khi chúng ta đang từng bớc tiếp cận với khoa học công nghệ cao của thế giới thì vấn đề giáo dục truyền thống của dân tộc càng phải đợc coi trọng Bởi truyền thống lịch sử dân tộc chính là cái gốc, là nền tảng để chúng ta tiếp thu cái hiện đại mà không xa rời bản sắc, đón nhận cái mới mà không quên gốc gác,không
xa rời truyền thống lịch sử của cha ông Chúng ta phải khắng định rằng, ngay từ bây giờ chúng ta phải quan tâm hơn, tích cực hơn trong việc giáo dục lịch sử, truyền thống dân tộc cho học sinh đúng nh Bác Hồ đã nhắc nhở:
Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nớc nhà Việt Nam
B/ Lý do chọn đề tài
Với tính đa dạng phong phú của bộ môn, nội dung các khoá trình lịch sử ở trờng phổ thông có khả năng giáo dục nhiều mặt cho học sinh nh:
Xây dựng niềm tin lí tuởng cách mạng trên cơ sở nhận thức đúng sự phát triển khách quan, hợp quy luật của xã hội loài ngời Giáo dục cho học sinh truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam trong quá trình dựng nớc và giữ nớc và bồi dỡng những phẩm chất đạo đức của giai cấp công nhân và nhân dân lao động cho học sinh
Tri thức lịch sử của nhiều môn học khác xây dựng niềm tin cơ sở cho học sinh, cung cấp cho học sinh vốn hiểu biết phổ thông, cơ bản vững chắc về xã hội loài ngời, làm cơ
sở để rút ra những kết luận khoa học, giúp học sinh nhận thức đúng con đờng mà loài ngời và dân tộc đã trải qua, đồng thời cung cấp các kiến tthức khoa học cho học sinh một cách cụ thể nh: sự ra đời , hựng thịnh suy vong của mỗi chế độ xã hội đã tồn tại trong lịch sử Từ đó hình thành thế giới quan đạo đức làm cho việc định hớng của học sinh trở nên đung đắn và tự giác
Bộ môn lịch sử ở trờng phổ thông có khả năng giáo dục cho học sinh truyền thống tốt
đẹp của dân tộc Nhân dân ta đã xây dựng những truyền thống đẹp đẽ về lòng yêu n-ớc.Vì vậy cần giáo dục cho thế hệ trẻ tinh thần dân tộc, tinh hoa của nhân loại và từ đó xác định rõ trách nhiệm của mình trong cuộc sống hiện tại
Học sinh cần nhận thấy rõ ngay từ thời mới ra đời dân tộc Việt Nam đã tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ: dựng nớc và giữ nớc
Trên cơ sở khai thác nội dung các sự kiện lịch sử, tiến hành giáo dục t tuởng tình cảm một cách tự nhiên, có hiệu quả, không áp đặt, công thức Ngoài ra còn giáo dục cho học sinh nhiều khía cạnh khác của đạo đức, phẩm chất t tởng chính trị nh giáo dục chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong lao động sản xuất, trong đấu tranh xã hội, giáo dục niềm tin và sự trung thành với lí tởng cách mạng, với chủ nghĩa Mác - Lênin, với Đảng
và giáo dục t tởng nhân văn trong cuộc sống
C mục đích yêu cầu của đề tài.
Gắn liền việc học tập các khoá trình lịch sử với công tác thực hành bộ môn để tiến hành việc giáo dục t tởng cho học sinh.Trong điều kiện xã hội hiện nay,việc giáo dục t tởng nói chung,việc giáo dục t tuởng qua bộ môn Lịch Sử nói riêng rất khó,vì không phải lúc nào việc tiếp thu kiến thức cũng phù hợp với thực tiễn cuộc sống,suy nghĩ mong ớc của học sinh.Vì vậy giáo dục t tởng thông qua dạy học Lịch Sử phải nhằm vào việc định hớng cho hoạt động của học sinh Hớng dẫn cho học sinh biết nhận thức đúng
Trang 2đắn quá trình phát triển của xã hội,biết tự phân tích sự kiện lịch sử theo quan điẻm khoa học,biết đánh giá các sự kiện trong đời sống xã hội truớc kia cũng nh hiện nay Giáo dục lòng biết ơn đối với tổ tiên,với những ngời có công với Tổ quốc nh chủ tịch
Hồ chí Minh đã viết : Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang đời Bà
Tr-ng,Bà Triệu,Quang Trung Chúng ta phải ghi nhớ công lao các vị anh hùng dân tộc,vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.
D.Cấu trúc đề tài gồm 3 phần:
Phần I: Giới Thiệu Chung
- Đặt vấn đề
- Mục đích yêu cầu
Phần II: Nội Dung
- Nội dung chính của các Tuyên Ngôn.
- Những t tởng thông qua Tuyên Ngôn
- Kết quả thực nghiệm
Phần III: Kết luận.
Phần II: Nội Dung
A.Nội dung của các Tuyên Ngôn trong lịch sử Việt Nam và trên thế giới.
(Đợc sử dụng trong dạy học lịch sử lớp 10,11 thuộc 2 ban, đặc biệt Lớp 10,11 Ban xã hội )
*****
I.Bản tuyên ngôn của các nớc T bản.
1.Bản Tuyên ngôn về quyền hành của nớc Anh.
Bản tuyên ngôn này đợc quốc hội Anh thông qua ngày 22-2-1689 khi Quốc trởng Hà lan Ô-gian-giơ đợc mời sang làm vua nớc Anh.Tuyên ngôn gồm 13 điều, điều nổi bật của bản tuyên ngôn này là qui định quyền lực của Quốc hội
Trớc hết qui định quyền của các Nghị sĩ trong Quốc hội,điều thứ 9 viết:
" Tất cả những cuộc tranh luận và tất cả mọi văn kiện của nghị viện không đa đến bất
cứ một sự truy nã nào, hay một sự truy tố nào trớc bất kì một toà án nào, ở bất cứ nơi nào ngoài nghị viện
Song song với sự qui định quyền hành của các nghị sĩ, tuyên ngôn đã khẳng định quyền lập pháp của Quốc hội
Điều 1 viết: Cái gọi là, quyền gác lại các đạo luật, hay thực thi các đạo luật theo ý chí
của vơng triều không có sự tán đồng của nghị viện là bất hợp pháp.
Điều 2 viết: Quyền phổ biến các đạo luật hay thực thi các đạo do lệnh của triều đình
là sự vi phạm luật và thực thi nh truớc đây là bất hợp pháp.
Tóm lại bản tuyên ngôn về quyền hành là bản tuyên ngôn đầu tiên trên thế giới, t ớc bỏ quyền lập pháp của nhà vua và trao quyền đó vào tay nghị viện, cơ quan đại diện cho nhân dân
Tuy vậy nhân dân ở đây chỉ là những ngòi giàu có bởi vì hiến pháp Anh quy định chỉ những ngời có tài sản cao mới có quyền bầu cử Quốc hội
2.Bản tuyên ngôn độc lập của nớc Mĩ.
Bản tuyên ngôn đợc công bố ngày 4-7-1776 Tuyên ngôn do Giep-phéc sơn(1743-1826) con một chủ đất lớn ở bang Viếc-gi-nia, Giep - phéc -sơn tốt nghiêp luật học, lam luật
s ở toà án bang này, ông rất am hiểu nền luật pháp ở nớc Anh, ông cũng chịu ảnh hởng sâu sắc của trào lu t tởng dân chủ t sản châu Âu
Ông viết bản tuyên ngôn độc lập chính là dới ánh sáng của nền luật pháp nớc Anh và t tởng các nhà khai sáng Pháp thế kỉ 18 nh Vôn te, Rút xô, Môngtexkiơ Nội dung của bản tuyên ngôn, ngoài việc chỉ trích tội ác của Anh, tuyên bố độc lập còn đề xớng
nguyên tắc sống của giai cấp t sản trong thời đại mới: Tất cả mọi ngời sinh ra đều có
quyền bình đẳng, tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm đợc, trong những quyền ấy có quyền tự do và mu cầu hạnh phúc Quyền tự do đó chính là quyền
Trang 3tự do ngôn luận , lập hội và chống áp bức và quyền tự do kinh doanh t hữu tài sản của mình
Quyền bình đẳng đó là bình đẳng trớc pháp luật, không phân biệt giàu nghèo sang hèn
Tuy vậy Con ngời đợc hởng quyền tự do bỉnh đẳng ở đây không bao gồm nô lệ da
đen Để đảm bảo quyền tự do và bình đẳng, nhân dân thành lập chính phủ, quyền lực của chính phủ là từ nhân dân,nếu chính phủ làm tổn hại đến lợi ích của nhân dân, nhân dân có quyền thay đổi hoặc phế truất chính phủ,lập nên chính phủ mới
Bản tuyên ngôn độc lập của nớc Hoa Kì đợc công bố đã tích cực động viên Hoa Kì tham gia chiến tranh giành độc lập, đồng thời ảnh hởng lớn tới bản tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp năm 1789 và sự ra đời của t tởng lập pháp của giai cấp
t sản ở Châu Âu Nó đợc liệt vào bộ luật quan trọng trong lịch sử pháp chế nhân loại
Sau bản tuyên ngôn độc lập, Mĩ còn công bố một văn bản nữa với tên gọi Các điều
khoản của liên bang Trong đó cụ thể hoá quyền lực của quốc hội Mĩ
Điều 7 quy định Nghị viện hợp chủng quốc có quyền kí kết các hiệp ớc và hợp đồng quy định giá trị về số lợng tiền tệ đúc ra, thiết lập các định mức về trọng lợng và kích thớc tiền trong tất cả các bang
Điều 13 quy định: Tất cả các bang phải có quy định, nghĩa vụ phục tùng nghị quyết
của nghị viện hợp chúng quốc.
Các điều khoản của liên bang là hiến pháp đầu tiên của hợp chúng quốc Hoa Kì.
3.Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp.
Tuyên ngôn đợc Quốc hội lập hiến thông qua ngày 27- 8-1789 Do Xiâyét khởi thảo,
d-ới sự giúp đỡ của Giép - phéc- sơn(1789 Giépphécsơn đang làm công sứ Hoa Kì tại Pháp) Xiâyét ( 1748-1836), vốn là viện trởng một tu viện Thiên chúa giáo Tuy là cha
cố nhng ông rất tích cực tham gia phong trào chính trị Trớc cách mạng Pháp ông đã
xuất hiện một cuốn sách nhỏ Thế nào đẳng cấp 3 đả kích chế độ phong kiến chuyên
chế, biện hộ nguyện vọng giành chính quyền của giai cấp t sản Năm 1789 ông tham gia hội nghị 3 cấp với t cách đại biểu đắng cấp thứ 3 và đợc hội nghị uỷ thác thảo bản tuyên ngôn.Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền gồm 17 điều đề cập đến các vấn đề cơ bản sau:
Xác lập quyền tự do cá nhân của công dân
Điều 11 quy định : Việc tự do trao đổi về t tởng và ý kiến là một trong những quyền
quý nhất của con ngời Mọi công dân có thể phát ngôn, viết hay tiến hành in ấn một cách tự do.
Xác lập quyền bình đẳng giữa các công dân
Điều 6 quy định Luật pháp phải nh nhất đối với tất cả mọi ngời khi bảo hộ cũng nh
khi trừng phạt Mọi công dân đều bình đẳng trớc luật pháp '
Điều 7 quy định Bất cứ ai cũng có thể bị luận tội,bị bắt giam giữ trong những trờng
hợp đợc luật pháp quy định Những kẻ yêu cầu thúc đẩy thi hành hoặc cho thi hành những mệnh lệnh độc đoán đều bị trừng phạt
Tự do và bình đẳng là cơ sở của tình bác ái T tuởng tự do bình đẳng bác ái của cách mạng Pháp đợc thể hiện trên lá cờ tam tài của nớc công hoà Pháp Tự do ứng với màu
đỏ bởi vì nền tự do mà con ngời đạt đợc phải thông qua những cuộc cách mạng bạo
lực Tomátgiép phéc sơn đã từng nói " Tự do đợc tới bằng máu của cấc chí sĩ và cả
máu của bọn bạo quân "
Bình đẳng ứng với màu trắng và bác ái ứng với màu xanh
Tuyên ngôn tuyên bố Quyền t hữu tài sản là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm
Điều 11 viết: Quyền t hữu là quyền bất khả xâm phạm và thiêng liêng không ai có thể tớc bỏ ".Quyền t hữu của tuyên ngôn thấm nhuần t tuởng của Rút xô Rút xô là ngời
đầu tiên đề xớng t tởng quyền tài sản của công dân ông nói : quyền tài sản về phơng
diện nào đó còn quan trọng hơn cả quyền tự do Quyền t hữu đợc xác lập trong tuyên
ngôn có ý nghĩa vô cùng quan trọng , nó bảo đảm quyền phát triển xã hội Bởi vì con ngời đợc quyền t hữu của cải và cả sức lao động mới đuợc nâng cao.Ngoài ra quyền t hữu đợc bảo vệ còn bảo đảm an ninh xã hội
II Tuyên ngôn trong lịch sử Việt Nam.
1 Bài thơ " Nam quốc sơn hà " của Lí Thờng Kiệt.
Trang 4Nam quốc sơn hà nam đế c Tiệt nhiên định phận tại thiên th
Nh hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại h
Dịch thơ
Sông núi nớc Nam vua Nam ở Rành rành định phận tại sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời
2." Hịch tớng sĩ" của Trần Quốc Tuấn.
Huống chi ta cùng các ngơi sinh phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan.
Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đờng.Uốn lỡi cú diều mà sỉ mắng triều
đình đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ, thác mệnh Hốt Tất Liệt, mà đòi ngọc lụa để thoả lòng tham không cùng , giả hiệu Vân Nam Vơng mà thu bạc vàng, để vơ vét của kho có hạn.Thật khác nào nh đem thịt mà nuôi hổ đói, sao cho khỏi để tai vạ về sau
Ta thờng tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau nh cắt, nớc mắt đầm đìa, chỉ căm tức cha xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng
Các nguơi ở cùng ta coi giữ binh quyền đã lâu ngày,không có mặc thì ta cho áo, không
có ăn thì ta cho cơm, quan nhỏ thì ta tăng chức, lơng ít thì ta cấp bổng, đi thuỷ thì ta cho thuyền, đi bộ thì ta cho ngựa, lúc trận mạc xông pha thì cùng nhau sống chết, lúc ở nhàn hạ thì cùng nhau vui cời Cách đối đãi so với Vơng Công Kiên, cốt đãi Ngột Lang ngày trớc cũng chẳng kém gì
Nay các ngơi nhìn chủ nhục mà không thấy lo, thấy nớc nhục mà không biết thẹn , nghe nhạc Thái thờng để đãi yến Nguỵ mà không biết căm Họ lấy việc chọi gà mà vui đùa , hoặc lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển hoặc vui thú vờn ruộng, hoặc quyến luyến vợ con, hoặc lo làm giàu mà quên việc nớc , hoặc ham săn bắn mà quên việc binh , hoặc thích rợu ngon hoặc mê tiếng hát Nếu có giặc Mông, Thát tràn sang , thì cựa gà trống không thể đâm thủng áo giáp của giặc mẹo cờ bạc không thể làm mu lợc nhà binh , dẫu rằng ruộng lăm vờn nhiều tấm thân quý nghìn vàng khôn chuộc, vả lại
vợ bìu con ríu, việc quân cơ trăm sự ích chi, tiền của chi nhiều không mua đợc đầu giặc, chó săn tuy khoẻ không đuổi đợc quân thù, chén rợu ngon không thể làm cho giặc say chết , tiếng hát hay không thể làm giặc điếc tai Lúc bấy giờ ta cùng các ng ơi sẽ bị bắt , đau xót biết chừng nào? Chẳng những thái ấp của ta không còn mà bổng lộc cac ngơi cũng mất, chẵng những gia quyến của ta bị tan, mà vợ con các ngơi cũng khốn, chẳng những xã tắc tổ tông ta bị dày xéo, mà phần mộ cha mẹ các ngơi cũng bị quật lên , chẳng những thân ta kiếp này chịu nhục rồi đến trăm năm sau,tiếng dơ không rửa, tên xấu còn lu mà đến thanh danh các ngoi cũng không khỏi mang tiếng là tuớng bại trận Lúc bấy giờ dẫu các ngơi muốn vui vẻ phỏng có đợc không ? Vì sao vậy ? Giặc với ta là kẻ thù không đợi trời chung , các ngoi cứ điềm nhiên không biết rửa nhục, không lo trừ hung không dạy quân sĩ, chẳng khác nào quay giáo mà chịu đầu hàng , giơ tay không mà chịu thua giặc Nếu vậy rồi đây sau khi dẹp yên quân giặc , muôn đời để thẹn há còn mạt mũi nào đứng trong trời đất nữa.Ta viết bài hịch này để các ngơi biết bụng ta.
3 Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi
Từng nghe:
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân Quân điếu phạt trớc lo trừ bạo
Nh nớc Đại Việt ta từ trớc Vốn xng nền văn hiến đã lâu Núi sông, bờ cõi đã chia Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu , Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập
Trang 5Cùng Hán, Đờng, Tống, Nguyên mỗi bên xng đế một phơng
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau Song hào kiệt đời nào chẳng có
Họ đã tham sống sợ chết , mà hoà hiếu một lòng
Ta lấy toàn quân là hơn , để nhân dân nghỉ sức
Chẳng những mu kế kì diệu Cũng là cha thấy xa nay Xã tắc từ đây vững bền Giang sơn từ đây đổi mới Kiền khôn bĩ mà lại thái Nhật nguyệt hối mà lại minh Muôn thủa, nền thái bình vững chắc Ngàn thu vết nhục nhã sạch làu
Âu cũng nhờ trời đất tổ tông khôn thiêng , ngầm giúp đỡ mới đợc nh vậy
4.Tuyên ngôn độc lập của chủ tịch Hồ Chí Minh.
"Tất cả mọi ngời sinh ra có quyền bình đẳng.Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm đợc; trong những quyền ấy,có quyền đợc sống, quyền tự do và quyền mu cầu hạnh phúc
Lời bất hủ ấy trong bản tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nớc Mĩ Suy rộng ra câu
ấycó ý nghĩa là : Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào
cũng có quyền sống, quyền sung sớng và quyền tự do .
Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 nâm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phía đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải dợc tự
do, dân tộc đó phải đợc độc lập Vì những lẽ trên, chúng tôi chính phủ lâm thời của
n-ớc Việt nam dân chủ công hoà, trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: Nn-ớc Việt Nam
có quyền hởng tự do và độc lập và sự thật đã thành một nớc tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
III/ ảnh hởng của các tuyên ngôn ở các nớc T bản và Việt Nam
1.Tuyên ngôn độc lập của Hoa kì 1776.
Bản tuyên ngôn này tiêu biểu cho nguyện vọng các dân tộc thuộc địa ở Bắc Mĩ đấu tranh để giành lại độc lập tự do cho nhân dân Mĩ lúc bấy giờ
Sau khi giành đợc độc lập, giai cấp t sản Mĩ lên nắm chính quyền đã phản bội lại quyền lợi của nhân dân, thi hành chính sách phân biệt chủng tộc , áp bức bóc lột nhân trong nớc đồng thời xâm lợc các nớc khác Chúng đã thực hiện những thủ đoạn tàn bạo của chủ nghĩa Thực dân, áp dụng chính sách thâm độc và nham hiểm của chủ nghĩa thực dân mới thống trị về kinh tế và chính trị thực hiện mu đồ bá chủ thế giới, chà đạp trắng trợn lên những nguyên tắc tự do bình đẳng đã ghi trong Tuyên ngôn độc lập của nớc Mĩ
Vận dụng tinh thần tự do, bình đẳng tiêu biểu cho nguyện vọng độc lập tự do của nhân Mĩ , khi soạn tuyên Ngôn độc lập của nớc Việt Nam dân chủ Cộng hoà , Chủ tịch
Hồ chí Minh đã trích một khẳng định quyền tự do và độc lập của nhân dân Việt Nam
2.Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp
Bản tuyên ngôn này đã công khai ghi rõ các quyền tự do dân chủ : tự do thân thể , tự
do ngôn luận, tự do tín ngỡng, quyền bình đẳng của mọi ngời trớc pháp luật, quyền chống áp bức
Bản tuyên ngôn đã ảnh hởng lớn đến phong trào của nhân dân các nớc đang đấu tranh chống chế độ phong kiến lúc bấy giờ
Tuyên ngôn Tuyên ngôn độc lập của Hịch tớng sĩ của Tuyên
Trang 6độc lập của
n-ớc Việt Nam
Dân Chủ Cộng
Hoà của Chủ
tịch Hồ Chí
Minh
Hoa kì do Giécphecson thảo ra Trần Quốc Tuấn ngônNhân
quyền và Dân quyền của Pháp -Thời gian:
trong 1 đêm
cuối tháng
Tám/ 1945
-Địa điểm: 1
Căn nhà ở phố
Hàng Ngang
Hà Nội
-Thời gian: 4/7/1776 -Địa điểm: Tại Đại họi lần thứ 2 ở Phila đenphia( Bắc Mĩ)
-Thời gian: Thế kỉ XIII
-Thời gian:27/8 /1789 -Tại Pháp do
Xi ây et khởi thảo -Ngời đã viết
trong 1 đêm
nhng dựa trên
cơ sở mà
chính Ngời đã
tổng kết gần
100 năm đấu
tranh chống đế
quốc thực dân
Pháp giành
độc lập của
toàn dân tộc ta
và tổng kết cả
một đời hoạt
động cách
mạng của bản
thân
-TRong chiến tranh giải phóng của nhân dân Bắc
Mĩ chống chủ nghĩa thực dân Anh, Các xứ thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ đã tổ chức các cuộc đại hội đaị biểu
đeer thoả luận những biện pháp chống bọn Thực dân Anh Nghị quyết tuyên bố các xứ thuộc địa là những nớc tự do độc lập tách khởi phạm vi, quyền lực của Anh.Bản dự án nghị quyết này đựoc đại biểu 13 bang thông qua và trở thành tuyên ngôn độc lập của nớc Mĩ
-Khi quân Nguyên ráo riết chuẩn bi tiến , thế không hoà hoãn đợc nữa, vua Trần triệu tập hội nghị Bình Than
1282 họp các vơng hầu , tớng lĩnh , quan chức cao cấp bàn kế hoạch kháng chiến Từ đó chủ chơng đánh giặc cứu nớc của triều
đình đã trở thành ý chí chung của các tầng lớp quý tộc , quan chức binh sĩ
và nhân dân Nơi nơi chiêu mộ quân lính tích luỹ lơng thực sắm sửa vũ khí và các phơng tiện chiến tranh khác , quân và dân sẵn sàng luyện tập
và ngày đêm chiến
đấu
Năm 1789
ông tham gia hội nghị 3
đẳng cấp
và đợc hội nghị
uỷ thác thảo bản tuyên ngôn
3.Hịch tớng sĩ.
Đây là một bài văn nhằm kêu gọi tớng lĩnh chỉ huy quân đội, đánh vào công tác t t-ởng Hịch tớng sĩ không phải là bản tổng kết chiến tranh cũng không phải là bản tóm tắt lịch sử chiến tranh mà chỉ nhằm đánh đổ một số t tởng không đúng đang lu hành trong hàng ngũ tớng sĩ , nhằm xây dựng t tởng đúng đắn cần phải có trớc tình hình cuộc xâm lợc sắp nổ ra Nội dung t tởng của Hịch tớng sĩ rất phong phú, đặc sắc đó là:
a.Không có t tởng sợ địch.
Đọc xong bài Hịch tớng sĩ , tất cả những ai thông hiểu lực lợng so sánhViệt - Nguyên
đều lấy làm lạ không thấy trong bài Hịch đoạn, một câu, một chữ ,một ý ngắn nào nói rằng tớng sĩ Đại việt sợ quân Nguyên, phục quân Nguyên Không có, lạ thật mà quả là
nh vậy
Chẳng lẽ các tớng sĩ Đại Việt lại không hay biết rằng quân Mông rất háo sát , từng giết toàn dân của cả một thành phố có gan chống lại , giết hết chỉ trừ có 400 thợ thủ công ?
Trang 7Chẳng lẽ họ không biết rằng bên Tây, Giáo Hoàng La mã truyền thông điệp nói ông ta
sợ ngời Tác Ta cho đến "Xơng nát tuỷ khô , thân gầy sức kiệt " còn bên Đông nớc Tống rộng lớn nh thế , đông dân nh thế , văn hoá thịnh đạt nh thế cuối cùng vua Tống
và triều thần không còn chỗ dung thân phải ôm nhau nhảy xuống biển Chẳng lẽ Trần Quốc Tuấn nắm chắc tinh thần quân đội mà "quên " đả phá tâm lí sợ địch nếu tâm lí
ấy có thật Chẳng lẽ các tớng lĩnh nhà Trần cha đọc "Hóc sát sử lợc" của ngời Tống là
Bình Đại Nhã mô tả kĩ thuật và sách lợc chiến tranh kì ảo của ngời Mông :"Trăm quân
kị, quay vòng có thể bao vây đợc vạn ngời, nghìn quân kị toả ra có thể có thể thành một tuyến dài đến trăm dặm, địch phân tất phân,địch hợp tất hợp, cho nên kị đội là u thế của họ , hoặc xa hoặc gần , hoặc nhiều hoặc ít, hoặc tụ hoặc tán , hoặc ẩn hoặc hiện , đến nh trên trời rơi xuống, đi nh chớp giật"
So với đế quốc Mông Nguyên thì Đại Việt "nhỏ nh cái đấu"
Vậy mà tớng sĩ nhà Trần khôg mang tâm lí sợ Nguyên Tập đoàn lãnh đạo nhàTrần không ngán , không phục quân Nguyên.Vua Trần tiếp sứ Nguyên mà không đứng dậy, nhận chiếu chỉ Nguyên hoàng mà không quỳ lạy, thỉnh thoảng lại tống giam sứ thiên triều nữa là khác.Đại Việt rất tự tin và mãnh liệt Lòng tự tin ấy truyền mãi đến sau này khi quân và dân ta phải đơng đầu với Mĩ - bọn Mông Thát hiện đại Ta nay đã thật sự không sợ Mĩ, ngán Mĩ, phục Mĩ, thì tổ tiên chúng ta đã không sợ Mông Nguyên , điều đó có lạ gì ?
Cho nên trong bài Hịch, Trần Quốc Tuấn đánh vào những nét tâm lí khác của tớng sĩ
mà không dành một câu nào để đánh tâm lí sợ Nguyên Không sợ địch , tất nhiên không phải là chủ quan khinh địch
b.Phải biết thẹn vì nớc bị nhục
Trần Quốc Tuấn khéo gợi lên cái nỗi bực tức của mỗi ngời dân , trớc hết là của mỗi ngời tớng trớc việc sứ địch "nghêng ngang ngoài đờng ","Xỉ mắng triều đình" Trần Quốc Tuấn muốn cho mỗi ngời dân khinh bỉ bọn Nguyên, gọi chúng là cú diều , là dê chó , cái bọn khinh bỉ ta là cái bọn đáng khinh bỉ nhất Lòng tham của chúng là vô cùng , không thể có kho tàng nào thoả mãn đợc Danh dự ta bị tổn thơng ,an ninh ta bị
đe doạ, chiến tranh khong thể tránh đợc, làm tớng sao có thể ngồi nhìn mà không biét
ức biết nhục, không tìm cách cứu vong hay sao ?Thời này là thời nhiễu nhơng , buổi này là buổi gian nan , nào phải là buổi hoà bình an lạc, đừng nhận định sai lầm.Làm t-ớng trong tình thế khách quan đó , phải làm gì?
Chủ tớng thì đau lòng , âu lo căm thù , ngày đêm tính kế rửa nhục nớc , không quản hi sinh , còn tuớng sĩ thế nào ? Trần Quốc Tuấn nghiêm khắc vạch ra những điều h hỏng , cái h lớn nhất, nguy nhât là không biết thẹn với cái nhục chung của nớc, Là thái độ thờ
ơ với vận mệnh nớc nhà Biết thẹn, biết nhục là một điều lớn trong đạo làm ngời nói chung "Mặt dày mày dạn" là lời nhân dân thờng dùng để chê kẻ không biết thẹn, không biết nhục Không biết thẹn biết nhục là kẻ bỏ đi Ngời ta can đảm chiến đấu bảo
vệ quê hơng , mình nhát sợ co rúm ở xó bếp mà không biết thẹn, thì còn nói gì đến chí trai? Uốn lng chống gối trớc kẻ xâm lợc dã không biết đó là nhục lại còn lấy đó làm vinh, làm kế sinh nhai, thì còn đâu xứng đáng đứng trong trời đất Nh vậy bài Hịch của Trần Quốc Tuấn lấy cái tâm lí biết thẹn biết nhục làm đòn bẩy tinh thần , đả phá t tởng thờ ơ, hởng lạc , kích động vinh dự quân nhân
c.Đả phá t tởng thờ ơ hởng lạc , xây dựng t tởng quyết chiến,quyết thắng.
Trần Quốc Tuán liệt kê những hiện tợng cụ thể của căn bệnh thờ ơ trầm trọng, căn bệnh hởng lạc nguy hiểm chắc là khá phổ biến trong hàng ngũ tớng sĩ lúc bấy
giờ:"Nay các ngời nhìn chủ nhục mà không biết lo, thấy nớc nhục mà không biết
thẹn Lấy việc chọi gà làm vui đùa, lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển "T tuởng thờ ơ
hởng lạc nếu không bị đánh đổ sẽ dẫn đến chỗ bi thảm ấy.Không chỉ có những ngời lãnh đạo quốc gia, bị thiệt và mang nhục mà cả tớng sĩ và mọi ngời đều mang nhục Giống nh dới đống mồi khô có ngọn lửa, khi củi cha cháy,đừng tưởng nằm bên trên
đống lửa là yên ổn, kì thật sắp chết đến nơi và phải nhận rõ nguy cơ cấp bách là giặc Sát Thát sắp tràn vào, hãy bỏ con đờng sống nhục
Có thể tởng tuợng đợc một Hng Đạo Vơng long trọng tuyên đọc bài "Hịch", đến đây các tớng sĩ tay nắm chân dậm đồng thanh hô vang:Giết, Ghết giặc Thát" Hai chữ "Sát
Trang 8Thát "xâm trên cánh tay của mỗi chiến sĩ đã nói lên quyết tâm sắt đá của toàn thể nhân dân nớc Việt anh hùng
*Đánh giá về Trần Quốc Tuấn
Qua Hịch tớng Sĩ chúng ta biết đợc tấm lòng yêu nớc nông nhiệt của vị anh hùng Sát Thát Câu nói tràn đầy sức cảm hoá
"Ta thờng tới bữa quên ăn , nửa đêm vỗ gối , ruột đau nh cắt,nớc mắt đầm đìa, chỉ giận không đợc lột da nuốt gan uống máu quân thù , dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội
cỏ , nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng cam lòng"
Bài Hịch là một lời thiết tha kêu gọi binh sĩ , khơi sâu lòng căm thù địch kích động ý chí chiến đấu thổi bùng ngọn lửa yêu nớc
Bài Hịch mở đầu một truyền thống rèn luyện t tởng trong quân đội thành một yếu tố lớn của mọi cuộc chiến thắng.Họ dân đông , quân nhiều , của lắm Ta dân , quân , của
đều ít tất phải cậy ở sức mạnh tinh thần , ở lòng yêu nớc của nhân dân ở tài thao lợc của tớng sĩ ở sự đoàn kết nhất trí và đàu óc sáng tạo của tập đoàn lãnh đạo quốc gia
và Trần Quốc Tuấn là bậc vĩ nhân tiêu biểu cho các giá trị ấy của dân tộc, ông đặt lợi ích của nớc lên trên hết và thực hiện yêu cầu lịch sử "vua tôi đồng lòng, anh em hoà thuận"
Trần Quốc Tuấn xem trọng tình thơng yêu khăng khít khiến trên dới một lòng nh cha con nh ruột thịt Với tinh thần đó khiến cho Mông Nguyên liên tiếp ba phen đại bại không còn có thể đổ rằng vì rủi mà thua
Đại Việt liên tiếp ba lần tiêu diệt Mông Nguyên.Trong cuộc chiến thắng lẫm liệt có tầm quan trọng quốc gia và quốc tế này thì Trần Quốc Tuấn là vị anh hùng của các bậc anh hùng, còn bài Hịch tớng sĩ là cái mốc đánh dấu cuộc chuyển biến t tởng tiền đề của chiến thắng lẫm liệt đó
2.Bình Ngô đại cáo.
Là bản lịch sử tóm tắt 10 năm kháng chiến để toàn dân ghi nhớ chặng đờng và những thành tích của khởi nghĩa Lam Sơn hiểu rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của cuộc chiến thắng, thấm nhuần công đức và t tởng chính trị của vua Lê và đây thực sự là bảng tổng kết kinh nghiệm cuộc chiến đấu chống Minh, rút từ đó một số bài học về đờng lối đánh giặc cứu nớc có giá trị lâu dài cho sự nghiệp bản vệ nền độc lập dân tộc
Trong hiện đại trải qua kháng chiến chống Pháp chống Mĩ , cái áng cổ văn đợc trích dẫn thờng nhất là "Bình ngô đại cáo" và bao giờ cũng có tác dụng tích cực , động viên soi sáng 550 năm đã trôi qua mà bài "Cáo bình Ngô " vẫn có ý nghĩa hiện đại , hợp thời Thực ra thì cũng phải đến hiện đại , nhờ ánh sáng chủ nghĩa Mác Lê nin , ngời mình mới phát hiện Nguyễn Trãi một cách đầy đủ và cơ bản
a.ý thức dân tộc và tự hào dân tộc phát triển đến mức cao
"Nh nớc Đại Việt ta từ trớc
Song hào kiệt đời nào cũng có"
Nguyễn Trãi nh muốn đánh đổ định kiến sai lầm của các triều đại phơng Bắc là nhân dân nớc Nam là mọi rợ và định kiến nớc ta là một bộ phận của Trung Quốc Chúng ta
có lãnh thổ riêng, văn hoá riêng và có yếu tố chủ quyền, Đại Việt đã từng đơng đầu với Hán, Đờng, Tống Nguyên, mỗi bên làm đế một phơng hàng trăm hàng ngàn năm nh vậy thì Trung Quốc có thể nào phủ nhận sự tồn tại của Đại Việt
Nguyễn Trãi cũng đề cao lòng tự hào dân tộc chính dáng, đó là nguồn sức mạnh không bao giờ thừa nhất là trong lúc chiến đấu chống ngoại xâm
b.Ngọn cờ nhân nghĩa cứu nớc cứu dân dựa vào dân mà cứu nớc
ý thức dân tộc của ta nh thế nào Tự hào của dân tộc ta nh thế ấy ở "Bình Ngô Đại Cáo" nói riêng và ở các tác phẩm yêu nớc của Nguyễn Trãi nói chung ,khái niệm nhân nghĩa trớc hết là một đờng lối chính trị cứu nớc cứu dân Bài học thất bại của nhà Hồ là: bởi làm mất lòng dân nên mất nớc Bây giờ, muốn lấy lại nớc thì phải biết dựa vào dân , biết lấy sức dân mà kháng chiến
Dân là ai? Dân chủ yếu là ai? Có thể tìm
" Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân Quân điếu phạt trớc la trừ bạo"
c Đánh vào quân địch và lòng ngời
Trang 9" Giặc đã sợ hãi mà hoà hiếu thực lòng, ta lấy toàn quân là hơn để nhân dân nghỉ sức "
d.Kiên trì chiến đấu , vợt mọi gian khổ để thắng lợi cuối cùng
Khi Linh Sơn lơng hết mấy tuần Khi Khôi huyện quân không một đội
Đánh một trận sạch không kình ngạc
Đánh hai trận tan tác chim muông"
3.Tuyên ngôn độc lập- Một bản hùng văn.
a.Khẳng định nguyên lí về quyền bình đẳng giữa các dân tộc
Chúng ta đều biết , Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết "Tuyên Ngôn độc lập" trong một
đêm vào cuối tháng Tám năm 1945, tại căn nhà phố Hàng Ngang , Hà Nội Viết trong một đêm nhng dựa trên cơ sở chính Ngời đã tổng kết gần 100 năm đấu tranh chống đế quốc, Thực dân Pháp , giành độc lập của toàn thể dân tộc ta và tổng kết cả một đời hoạt động cách mạng của bản thân Chủ tịch Mở đầu bản tuyên ngôn độc lập Chủ tịch trích dẫn câu của "Tuyên ngôn độc lập" 1776 của nớc Mĩ và nhắc đến bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền" Của cách mạng Pháp 1791 Chủ tịch trích dẫn và nhắc đến hai bản tuyên ngôn nổi tiếng, nhng không dừng lại ở đó , mà chính Ngời đã phát triển ,
có thể nói là nâng lên, cái ý cốt lõi , cái nguyên tắc cơ bản của 2 bản tuyên ngôn của
Mĩ và Pháp
Bản tuyên ngôn 1776 của Mĩ nói: Tất cả mọi ngời đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm đựoc, trong những quyền ấy,có quyền đợc sống , quyền tự do và quyền mu cầu hạnh phúc " Từ quyền cá nhân con
ng-ời , mỗi công dân, nhà cách mạng Hồ Chí Minh đã mở rộng, nêu quyền dân tộc: Tất cả các dân tọc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng , dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sớng và quyền tự do " Và Ngời đã nắm chắc mối quan hệ biện chứng giữa quyền con ngời và quyền dân tộc Dân tộc không đợc độc lập thì cũng chẳng có quyền con ngời Trong những nớc thuộc địa thì tình trạng này đã quá rõ Và nguyên tắc mà Hồ Chí Minh nêu lên thì đã đợc xác nhận trong hiến chơng Liên Hợp Quốc và trong tuyên ngôn về các quyền con ngời đợc liên Hợp Quốc thông qua năm 1948.Sự đóng góp của bản tuyên ngôn độc lập 2-9-45 của Việt Nam vào lí luận quyên con ng ời gắn với quyền dân tộc là rất quan trọng
Ta cũng có thể suy nghĩ thêm:Tại sao Chủ tịch Hồ Chí Minh lại mở đầu "Tuyên ngôn
độc lập" bằng cách trích dẫn hai bản tuyên Ngôn của Pháp, Mĩ?
Lúc ấy (tháng 9/450, rất ít nớc , ít chính phủ biết đến Việt Nam.Cho nên nếu ta đa một bản Tuyên ngôn độc lập hoàn toàn với lập trờng của ta (dù với quan điểm đanh thép chăng nữa ) thì tác dụng thông điệp với cộng đồng quốc tế chắc là có phần bị hạn chế Còn Chủ tịch Hồ Chí Minh sau khi trích dẫn hai bản tuyên ngôn của Mĩ, Pháp thì
đã khoá lại bằng một câu :"Đó là những lẽ không ai chối cãi đợc"
Sau phần mở đầu về nguyên lí độc lập,đến phần kể tội chủ nghĩa thực dân Pháp Rõ ràng đây là sự tiếp tục cuộc đấu tranh kiên trì , dai dẳng từ bản "Yêu sách của nhân dân việt Nam "gửi hội nghị Véc sai 1919, đòi tự do độc lập cho dân tộc, tiếp tục những bài viết nảy lửa trên báo Ngời cùng Khổ , báo Nhân Đạo và nhiều báo khác của NAQ Rõ ràng là bản án chế độ thực dân Pháp đã từ lâu chuẩn bị đầy đủ cho phần quan trọng này của bản tuyên ngôn Độc lập.Tuyên ngôn độc lập lên án bọn thực dân đô hộ về
ph-ơng diện chính trị kinh tế văn hoá.Trong bản án thực dân dã nói đầy đủ, tỉ mỉ các tội
ác ấy
Những điều buộc tội ác thực dân cớp nớc đều đã đợc mô tả , phân tích kĩ càng , đanh thép trong bản án, có điều trong tuyên ngôn những tội danh ấy đợc viết cô đúc nh những nhát búa của một quan toà tối cao xử chung thẩm vụ án tày đình này
Phần thứ ba của " Tuyên ngôn độc lập" chứng minh tính hoàn toàn hợp pháp củâ việc nhân dân ta nắm chính quyền Pháp đã đầu hàng Nhật 2 lần (Mùa thu 1940 và ngày 9.3.45), trong 5 năm,chúng đã bán nớc ta 2 lần cho Nhật.Trong lúc đó nhân dân Việt Nam đã dũng cảm đứng về phía đồng Minh đấu tranh chống phát xít
Trang 10"Sự thực là mùa thu năm 1940, nớc ta đã thành thuộc địa của Nhật - Khi Nhật đầu hàng Đồng minh thì nhân dân cả nớc ta nổi dậy giành chính quyền , lập nên nớc Việt Nam Cộng Hoà
"Sự thực là dân ta đã lấy lại nớc Việt Nam từ tay Nhật , Chứ không từ tay Pháp " Lập luận thật là chật chẽ , văn mạch khúc chiết Và tiếp đó là lời tuyên bố độc lập :
"Bởi thế cho nên, chúng tôi - Lâm thời chính phủ của nớc Việt Nam mới -đại biểu cho toàn dân Viẹt Nam, tuyên bố thoát li hẳn với Pháp,xoá bỏ hết những hiệp ớc mà Pháp
đã kí với ớc Việt Nam , xoá bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nớc Việt Nam.
Và sau cùng là lời trịnh trọng tuyên bố với thế giới "Nuớc Việt Nam có quyền hởng tự
do và độc lập và sự thực đã trở thành một nớc tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đêm tất cả tinh thần và lực lợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyên
tự do độc lập ấy Chứng minh một chân lí mà ai cũng phải thừa nhận Dân tộc Việt
nam ta dù nhỏ bé nng vẫn là một dân tộc Chúng ta cũng có quyền sống , quyền bình
đẳng với các dân tộc khác trên thế giới không kẻ nào có quyền tớc bỏ quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm đó
b.Tố cáo tội ác của bọn đế quốc
Ngời tố cáo tội ác của Pháp nhiều hơn Nhật điều này không có ý nghĩa là tội ác của Nhật ít hơn của Pháp Thực tế phát xít Nhật còn dã man hơn cả thực dân Pháp Sở dĩ
nh vậy vì Pháp là kẻ thông trị Đông dơng , gây bao tội ác cho nhân dân Đông
d-ơng Nhng Pháp đã không bảo hộ đợc Đông dd-ơng.Trên thực tế nhân dân ta đã giành
đ-ợc chính quyền từ tay Nhật chứ không phải từ tay Pháp Dụng ý tuyên ngôn muốn chỉ cho đồng bào thấy chính Pháp là kẻ đang muốn trở lại xâm lợc Đông Dơng, giặc Nhật không còn thực lực nữa Mặt khác tuyên ngôn muốn nhắc nhở đồng bào ta nhớ lại tội
ác của Pháp mà căm thù chúng , đề cao cảnh giác và sẵn sàng đánh trả chúng một khi chúng trở lại Đông Dơng
c.Khẳng định chủ quyền của dân tộc
Tuyên ngôn viết "Nớc Việt Nam có quyền hởng tự do độc lập và thực sự đã thành một nớc tự do, độc lập "Nh vậy tuyên ngôn đã khẳng định cả hai phơng diện:Trên pháp lí cũng nh trên thực tế chủ quyên của dân tộc ta
d.Khẳng định ý chí quyết tâm giữ gìn độc lập dân tộc.
"Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lợng, tính mạng của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy "Bản tuyên ngôn là một văn kiện vô giá vì đã tổng kết đợc tất cả những thành tựu đấu tranh ngót 100 năm chống Đế quốc,hàng nghìn năm chống phong kiến của nhân dân ta đợc viết nên bằng xơng máu đồng thời đã khai sinh ra nớc Việt Nam dân Chủ Cộng Hoà- mở ra một kỉ nguyên mới cho dân tộc - kỉ nguyên độc lập tự do tiến lên chủ nghĩa xã hội
Từ đó về sau nhân dân ta đã không từ chối một sự hi sinh nào kể cả phải trải qua hai cuộc chiến tranh 30 năm tàn khốc để giữ vững tinh thần cơ bản của bản tuyên ngôn
Đã 53 năm từ ngày bản "Tuyên ngôn độc lập" lịch sử đợc chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại quảng trờng Ba Đình trớc gần một triệu đồng bào nội ngoại thành Hà Nội.Tiếp sau
"Hịch tớng sĩ","Bình Ngô Đại Cáo", "Tuyên ngôn Độc lập"1945 là một bản hùng văn của dân tộc,vừa hào khí bừng bừng , vừa lập luận chặt chẽ , vừa đanh thép về pháp lí quốc tế, vừa nung nấu tình cảm nồng nàn của dân tộc, vừa kế khí phách của cha
ông,thâu tóm đợc tinh thần thời đại
"Tuyên ngôn độc lập" thể hiện t tởng cao độ :"Không có gì quý hơn độc lập tự do", một
t tởng khái quát đợc cả phong trào giải phóng dân tộc của thế kỉ XX trên toàn thế giới.Chúng ta tự hào đợc sống trong thế kỉ hào hùng của dân tộc, với vũ khí vô song của nhân dân đợc đúc kết trong bản hùng văn bất hủ
Sức mạnh của dân tộc bắt nguồn từ sức mạnh của truyên thống nghìn năm quyết tâm "
Thà hi sinh tất cả chứ không chịu làm nô lệ " Bóc đi cái vỏ thần bí thích ứng với tâm
hồn nhân dân thòi ấy,thì còn lại cái hạt nhân chủ nghĩa yêu nớc vốn là t tởng chủ yếu của ngời từ thời thợng cổ
350 năm sau bài "Nam quốc sơn Hà" là bài "bình Ngô dại cáo" Chữ"đế c" trong "Nam quốc sơn hà" đợc tiếp nối bằng "các đế" trong "bình ngô đại cáo"
"Bình ngô đại cáo" cũng là lời khẳng định độc lập của dân tộc ta , quyền ấy không đợc ghi ở sách trời mà đợc cấu tạo bởi các diều kiện địa lí , lịch sử phong tục đặc biệt