Ô NHIỄM đất và sức KHỎE CỘNG ĐỒNG (sức KHỎE môi TRƯỜNG SLIDE)

Tác hại ô nhiễm đất bởi tác nhân sinh học tới sức khỏe Những tác nhân sinh học có thể làm ô nhiễm đất và gây bệnh ở người được chia làm 3 nhóm: Tác nhân truyền bệnh Người - Đất - Người

Trang 3

Khái niệm:

Ô nhiễm đất là những biến đổi tính chất, thành phần của đất, gây nên tác hại tới sức khoẻ con người và môi trường sinh thái không chỉ hiện tại mà cả tương lai lâu dài.

Trang 4

Các tác nhân ô nhiễm đất

Chia ra 3 nhóm tác nhân sau:

 Các tác nhân cơ học và lý học: các chất phóng xạ

 Các tác nhân hoá học: vô cơ hoặc hữu cơ độc hại

 Các tác nhân sinh học như vi khuẩn, vi rút, bào tử nấm, các trứng kí sinh trùng

Trang 5

Nguồn gây ô nhiễm (1)

Hai nguồn ô nhiễm là:

 Những biến động của tự nhiên: thời tiết khí hậu; bão lụt, cuồng phong, hạn hán, triều cường… phân bổ các chất ô nhiễm từ vùng này đến vùng khác: DDT,

666 ở trong đất, băng đá ở 2 vùng cực

Trang 6

Hoạt động sống của con người:

Chất thải sinh hoạt

Sản xuất công nghiệp

Sản xuất nông nghiệp

Khác

Trang 7

Do chất thải sinh hoạt:

 Rác, phân hữu cơ và phế thải sinh hoạt.

 Thành phần:

Chủ yếu các chất thải hữu cơ

Số lượng lớn các hợp chất hoá học, các chất tẩy rửa sát trùng: nhà bếp, nhà vệ sinh, bột giặt tẩy có các chất hoạt tính bề mặt

Vỏ bao bì đóng gói: vỏ chai nhựa, thuỷ tinh, túi nilon, hộp kim loại

Rác, nước thải của các bệnh viện, lò mổ có nhiều vi sinh vật gây bệnh

Trang 8

Số lượng và quản lý/xử lý chất thải:

Lượng chất thải quá lớn (sự tăng dân số, nhu cầu ngày càng tăng)

Thu gom xử lý

Vượt quá khả năng tự làm sạch của đất hoặc không có đủ thời gian để phân huỷ

Trang 9

 Nguy cơ:

Đất bị ô nhiễm chất hữu cơ, các sản phẩm phân huỷ trung gian của chất hữu cơ có Nitơ, Lưu huỳnh, Phốtpho

Các vi khuẩn gây bệnh, ký sinh trùng, virus

Thời gian tồn tại của các vi sinh vật trong đất phụ thuộc vào loại đất, thành phần của đất, thời tiết khí hậu, lượng chất hữu cơ và khả năng chịu đựng của chúng ở môi trường

Các vi sinh vật có nha bào có khả năng tồn tại

ở trong đất từ vài tháng tới vài năm

Trang 10

Do chất thải sản xuất công nghiệp:

 Chất thải từ các nhà máy xí nghiệp.

 Thành phẩn: chủ yếu các chất hóa học

 Số lượng gia tăng:

 Sự phát triển sản xuất công nghiệp,

 Công nghệ sản xuất không đồng bộ, máy móc

 Gây ra những biến đổi quá trình phân huỷ của

hệ sinh vật hoại sinh trong đất

Trang 11

Do chất thải sản xuất công nghiệp:

 Sự lắng đọng các chất độc trong cặn bùn của nước thải sản xuất:

nước thải của nhà máy chế biến quặng Chisô của Nhật Bản, ô nhiễm cadmin, (1972, 2,51 tỷ yên)

Xung quanh bãi rác, công nghiệp, nhà máy có

Hg, As, F, Cad và một số chất khác có nồng

độ cao gấp 3-5 lần ở vùng chứng Và các chất này trong thực phẩm cũng tăng gấp nhiều lần tiêu chuẩn cho phép

Biện pháp chôn lấp là cách xử lý rác, phế thải phổ biến ở nhiều nước

Trang 12

Nguồn gây ô nhiễm

Chất thải từ sản xuất nông nghiệp:

Các chất bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng, phân bón hoá học, chất hữu

Trang 13

Nguồn gây ô nhiễm

Chất thải từ sản xuất nông nghiệp:

Nguy cơ:

Có nhiều chất độc nguy hiểm, bền vững, không chỉ tồn tại ở ngay nơi sử dụng mà còn lan rộng đến vùng lân cận, kể cả xa hơn (theo gió, dòng chảy):

 Các hoá chất bảo vệ thực vật nguồn gốc Clo hữu cơ (DDT, hexacloran, heptaclo) kể cả phốtpho hữu cơ (mêtanphốtpho, clorophốtpho)

 Có nghiên cứu xác định được Metanphốtpho tồn tại rất lâu trong đất chua hoá ( tới 2g/kg đất)

 Các hoá chất mà trong thành phần có các kim loại nặng như Hg, Cu, As, Pb và một số cacbonat.

Gây ra những biến đổi quá trình phân huỷ của hệ sinh vật hoại sinh trong đất

Trang 14

Nguồn gây ô nhiễm Khác

Trang 15

Ảnh hưởng của ô nhiễm đất

Có thể gây rối loạn nghiêm trọng cân

bằng hệ sinh thái và sức khỏe của sinh

vật sống trên trái đất:

Giảm độ phì nhiêu của đất  giảm sản lượng, đặc biệt đất ô nhiễm không thể cung cấp sản phẩm tốt

Tăng độ mặn đất không phù hợp cây

trồng cánh đồng hoang

Trang 16

Sản phẩm nông nghiệp độc hại

Rối loạn cân bằng quần thể thực vật động vật

Thay đổi cấu trúc đất  tử vong nhiều cơ thể sống cần thiết  ảnh hưởng đến động vật ăn thịt: chuyển tới nơi khác …

Sức khỏe: Gây bụi độc  ảnh hưởng ô nhiễm khác

Trang 17

Tác hại ô nhiễm đất bởi tác nhân sinh học tới sức khỏe

Những tác nhân sinh học có thể làm ô nhiễm đất và gây bệnh ở người được chia làm 3 nhóm:

Tác nhân truyền bệnh Người - Đất - Người:

Tác nhân truyền bệnh động vật – Đất –Người

Tác nhân truyền bệnh Đất – Người

Trang 18

Tác hại ô nhiễm đất bởi tác nhân sinh học tới sức khỏe (1)

Tác nhân truyền bệnh Người - Đất - Người:

Cơ chế lan truyền

Trang 19

Tác hại ô nhiễm đất bởi tác nhân

sinh học tới sức khỏe (1)

Tác nhân truyền bệnh Người - Đất - Người:

Cơ chế lan truyền

Trang 20

Tác hại ô nhiễm đất tới sức khỏe (5) Tác nhân

truyền bệnh Người - Đất - Người:

 Phẩy khuẩn tả trong đất:

Vibrio cholerea cổ điển, Vibrio Eltor

Phẩy khuẩn tả tồn tại ở trong đất không quá một tháng

Khả năng tồn tại chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố:

 Đất bị nhiễm bẩn bởi phân tươi, các chất hữu cơ kéo dài thời gian tồn tại của phẩy khuẩn tả từ 5 - 7 tháng

 Thành phần cơ bản của đất

 Hiện tượng đối kháng vi khuẩn và những yếu tố sinh học

Trang 21

 Trực khuẩn lỵ:

Trực khuẩn lỵ chết tương đối nhanh trong phân tươi

Có thể tồn tại lâu nhờ có chất hữu cơ trong đất

Thường bị các tia bức xạ mặt trời tiêu diệt

Người bị nhiễm khuẩn là do ăn phải rau quả bị nhiễm bẩn đất ô nhiễm hay tiếp xúc với phân tươi

Trang 22

 Trực khuẩn thương hàn và phó thương hàn:

Đất trồng là môi trường không thuận lợi: Các loại vi khuẩn này sẽ chết sau một thời gian rơi vào đất vì không cạnh tranh được với các vi khuẩn hoại sinh ở đất

Tuỳ theo mức độ nhiễm bẩn và loại đất, trực khuẩn thương hàn có thể tồn tại khá lâu (2- 4 tuần hoặc hơn nữa) trong đất

Trang 23

 Các loại ký sinh trùng (giun sán):

 Ký sinh trùng được truyền qua đất hoặc trứng giun sán, ấu trùng của chúng sau thời gian ủ bệnh trong đất, trở thành tác nhân gây bệnh cho người.

 Giun đũa, giun xoắn Necator americanua và giun móc, tác nhân gây bệnh giun móc

 Giun lươn ít truyền bệnh qua đất hơn Những giai đoạn tự do của giun sán lan truyền qua đất nhiều nguy cơ

Bệnh lỵ đường ruột: Entamoeba dysenteria có thể

tồn tại ở trong đất nhất là đất bị ô nhiễm phân.

Trang 24

Tác hại ô nhiễm đất tới sức khỏe (7) Tác nhân truyền bệnh Người - Đất - Người:

Các virus đường ruột:

Trong đất người ta tìm thấy vi rút bại liệt ECHO và Coxsackie (chủng ECHO7 và ECHO9) gây viêm màng não và sốt phát ban, viêm cơ tim, viêm não trẻ sơ sinh

Virút đường ruột chịu đựng bền vững các tác nhân lý - hoá và sống dai dẳng ở ngoại cảnh

Trang 25

Trang 26

Trang 27

Biện pháp dự phòng

Trang 28

Tác nhân truyền bệnh Người - Đất - Người:

Đất ô nhiễm

Ăn uống Vật trung gian

Trang 29

Biện pháp dự phòng

Quản lý và xử lý chất thải “Ba diệt”

Cung cấp nước sạch, cải thiện kinh tế

Nâng cao nhận thức vệ sinh phòng bệnh

Trang 30

Tác hại ô nhiễm đất bởi tác nhân sinh học tới sức

khỏe (1)

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người:

Trang 31

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người:

Trang 32

truyền bệnh Động vật - Đất - Người:

 Trong số bệnh của súc vật truyền sang người, đất có thể giữ vai trò chủ yếu truyền tác nhân nhiễm khuẩn từ vật nuôi sang người.

 Sự lan truyền xoắn khuẩn Leptospira liên quan

rõ rệt với tiếp xúc với vật nuôi mắc bệnh, với nước hoặc bùn nhiễm xoắn khuẩn

Trang 33

 Có thể sống hàng năm trong đất và trong những

tổ chức của động vật như da, lông ngựa, lông cừu

 Khi mầm bệnh lưu trú trong vật nuôi ở một vùng nào đó, ổ gây bệnh sẽ được phát sinh đối với các động vật do khả năng thường trú của mầm bệnh trong đất

Trang 34

Tác hại ô nhiễm đất tới sức khỏe (5)

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người:

 Bệnh sốt phát ban: Rickettsia

 Bệnh sốt Q: Bệnh sốt Q được gây ra bởi,

Coxiella Burnetii

 Rickettsia có thể có mặt trong đất và bụi,

ở nơi mà chúng có thể sinh tồn trong những thời kỳ dài nhờ ở sức đề kháng mạnh mẽ của chúng với điều kiện khô hanh

 Nguồn bệnh: Cừu, dê, mèo

Trang 35

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người.

 Bệnh viêm da do giun/ ấu trùng lạc chỗ

Bệnh viêm da này thường gặp ở những nơi

có nhiều mèo, chó nhiễm Ankylostoma brazilienne

Người bị nhiễm bệnh do sự sâm nhập vào da của những ấu trùng giun móc và/hoặc nhiễm giun đũa chủng động vật

 Nhiễm bệnh này thường ở những người phải tiếp xúc với chất phóng uế của vật nuôi thải ra đặc biệt trẻ em



Trang 36

Trang 37

Trang 38

(8)

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người

Trang 39

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người:

Trang 40

(8)

Tác nhân truyền bệnh Động vật - Đất - Người

Kiểm soát, dự báo dịch thú y

Vệ sinh môi trường, chuồng trại

Bảo hộ lao động khi tiếp xúc vật nuôi

Nâng cao nhận thức cộng đồng, vệ sinh phòng bệnh

Trang 41

Tác hại ô nhiễm đất bởi tác nhân sinh học tới sức

khỏe (1)

Tác nhân truyền bệnh Đất - Người:

Trang 42

Tác nhân truyền bệnh Đất - Người:

Nguồn Bệnh ở người/ súc vật Người lành

Lao động Tiếp xúc Bui

Thức ăn

Trang 43

Tác nhân truyền bệnh Đất - Người

 Xâm nhập vào da qua vết thương

 Những u nấm hay gặp trước hết ở những người đi

chân đất hoặc đi giày dép, mặc quần áo không đủ

bảo vệ da

 Bệnh nấm Coccidioides do nấm Coccidioides imitis gây ra thường được gặp ở những vùng khô hạn hay bán khô hạn

Trang 44

truyền bệnh Đất - Người

Uốn ván: Uốn ván là một bệnh nặng của

người do độc tố của trực khuẩn Nicolaire gây

ra Chúng phát triển kỵ khí ở những vết thương nhiễm khuẩn

chủ yếu do những vết thương xây xát, bị nhiễm khuẩn tiếp xúc với đất bón, phân

những súc vật bị nhiễm khuẩn đặc biệt là ngựa.

những chất thải của súc vật và người



Trang 45

truyền bệnh Đất - Người

tác cũng như (đôi lúc) trong đất bỏ hoang Càng lên cao (vùng núi) càng ít gặp vi khuẩn này Đất bón phân chuồng chứa nhiều vi khuẩn này

các loại đất khác nhau

trọt, nhưng có ít khả năng sinh sản ở các lớp đất dưới

các vi khuẩn hiếu khí trong các lớp đất trồng thoáng

Trang 46

Bệnh ngộ độc thịt là một bệnh ngộ độc thường gây chết người do những độc tố của Clostridium Botulium gây ra

 Nguồn mầm bệnh là đất hoặc từ ruột súc vật bị bệnh

 Độc tố được tạo nên do sự phát triển kỵ khí của các nha bào trong thức ăn và gây ngộ độc tức thời

 Cl botulium có nhiều ở đất canh tác, trồng trọt, kiềm, trung tính và ở một vài loại động vật trong đất

Trang 47

Trang 48

Trang 49

Tác hại ô nhiễm đất tới sức khỏe

Trang 50

Tác nhân truyền bệnh Đất - Người:

Nguồn Bệnh ở người/ súc vật Người lành

Lao động Tiếp xúc Bui

Thức ăn

Trang 51

Trang 52

Nguyên tắc biện pháp phòng chống

3 R

Trang 55

 Kỹ thuật:

 Làm sạch cơ bản: Phòng nhiễm khuẩn

nguồn gốc từ phân Phải ngăn cản phân

người và nước thải không được tiếp xúc với người dù trực tiếp hay gián tiếp Hệ thống được tạo ra thoả mãn những yêu cầu sau đây:

Tránh làm nhiễm bẩn đất, nước ngầm hoặc nước bề mặt

Không cho tiếp xúc chất thải với súc vật và đặc biệt với người

Tránh làm mất mỹ quan

Trang 58

Xử lý đất bị ô nhiễm

Khử ô nhiễm tại chỗ, nơi khác:

không phải biện pháp lý tưởng

Áp dụng nhiều kỹ thuật

Biện pháp phổ biến:

chôn lấp đất bị ô nhiễm

Đốt

Trang 59

Khử/ loại bỏ kim loại nặng:

Vật lý

Hóa học

Sinh học (In situ)

Vi sinh vật giúp giảm ô nhiễm đất

pH 5,5-8; nhiệt độ 20-30oC

Phương pháp ít gây phá hủy nhất



Trang 60

Thực vật (phytoremediation)

Hấp thụ kim loại nặng, HCBVTV

Sử dụng một số loại thực vật có tác dụng giảm

ô nhiễm

Tiêu đề	Ô Nhiễm Đất Và Sức Khỏe Cộng Đồng
Trường học	Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
Chuyên ngành	Môi Trường
Thể loại	Bài Tiểu Luận
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	61
Dung lượng	1,92 MB