Bài viết trình bày khảo sát biến dạng cơ tim (strain) là kỹ thuật có nhiều triển vọng ở bệnh nhân (BN) nhiễm khuẩn huyết (NKH)/sốc nhiễm khuẩn (NK). Tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu nào khảo sát tính khả thi của kỹ thuật này ở Việt Nam.
Trang 1TÍNH KHẢ THI CỦA KĨ THUẬT SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU
MÔ CƠ TIM VÀ TỈ LỆ THAY ĐỔI BIẾN DẠNG CƠ TIM
Ở BỆNH NHÂN NHIỄM KHUẨN HUYẾT
Lê Minh Khôi 1 , Trần Thanh Toàn 2 , Đặng Hoàng Vũ 3 , Bùi Thị Hạnh Duyên 3 , Phan Vũ Anh Minh 3
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Khảo sát biến dạng cơ tim (strain) là kỹ thuật có nhiều triển vọng ở bệnh nhân (BN) nhiễm khuẩn huyết (NKH)/sốc nhiễm khuẩn (NK) Tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu nào khảo sát tính khả thi của kỹ thuật này ở Việt Nam
Mục tiêu: Đánh giá tính khả thi, các yếu tố gây cản trở trong việc đánh giá độ biến dạng cơ tim bằng kĩ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim ở BNNKH/sốc NKH và tỉ lệ bệnh thay đổi biến dạng cơ tim ở nhóm BN này Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả từ tháng 06/2019-12/2019 Thực hiện khảo sát biến dạng cơ tim thất trái và thất phải ở BNNKH/sốc NKH
Kết quả: Có 50 BN NKH/sốc NKH được đưa vào nghiên cứu Số BN khảo sát được strain thất trái, thất phải và hai thất lần lượt là 20 (40%), 29 (58%) và 20 (40%) Có đến 21 BN (42%) strain không thực hiện được Nguyên nhân chính của thất bại khảo sát strain là cửa sổ siêu âm không đảm bảo chất lượng và rối loạn nhịp tim
Tỷ lệ BN có strain thất trái, thất phải và hai thất lần lượt là 55%, 55,1% và 45%
Kết luận: Tỉ lệ thực hiện được biến dạng ở ít nhất một trong hai thất là 58%.Tỉ lệ giảm strain thất là khá cao
ở BN NKH/sốc NK
Từ khóa: nhiễm trùng huyết, biến dạng cơ tim, siêu âm đánh dấu mô cơ tim
ABSTRACT
FEASIBILITY OF SPECKLE TRACKING ECHOCARDIOGRAPHYAND MYOCARDIAL STRAIN
IMPAIRMENT IN SEPTIC PATIENTS
Le Minh Khoi, Tran Thanh Toan, Dang Hoang Vu, Bui Thi Hanh Duyen, Phan Vu Anh Minh
* Ho Chi Minh City Journal of Medicine * Vol 25 - No 1 - 2021: 56 - 62
Background: Myocardial deformation (strain) assessed by the speckle tracking echocardiography (STE)is a promising technique in patients with sepsis and/or septic shock However, there has been no study designed to evaluate the feasibility of this technique in Vietnam
Objectives: The study was designed to determine the feasibility of strain assessment by STE; to explore the factors that hinderthe STE application of septic patients and todetermine the rate of impaired strain in these patients
Methods: This was a cross-sectional observational study Myocardial strain of left and right ventricles of patients with sepsis/septic shock were assessed using STE
Results: We recruited 50 patients with sepsis/ septic shock The number and percentage of patients in whom left ventricular, right ventricular, and biventricular strain was successfully performed were 20 (40%), 29 (58%), and 20 (40%), respectively The myocardial strain could not be completed in 21 patients (42%) The main factor that hindered the evaluation of myocardial strain were poor acoustic window and cardiac arrhythmia The rate of
left ventricular, right ventricular, and biventricular strain impairment was 55%, 55.1%, and 45%, respectively
Trang 2Conclusion: The myocardial strain of at least one ventricular chamber assessed by STE was feasible in 58% ofpatients with sepsis/septic shock The occurrence of impaired strain was relatively high in this group of patients Keywords: sepsis, myocardial deformation, speckle tracking echocardiography
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhiễm khuẩn huyết (NKH) là một trong
những bệnh lý nguy hiểm và là nguyên nhân
gây tử vong hàng đầu ở Việt Nam cũng như trên
thế giới Theo các số liệu thống kê ghi nhận
được, hàng năm có trên 15 triệu bệnh nhân bị
nhiễm khuẩn huyết và ít nhất 6 triệu trường hợp
tử vong có liên quan đến bệnh lý này ở các quốc
gia có mức thu nhập bình quân đầu người thấp –
trung bình Do quy mô mắc bệnh lớn, tỉ lệ tử
vong cao, vì thế vào năm 2017, Tổ chức Y tế Thế
giới đã xem xét nhiễm khuẩn huyết là một trong
những vấn đề ưu tiên về y tế toàn cầu, với mục
đích cải thiện việc chẩn đoán và xử trí nhiễm
khuẩn huyết
Rối loạn chức năng cơ tim là biến chứng có
thể gặp phải ở bệnh nhân NKH(1) và được xem là
một trong những tổn thương nặng nề, có thể
thay đổi tiên lượng cũng như kết cục của điều
trị, đây cũng được xem là một trong những yếu
tố chính ảnh hưởng đến tử vong ở các bệnh
nhân NKH(2) Rối loạn chức năng cơ tim làm suy
giảm khả năng nhận và bơm máu của tim ở
nhiều mức độ, cuối cùng có thể dẫn đến những
hậu quả nặng nề: rối loạn chức năng thất phải
làm giảm tưới máu phổi, không đảm bảo nhu
cầu thông khí của cơ thể, đồng thời không cung
cấp đủ tiền tải cho tim trái Rối loạn chức năng
thất trái dẫn đến giảm cung lượng tim, tụt huyết
áp và suy đa cơ quan Suy giảm chức năng cả hai
thất sẽ gây ra những biến đổi bất lợi của cả phổi
và tuần hoàn hệ thống Do đó, việc phát hiện
sớm rối loạn chức năng cơ tim sẽ giúp có hướng
điều trị và tiên lượng thích hợp, đem lại nhiều
lợi ích cho bệnh nhân (BN) NKH
Siêu âm tim qua thành ngực đã được chứng
minh là một công cụ hữu hiệu, thuận tiện và
nhanh chóng giúp đánh giá chức năng cơ tim tại
giường, từ đó giúp các bác sĩ lâm sàng đưa ra các
chẩn đoán chính xác và có phương pháp xử lý
kịp thời Tuy nhiên, các thông số siêu âm tim thông thường như phân suất tống máu thất trái (EF%), phân suất thay đổi diện tích thất phải (FAC%)… chỉ có khả năng phản ánh chức năng tim tại thời điểm siêu âm khi mà các biến đổi chức năng cơ tim đã biểu hiện rõ ràng Hiện nay,
có nhiều kĩ thuật siêu âm tim mới như siêu âm đánh dấu mô cơ tim (speckle tracking echocardiography-STE)(3) cho phép đánh giá cơ học và chức năng cơ tim ở giai đoạn sớm, khi mà những biến đổi về chức năng của cơ tim còn chưa biểu hiện, chưa ảnh hưởng đến hoạt động bơm máu của tim STE thông qua thông số độ biến dạng cơ tim (strain) đã bước đầu chứng minh được tiềm năng trong việc đánh giá sớm những rối loạn chức năng cơ tim ở các bệnh nhân NKH, từ đó hoàn toàn có thể hy vọng vào vai trò của STE trong tương lai(4,5) Hơn nữa, hiện nay việc ứng dụng kĩ thuật STE đã phát triển và chuẩn hóa với các giá trị định lượng cụ thểgiúp cho việc siêu âm đánh giá strain cơ tim được chuẩn hơn và có phác đồ thống nhất rõ ràng(6) Tuy nhiên, trong thực tế lâm sàng ở đơn vị chăm sóc tích cực (HSTC), cũng như TTE thì việc đánh giá strain cơ tim bằng STE là thực sự không đơn giản do nhiều yếu tố khác nhau
Tuy nhiên, hiện nay ở nước ta vẫn chưa có nhiều nghiên cứu đánh giá strain cơ tim ở bệnh nhân NKH Vì thế, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này, với mục tiêu xác định tính khả thi của việc khảo sát strain cơ tim, các yếu tố cản trở việc thực hiện STE cũng như tần suất suy giảm Strain
cơ tim ở các bệnh nhân NKH Kết quả nghiên cứu bước đầu sẽ cho thấy được sự cần thiết, tính khả thi và những khó khăn có thể mắc phải khi thực hiện STE ở bệnh nhân NKH
Mục tiêu Nghiên cứu được thiết với ba mục tiêu:
- Xác định tỉ lệ bệnh nhân bệnh nhân NKH
có thể đánh giá strain cơ tim bằng STE
Trang 3- Các yếu tố gây cản trở quá trình thực hiện
STE ở bệnh nhân NKH
- Xác định tần suất suy giảm strain cơ tim ở
bệnh nhân NKH
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Tất cả các BN được chẩn đoán NKH đều
được đưa vào nghiên cứu Nghiên cứu được
thực hiện tại khoa Hồi sức tích cực (HSTC), bệnh
viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh từ đầu
tháng 09/2019 đến cuối tháng 11/2019
Chẩn đoán NKH theo tiêu chuẩn của hội
nghị đồng thuận về nhiễm khuẩn huyết năm
2016 của SCCM/ESICM (SEPSIS-3)
Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang mô tả
Phương pháp chọn mẫu
Chọn mẫu toàn bộ
Phương pháp thực hiện
Tất cả các BN có chẩn đoán NKH được ghi
nhận các thông tin về tuổi, giới, ngày nhập viện,
ngày nhập khoa hồi sức, ngày chẩn đoán NKH,
chiều cao, cân nặng, tiền căn bệnh, nguyên nhân
NKH, điểm APACHE II (Acute Physiology and
Chronic Health Evaluation) và điểm SAPS II
(Simplified Acute Physiology Score) tại thời
điểm nhập khoa hồi sức, các thông số máy thở
tại thời điểm siêu âm tim, các loại thuốc vận
mạch đang sử dụng, khí máu động mạch các BN
tại các thời điểm nhập hồi sức, lúc đựợc chẩn
đoán NKH và lúc siêu âm tim
Các BN sẽ đựợc thực hiện STE bởi một bác
sĩ có kinh nghiệm về siêu âm tim: tại bệnh viện
Đại học Y Dựợc là bác sĩ thuộc Đơn vị Hình
ảnh Tim mạch Loại máy siêu âm tim được sử
dụng trong nghiên cứu là máy SIEMENS
ACUSON 2000 với đầu dò chuyên dụng cho
siêu âm tim 4V1c (Siemens, Đức) Mỗi BN
được thực hiện 1 lần siêu âm tim trong 48 giờ
đầu sau khi được chẩn đoán NKH Tất cả kết
quả siêu âm tim sẽ được lưu dưới dạng các tập
tin hình ảnh và đoạn phim trong bộ nhớ Các
kĩ thuật siêu âm tim được thực hiện và kết quả được ghi nhận theo phác đồ của Đơn vị Hình ảnh Tim mạch, bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, sử dụng các mặt cắt
cơ bản, bao gồm: mặt cắt 4 buồng tập trung vào thất phải, mặt cắt 4 buồng – 3 buồng và 2 buồng từ mỏm tim Các thông số đánh giá độ biến dạng cơ tim bao gồm các mặt cắt(6):
- Mặt cắt 4 buồng từ mỏm tim (LV A4C): Ghi nhận thông số độ biến dạng cơ tim thất trái trên mặt cắt này
- Mặt cắt 3 buồng từ mỏm tim (LV A3C): Ghi nhận thông số độ biến dạng cơ tim thất trái trên mặt cắt này
- Mặt cắt 2 buồng từ mỏm tim (LV A2C): Ghi nhận thông số độ biến dạng cơ tim thất trái trên mặt cắt này
- LV GLS: độ biến dạng cơ tim tổng dọc của thất trái, được tổng hợp từ kết quả strain của 3 mặt cắt trên Giá trị bình thường của LV GLS là
>-18%
- Mặt cắt 4 buồng tập trung vào thất phải: Ghi nhận được thông số độ biến dạng cơ tim thất phải RV strain Giá trị bình thường của RV strain là >-18%
Ngoài ra, BN còn được ghi nhận thêm thông tin về thời gian thở máy, thời gian nằm tại hồi sức, thời gian nằm viện, kết cục điều trị sống còn hay tử vong
Phương pháp phân tích số liệu
Nhập liệu bằng phần mềm Microsoft Excel360, xử lý số liệu bằng chương trình thống kê SPSS 22.0 Thống kê mô tả và thống
kê phân tích
Phân tích đơn biến: Biến số định tính được trình bày dưới dạng số ca và tỷ lệ phần trăm Biến số định lượng trình bày dạng trung bình và
độ lệch chuẩn, kiểm định t-test với phân phối chuẩn Nếu không có phân phối chuẩn, biến số được trình bày bằng trung vị và khoảng tứ phân
vị (25 – 75) và dùng phép kiểm Wilcoson rank sum test So sánh tỷ lệ phần trăm bằng phép
Trang 4kiểm χ2 So sánh trung bình bằng phép kiểm t
độc lập Khác biệt được xem là có ý nghĩa thống
kê khi p <0,05
Y đức
Nghiên cứu này được thông qua bởi Hội
đồng Đạo đức trong nghiên cứu Y sinh học Bệnh
viện Đại học Y Dược TP HCM, số
53/GCN-HĐĐĐ, ngày 25/11/2020
KẾT QUẢ
Đặc điểm lâm sàng
Có 50 BN được đưa vào nghiên cứu, trong
đó, 54% là nam giới Tuổi trung bình là 65,7±
15,8, tuổi nhỏ nhất là 25, lớn nhất là 94 Các đặc
điểm lâm sàng của bệnh nhân tham gia nghiên
cứu đươc tóm lược lại trong Bảng 1 Đường vào
của NKH bao gồm: Hô hấp (40%), đường tiêu
hoá/đường mật (32%), tiết niệu (10%) Ngoài ra
một tỉ lệ nhỏ là từ các nguồn khác (da…) và một
số bệnh nhân chưa rõ nguyên nhân
Bảng 1: Các đặc điểm lâm sàng
Thông số
N (%) hoặc Trung bình
độ lệch chuẩn (giá trị nhỏ nhất – giá trị lớn nhất)
Đặc điểm
nhân trắc
Giới tính:
Tiền sử
Thang điểm
đánh giá độ
nặng
Đặc điểm đánh giá độ biến dạng cơ tim bằng
STE ở bệnh nhân NKH
Tỉ lệ bệnh nhân có thể khảo sát được các mặt
cắt cần thiết để thực hiện siêu âm đánh dấu
mô cơ tim
Bảng 2: Tỉ lệ bệnh nhân có thể thưc hiện được STE
LV STE
Không thực hiện được
Tất cả 50 BN đều được lần lượt đánh giá STE
cả thất trái và thất phải theo quy trình chuẩn Kết
quả được trình bày trong Bảng 2
Tần suất suy giảm strain ở bệnh nhân NKH
Trong số 20 BN có thể ghi nhận được LV GLS, có 11 BN (chiếm 55%) có suy giảm LV GLS và số lượng BN bị giảm RV strain là 16/29
BN (chiếm 55,25%) Đặc biệt có 9/20 BN (45%)
có tình trạng suy giảm độ biến dạng cơ tim cả
2 thất
Các nguyên nhân gây cản trở quá trình thực hiện STE ở bệnh nhân NKH
Các nguyên nhân có thể gây cản trở cản trở quá trình thực hiện STE đều được ghi nhận và
được kiệt kê trong Bảng 3 Có 21 bệnh nhân
không thể khảo sát được RV strain Trong đó có thể thấy có 2 nhóm nguyên nhân chủ yếu: Cửa
sổ siêu âm tim kém, không đảm bảo đượcchất lượng hình ảnh 2D (71,3%) và do bệnh nhân bị rối loạn nhịp và/hoặc tần số tim quá nhanh (71,3%) Các rối loạn nhịp tim gây cản trở cho STE bao gồm: rung nhĩ, cuồng nhĩ, ngoại tâm thu tần số cao Riêng yếu tố ECG bị nhiễu có thể
do nhiều nguyên nhân: bệnh nhân có các bệnh gây run cơ/kích thích hoặc do biên độ hô hấp lớn trong quá trình siêu âm
Bảng 3: Các nguyên nhân gây cản trở việc đánh giá STE
Nguyên nhân
Thất bại đánh giá RV Strain (N=21)
Thất bại đánh giá LV GLS (N=30)
Cửa sổ 2D kém (Do tư thế
Rối loạn hô hấp (Thở nhanh,
Rối loạn nhịp tim
Loạn nhịp không
Trang 5Khác với đánh giá RV STE, chỉ cần 1 mặt cắt
4 buồng tập trung vào thất phải; Trong đánh giá
LV Strain đòi hỏi phải có được ba mặt cắt chuẩn
từ mỏm tim để cho thấy được toàn bộ hình ảnh
thất trái, do đó tỉ lệ thực hiện được LV STE thấp
hơn, khi có đến 30/50 BN (60%) không thể khảo
sát được LV GLS, trong đó các nguyên nhân
thường gặp cũng khá tương đồng với khảo sát
RV STE: Cửa sổ siêu âm tim kém, không đảm
bảo được chất lượng hình ảnh 2D (86,7%) và do
bệnh nhân bị rối loạn nhịp và/hoặc tần số tim
quá nhanh (66,7%) Một điểm đặc biệt là có
nhiều trường hợp bệnh nhân gặp phải cùng lúc
2 hoặc nhiều nguyên nhân gây cản trở quá trình
thực hiện STE
BÀN LUẬN
Từ năm 2015, Hội Siêu âm Tim Hoa Kỳ
(American Society of Echocardiography-ASE) và
Hội Hình ảnh học Tim mạch Châu Âu (European
Association of CardioVascular Imaging-EACVI)
đưa ra hướng dẫn mới nhất về thực hành siêu âm
tim, trong đó xác định được các mặt cắt chuẩn,
tiêu chuẩn đánh giá rối loạn chức năng cơ tim và
đặc biệt là xác định tầm quan trọng của STE(6)
Tuy nhiên, trong nghiên cứu của chúng tôi ghi
nhận tỉ lệ bệnh nhân có thể khảo sát được strain
cơ thất trái hoặc thất phải khá thấp (40 – 58%), đặc
biệt chỉ khoảng 40% bệnh nhân có thể đánh giá
toàn diện được chức năng cả hai thất bằng STE Tỉ
lệ này từ nghiên cứu của chúng tôi thấp hơn so
với nghiên cứu của tác giả De Geer L(7) với 88%
BN có thể khảo sát được LV GLS, sự khác biệt
này có thể chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố kĩ thuật
cũng như đặc điểm bệnh lý của bệnh nhân Do
đó, trong tương lai, các nghiên cứu về STE ở bệnh
nhân NKH có thể sẽ cần phải được thực hiện với
số lượng BN lớn để có được số lượng dữ liệu
mong muốn
Trên thực tế lâm sàng, kĩ thuật STE về cơ bản
vẫn dựa trên siêu âm tim 2D thông thường nên
cũng không thể thoát khỏi những khó khăn mà
TTE gặp phải Hơn thế nữa, vì STE đòi hỏi một
số điều kiện khắt khe hơn, có thể kể đến như:
chất lượng hình ảnh, số khung hình/giây, điện
tâm đồ 1 chuyển đạo với tần số tim tối ưu và loại nhịp tim đều… Do đó, những hạn chế và khó khăn khi thực hiện STE là rất lớn và việc khảo sát strain phụ thuộc rất nhiều vào kĩ năng của người thực hiện siêu âm cũng như đặc điểm bệnh lý, thể trạng và tư thế tim của bệnh nhân Những khó khăn này đã được đề cập đến và đặc biệt lưu ý trong nhiều hướng dẫn về thực hiện STE cũng như tổng hợp từ nhiều nghiên cứu khác nhau(8), có thể kể đến một số khó khăn như: hạn chế về tư thế của người làm siêu âm, thể trạng của bệnh nhân quá gầy hoặc quá mập, khó xoay trở bệnh nhân do có nhiều dụng cụ hỗ trợ, tình trạng ứ khí do các bệnh lý hô hấp đi kèm hoặc thông khí với áp lực dương cuối kì thở ra (PEEP), đây đều là các trở ngại rất thường gặp khi chăm sóc bệnh nhân ở HSTC Trong nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận 71,4 – 86,7% các trường hợp thất bại khảo sát STE là do nhóm nguyên nhân hạn chế chất lượng hình ảnh 2D
Từ đó đòi hỏi các bác sĩ HSTC phải được chuẩn
bị, đào tạo siêu âm tim một cách chuyên nghiệp
và kĩ càng để tăng khả năng thành công khi thực hiện STE Một nguyên nhân gây trở ngại khác cũng được nhắc đến rất nhiều đó là rối loạn nhịp/tần số tim, rối loạn nhip tim là một trong những vấn đề cực kì quan trọng và được đặc biệt chú ý vì có liên quan đến tiên lượng và dự hậu, với tỉ lệ bệnh nhân NKH có rối loạn nhịp và/hoặc tần số tim lên đến 28%(9), trong nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận có đến 66,7 – 71,4% bệnh nhân không thực hiện được STE do nguyên nhân này Do đó, đòi hỏi quá trình điều trị tim mạch tốt, nhằm tối ưu hoá khả năng thành công khi thực hiện STE
Mặc dù hiện tại vẫn chưa có tiêu chuẩn về chẩn đoán, đánh giá độ biến dạng cơ tim ở các bệnh nhân NKH Tuy nhiên, dựa trên các đặc điểm, khuyến cáo về giá trị Strain của người bình thường, nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận
có khoảng 45 - 55% số bệnh nhân NKH có suy giảm Strain cơ tim (GLS>-18), đây thực sự là con
số đáng được quan tâm Tỉ lệ này khá tương đồng với kết quả 41% từ nghiên cứu của tác giả
Trang 6De Geer L(7), dù tác giả này sử dụng mức suy
giảm LV GLS thấp hơn (LV GLS >-15)
Một số nghiên cứu cho thấy STE thực sự có
giá trị trong việc đánh giá chức năng cơ tim
trong nhiều loại bệnh lý khác nhau Vai trò của
STE là thực sự nổi trội nhờ khả năng đánh giá
được rối loạn chức năng cơ tim ngay từ giai
đoạn sớm với các biến đổi cực kỳ nhỏ mà lâm
sàng và các thông số TTE thông thường chưa thể
phản ánh được(10) Từ đó, ý nghĩa thực sự của
STE là dự đoán được các bất thường chức năng
cơ tim từ giai đoạn đầu(5), điều này thực sự quan
trọng trong việc đánh giá bước đầu, hỗ trợ tiên
lượng cho các bệnh lý nặng nề và diễn tiến
nhanh như NKH Tuy nhiên, tới thời điểm hiện
tại, do các hạn chế về mặt kĩ thuật cũng như đặc
trưng của bệnh lý NKH như đã trình bày bên
trên, mà số lượng các công trình nghiên cứu và
bài viết bàn luận về đánh giá STE ở bệnh nhân
NKH còn khá khiêm tốn cả về mặt số lượng lẫn
quy mô(10,11) với nhiều kết quả khác biệt Một số
tác giả và nghiên cứu đã cho thấy vai trò của STE
ở bệnh nhân NKH(12) Nghiên cứu của tác giả
Phạm Đăng Hải(13) trên các bệnh nhân NKH sốc
cho thấy LV GLS có liên quan đến tử vong nội
viện và là một trong các yếu tố tiên lượng tử
vong ở nhóm bệnh nhân này Tác giả Zaky A(14)
trong nghiên cứu của mình đã cho thấy có mối
liên quan giữa strain thất trái với sự suy giảm
chức năng tâm thu và tâm trương ở bệnh nhân
NKH Ngoài ra, nghiên cứu của tác giả de Braga
LC(15) cho thấy có sự khác biệt strain thất trái
giữa nhóm bệnh nhân NKH tử vong và khỏi
bệnh, đồng thời tác giả này còn nhận thấy có
mối liên quan giữa Strain thất phải với tử vong
nội viện Ngược lại, một số nghiên cứu chưa ghi
nhận được vai trò của STE như nghiên cứu của
tác giả Orde SR(16) Mặc dù số lượng các nghiên
cứu còn ít với kết quả chưa thống nhất nhưng hy
vọng trong tương lai việc ứng dụng STE đối với
các bệnh nhân NKH và HSTC sẽ được chú ý và
đẩy nhanh, đặc biệt là khi chúng ta biết được
tình hình, tính khả thi cũng như các yếu tố có thể
ảnh hưởng đến việc ứng dụng STE Từ đó sẽ có
phương pháp thu thập số liệu, cỡ mẫu cần thiết phục vụ nghiên cứu, cũng như cách hạn chế các yếu tố gây trở ngại nhằm mang lại hiệu quả tối
ưu trong đánh giá và điều trị bệnh nhân NKH KẾT LUẬN
Đây là nghiên cứu đầu tiên được thực hiện ở Việt Nam nhằm khảo sát sơ lược tính khả thi của việc ứng dụng kĩ thuật STE trong đánh giá độ biến dạng cơ tim Mặc dù với cỡ mẫu nhỏ, nhưng nghiên cứu của chúng tôi cũng đã cho thấy tỉ lệ bệnh nhân NKH có thể khảo sát được STE là khá thấp (40 – 58%) Trong đó có 45 – 55% bệnh nhân có suy giảm strain cơ tim Các nguyên nhân thường gặp nhất gây hạn chế quá trình thực hiện STE là do không đảm bảo được chất lượng hình ảnh 2D (71,4 – 86,7%) và các rối loạn nhịp/tần số tim (66,7 – 71,4%) Từ đó, khuyến khích các bác sĩ lâm sàng nâng cao kĩ năng thực hiện STE, nâng cao khả năng thành công trong việc ứng dụng kĩ thuật này Kết qủa
sẽ có nhiều nghiên cứu quy mô hơn, khảo sát mối mối liên quan giữa strain cơ tim với mức độ nặng của NKH, cũng như chứng minh được giá trị của STE trong đánh giá và tiên lượng các bệnh nhân NKH Đồng thời, cần có những nghiên cứu sử dụng các mặt cắt đơn giản dễ thực hiện ở bệnh nhân hồi sức (như mặt cắt dưới sườn) thay cho các mặt cắt ở mỏm tim vốn rất khó đạt được ở nhóm bệnh nhân này
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Ehrman RR, Sullivan AN, Favot MJ, et al (2018) Pathophysiology, echocardiographic evaluation, biomarker findings, and prognostic implications of septic cardiomyopathy:
a review of the literature Crit Care, 22(1):112
2 Walley KR (2018) Sepsis-induced myocardial dysfunction
Current Opinion in Critical Care, 24(4):292-299
3 Orde S, Huang SJ, Mclean AS, et al (2016) Speckle tracking echocardiography in the critically ill: enticing research with minimal clinical practicality or the answer to non-invasive
cardiac assessment? Anaesth Intensive Care, 44(5):542-551
4 D'Andrea A, Radmilovic J, Mele D, et al (2018) Speckle tracking analysis in intensive care unit: A toy or a tool?"
Echocardiography, 35(4):506-519
5 Cinotti R, Delater A, Fortuit C, et al (2015) Speckle-tracking analysis of left ventricular systolic function in the intensive care
unit Anaesthesiol Intensive Ther, 47(5):482-486
6 Lang RM, Badano LP, Mor-Avi V, et al (2015) Recommendations for cardiac chamber quantification by echocardiography in adults: an update from the American
Trang 7Society of Echocardiography and the European Association of
Cardiovascular Imaging J Am Soc Echocardiogr, 28(1):1-39.e14
7 De Geer L, Engvall J, Oscarsson A (2015) Strain
echocardiography in septic shock - a comparison with systolic
and diastolic function parameters, cardiac biomarkers and
outcome Crit Care, 19(1):122
8 Sanfilippo F, Corredor C, Fletcher N, et al (2018) Left
ventricular systolic function evaluated by strain
echocardiography and relationship with mortality in patients
with severe sepsis or septic shock: a systematic review and
meta-analysis Crit Care, 22(1):183
9 Shahreyar M, Fahhoum R, Akinseye O, et al (2018) Severe
sepsis and cardiac arrhythmias Annals of Translational Medicine,
6(1):6
10 Shahul S, Gulati G, Hacker MR, et al (2015) Detection of
myocardial dysfunction in septic shock: a speckle-tracking
echocardiography study Anesth Analg, 121(6):1547-1554
11 Vallabhajosyula S, Rayes HA, Sakhuja A, et al (2019) Global
longitudinal strain using speckle-tracking echocardiography as
a mortality predictor in sepsis: A systematic review J Intensive
Care Med, 34(2):87-93
12 Velagapudi VM, Pidikiti R, Tighe DA, et al (2019) Is left
ventricular global longitudinal strain by two-dimensional
speckle tracking echocardiography in sepsis cardiomyopathy
ready for prime time use in the ICU? Healthcare, 7(1):5
13 Pham Dang Hai, Nguyen Thanh Binh, Nguyen Viet Quang Hien, et al (2020) Prognostic role of left ventricular systolic function measured by speckle tracking echocardiography in septic shock BioMed Research International, doi: 10.1155/2020/7927353
14 Zaky A, Gill EA, Lin CP, et al (2016) Characteristics of sepsis-induced cardiac dysfunction using speckle-tracking
echocardiography: a feasibility study Anaesth Intensive Care,
44(1):65-76
15 de Braga LC, Nascimento BI, de Deus Queiroz ST, et al (2019) Value of speckle-tracking echocardiography changes in monitoring myocardial dysfunction during treatment of sepsis:
potential prognostic implications Int J Cardiovasc Imaging,
35(5):855-859
16 Orde SR, Pulido JN, Masaki M, et al (2014) Outcome prediction
in sepsis: speckle tracking echocardiography based assessment
of myocardial function Crit Care, 18(4):R149
Ngày nhận phản biện nhận xét bài báo: 20/02/2021